Sayıştay 4. Dairesi 82 Kararı - Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 26.11.2014

• Karar No: 82

• İlam No: 80

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

REVİZE FİYAT UYGULAMASI

A) …… yükleniminde yaptırılan …….. İşine ilişkin ……. nolu hakedişin incelenmesi sonucunda;

Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde yer almayıp sonradan yapımına karar verilen aç–kapa tünelin inşasında kullanılmak üzere AT-104 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kalemi adıyla yeni birim fiyat tespiti yapıldığı, oysa bu iş kalemi ile aynı analiz, tarif ve fiyat ile sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde T-211/1 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kaleminin bulunduğu, dolayısıyla aç–kapa tünelin inşasında AT-104 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kalemi yerine T -211/1 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kaleminin birim fiyatının esas alınması ve bu birim fiyatın da işe ait sözleşmenin ….. inci maddesi hükmü gereği revize edilmesi gerekirken edilmediği görülmüştür.

Söz konusu işe ait Sözleşmenin “İş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı …. inci maddesinde aynen; “Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.

R = F x [ 1 – (A x F) / S ]

S = Sözleşme bedeli ( TL),

F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL / ….),

A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),

R = Revize birim fiyat (TL / ….)” denilmektedir.

Yukarıda anılan mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere sözleşme eki teklif birim fiyat cetveli içerisinde yer almayıp sonradan yapımına karar verilen iş kalemleri veya iş grupları için yeni birim fiyat düzenlenmesi gerekmektedir. Önceden öngörülmeyen ancak sonradan yapımına karar verilen imalatlara ilişkin iş kalemleri sözleşme eki teklif cetvelinde yer alıyorsa bu birim fiyatların kullanılması ve ayrıca yukarıda yer alan sözleşmenin … inci maddesindeki şartların gerçekleşmesi halinde bu birim fiyatların revize edilmesi gerekmektedir.

Mevcut işte Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde sanat yapıları iş grubu içinde Tünel başlığının altında T -211/1 poz nolu Donatı Çeliği St III imalatına ilişkin birim fiyat yer almış olmasına karşın sonradan yapımına karar verilen aç –kapa tünelde inşasında kullanılmak üzere aynı analiz, tarif ve fiyat ile AT-104 poz nolu Donatı Çeliği St III imalatına ilişkin yeni birim fiyat tespiti yapılmıştır.

Yapılan incelemede sanat yapıları iş grubu içinde Aç-kapa tünel başlığı altında kullanılsa da, revize fiyat uygulanması istenen iki birim fiyat (T -211/1 ve AT-104) arasında her hangi bir farklılığın bulunmadığı, aynı analiz, tarif ve fiyat ile aynı iş kalemi olduğu, iki birim fiyatın birbirinden farklı imalatlar olduğuna dair bir gerekçenin de ortaya konulmadığı görülmektedir.

Sorumlularca yapılan aynı mahiyetteki savunmalarda,

“Yıllara sari olarak devam eden projede, aynı hususun Başkanlığınızın 2012 yılı yönetim hesabına ait …… tarih ve …….. karar numaralı …. sayılı ilamı Sıra ……'de belirtilen kamu zararı hesabına binaen, "…………" işine ilişkin olarak "Kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve esaslar hakkındaki yönetmeliğin 9. Maddesine göre Bakanlığımız Merkez Saymanlık Müdürlüğünde kayıt altına alınan ……….. TL alacağımızın karar tarihi olan …….. tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde ödenmesi gerekmektedir." ifadelerinin yer aldığı, ……….Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı'nın …….. tarih ve …….sayılı yazısı ile tarafıma tebliğ edilmiştir.

2012 yılı hesaplarıyla ilgili olarak Başkanlığınızca tespit edilen kesinti miktarı; ara hakedişlerin devam ettiği yıllar ile ilgilidir. İş, halihazırda kesin hesap aşamasına gelmiştir.

