Sayıştay 4. Dairesi 66 Kararı - Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 4

• Karar Tarihi: 13.05.2014

• Karar No: 66

• İlam No: 231

• Madde No: 18

• Kamu İdaresi Türü: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Maaş Ödemesi

………… bünyesinde görev yapan vergi müfettişlerine ilişkin maaş ödemelerinde ilgili mevzuat hükümlerine aykırı uygulamalar sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;

666 sayılı KHK'nın 2 nci maddesi ile 375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici 12 nci maddesinde,

"Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre söz konusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir."

hükmü yer almaktadır.

375 sayılı KHK'ya ekli II ve III sayılı cetvelde sayılan unvanlarda bulunanlar için 15.01.2012 tarihinden önce geçerli olan eski maaş sistemi ve bu tarihten sonra geçerli olan ve ücret ve tazminat unsurlarından oluşan yeni maaş sistemi olmak üzere ikili bir maaş sistemi ortaya çıkmıştır.

Yeni maaş sistemi, 375 sayılı KHK'nın ek 10 uncu maddesinde belirtildiği üzere ücret ve tazminat olmak üzere iki unsurdan oluşmaktadır. Ücret ve tazminat göstergeleri bulunulan kadrolara ve derecelere göre değişiklik göstermektedir.

15.01.2012 tarihinden önce 375 sayılı KHK'ya ekli II ve III sayılı cetvellerde sayılan unvanlarda bulunanlar açısından eski ve yeni maaş karşılaştırılması yapılarak yüksek olan maaş sisteminin uygulanması gerekmektedir. Buna göre ilgililere, uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren ki bu durum ilgililerin bulundukları derecelere göre tespit edilmiştir, yeni sisteme göre mali haklarının ödenmesi gerekmektedir.

Eski maaşların hesaplanması sırasında 15.01.2012 tarihinden önce yürürlükte

bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere, kişilerin

kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler

(ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının dikkate alınması

gerekmektedir. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda Ocak 2012 tarihi itibariyle 2 nci ve 3 üncü dereceden maaş alan Vergi Müfettişlerinin mali haklarının yeni sisteme, diğerlerinin ise eski sisteme tabi olması gerektiği ortaya çıkmıştır.

15.01.2012 tarihinden sonra ekli II ve III sayılı cetvellerde sayılan unvanlı kadrolara atananların mali haklarının (maaşlarının) ise yeni sistemden hesaplanması gerekmektedir.

Burada Denetçi tarafından iddia edilen husus, 666 sayılı KHK’nın Ek 10 uncu maddesi hükümlerine göre yeni maaş sistemine geçildikten sonra bir daha yüksek olsa dahi eski maaş sistemine dönülemeyeceğidir.

Bu konuda kanun hükümlerinin açık bir ifade içermediği görülmekte ancak kanunun amacının kişilerin mali haklarında her hangi bir kayba yol açacak bir tasarruf öngörmediği de anlaşılmaktadır.

Nitekim yasa hükmünün açık olmadığı durumlarda anlam, yorum ile tespit edilmektedir. Yasanın uygulanmasında hem söz (lafzın) hem de özünün (ruhunun) göz önünde tutulması ilkesi esastır. Yasanın özünden anlaşılması gereken ise onun amacıdır. Hem idari hem de adli yargılamalarda bu husus göz önünde bulundurulmakta, sözün amaca aykırı düştüğü durumlarda amaca üstünlük tanınmaktadır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, E. 2004/4-40, K. 2004/113, E.2003/6-731, K.2003/742 ve E. 1989/10-391, K.1990/83 sayılı kararların da Türk hukukunun lafzi ve amaca bağlı yorum şeklini benimsediği kabul edilmiştir.

T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2004/4-40, K. 2004/113, T. 25.2.2004 kararında:

“TMK 1 inci maddesine göre Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır. Kanunun yorumunda, kanun metninin anlam ve ruhu-özü önemlidir. Bu ruh, kanun kuralının izlediği gayeden çıkarılır. Buna gai ( amaçsal ) yorum ve kanun kuralının amacına göre yorum denir. Bir kanun hükmünün kanuna konuluş amacına aykırı bir sonuç doğuracak şekilde yorumlanması hukuk ilkelerine ve kanunun hem sözü ile hem de özü ile uygulanmasını öngören TMK’nın 1 inci maddesine uygun düşmez.”

Denilmiştir.

666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin genel gerekçesinde;

"Yapılan düzenlemeler ile kamu görevlilerinin mali hakları açısından mevcut adaletsizliklerin giderilmesi amaçlanmakta, mevcut çalışanların mali haklarında herhangi bir azalma ve mevcut statülerinde herhangi bir değişiklik öngörülmemektedir.'''

Geçici 12 inci madde gerekçesinde ise " 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenmesi öngörülen ek 10 uncu madde kapsamına girenlerin mevcut mali hakları korunmaktadır." denilmektedir.

Dolayısıyla hem Kanun'un genel gerekçesinde hem de madde gerekçesinde de açıkça belirtildiği üzere, adaletsizliklerin giderilmesi amacıyla getirilen ve mevcut çalışanların mali haklarında herhangi bir azalma öngörmeyen söz konusu hükmün yeni bir adaletsizliğe ve mevcut haklarda mali hak kaybına neden olması beklenemez.

Yapılan karşılaştırmalar sonucunda Ocak 2012 tarihi itibariyle 2 nci ve 3 üncü dereceden maaş alan Vergi Müfettişlerinin mali haklarının yeni sisteme, diğerlerinin ise eski sisteme tabi olması gerektiği, uygulamanın da buna göre yapıldığı görülmüştür.

