Sayıştay 4. Dairesi 91 Kararı - Özel Bütçeli İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 18.12.2014

• Karar No: 91

• İlam No: 136

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

ECRİMİSİL

…………. Genel Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan …………. no.lu taşınmaz üzerinde, Genel Müdürlüğün izni dışında ve herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın işgal veya tasarrufta bulunan …………. Kulübü’nden ecrimisil alınmadığı görülmüştür.

2886 sayılı Devlet İhale Kanununda;

“Madde 51 - Aşağıda yazılı işlerin ihalesi, pazarlık usulüyle yapılabilir;

…

g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,

…”,

“Ecrimisil ve Tahliye:

Madde 75 - Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.

(Ek cümle: 23/07/2010-6009 S.K/24.md.) Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanır. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.

Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır.

İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.”,

Hükümleri yer almaktadır.

13.12.2009 tarih ve 27431 sayılı “Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne Ait Taşınmazların İdaresi Hakkında Yönetmelik”te;

“Amaç

Madde 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ve/veya üzerindeki yapı ve tesislerin tahsisi, kiralanması, irtifak hakkı tesisi ile satışı, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,

“ Tanımlar

Madde 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

…

ç) Ecrimisil: Genel Müdürlüğün mülkiyetinde bulunan taşınmaz ve/veya üzerindeki tesislerin Genel Müdürlüğün izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, Genel Müdürlüğün bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın Genel Müdürlükçe talep edilen tazminatı,

…

ifade eder.”,

“Tespit

Madde 80 – (1) Taşınmazlardan kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir. Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilâtı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır.

(2) Taşınmazın mahallinde düzenlenecek taşınmaz tespit tutanağında; işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir.”,

“Ecrimisil işlemleri

Madde 81 – (1) Taşınmazın kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, ecrimisil bedeli, tespit tarihinden itibaren on beş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak İdarece belirlenir ve tespit komisyonunca karara bağlanır.

2. Ecrimisil bedelinin tespit ve takdirinde, aynı mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira veya ecrimisil bedelleri, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde bilirkişilerden, belediyelerden yahut ticaret, sanayi ve ziraat odaları ile borsa gibi kuruluşlardan araştırılarak edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

(3) Kiraya verilen, irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılır. Aksi takdirde işgalciler hakkında ecrimisil bedeli tespit, takdir ve tahsilâtı yapılır.

(4) Genel Müdürlüğün paydaşı olduğu taşınmazların işgali hâlinde, Genel Müdürlüğün payına tekabül eden miktar esas alınarak ecrimisil bedeli tespit, takip ve tahsilâtı yapılır.

(5) Takdir edilen ecrimisiller, takdir tarihinden itibaren on beş gün içinde fuzuli şagile elden veya iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edilir. Ecrimisil bedeli tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili muhasebe birimlerine rızaen peşin olarak veya bu maddenin yedinci fıkrasında belirtilen hallerde taksitle ödenebilir. Süresi içinde rızaen ödenmeyen ecrimisil bedelleri İdarece genel hükümlere göre icra takibi yapılmak veya dava açılmak suretiyle takip ve tahsil edilir.

(6) Ecrimisil işlemine veya bedeline karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir. Bu talepler, İdareye geliş tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde İdarece karara bağlanır ve sonucu karar tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde ilgilisine tebliğ edilir.

(7) Fuzuli şagil tarafından, ödeme güçlüğü nedeniyle yazılı olarak talep edilmesi ve İdarece de uygun görülmesi hâlinde ecrimisil bedeli, en az yüzde yirmi beşi peşin, kalan kısmı ise İdarenin uygun göreceği taksit zamanlarında ve en fazla bir yıl içinde taksitler hâlinde de ödenebilir. Taksitle ödeme halinde, ecrimisil alacağının kalan kısmına Kanunî faiz uygulanır. Ecrimisil taksitlerinden birinin vadesinde ödenmemesi durumunda, kalan ecrimisil alacağının tamamı muaccel hâle gelir.”,