Bu hususa ait gerekli işlemler yapılmıştır. İşin kesin hesabında değerlendirilmek üzere, Başkanlığınızca belirtilen iş kalemine ait revize fiyat uygulaması yapılmış. ……… Bakanlığı ……… Müdürlüğü'nün konu ile ilgili olarak Bakanlığın Strateji Geliştirme Başkanlığı'na yazdığı yazı, Ekte sunulmaktadır.

Yazıda da açıkça belirtildiği üzere;

• Ara hakediş dönemleriyle ilgili olan bir kesinti, Yargıtay içtihatları ile sabit olduğu üzere kesin hesap kapsamında tahsil edilebilmektedir.

• 2013 yılı sorgusunda belirtilen ve revize fiyat uygulanması istenilen hakediş esas alınarak düzenlenen revize fiyat farkı uygulaması tablolarına göre fiyat farkı ve KDV Dahil ………. TL tutarında revize fiyat uygulamasından kesinti oluşmaktadır.

• 2012 Sayıştay İlamı ve 2013 yılı sorgusunda belirtilen ve revize fiyat uygulanması istenilen miktarlardan daha fazla ve işin kesin hesabına esas kesin miktarlara göre düzenlenerek revize fiyat uygulamasını da içeren hesap tabloları ile kesin hakediş raporu taslağından da görüleceği üzere; 2012 yılına esas Sayıştay ilamında belirtilen …….. TL ve 2013 yılı ile ilgili iş bu sorguda yer alan ………. TL kesintinin uygulanmasından sonra tahakkuk tutarı (KDV Dahil) olarak …………-TL mertebesinde yüklenici firmanın kesin hesap alacağı bulunmaktadır. Dolayısıyla kesintiden daha fazla miktarda yüklenici alacağı söz konusu olduğundan 2012 ve 2013 yıllarını ilgilendiren kesintiler, bu alacaktan düşülmek suretiyle İşlem tesis edilmiş, ve 2012 yılı İlamı ile 2013 yılı Sorgu kağıdının gereği İdarece yerine getirilmiş olmaktadır.”

Şeklinde ifade etmek suretiyle, ………….-TL kamu zararının kesin hakediş raporunda tahsil edildiğini belirtmiş iseler de, söz konusu kesintilerin yer aldığı “Kesin Hakediş Raporu Taslağı” henüz onaylanmadığından, onaylı sureti de savunma ekleri arasında yer almamaktadır. Bu nedenle, söz konusu kamu zararının tahsil edildiğini gösteren onaylanmış kesin hakediş raporunun aslı ya da sureti gönderilinceye kadar, ………….-TL kamu zararının; …………….’den müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle karar verildi.

B) …………. yükleniminde yaptırılan ……………. İşine ilişkin ….nolu hakedişin incelenmesi sonucunda, Y-101.1 poz no’lu “Güzergah Kazı İşleri” iş kalemi miktarının herhangi bir gerekçe belirtilmeden …… nolu hakedişten itibaren azaltıldığı görülmüştür.

Söz konusu işe ilişkin …. nolu hak ediş itibarıyla Y-101.1 poz no’lu “Güzergah Kazı İşleri” iş kalemi miktarı ………. m3 olarak yer almasına rağmen anılan işin son hakedişi olan … nolu hakediş itibarıyla …………… m3 olmuş ve ……….. m3 azalmış, iş kalemi miktarındaki azalışa ilişkin herhangi bir gerekçe sunulmamıştır.

Diğer yandan, ……………. İşi kapsamında düzenlenen iş ilerleme dosyalarında da Y-101.1 poz no’lu “Güzergah Kazı İşleri” iş kalemi miktarındaki azalışa ilişkin herhangi bir gerekçe bulunmamaktadır.

Ayrıca, …………….. İşi ile ilgili olarak yapılan …………. İşi kapsamında düzenlenen … nolu hakediş itibarıyla Y-101.1 poz no’lu “Güzergah Kazı İşleri” iş kalemi miktarında ……….. m3 artışa gidildiği görülmüştür.