Denetçinin iddiasının kabulü durumunda, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle 1inci derecede bulunan Vergi Müfettişleri eski sisteme tabi olacak, 2 ve 3 üncü derecede bulunanlar yeni sisteme tabi olacak, diğer derecelerde bulunanlar ise 4 üncü dereceye kadar eski sisteme tabi olacak eğer 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68.B hükmüne göre 1 inci dereceye atamaları yapılırsa maaşları eski sistemden hesaplanmaya devam edilecek aksi takdirde yeni sisteme tabi olacaklar, 1 inci dereceye geldiklerinde ise eski sisteme göre mali hakları daha yüksek olmasına rağmen yeni sisteme göre mali hakları hesaplanmaya devam edecek ve yukarıda belirtilen şekillerde 1 inci dereceye gelen Vergi Müfettişlerine göre hak kaybına uğrayacaklardır.

Bu durumda yeni maaş sistemine tabi olan bir kişinin yüksek olan eski maaş sistemine tekrar dönememesi ve daha az maaş ödenerek mali hak kaybına uğraması hem Kanunun lafzına ve ruhuna hem de hakkaniyete aykırıdır.

Bu nedenle 2. ve 3. dereceli kadrolarda bulunup yeni sistemden maaş alan Vergi Müfettişlerinin 1. dereceli kadroya atanmaları halinde karşılaştırma yapılarak yüksek olan maaşın ödenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre 2 inci derecede bulunun ve 666 sayılı KHK/Ek 10 uncu maddeye göre maaş alan Vergi Müfettişlerinin 1 inci dereceye ataması yapıldıktan sonra tekrar 15.01.2012 tarihinden önce geçerli olan mevzuat hükümlerine göre maaş ödenmesi sonucu yersiz olduğu iddia edilen ……………-TL’nin mevzuatına uygun ödendiği anlaşıldığından ilişilecek husus bulunmadığına,

(Üye …………….’ün;

375 sayılı KHK’nın Geçici 1 inci maddesi gereğince; kişilerin değişiklik nedeniyle hak kaybına uğramaması için 15.01.2012 tarihinden önce yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre alması gereken maaş ile 666 sayılı KHK’ya göre hesaplanan maaş karşılaştırılarak yüksek olan tutar üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir. Bu karşılaştırma her yılın başında 1 Ocak tarihi itibariyle yapılmakta ve 375 sayılı KHK’nın ek 10 uncu maddesine göre hesaplanan tutarın yüksek olduğu tarihten itibaren kişinin maaşı yeni sisteme göre hesaplanmaktadır. Bu tarihten sonra tekrar kıyaslama yapılmaksızın 666 sayılı KHK’nın öngördüğü şekilde ödenmesi gerekmektedir.

Uygulayıcılara yardımcı olmak amacıyla, VDK tarafından Geçici 12 nci maddenin öngördüğü kıyaslama işlemi yapılmış ve 1, 4, 5, 6, 7 nci derecelerden maaş alan Vergi Başmüfettişi, Vergi Müfettişi ve Vergi Müfettiş Yardımcılarının 15.01.2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine, 2 ve 3 üncü derecelerden maaş alan Vergi Müfettişlerinin ise Ek 10 uncu madde hükümlerine tabi olacağı belirtilmiştir.

666 sayılı KHK ile kamu personeli maaş sisteminde basit, anlaşılabilir ve mümkün olduğu kadar tek tip bir maaş sistemi getirilmeye çalışılmıştır. Söz konusu amaca uygun olarak ek 10 uncu madde ile madde kapsamına dahil personel için ücret ve tazminat tutarından oluşan bir sistem öngörülmüştür.

Her ne kadar söz konusu kanun maddesinde, eski sisteme tekrar dönülemeyeceğine ilişkin çok açık bir ifade bulunmasa da söz konusu Geçici Madde 12 de geçen, “Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir.” hükmü, bu tarihten itibaren söz konusu personel için tekrar karşılaştırma işlemi yapılmayacağını ve eski sisteme dönülmeyeceğini ifade bakımından yeterlidir. Madde metninde geçen “tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir” hükmü gayet açıktır ve burada KHK emredici bir ifade ile “belirlenir” demiştir.

Kanun metnindeki bu hükmün, maddenin tamamı ve diğer maddelerle birlikte ele alınması durumunda, tekrar eski sisteme dönülmemesi konusunda hiçbir tereddüt olmadığı görülecektir. Savunmada iddia edildiği gibi tekrar eskiye dönülmesi KHK’nın amacına aykırı olarak bir uygulama kargaşası ortaya çıkaracaktır. Ayrıca personelin gelecekte kazanabileceği hakların korunması da Geçici 12 madde hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Savunmada da yer verildiği üzere Geçici 12 inci maddenin gerekçesi “mevcut mali hakların” korunmasıdır. Kişinin henüz kazanmadığı bir mali hakkın kaybı söz konusu olamayacağı için burada kişiye adaletsizlik yapılmış olmayacağı da açıktır.

Bu itibarla , 2 inci derecede bulunun ve 666 sayılı KHK/Ek 10 uncu maddeye göre maaş alan ilgililerin 1 inci dereceye ataması yapıldıktan sonra tekrar 15.01.2012 tarihinden önce geçerli olan mevzuat hükümlerine göre maaş ödenmesi suretiyle sebep olunan ve ayrıntısı yer alan …………..-TL yersiz ödemenin sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmesi gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşılık)

Oy çokluğu ile karar verildi.