Sayıştay 4. Dairesi 52314 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2020

• Daire: 4

• Dosya No: 52314

• Tutanak No: 56619

• Tutanak Tarihi: 27.03.2024

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediyeye ait vergi borçlarının zamanında ödenmemesi nedeniyle yapılan gecikme cezası ödemesi hk.

4 – 83 sayılı İlamın 5’inci maddesiyle; Belediyeye ait vergi borçlarının zamanında ödenmemesi nedeniyle gecikme cezası ödenmesi sonucunda oluşan toplam ... TL tutarındaki kamu zararının, sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.

Dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

83 sayılı İlamın 5’inci maddesiyle; Belediyeye ait vergi borçlarının zamanında ödenmemesi nedeniyle gecikme cezası ödenmesi sonucunda oluşan toplam ... TL tutarındaki kamu zararının, sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.

Konunun esası ile ilgili mevzuat ve değerlendirme

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12’nci maddesinde de (Değişik: 12/5/1982-2670/5 md.);

“Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.” hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümlere göre;

Memurların yapmaları gereken iş ve işlemleri zamanında yapmamaları sonucunda bir zarar oluşması halinde (temyize konu edilen bu dosya içeriğinde belirtilen olayda olduğu gibi; Kurum bütçesinden gecikme cezası ödenmesine sebebiyet verildi ise), zararın, buna neden olan memurdan tahsili gerekmektedir.

Konunun sorumluluk yönü ile ilgili mevzuat ve değerlendirme

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinde (Değişik: 22/12/2005-5436/2 md.);

“Ödeme emri belgesine bağlandığı halde ödenemeyen tutarlar, bütçeye gider yazılarak emanet hesaplarına alınır ve buradan ödenir. Ancak, malın alındığı veya hizmetin yapıldığı malî yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar talep edilmeyen emanet hesaplarındaki tutarlar bütçeye gelir kaydedilir. Gelir kaydedilen tutarlar, mahkeme kararı üzerine ödenir.

Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.

…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; (Değişik birinci fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.);

“Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.

Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.

Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.

Muhasebe yetkilileri işlemlerine ilişkin defter, kayıt ve belgeleri muhafaza eder ve denetime hazır bulundurur.

Muhasebe yetkilileri, 34’üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır.

…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.);

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.

(Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

…” hükmü yer almaktadır.

Sorumluların, vergi borçlarının zamanında ödenmemiş olmasında herhangi bir kastı olmasa da, ihmalinin bulunması, ödeme aşamasında asıl borç ile birlikte ödenmek zorunda kalınan gecikme cezalarının kamu zararı şeklinde nitelendirilmesi için, yeterlidir.

Bu hükümlere göre de;

Muhasebe yetkilisinin, 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesi hükmü hilafına; ödeme emri belgeleri ile muhasebe işlem fişlerinde yetkililerin imzası bulunmadan harcama sürecini tamamlaması ve aynı Kanun’un 34’üncü maddesi 2’nci fıkrası hükmündeki ödemeye dair esaslara da aykırı davranması dolayısıyla, sorumlu tutulması gerekmektedir.

İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün 24.02.2006 tarih ve 45181 sayılı Genelgesi’nde yer verilen hükümlere göre; nüfusu 10.000’in altında olan ilçe ve ilk kademe Belediyelerinde Belediye Başkanı, harcama yetkilisi olarak belirlenmiştir. TÜİK verilerine göre ... ilçesi nüfusu 10.000’in altında olduğundan ve ayrıca 25.05.2021 tarih ve 695 sayılı yazıda da Belediye Başkanı ...’ ın 2020 yılı boyunca harcama yetkilisi olarak görev yaptığı açıkça belirtildiğinden, Belediye Başkanı’nın da oluşan kamu zararlarından “harcama yetkilisi” sıfatıyla sorumlu tutulması gerekmektedir.

Bu itibarla;

Belediyeye ait vergi borçlarının zamanında ödenmemesi nedeniyle gecikme cezası ödenmesi sonucunda oluşan toplam ... TL tutarındaki kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi,

Yönündeki Daire İlam hükmü ile ilgili olarak sorumlularca gönderilen temyiz dilekçesindeki itiraz ve açıklamaların REDDİNE ve Daire İlamı 5’inci maddesi hükmünün TASDİKİNE, (.... Daire Başkanı ... ve Üye ...’ in aşağıda yazılı karşı oylarına/azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 57’nci maddesi hükmü gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 27.03.2024 tarih ve 56619 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ GEREKÇELERİ

... Daire Başkanı ... ve Üye ...

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yapılacak ödemelerde gecikmeler yaşanabileceğini Kanun koyucu zımnen kabul etmektedir. Nakit yetersizliği bulunmasa dahi Belediye’de personel yetersizliği olduğu açıktır. Bu nedenle, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.