Sayıştay 4. Dairesi 86 Kararı - Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 10.12.2014

• Karar No: 86

• İlam No: 149

• Madde No: 14

• Kamu İdaresi Türü: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

FAİZ GELİRİ KAYBI

…………. Bakanlığı tarafından kentsel dönüşüm uygulamalarında kullanılmak üzere, ………..Hesabından 2013 yılı içerisinde …………. Belediyesine aktarılan kaynakların, Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği hükümlerine göre değerlendirmeye tabi tutulmayarak faiz kaybına neden olunduğu iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 8 inci maddesinde,

“(2) Bakanlık, TOKİ ve İdare; danışmanlık, yazılım, araştırma, her tür ve ölçekte harita, etüt, proje, kadastro, kamulaştırma, mikro bölgeleme, risk yönetimi ve sakınım planı çalışmalarını, her tür ve ölçekte plan yapımı ve imar uygulaması işlerini ve dönüşüm uygulamalarını, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile akdedecekleri protokoller çerçevesinde 4734 sayılı Kanuna tabi olmaksızın ortak hizmet uygulamaları suretiyle de gerçekleştirebilirler.

………

(6) Bu Kanun uyarınca yapılacak anlaşmaların usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.

(7) Riskli yapıların tespit edilmesine veya ettirilmesine dair usul ve esaslar, risklilik kriterleri, riskli yapıların tespitinde ve itirazların değerlendirilmesinde görev alacak teknik heyet ve diğer komisyonlar ile bu Kanunun uygulanmasına dair diğer usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikler ile düzenlenir.

………….”

Denilmektedir.

Bu kanun hükümlerine göre hazırlanan “Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Gelir, Harcama, Kredi Ve Kaynak Aktarımı Yönetmeliği” ile Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına ilişkin usül ve esaslar belirlenmiştir.

Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu Yönetmeliğin amacı; dönüşüm projeleri özel hesabı gelirlerinin elde edilmesine, tahsili ve takibi ile bu hesaba bütçeden aktarılan tutarların dönüşüm faaliyetleri kapsamında yürütülecek hibe veya borç verme programlarında kullanılmasına, her türlü yapım, mal ve hizmet alımına ilişkin taahhütlere girişilmesine, giderleştirilmesine, muhasebeleştirilmesine, denetimine ve özel hesabın işleyişine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;

………

İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini,

……….”

“Kaynak aktarılacak faaliyetler ve kurumlar” başlıklı 20 inci maddesinde;

“(1) (Değişik:RG-14/6/2013-28677) İdareler ile TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketine, Kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak şartıyla kaynak aktarımı yapılabilir.”

“Dönüşüm projeleri özel hesabına ilişkin muhasebeleştirme işlemleri” başlıklı 7 inci maddesinde,

“(1) Özel hesaba ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinde, malî raporlamaya ilişkin hükümler hariç olmak üzere, 3/5/2005 tarihli ve 2005/8844 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği uygulanır.

(2) Kamu idarelerinin tabi olduğu mevzuatta belirlenmiş Yevmiye Defteri, Büyük Defter ve Yardımcı Hesap Defteri, tutulması zorunlu defterlerdir.

(3) Özel hesap ile bu hesaptan idarelere, TOKİ ve İller Bankası A.Ş.’ye aktarılan tutarların muhasebesi söz konusu idarelerin bütçe hesaplarından ayrı olarak tutulur.

………….”

“Harcamalara ilişkin gerçekleştirme belgelerinin muhafazası” başlıklı 8 inci maddesinde;

“(1) Özel hesaptan kaynak aktarılan idarelerce yapılacak ödemelerde ödemeye ilişkin belgelerin onaylı suretleri, gerektiğinde projenin denetimi ile görevli komisyon üyelerine verilmek üzere proje yürütücüsü harcama birimi tarafından; asılları ise projenin ödemelerini gerçekleştiren muhasebe birimi tarafından, muhasebeleştirme belgesine ekli olarak muhafaza edilir.”

“Kontrol ve denetim” başlıklı 23 üncü maddesinde;

“(1) Kaynak aktarımı yapılan idareler tarafından yapılan uygulamaların denetimi, Bakanlık ve Sayıştay tarafından yapılır.

(2) Bakanlıkça, idare tarafından yürütülen işlerin bu Yönetmelik ve projesindeki teknik ve idari esaslara ve taahhütnamedeki şartlara uygun yürütülmediğinin tespit edildiği durumlarda İdareye yapılan resmi uyarıdan sonra uygulamada görülen noksanlık ve aksaklıkların giderilebilmesi için bir süre verilir. Bu süre içinde yapılan uyarının gereklerini yerine getirmeyen idarelere yapılan ödenek aktarımı durdurulur.

(3) Dönüşüm uygulaması esnasında taahhütnamede belirtilen ve Bakanlıkça belirlenen diğer şartlara uygun hareket etmeyenlere aktarılan kaynaklar, aktarılış tarihinden itibaren tahakkuk eden kanunî faizleri ile birlikte genel hükümlere göre geri alınır.

