Sayıştay 4. Dairesi 48782 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 4

• Dosya No: 48782

• Tutanak No: 52294

• Tutanak Tarihi: 14.09.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Mevzuata aykırı vekalet ödemesi

14 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle; … Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan …’e, mevzuata aykırı olarak, Devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.

…

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu olayda, … Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan …’ün Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekâlet ettiği, vekâleten yürüttüğü bu göreve karşılık, Toplu İş Sözleşmesi’nin 31 inci maddesinde yer alan “a) 1. Derece İdari Sorumluluk Tazminatı: Belediye Başkanının olurlarıyla 1. derece idari sorumluluk verilmesi halinde mevcut yevmiyelerinin %70 fazlası ödenir.” hükmü uyarınca günlük yevmiyesinin %70 fazlasının 1. Derece İdari Sorumluluk Tazminatı olarak kendisine ödendiği görülmektedir.

Temyize konu Daire Kararında ise, işçi kadrosunda bulunan personelin Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekâlet etmesinin mümkün olmadığı, 1. Derece İdari Sorumluluğun tanımının toplu iş sözleşmesinde net olarak yapılmadığı, 657 sayılı Kanun’a göre memurlar eliyle yürütülmesi gereken bir görevin işçi kadrosunda yer alan personel eliyle yerine getirileceğine dair toplu iş sözleşmesine bir hüküm konulmasının mümkün olmadığı, buna ilişkin bir sorumluluğun toplu iş sözleşmesinde düzenlenmesinin de mevzuata uygun bulunmadığı gerekçeleriyle, adı geçen işçiyle 1. Derece İdari Sorumluluk Tazminatı olarak ödenen … TL’nin tazminine hükmedildiği görülmektedir.

Öncelikle incelenmesi gereken işçi kadrosunda bulunan bir personelin Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekâlet edip edemeyeceği hususudur.

Türk hukuk sisteminde yürütme fonksiyonunun sürekliliğinin sağlanması ve kamu hizmetinin sürekli ve sorunsuz olarak yürütülebilmesi amacıyla vekâlet kurumu düzenlenmiştir. Vekâlet kurumunun dayanağını ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekâlet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesi oluşturmaktadır.

Söz konusu madde hükmü şu şekildedir:

“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.

Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır.

Ancak, ilkokul öğretmenliği (Yaz tatili hariç), tabiplik, diş tabipliği, eczacılık, köy ve beldelerdeki ebelik ve hemşirelik, mühendis ve mimarlık, veterinerlik, vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, imam-hatiplik ve müezzin-kayyımlığa ait boş kadrolara Maliye Bakanlığının izni (mahallî idarelerde izin şartı aranmaz) ile, açıktan vekil atanabilir.

Aynı kurumdan ayrılmalar dolayısiyle atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlarla kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlara göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir.

Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan veteriner hekim veya hayvan sağlık memurları, veteriner hekim veya hayvan sağlık memuru bulunmayan belediyelerin veterinerlik veya hayvan sağlık memurluğu hizmetlerini ifa etmek üzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekalet aylığı verilmek suretiyle atanabilirler.

Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir.

Bu Kanuna tabi kurumlarda, mali, nakdi ve ayni sorumluluğu bulunan saymanlık kadrolarının boşalması halinde bu kadrolara işe başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı verilmek suretiyle memurlar arasından atama yapılabilir.

Açıktan vekil olarak atananlara, bir yılda yirmi günü geçmemek üzere çalıştıkları her ay için iki gün yıllık izin verilir. Bu iznin kullanımında, bir sonraki yıla devredilme hâli dışında Devlet memurları için öngörülen hükümler uygulanır.”

Yukarıda yer verilen hükümler ayrı ayrı incelendiğinde, Kanun Koyucunun vekâlet kurumunu düzenlerken memurlar eliyle yürütülen bir göreve ihtiyaç halinde yine bir memurun vekâlet etmesi (açıktan vekil atanmasına ilişkin istisnalar hariç) iradesinde olduğu anlaşılmaktadır. Dilekçilerin dilekçelerinde yer verdikleri tedviren görevlendirmenin ise esasen kanuni bir dayanağı bulunmamaktadır. Bu usulün dayanağı 1987 yılında çıkartılan 99 seri no.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğidir. Söz konusu tebliğde;

“1 - Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple;

a) 1-4 üncü dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinde belirtilen şartları haiz olmaları,

b) 5-15 inci dereceli kadrolara vekalet ettirileceklerin öğrenim durumları itibariyle tesbit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla vekalet ettirilecekleri kadronun derecesinin, kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmaması,

gerekmektedir.

2. Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir. ” denilmektedir.