…………… İşinde, Y-101.1 poz no’lu “Güzergah Kazı İşleri” iş kalemine ilişkin birim fiyat …….. TL/m3 iken, ……………İşinde aynı iş kalemine ilişkin birim fiyat ……….. TL/m3 olduğundan, iş kalemi miktarındaki artış ve azalışların gerekçesine ihtiyaç duyulmuştur.

Sorumlularca yapılan savunmalarda;

“Projenin başlangıcında, aç-kapa yapılacak yarmaların 1/1 olan şev eğimleri ilk menfi zemin bulgularına binaen 2/3 olarak revize edilmiş ve proje bünyesindeki tüm yarmalarda kazı çalışmaları bu şekilde başlatılmıştır. Ancak, kazı çalışmaları tamamlanan derin yarmaların olduğu kesimlerin büyük bir kısmında, şev stabilitelerinin bu revizyon (iyileştirme) ile de sağlanmayacağı görülmüştür.

İşin devamı sırasında, gerek şev stabilitesinde ortaya çıkan sorunların mükerrer ödemelere sebep olmayacak ve kalıcı nitelikte tespit edilecek öneriler doğrultusunda çözüme kavuşturulması ile stabilitesi sağlanmış yarma şevlerinin korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasının yanı sıra Km: …….. arasındaki heyelanlı bölge geçişi ve Km: ……… arasındaki tarihi ……… bölgesinden uzaklaşılması talebi ile güzergah boyunca muhtarlık, vatandaş ve çeşitli kuruluş talepleri doğrultusunda ilave alt ve üst geçit ile aç-kapa tünel yapılması konuları ……….. Kontrol Başmühendisliği'nin ……….. tarih ve ………. sayılı yazısında teklif edilmiş olup, bu hususların değerlendirilmesine yönelik Genel Müdürlüğümüz teknik elemanlarının katılımıyla oluşturulan heyetin iş yerinde yapmış olduğu incelemeleri neticesinde ………. tarihli Rapor düzenlenmiş ve bu rapor doğrultusunda Genel Müdürlük Makamının ………. tarih ve ……..sayılı Olur'u alınmıştır.

Genel Müdürlüğümüz teknik elemanlarınca oluşturulan heyet tarafından düzenlenen ……… tarihli Raporda belirtildiği üzere "Şev stabilitesi sağlanamayan ve 20 metreden daha derin kazı çalışmaları yapılmış olan yarmalarda aç-kapa tünel yapılması, derinliğin daha az olduğu yarmalarda ise şevlerin yatırılması" kararları alınmıştır.

Alınan kararların uygulaması ile güzergahın muhtelif kesimlerinde ve değişik boylarda olmak üzere toplam ……. mt uzunluğunda ……….. adet aç-kapa tünel yapılması sonucu oluşmuştur. Bu süreçte, Özellikle aç-kapa tünele dönüştürülen yarma kesimlerinde, daha önce yapılan güzergah kazılarının ödemeleri kendi pozundan yapılmıştır.

Aç kapa tünele dönüşen kesimlerdeki ilave kazılar, onaylı aç kapa tünel projeleri doğrultusunda yapılmaya başlanmış olup, işin Kontrollük ve Danışmanlık Hizmetlerini yürüten müşavir firma tarafından ödeme hattının netlik kazanmaması sebebiyle aç kapa yapılan kesimlerdeki sanat yapısı kazıları da dahil olmak üzere tüm kazı imalatının bedeli, işin sözleşmesi eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Birim Fiyatının Tespiti" başlıklı 23 maddesi içerisinde yer alan "... Yüklenici, birim fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır." hükmü doğrultusunda geçici olarak daha düşük bedelli olan güzergah kazı işleri pozundan yapılmıştır.