(4) Özel hesaptan aktarılan kaynakların denetimi Bakanlık ve Sayıştay tarafından yapılır.”

“Harcamalara ilişkin kanıtlayıcı belgeler ve sorumluluk” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“(1) Bakanlık bütçesinde öngörülen ödeneklerin tahakkuk ettirilerek özel hesaba aktarılmasında Ödeme Emri Belgesine harcama talimatı eklenir. Özel hesaptan İdarelere, TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketi’ne yapılan ilk kaynak aktarımında, her bir proje bazında düzenlenen harcama talimatı ve 21 inci maddede sayılan belgeler bir dosya halinde Muhasebe İşlem Fişine eklenir, sonraki ödemelerde ise yalnızca harcama talimatı (Mülga ibare:RG-14/6/2013-28677) (…) aranır.

(2) Bakanlık ve İdarelerce bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalarda; ilgisine göre, 31/12/2005tarihli ve 26040 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği ile 15/8/2007 tarihli ve 26614 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır. TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketince bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalarda ise Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

(3) İkinci fıkrada sayılan mevzuatta öngörülen belgelerden her hangi birinin düzenlenememesi halinde, bu belge yerine Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlıkça belirlenecek belge kullanılır.

(4) Düzenlenen kanıtlayıcı belgelerin içeriğinden ve doğruluğundan belgeyi düzenleyenler ile gerçekleşme sürecinde görev alanlar sorumludur.

(5) Proje yürütücüsü harcama biriminin harcama yetkilisi, harcamaların amaçlarına uygun, etkin ve verimli olarak kullanılmasından, kamu idaresine ve kaynağı sağlayan kuruluşa hesabını vermekten, kaynakların etkin ve verimli kullanılmamasından doğacak her türlü zararın tazmininden, süreçte görev alan diğer gerçekleştirme görevlileriyle birlikte sorumludur.

(6) Yapılan harcamalarda muhasebe yetkilisinin sorumluluğu, giderlerin kanıtlayıcı belgelere dayanılarak doğru şekilde muhasebeleştirilmesi, evrakların denetime sunulmak üzere saklanması ve raporlanması ile sınırlıdır. Ayrıca belgelerin onaylı suretleri, gerektiğinde projenin denetimi ile görevli komisyon üyelerine verilmek üzere ilgili harcama biriminde muhafaza edilir.”

Denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; Belediyeler ile TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketine, Kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak şartıyla kaynak aktarımı yapılabileceği, özel hesap ile bu hesaptan belediyelere, TOKİ ve İller Bankası A.Ş.’ye aktarılan tutarların muhasebesinin söz konusu idarelerin bütçe hesaplarından ayrı olarak tutulacağı, özel hesaptan kaynak aktarılan idarelerce yapılacak ödemelerde ödemeye ilişkin belgelerin ilgi idarelerde muhafaza edileceği, kaynak aktarımı yapılan idareler tarafından yapılan uygulamalarda yetki ve sorumluluğun tamamen ilgili idarelerde olduğu ve bunlar tarafından yapılan uygulamaların denetiminin Bakanlık ve Sayıştay tarafından yapılacağı anlaşılmaktadır.

Sonuç itibariyle ……….. Bakanlığı ile kaynak aktarımı yapılan idareler arasındaki ilişki yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmeli, özel hesaptan doğrudan kullanılan ya da belediyelere, TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketine aktarılan kaynakların kontrol ve denetiminde uyulması gereken esaslar adı geçen Kanun ve Yönetmelikte sınırları çizilen yetki ve sorumluluk esaslarına göre yapılmalıdır.

Bahis konusu kamu zararı iddiası, ……….. Bakanlığı’nın 2013 yılı kamu idaresi hesabı içerisinde yer alan “Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’ndan kentsel dönüşüm uygulamalarında kullanılmak üzere ilgili Belediyelere aktarılan tutarlar sonucunda, o Belediyenin hesap ve işlemleri ile birlikte ele alınıp incelenmesi ve değerlendirilmesi gereken bir husus olup, gerekli görüldüğünde Yargılamaya Esas Rapor düzenlenmesi ve ilgili Belediye hesap ve işlemlerine ilişkin olarak Başkanlıkça görevlendirilmiş Daire tarafından yapılacak hesap yargılaması ile karara bağlanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, …………. Bakanlığı’nın 2013 yılı kamu idaresi hesabı içerisinde yer alan “Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’ndan, kentsel dönüşüm uygulamalarında kullanılmak üzere ilgili Belediye hesaplarına yapılan aktarma işlemlerine ve aktarılan tutarlara ilişkin olarak herhangi bir mevzuata aykırılık tespiti yapılmamıştır. Ayrıca, aktarılan bu paralara ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın izleme ve takip yükümlülüğü konusunda Yargılamaya Esas Raporda her hangi bir tespit ve değerlendirme bulunmamaktadır.

Bu itibarla, ……………. Bakanlığı’nın söz konusu “Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’na ilişkin işlemleri yasal düzenlemelere uygun olduğundan ve bu aktarma işlemi ile ilgili ve sınırlı olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek husus bulunmadığına,