Kanuni bir dayanağı bulunmayan, bir genel tebliğde düzenlenen tedviren görevlendirmede dahi asilde aranan şartlara en yakın personele bu görevin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla işçi kadrosunda olan bir personele Temizlik İşleri Müdürlüğü görevinin tedviren de olsa yaptırılması mümkün değildir.

Öte yandan Belediye ile yetkili sendika tarafından imzalanan toplu iş sözleşmesinde 1. derece idari sorumluluğun ne olduğu ve hangi durumlarda tazminat verilebileceğine dair açıklayıcı bir hüküm de bulunmamaktadır. Ayrıca İşçilerle ilgili düzenlemeler içermesi gereken toplu iş sözleşmesinde, memurlar eliyle yürütülmesi gereken bir görevle alakalı hüküm bulunması da mümkün görünmemektedir.

Açıklanan nedenlerle, … Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan …’e, Devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Kamu zararına sebebiyet veren ödemeler toplu sözleşme hükmüne dayandığından, tazmin hükmünden toplu sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı ve belediye başkan yardımcısının sorumlu tutulmasında hukuken bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumlu talebinin reddi ile 14 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (... Daire Başkanı …, ... Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğu ile,

6085 sayılı Kanun’un 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 14.09.2022 tarih ve 52294 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

... Daire Başkanı …’ın karşı oy gerekçesi

Esasa ilişkin olarak çoğunluk görüşüne katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38 inci maddesine göre belediyelerde toplu sözleşme yapma yetkisi, yetkili organların kararını almak şartıyla belediye başkanındadır. Toplu sözleşmeyi imzalayan belediye başkan yardımcısının imzasının toplu sözleşmenin yürürlüğe girmesinde bir etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu tazmin hükmünden toplu sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkanının tek başına sorumlu tutulması gerekir.

Bu nedenle Daire Kararının bozulmasına ve sorumluluk yönünden tekrar değerlendirilmesini teminen hükmü veren Daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi

Yapılan ödeme mevzuata aykırı olmakla birlikte, oluşan kamu zararından sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı ve belediye başkan yardımcısının sorumlu tutulmaması gerekir.

Belediye ile sendika arasında imzalanan Toplu Sözleşmenin 31 inci maddesinin “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı (O) bendinde; Belediye Başkanının olurlarıyla 1. derece sorumluluk verilmesi halinde mevcut yevmiyesinin %70 fazlası ödenir hükmü yer almaktadır. Toplu Sözleşmede yer alan bu hükümde memurlar eliyle yürütülmesi gereken görevlere vekalet edilmesi ile ilgili bir düzenleme bulunmamakta, sadece işçilere idari sorumluluk verilmesi halinde yevmiyesinin artırımlı ödenmesi hususu düzenlenmektedir. Dolayısıyla söz konusu hükümde mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır. Temyize konu olayda, yapılan ödemenin sözleşmenin kapsamında olup olmadığının değerlendirmesini yapacak olanlar sözleşmeyi imzalayanlar değil, söz konusu ödemeyi yapan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir. Nitekim Temyiz Kuruluna sunulan belgeler arasında Belediye Başkanının vekalet görevi dolayısıyla ilgili kişiye idari sorumluluk tazminatı verilmesine ilişkin bir talimat yazısı da bulunmamaktadır.

Bu nedenle oluşan kamu zararından toplu sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı ve belediye başkan yardımcısı değil, toplu sözleşme hükmüne dayanarak ödemeyi yapan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulması gerekir.

... Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi

Temyize konu olayda, esasen memurlar eliyle yürütülmesi gereken bir göreve işçi kadrosundaki personelin vekalet etmesi nedeniyle yapılan bir ödeme değil, toplu iş sözleşmesi kapsamında kendisine idari sorumluluk verilen bir işçiye, yine toplu iş sözleşmesi kapsamında yapılan bir ödeme söz konusudur.

Bir işçinin Temizlik İşleri Müdürlüğü kadrosuna vekalet edip edemeyeceği idari bir konu olup, gerekirse bu konuda idari bir soruşturma yürütülebilir. Ancak mali açıdan bakıldığında, buradaki işçi personele Temizlik İşleri Müdürlüğü görevi ile ilgili bir vekalet ödemesi yapılmamış, Toplu İş Sözleşmesinin 31/O maddesinde yer alan; “Belediye Başkanının olurlarıyla 1. derece sorumluluk verilmesi halinde mevcut yevmiyesinin %70 fazlası ödenir” hükmü kapsamında bir ödeme yapılmıştır. Bu tür bir sözleşme, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na göre tarafların bir araya gelerek yapabileceği bir sözleşmedir. Müdürlük görevinin memurlar eliyle yürütülmesi gerekse dahi ortada fiilen yapılmış bir görev vardır. Fiilen yürütülen bir görev karşılığı toplu sözleşme hükümlerine göre ödeme yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle Daire Kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.