Sayıştay 4. Dairesi 52314 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2020

• Daire: 4

• Dosya No: 52314

• Tutanak No: 56619

• Tutanak Tarihi: 27.03.2024

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediyeye ait aracın trafik kazasına karışması, aracın tamirat masrafının Belediye bütçesinden ödenmesi ve söz konusu kazada aracı kullanan Belediye görevlisi olmayan kişiye rücu işlemi yapılmaması hk.

7 – 83 sayılı İlamın 10’uncu maddesiyle; Belediyeye ait … plakalı aracın trafik kazasına karışması, aracın tamirat masrafının Belediye bütçesinden ödenmesi ve söz konusu kazada aracı kullanan Belediye görevlisi olmayan kişiye rücu işlemi yapılmaması nedeniyle oluşan toplam … TL tutarı kamu zararının, sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.

Dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

83 sayılı İlamın 10’uncu maddesiyle; Belediyeye ait … plakalı aracın trafik kazasına karışması, aracın tamirat masrafının Belediye bütçesinden ödenmesi ve söz konusu kazada aracı kullanan Belediye görevlisi olmayan kişiye rücu işlemi yapılmaması nedeniyle oluşan toplam … TL tutarı kamu zararının, sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.

Konu ile ilgili esas mevzuat ve değerlendirme

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümü “1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde;

“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

…” hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“(Değişik: 30/5/1974-KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975-1897/1 md.) Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.

A) Memur

Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.

B) Sözleşmeli personel

…

C) Mülga

D) İşçiler

…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Dört istihdam şekli dışında personel çalıştırılamayacağı” başlıklı 5’inci maddesinde ise;

“(Değişik: 23/12/1972-KHK-2/1 md.) Bu Kanuna tabi kurumlar, dördüncü maddede yazılı dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramazlar.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre;

Kamu tüzel kişilerinin yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetleri, memurlar, sözleşmeli personel ya da işçiler tarafından yerine getirilecek olup, mahalli idare birimlerinden biri olan Belediye’de, bir Dernek çalışanının istihdam edilmesi/çalıştırılması mümkün değildir. Bu nevi çalıştırma yani “istihdam”, Belediye işleri ve hizmetlerinin yürütülebilmesi amacıyla da olsa, yukarıda mezkûr Anayasa’nın 128’inci maddesi hükmü ve 657 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi hükmü ile belirlenmiş personel rejimi ana ilkeleri ile bağdaşmamakta olup, söz konusu uygulamanın bu ilkeler ve hükümlere açıkça aykırı olduğu ve bu çerçevede,

Belediye görevlisi olmayan bir kişinin, Belediyeye ait ... plakalı aracın trafik kazası yapması ve aracın tamirat masrafının Belediye bütçesinden ödenmesi ve de söz konusu kazada aracı kullanan kişiye rücu işleminin de yapılmaması nedeniyle Belediye bütçesinden ödenen toplam ... TL tutar, kamu zararıdır.

Konunun rücu işlemi süreci ile ilgili mevzuat ve değerlendirme

Belediye personeli, daha doğrusu kamu görevlisi olmayan ve fakat kullandığı Belediyeye ait olan ...plakalı araçla trafik kazası yaparak kamu malına zarar vermiş olan kişiye, sebep olduğu zararın ödettirilmesi hususunda;

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Sorumluluk” başlıklı 49’uncu maddesinde yer alan;

“Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” hükmü çerçevesinde,

Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille zarara sebebiyet verenin, bu zararı gidermekle (tazminle) sorumlu olduğu,

Aynı Kanun’un “Tazminat” başlıklı 51’inci maddesinde yer alan;

“Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. …” hükmü çerçevesinde de, tazminatın kapsamının ve ödeme biçiminin, durumun gereği ve özellikle de kusurun ağırlığı dikkate alınarak tespit edileceği,

Açık olan hususlardır.

Ayrıca aynı Kanun’un 73’üncü maddesinde;

“Rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve herhâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

…” hükmüne yer verilerek, oluşan zararın rücu edilmesi ile ilgili, zarara sebebiyet veren kişiye/kişilere zararın tazmin ettirilmesine dair süre kısıtlaması da ihdas edilmiştir.