Bununla ilgili olarak "……………." İşine ait Dolgu ve Kazılara ait İmalat Takip Çizelgesinden ……. 'de anlaşılacağı üzere;

……………………..

c)Aç kapa tünele dönüştürme kararlarından önce, şevlerde ilk İyileştirme tedbiri olarak alınan şev yatırma kararına istinaden derin yarmalarda 2/3 şev eğimine göre başlatılan kazı çalışmaları ve ödemelerine esas miktar hesapları ilgili hakedişlerde 2/3 şev eğimine göre yapılarak geçici ödemesi yapılmıştır. Daha sonra, aç kapa yapılması kararı alınan yarmalardaki kazı hesapları ise, l/l şev eğimine göre revize edilmiş ve fazla olan kazı miktarları minha edilmiş ve ödemesi yapılmamıştır.

d)…….. tarihi itibariyle düzenlenen ………. nolu hakedişten İtibaren aç kapa yapılan ve ödeme hattı belirlenen güzergah kesimlerindeki sanat yapıları kazı imalatları; ilgili pozu olan sanat yapılan kazısı içerisinde değerlendirilmiş ve geçici olarak ödemesi yapılan güzergah kazısı imalatı içerisinden de minha edilmiştir.

(a) ve (b) bendinde ifade edilen kazı minhalarının toplamı ………. m3 olmaktadır. Bu hususları gösteren şematik enkesitler ekte sunulmaktadır.

İş bünyesindeki aç kapa yapılan güzergah kesimlerindeki ……… m3 sanat yapısı kazısının ödemesi kendi pozundan yapılmış olsaydı …………… TL ödeme yapılması gerekiyordu. Bunun yerine geçici olarak ………… m3 güzergah kazısı için ……….. TL ödeme yapılmıştır. Anlaşılacağı üzere fazla ödeme söz konusu olmamaktadır.

Diğer yandan ……………… İnşaatı ise, ……… tarihinde yapılmış olup, geçici ödemelerden sanat yapıları kazısı olarak ödeme yapılan ve güzergah kazılarından minha edilen miktarların, bu işle ilgisi bulunmamaktadır.

Alınan "Şev stabilitesi sağlanamayan ve 20 metreden daha derin kazı çalışmaları yapılmış olan yarmalarda aç-kapa tünel yapılması, derinliğin daha az olduğu yarmalarda ise şevlerin yatırılması" kararının uygulamasına yönelik yarmalarda şevlerin yatırılması işlemleri İkmal inşaatı bünyesinde de gerçekleştiğinden kazı artışı olmuştur. Projesinin 1/1 eğim öngördüğü ikmal inşaatına esas şevlerde de stabiliteyi sağlamak için öngörülen 1.aşama tedbir olan şevi yatırma uygulaması sebebiyle kazı miktarı artmıştır.

Ekonomik bir çözüm olan bu revizyon dışında, yukarıda adı geçen 1. işte olduğu gibi şevli yarma kesimlerinin aç-kapa tünele dönüştürülmesi uygulamasına gerek duyulmadan netice sağlanmıştır. Kazı miktarındaki artışın bu tür kazı-dolgu yoğunluklu toprak işleri ihalesinde kaçınılmaz olabilecek düşük bir oranda ……… olması da fiziki durumun kontrol altında tutulduğunun göstergesidir.

Önemli diğer bir husus da, bu işte sadece kazı-dolgu imalatlarının yer aldığı toprak işlerinin değil, menfez, viyadük aç-kapa ve delme tünel, başlığı altındaki sanat yapıları imalatlarına da aynı anda girilerek arazide projenin sıhhatini temin ile ilgili gerekli cüzi revizyonlar dışında tüm İmalatların projeye uygun sürdürülmesidir.”

Denilmektedir.

Savunmaların incelenmesi sonucunda,

………….,

bu aşamada her hangi bir kamu zararı tespiti yapılmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına oybirliği ile karar verildi.