“İşgalin devamı

Madde 82 – (1) Fuzuli şagilin işgal veya tasarruf ettiği taşınmazdan tahliyesinin herhangi bir nedenle sağlanamamış olması, aynı taşınmazdan ikinci ve müteakip defa ecrimisil istenmesine engel teşkil etmez. Ecrimisilin tahsil edilmesi, taşınmazdaki kullanımın devamı hakkını vermez.”,

“Tahliye

Madde 83 – (1) Kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlardan süresi dolduğu hâlde tahliye edilmeyen, sözleşmesi feshedilen veya herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın fuzuli olarak işgal edilen taşınmazların tahliyesi, il müdürlüğünün talebi üzerine, 3091 sayılı Kanun hükümlerine göre sağlanır ve taşınmaz, il müdürlüğünce görevlendirilecek memurlara boş olarak teslim edilir.

(2) Üzerinde sabit tesis bulunan taşınmazların tahliyesinden ve teslim alınmasından sonra, eski kiracısı veya fuzuli şagiline bu tesisler kendilerine ait ise yıktırılıp enkazının en geç otuz gün içinde kaldırılması, aksi hâlde masrafları kendisinden tahsil edilmek üzere yıkım ve enkaz kaldırma işinin İdarece yapılacağı tebliğ olunur. Verilen bu süre sonunda tesis yıktırılıp enkaz kaldırılmadığı takdirde masrafları bilahare eski kiracı veya fuzuli şagilden alınmak üzere bu işlem il müdürlüğünce yapılır.

(3) Müdahalenin önlenmesi ve yıkımla ilgili yargı kararlarının icra dairelerince, 3091 sayılı Kanun hükümlerine göre verilen tecavüzün önlenmesi ile ilgili kararların infaz memurlarınca uygulanması sırasında gerekli olan araç, gereç ve personel öncelikle kamu idarelerinden sağlanır. Bunun mümkün olmaması durumunda, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre yerine getirilir.”,

Denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, …………. Genel Müdürlüğü mülkiyetindeki …………. no.lu taşınmaz üzerinde, Genel Müdürlüğün izni dışında, 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kiralanmadan ve herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın …………. Kulübü tarafından işgal veya tasarrufta bulunulması sebebiyle, Genel Müdürlüğün bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Genel Müdürlükçe 2886 sayılı Kanunun 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil talep edilmesi gerektiği açıktır.

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Bütçe, Muhasebe ve Bilet Yönetmeliğinin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;

“Bu Yönetmelik, gençlik ve spor il ve ilçe müdürlüklerinin bütçe, muhasebe ile bilet ve hesap işlemlerinde uygulanacak usul ve esasları kapsar.”,

“Gelirlerin tahsilindeki sorumluluk” başlıklı 13 üncü maddesinde;

“Gelirlerin zamanında ve usulüne uygun olarak takip, tahakkuk ve tahsilinden illerde; il müdürü, ilgili şube müdürü, muhasebeci ve tesis amiri, ilçelerde ilçe müdürü, muhasebeci ve tesis amiri müştereken ve müteselsilen sorumludur.” denilmektedir.

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Personel Görev, Yetki, Sorumluluk, Çalışma Usul ve Esasları Yönergesinin “Gençlik ve Spor İl Müdürü” başlıklı 7 nci maddesinde;

“Görev ve yetkileri;

…

7. 10. Mevzuatı gereğince illerin her türlü gelirinin zamanında ve usulüne uygun bir şekilde takip ve tahsilini ilgili şube müdürü ile birlikte yapmak,

Sorumlulukları;

Görevlerini ve kendisine verilen diğer işleri zamanında ve usulüne uygun olarak yapmakla yükümlüdür. Görevlerin yapılmasında, işin gereklerine, çalışma esaslarına, verimlilik ölçülerine, kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve emirlere aykırı davranışlardan, kasıt, ihmalinden doğacak sonuçlardan sorumludur.”,

“İdari ve Mali İşlerden Sorumlu Şube Müdürü” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“Görev ve yetkileri;