Konunun sorumluluk yönüyle ile ilgili mevzuat ve değerlendirme

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinde;

“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.

…

f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.

…” hükümlerine yer verilmiştir.

Belediye Başkanı’nın, Belediyeye ait olan ...plakalı araçla trafik kazası yaparak kamu malına zarar vermiş olan ve belediye personeli dahi olmayan ve üstelik kaza tutanaklarına göre %100 kusurlu olan kişiye dönük, sebep olduğu zararın ödettirilmesi (rücu) sürecini başlatmadığı ve konuyu takip de etmediği, anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda Belediye Başkanı tarafından temyiz dilekçesinde belirtilen;

Belediye uhdesinde bir tek damperli kamyon olarak kaza yapan bu aracın bulunması, göz önünde bulundurularak, Belediye kamu hizmetlerinin kesintiye uğramaması ve aksamaması için, aracın tamiratlarının Belediye tarafından yaptırılarak, bedelinin gider bütçesinden ödendiği, hiçbir kasıt unsuru ve Belediyeyi zarara uğratma gibi bir düşünce olmadan yapılmış bir uygulama olduğu,

Trafik kazalarının yeri ve zamanı belli olmayan felaketler olduğu, düşük ücretli maaşlarla çalışan personellerin, anlık gelişen bu tür kazaların maddi bedellerini karşılamalarının mümkün olmadığı, gibi ifadelerin, hukuken kabulü mümkün değildir.

Ayrıca, mevzuatın kendi içerisinde çeliştiği, Resmî Kurumların kendi hizmetlerinde kullanmakta oldukları araçların kasko sigortalarını yaptırmalarının, mevzuat hükümlerine aykırı olarak değerlendiriliyor olmasından dolayı, bu tür sıkıntılar ile sürekli karşı karşıya kalındığı, hususu ise, Denetçi Sorgusunda ve/veya Daire İlamında irdelenmiş bir konu olmayıp, üst yönetici sıfatıyla Belediye Başkanı, aracın sigortasını yaptırmamakla ve buna bağlı olarak kamu zararının oluşumuna sebebiyet vermekle itham edilmemiştir.

Sonuç olarak, Belediye Başkanı’nın, Belediyeye ait olan ...plakalı araçla trafik kazası yaparak kamu malına zarar vermiş olan ve belediye personeli dahi olmayan ve üstelik kaza tutanaklarına göre %100 kusurlu olan kişiye dönük, sebep olduğu zararın ödettirilmesi (rücu) sürecini başlatmadığı ve konuyu takip de etmediği gerekçesi ile, toplam ... TL kamu zararından tek başına sorumlu tutulmuş olması, hukuka uygundur.

Bu itibarla;

Daire İlam hükmü ile ilgili olarak sorumlu tarafından gönderilen temyiz dilekçesindeki itiraz ve açıklamaların REDDİNE ve Belediye bütçesinden ödenen tamirat masrafı toplam ... TL tutarı kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, yönündeki Daire İlamı 10’uncu maddesi hükmünün TASDİKİNE, (Üye ...’ in aşağıda yazılı karşı oyuna/azınlık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 57’nci maddesi hükmü gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 27.03.2024 tarih ve 56619 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ GEREKÇESİ

Üye ...

Belediyeye ait araçların bakım ve onarımı; 5393 sayılı Kanunu’nun 60’ncı maddesine göre belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.

Bu bağlamda belediyeye ait araçların tamirat masraflarının belediye bütçesinden ödenmesinde mevzuata aykırılık yoktur. Ödeme evrakına imza atan sorumlulara kamu hizmetinin zamanında gecikmeden yapılabilmesi için aracın tamirat masraflarının ödenmesine yönelik düzenlenen ödeme emirlerindeki imzaları nedeniyle bir sorumluluk yüklenemez. ... Belediyesi; mevzuatta yeri olmayan bazı uygulamalarla hizmetlerin gördürülmesi yoluna gitmiş lakin bir kamu zararına neden olmamıştır. Daire kararının “Refi” gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.