Sayıştay 4. Dairesi 47197 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 4

• Dosya No: 47197

• Tutanak No: 48802

• Tutanak Tarihi: 03.02.2021

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye tarafından düzenlenen bilgilendirme toplantısına katılan kişilerin konaklama giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması.

2. 70 sayılı İlamın 5. Maddesi ile; belediye meclis üyeleri ve bir siyasi partinin ilçe teşkilatına ait konaklama giderlerinin Belediye bütçesinden karşılanmasının, söz konusu faaliyetin mahalli müşterek nitelikli olmaması nedeniyle, kamu zararına sebebiyet verdiği belirtilerek oluşan ... TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Harcama yetkilisi olarak sorumluluğuna hükmedilen...tarafından sunulan temyiz dilekçesinde özetle;

5393 Sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinde ‘k’ bendinde tanıtım giderleri yasal harcama kalemleri arasında zikredilmiş, ‘m’ bendinde yurtiçi ve yurtdışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri ve ‘n’ bendinde sosyokültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler belediye bütçesinden karşılanabilecek giderler olarak belirtildiği ve bu organizasyonunda bu bağlamda gerçekleştirildiği,

İlgili işlem değerlendirilirken amaç ve gerçekleşen nihai fayda/durumun göz ardı edilmemesi gerektiği, siyasi partilerin sivil toplum örgütü kapsamında olduğu ve yerelde de toplumsal yaşamın vazgeçilmez unsurları olduğu ifade edilmek suretiyle 5393 sayılı kanunun ilgili madde hükümleri gereğince yapılan bu harcamanın kamu zararı olarak kabul edilemeyeceği ifade edilmektedir.

Netice itibariyle ilgili tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Harcama yetkilisi olarak sorumluluğuna hükmedilen...tarafından sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen Başsavcılık Mütalaasında aynen;

“Belediyeleri tarafından Kızılcahamam'da belediye Meclis üyeleri, iktidar partisi yönetim kurulu üyeleri, gençlik kolları ve kadın kollarının üyeleri ile 84 mahalli ve köy temsilcilerinin katıldığı tanıtım bilgilendirme ve istişare toplantısı konaklama giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması 5393 sayılı Kanunun 60. maddesi ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören giderleri Yönergesi hükümlerine uygun değildir.” Denilmek suretiyle, temyiz talebinin ret edilerek Daire kararının yasal mevzuata uygunluğuna hükmedilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Temyize konu ilam hükmü, meclis üyelerinin ve anılan ilçe teşkilatının katılımı ile Kızılcahamam da bir otelde gerçekleştirilen bilgilendirme ve istişare toplantısının, içeriği ve katılımcıları göz önünde bulundurularak, mahalli müşterek nitelikte bir ihtiyaca cevap vermediği neticesine ulaşılarak, organizasyonuna katılan siyasi bir partinin ilçe teşkilatı ve Belediye meclis üyeleri ve ailelerinden oluşan toplam 159 kişinin konaklama giderlerinin karşılanmasının kamu zararına sebebiyet verdiği esası üzerine tanzim edilmektedir.

İlgili ilam hükmüne ilişkin temyiz kanun yoluna başvuran dilekçilerce dilekçelerinde,

5393 Sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinde ‘k’ bendinde tanıtım giderleri yasal harcama kalemleri arasında zikredildiği, ‘m’ bendinde yurtiçi ve yurtdışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri ve ‘n’ bendinde sosyokültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler belediye bütçesinden karşılanabilecek giderler olarak belirtildiği,

İlgili işlem değerlendirilirken amaç ve gerçekleşen nihai fayda/durumun göz ardı edilmemesi gerektiği, siyasi partilerin sivil toplum örgütü kapsamında olduğu ve yerelde de toplumsal yaşamın vazgeçilmez unsurları olduğu ifade edilmek suretiyle 5393 sayılı kanunun ilgili madde hükümleri gereğince yapılan bu harcamanın kamu zararı olarak kabul edilemeyeceği ifade edilmek suretiyle ilam hükmünün esasına itiraz edilmektedir.

Esas Yönünden İnceleme

Anayasa’nın 127’nci maddesi ile mahalli idarelerin yetki alanının halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak olduğu belirtilmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesi ile mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında faaliyetler gerçekleştirebileceği düzenlenmektedir.