…

9. 28. Mevzuat gereğince illerin her türlü gelirinin zamanında ve usulüne uygun bir şekilde takip ve tahsilini sağlamak,

…

Sorumlulukları;

Görevlerini ve kendisine verilen diğer işleri zamanında usulüne yapmakla yükümlüdür. Görevlerin yapılmasında, işin gereklerine, çalışma esaslarına, verimlilik ölçülerine, kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve emirlere aykırı davranışlardan, kasıt, ihmal ve ilgisizlikten doğacak sonuçlardan sorumludur.”,

“Tesis ve İşletmelerden Sorumlu Şube Müdürü” başlıklı 10 uncu maddesinde;

“Görev ve yetkileri;

(…) 10.14. Genel Müdürlüğe ait taşınmazların ve kanunlarla belirlenen hakların, muafiyetlerin takibini yapmak,

10.22. Tesislerle ilgili sicil dosyası ve işletme defterinin tutulmasını sağlamak,

10.23. Her türlü kira, tahsis, reklam, işletme ve benzeri gelirleri ile ilgili işlemleri yürütmek ve kontrol etmek,

10.32. İşletme Yönetmeliği gereğince işletme defterini tutmak, gelir ve gider kayıtlarının usulüne uygun olarak tutulmasını sağlamak, idari ve mali işler şubesiyle işbirliği yapmak,

Sorumlulukları;

Görevlerini ve kendisine verilen diğer işleri zamanında ve usulüne uygun yapmakla yükümlüdür. Görevlerin yapılmasında, işin gereklerine, çalışma esaslarına, verimlilik ölçülerine, kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve emirlere aykırı davranışlardan, kasıt, ihmal ve ilgisizlikten doğacak sonuçlardan sorumludur.”,

“Muhasebeci” başlıklı 17 nci maddesinde;

“Görev ve yetkileri;

…

17.4.Mevzuat uyarınca, müsabaka hâsılatının taksimi, il ve federasyon hisselerini ayırarak kayda geçirmek, göndermek ve diğer gelirlerin tahsilini sağlamak,

17.8.İl ve ilçe gelir ve alacaklarını ilgili mevzuat uyarınca takip ve tahsil etmek,

…

Sorumlulukları;

Görevlerini ve kendisine verilen diğer işleri zamanında yapmakla yükümlüdür. Görevlerin yapılmasında, işin gereklerine, çalışma esaslarına, verimlilik ölçülerine, kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve emirlere aykırı davranışlardan, kasıt, ihmal ve ilgisizlikten doğacak sonuçlardan sorumludur.”,

Denilmek suretiyle illerde görev yapan Gençlik ve Spor İl Müdürü, İdari ve Mali İşlerden Sorumlu Şube Müdürü, Tesis ve İşletmelerden Sorumlu Şube Müdürü ile Muhasebecinin görev ve sorumlulukları belirtilmiştir.

Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Gelirlerin tahakkuku, gelir ve alacakların takip ve tahsili” başlıklı 17 nci maddesinde;

İdare gelirlerinin tahakkuku, gelir ve alacakların takibi ve genel bütçe kapsamı dışında kalan idarelerde bu gelir ve alacakların tahsil işlemlerinin, ilgili mevzuatında özel bir düzenleme bulunmadığı takdirde, strateji geliştirme birimleri tarafından yürütüleceği;

İdarelerin işlemleri sonucunda, herhangi bir gelir tahakkuku veya gelir ve alacakların takip ve tahsilini gerektiren bir durumun ortaya çıkması halinde, gereğinin yapılması amacıyla ilgili birim tarafından strateji geliştirme birimlerine bildirileceği hüküm altına alınmıştır.