Mezkûr Kanun’un 60’ıncı maddesinde belediyenin giderleri temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerini de içerecek şekilde sayılmıştır. Ayrıca Belediye bütçesinde yer alan temsil, ağırlama ve tören giderlerine ilişkin esas ve usuller, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nde belirlenmektedir. Anılan Yönerge’de belediye idaresinin başı ve temsilcisi olan Belediye Başkanının bu sıfatının gereği olarak yapacağı temsil, ağırlama ve tören giderleri konusunda uyacağı kurallar düzenlenmektedir.

Mezkûr Yönergenin 3’üncü maddesinde; temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu belirtildikten sonra bu takdir yetkisinin ağırlama gideri anlamında sınırı aynı Yönergenin “Ağırlama Giderleri” başlıklı 5. Maddesinde;

“Ağırlama, beldenin misafiri durumunda olan;

Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan ve Bakanlar Kurulu üyeleri,

Hükümet Merkezi veya diğer illerin protokolüne dahil kişiler,

Yabancı ülke temsilcileri veya konuklar,

Sanat, bilim, kültür ve spor dallarında temayüz etmiş kişiler,

Basın mensupları,

Beldenin kalkınmasında katkısı olanlar veya olacağı anlaşılanlar,

İle bu kişilerin eşleri ve refakatindeki görevliler için geleneklere ve davetin şumulüne göre, ağırlama, konuklama, konutlandırma ve bu işlerle ilgili olarak hazırlıkların gerektirdiği giderlerle ziyafet, kokteyl, hediye, çiçek, bahşiş ve taşıma giderleri şeklinde yapılır.”

denilmektedir.

Anayasa, Kanun ve ilgili yönerge hükümlerinden anlaşılacağı üzere belediyelerin belde halkının mahalli müşterek nitelikte olan ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulduğu, bu amaç doğrultusunda idarece yürütülen faaliyetlerin birtakım koşullara tabi olduğu dolayısıyla belediyelerin giderleri arasında sayılan ağırlama giderlerinin yukarıda tahdidi olarak sayılan giderleri içerdiği anlaşılmaktadır.

Mahalli müşterek ihtiyaç kavramı, Anayasa Mahkemesinin “22.06.1988 gün ve E.1987/18, K.1988/23 sayılı kararı, RG.: 26.11.1988-20001.” Kararında “…aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve güncelleştirdiği, özünde yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentileri ifade etmektedir” şeklinde tanımlanmaktadır. Bir faaliyetin yerel yönetim bazında o yörenin mahalli müşterek ihtiyacı kapsamında olup olmadığına ilgili belediye tüzel kişisinin karar alıcılarınca takdir edilecektir. Ancak bu takdir yetkisi ilgili yasal düzenlemeler bağlamından kopartılıp mevzuat hükümlerin ruhuna aykırı şekilde yorumlanamayacaktır.

İlgili dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, somut olayda, “belediyenin yapmış olduğu faaliyetler ile ilçenin tanıtılması amaçlı ilçe teşkilatı ve belediye meclis üyelerinin katılımı ile yapılan bilgilendirme ve istişare toplantısı” konulu organizasyona katılım sağlayan kişi ve aileleri ile birlikte toplam 159 kişinin konaklama giderlerinin belediye bütçesinden karşılandığı anlaşılmaktadır.

Somut olay yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, açıklamalar ve 5393 sayılı Kanunun diğer ilgili hükümleri nezdinde değerlendirildiğinde;

5393 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesinde meclisin bilgi edinme ve denetim yetkisini kullanma yolları düzenlendiğinden, meclis üyelerinin bu yetkilerini Belediye tarafından yapılmış bir görevlendirme olmaksızın sadece belli bir siyasi parti ilçe teşkilatı üyelerinin katılımını içeren ve Belediye dışında düzenlenen bir toplantı aracılığıyla kullanması, ayrıca hizmet alımı suretiyle, belediye bütçesinden ödeme yapılarak, ilçe dışında gerçekleştirilen bir organizasyon yolu ile sadece belli bir siyasi parti teşkilatına belediyenin yönetimi, iş ve işlemleri konusunda bilgi verilmesi konusunda mevzuat ile tanınmış bir yetki mevcut bulunmamakta,

Söz konusu organizasyon özü itibariyle yerel ve kamusal hizmet karakteri ağır basan, güncel ve yoğunlaşmış yöresel bir ihtiyacı karşılar mahiyette ve konusu itibariyle beldenin kalkınmasına fayda sağlayacak nitelikte değerlendirilemeyecektir. Dolayısıyla, katılımcıların konaklama giderinin Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi kapsamında karşılanamayacaktır. Her ne kadar bu husus Belediye Başkanının takdirinde olsa da söz konusu organizasyonun mahalli müşterek ihtiyacı karşılar nitelikte olmadığı da dikkate alındığında, somut olaya konu faaliyetin beldenin kalkınmasına katkı sağlayacak mahiyette gibi değerlendirilmesi yasal düzenlemelerin bağlamından kopartılarak ilgili düzenlemelerin ruhuna aykırı şekilde yorumlanması olacaktır.

Bu itibarla, ilam hükmünün esasına ilişki itirazın REDDİNE ve Sayıştay 4. Dairesince 70 sayılı ilamın 5. Maddesi verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE(.... Daire Başkanı ..., .... Daire Başkanı ... ve Üye ...’in Daire kararının ref’i gerekir şeklindeki, …. Daire Başkanı ..., Üye ...’ın daire kararının bozulması gerekir şeklindeki azınlık görüşlerine karşı)

Oyçokluğuyla;

Karar verildiği 03.02.2021 tarih ve 48802 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri

.... Daire Başkanı ..., .... Daire Başkanı ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi;

Daire kararı ve sorumlularca yapılan itirazının muhtevası üzerine yapılan inceleme neticesinde;

Temyize konu ilam hükmü, meclis üyelerinin ve anılan ilçe teşkilatının katılımı ile Kızılcahamam da bir otelde gerçekleştirilen bilgilendirme ve istişare toplantısının, içeriği ve katılımcıları göz önünde bulundurularak, mahalli müşterek nitelikte bir ihtiyaca cevap vermediği neticesine ulaşılarak, organizasyonuna katılan siyasi bir partinin ilçe teşkilatı ve Belediye meclis üyeleri ve ailelerinden oluşan toplam 159 kişinin konaklama giderlerinin karşılanmasının kamu zararına sebebiyet verdiği esası üzerine tanzim edilmiştir.

5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ıncı maddesinde ‘k’ bendinde tanıtım giderleri yasal harcama kalemleri arasında zikredilmesi, ‘m’ bendinde yurtiçi ve yurtdışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri ve ‘n’ bendinde sosyokültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler belediye bütçesinden karşılanabilecek giderler olarak belirtilmesi hasebiyle ayrıca toplantının içeriği ve katılımcılar dikkate alındığında beldenin kalkınmasına fayda sağlayacağı kabulüyle, İlgili harcamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmakta olup, tüm bu sebeplerle daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.

…. Daire Başkanı ..., Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;

Temyize konu ilam hükmü, meclis üyelerinin ve anılan ilçe teşkilatının katılımı ile Kızılcahamam da bir otelde gerçekleştirilen bilgilendirme ve istişare toplantısının, içeriği ve katılımcıları göz önünde bulundurularak, mahalli müşterek nitelikte bir ihtiyaca cevap vermediği neticesine ulaşılarak, organizasyonuna katılan siyasi bir partinin ilçe teşkilatı ve Belediye meclis üyeleri ve ailelerinden oluşan toplam 159 kişinin konaklama giderlerinin karşılanmasının kamu zararına sebebiyet verdiği esası üzerine tanzim edilmiş olmakla beraber dosya ve eki belgeler incelendiğinde katılımcıların kimler olduğu ve ne vasıf ve görevle toplantıya iştirak ettikleri ayrıntısı yer verilmediği tespit edilmiştir.

Katılımcıların vasfı, ilama konu harcamanın; gerek 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ıncı maddesinin ‘k’, ‘m’ ve ‘n’ bendi gerekse Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi bağlamında mevzuata uygun olup olmadığı noktasında verilecek hükmü esası yönünden etkiler mahiyettedir. Bu nedenle, katılımcıların kimler olduğu ve hangi vasıfları gereği toplantıya iştirak ettiklerinin belirlenerek yeniden hüküm tesisini teminen dosyanın dairesine tevdiine karar verilmesi gerekmektedir.