Bu itibarla, İl Müdürlüklerinin tüzel kişiliği ve kendilerine özgü malvarlığı ve geliri bulunmadığından, İl Müdürlükleri ile ilgili personel (İl Müdürü, İdari ve Mali İşlerden Sorumlu Şube Müdürü, Tesis ve İşletmelerden Sorumlu Şube Müdürü, Muhasebeci ile Tesis Amiri) kendilerine Genel Müdürlük talimatıyla verilen görevlerin yerine getirilmesinden; hasılat, reklam, kira ve işletme ile ilgili Genel Müdürlüğe ait gelirlerin takip ve tahsil edilmesinden, tahsil edilen tutarların Genel Müdürlük hesabına yatırılmasından müteselsilen sorumludur.

Diğer taraftan, tesislerin kulüplere kiralama, intifa hakkı tesisi veya bedelsiz tahsis yoluyla devredilmesi sözleşmeleri kulüpler ile Genel Müdürlük arasında düzenlendiğinden, sözleşme şartlarının yerine getirilmemesi halinde fesih dahil diğer hükümleri uygulama görevi de Genel Müdürlüğe aittir. İl müdürlükleri sadece sözleşme şartlarının yerine getirilmesi hususlarını denetlemekle ve Sözleşme şartlarının kulüplerce yerine getirilmemesi halinde durumu Genel Müdürlüğe tutanakla ve belgesi ile haber vermekle yükümlüdür.

Açıklanan gerekçeler doğrultusunda, gelirin genel müdürlük geliri olması, genel müdür ile görevlendirdiği personelin de bu işlemleri yapmakla mükellef olması dolayısıyla; Genel Müdür, Tesisler Dairesi Başkanı (Spor Genel Müdürlüğüne Ait Taşınmazların İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde; Genel Müdürlüğün mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ve/veya üzerindeki yapı ve tesislerin 1 yıldan fazla süreli olarak tahsisi, kiralanması ve irtifak hakkı tesisi işlemleri ile bunlara ilişkin protokollerden kaynaklanan gelirlerinin takibi), İl Md., Tesisler/İşletmeler Şb. Md., İdari ve Mali İşler Şb. Md. ve Muhasebeci 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesi, 5018 sayılı Kanunun 8, 9 ve 11’inci maddeleri ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Bütçe, Muhasebe ve Bilet Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde gelirlerin tahakkuk ve tahsilinden sorumludurlar.

İlgililer savunmalarında özetle ecrimisil hesaplandığını ve ilgili kulübe tebliğ edildiğini, ecrimisilin %25'inin peşin alındığını ve geriye kalan tutarın 6 eşit taksit halinde tahsil edileceğini bildirmişlerdir.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı başlıklı 71 inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

…

Esas alınır.

…”

Denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesine göre çıkarılan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17/d maddesinde de, kamu zararının; İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte oluşmuş kabul edileceği belirtilmektedir.

Bu itibarla, …………. Genel Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan …………. no.lu taşınmaz üzerinde, Genel Müdürlüğün izni dışında ve herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın işgal veya tasarrufta bulunan …………. Kulübü’nden tahsil edilmesi gereken …………. TL ecrimisil alacağının;

…………. TL’si; …………. no.lu banka dekontu ile zamanaşımı süresi içinde tahsil edilmiş olduğundan, Sayıştay yargılaması açısından kamu zararı oluşmayan …………. TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına;

Kalan tutarın 6 eşit taksit halinde tahsil edileceği bildirilmiş olmakla birlikte bu miktar ile ilgili olarak henüz tahsilata ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belgenin gönderilmediği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, kalan …………. TL 2013 yılı kurum geliri henüz zamanaşımına uğramadığından, bu nedenle belirtilen kamu görevlilerine sorumluluk atfetmek de mümkün olmadığından, Sayıştay yargılaması açısından henüz kamu zararı niteliğini kazanmamış olan …………. TL ile ilgili olarak da ilişilecek bir husus bulunmadığına,

………….,

(Üye ………….’ın; “Tespit edilen toplam …………. TL kamu zararının …………. TL’si tahsil edilmiş olduğundan bu miktar için ilişik kalmamıştır. Söz konusu tahsilatın ilamda gösterilmesi; henüz tahsil edilmediği anlaşılan kalan …………. TL’nin ise sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesi uygun olur.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildi.