Sayıştay 4. Dairesi 47128 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 4

• Dosya No: 47128

• Tutanak No: 51601

• Tutanak Tarihi: 13.04.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Sosyal denge tazminatı

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

79 İlam sayılı Daire Kararının 2 nci maddesiyle, Belediyenin 2018 yılı boyunca vergi borcu toplamının 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde belirtilen borç sınırının üzerinde olması dolayısıyla mevzuata aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu, oluşan … TL kamu zararının sözleşmeyi imzalayan üst yönetici, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinden tahsiline ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Mevzuat

4688 sayılı Kanun

4688 sayılı Kanunun “mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” kenar başlıklı 32 nci maddesinde:

“(Değişik: 4/4/2012-6289/22 md.)

27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.

Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.

İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.”

Hükümleri yer almaktadır.

4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde:

“ (Ek: 4/4/2012-6289/30 md.)

15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz. …”

Denilmektedir.

2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4.Dönem Toplu Sözleşme

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4.Dönem Toplu Sözleşme (Resmi Gazete tarihi: 25.08.2017; sayısı: 30165)’nin dördüncü bölümü Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlığını taşımaktadır. Bu bölümde yer alan “sosyal denge tazminatı süre uzatımı” kenar başlıklı 7 nci maddede: “(1) 4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde yer alan “31.12.2015” ibaresi “31.12.2019” şeklinde uygulanır” hükmü yer almaktadır.

2020 ve 2021 Yıllarını Kapsayan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı

28.08.2019 Karar tarihli ve 2019/1 Karar No.lu Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı (Resmi Gazete tarihi: 01.09.2019; sayısı: 30875)’nın dördüncü bölümü Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklarla ilgili düzenlemeler içermektedir. Bu bölümün “sosyal denge tazminatı süre uzatımı” kenar başlıklı 6 ncı maddesinde:

“(1) 4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde yer alan “31.12.2015” ibaresi “31.12.2021” şeklinde uygulanır.

(2) Bu hüküm çerçevesinde yapılacak ödeme tutarı hiçbir şekilde 1 inci maddede yer alan sosyal denge tazminatı oranı ile belirlenecek tutarı aşamaz.”

denilmektedir.

2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6.Dönem Toplu Sözleşme

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6.Dönem Toplu Sözleşme (Resmi Gazete tarihi: 25.08.2021; sayısı: 31579)’nin dördüncü bölümü Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlığını taşımaktadır. Bu bölümde yer alan “sosyal denge tazminatı süre uzatımı” kenar başlıklı 6 ncı maddede:

“(1) 4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde yer alan “31.12.2015” ibaresi “31.12.2023” şeklinde uygulanır.

(2) Bu hüküm çerçevesinde yapılacak ödeme tutarı hiçbir şekilde 1 inci maddede yer alan sosyal denge tazminatı oranı ile belirlenecek tutarı aşamaz.”

denilmektedir.

Daire Kararının incelenmesi

79 İlam sayılı Daire Kararının 2 nci maddesinin gerekçesinde:

“Buna göre, Belediyenin 2018 yılı boyunca vergi borcu toplamı 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde belirtilen borç sınırının üzerindedir. Kurum ile … (sendika) arasında 01.01.2018 tarihinde imzalanan sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşme, Kuruma ait borçların yukarıda belirtilen Kanun hükümlerince belirlenmiş olan borç sınırının üzerinde olması nedeniyle hükümsüzdür.”

Denilmektedir.

Daire Kararında, Belediye ile sendika arasında akdedilen sözleşmenin m.32/3’te belirtilen koşullar sağlanmadığı için hükümsüz olduğu gerekçesiyle, bu sözleşme kapsamında ödenen tüm sosyal denge tazminatı tutarının kamu zararı teşkil ettiği yönünde hüküm kurulmuştur.

4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesi ve 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4.Dönem Toplu Sözleşmenin 7 nci maddesine göre: Sosyal denge tazminatı sözleşmeleri 31/12/2019 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih (Resmi Gazete’de yayım tarihi olan 11.04.2012’dir.)’ten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, … üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir.

28.08.2019 Karar tarihli ve 2019/1 Karar No.lu Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 6 ncı maddesine göre, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin üçüncü fıkrası 31.12.2021 tarihine kadar uygulanmayacaktır.

Son olarak, 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6.Dönem Toplu Sözleşmenin dördüncü bölümünün 6 ncı maddesine göre, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin üçüncü fıkrası 31.12.2023 tarihine kadar uygulanmayacaktır.

Buna göre 32 nci maddenin üçüncü fıkrası geçerli bir mevzuat hükmü olmakla birlikte, bu fıkra hükmü 31.12.2023 tarihine kadar uygulanmayacaktır.

79 İlam sayılı Daire Kararında, uygulanması 31.12.2023 tarihine kadar ertelenmiş olan bir mevzuat hükmü dayanak alınarak 2018 yılı hesabıyla ilgili hüküm kurulması mevzuata aykırıdır.

Fiilen ödenen tutarların tavan tutarın altında olması

01.01.2018-31.12.2019 tarihleri arasında yürürlükte kalmak üzere, Belediye ile sendika arasında 28.12.2017 tarihinde imzalanan sosyal denge tazminatı sözleşmesinin 11 ve 14 üncü maddelerinde, personele ödenecek olan sosyal denge tazminatının tutarı düzenlenmektedir.

Sözleşmenin “sosyal denge tazminatı” kenar başlıklı 11 inci maddesinde:

“a) Kamu Görevlilerine 4688 Sayılı Kanun kapsamında verilebilecek aylık net Sosyal Denge Tazminatı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:

Asaleten müdür, Hukuk İşleri; maaşlarına ilave olarak Aylık Net … TL Sosyal Denge Tazminatı

Vekaleten müdür; maaşlarına ilave olarak Aylık Net … TL Sosyal Denge Tazminatı

Şef ve Memur; maaşlarına ilave olarak Aylık Net … TL Sosyal Denge Tazminatı

Sözleşmeli personel; maaşlarına ilave olarak Aylık Net … TL Sosyal Denge Tazminatı verilir.”

Sözleşmenin “ikramiye” kenar başlıklı 14 üncü maddesinde:

“İşveren, Sözleşme süresi içerisinde her bir bayram için aşağıda belirtilen oranlarda ödeme yapar,

Ramazan Bayramı için her bir memura bayramdan önceki maaşla birlikte … TL net ödenir.

Kurban Bayramı için her bir memura bayramdan önceki maaşla birlikte … TL net ödenir.”

79 İlam sayılı Daire Kararının kamu zararı tablosunda yer alan fiilen ödendiği gösterilen tutarlar incelendiğinde, bu tutarların Sözleşmede düzenlendiği gibi olduğu görülmektedir.

Sözleşmede öngörülen ve fiilen ödenen tutarlar, 2018 yılındaki en yüksek devlet memuru aylığı olan 1.031,23 (ilk altı ay) ve 1.120,43 (ikinci altı ay) TL’nin altında tutarlardır. Dolayısıyla konunun tavan tutar bakımından ayrıca incelenmesine gerek bulunmamaktadır.

BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle, 221 Karar-79 İlam sayılı Daire Kararının 2 nci maddesinin KALDIRILMASINA (Üyeler … ve …’ın aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı), oy çokluğuyla,

Karar verildiği 13.04.2022 tarih ve 51601 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üye …’ın karşı oy gerekçesi

Esas yönünden Daire Kararının gerekçesi kanuna uygundur.

Sorumluluk yönünden, sözleşmeyi Belediye adına ve yetki, görev ve sorumluluğu dahilinde imzalayan Belediye Başkanının, bu sözleşme dolayısıyla oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır. Bununla birlikte, sorumluluk yönünden, ödeme emri belgelerinde isim ve imzaları bulunan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sosyal denge tazminatı sözleşmesinin müzakeresi sürecinde ve imzalanması aşamalarında hiçbir yetki, görev ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi, Belediye adına Belediye Başkanı tarafından görev ve yetkisi kapsamında akdedilmiş olan ve ödemenin yapıldığı tarihlerde yürürlükte bulunan sosyal denge tazminatı sözleşmesine uygun olarak harcamanın yapılması sürecinde görev yapmıştır.

Bu durumda, mevzuata aykırı hüküm içerir şekilde yürürlükte bulunan sözleşmeye uygun olan harcama talimatının verilmesi ve giderin gerçekleştirilmesinin ardından oluşan kamu zararında, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmadığı değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, esas yönünden Daire Kararında yer alan kamu zararı sabit görülmekle birlikte, sorumluluk yönünden sorumluluğun münferiden Belediye Başkanında olduğu gerekçesiyle Daire Kararının 2 nci maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmak üzere dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekmektedir.

Üye …’in karşı oy gerekçesi

Esas ve sorumluluk yönlerinden, Daire Kararının gerekçesi ve hüküm kanuna uygundur.

BU İTİBARLA, Daire Kararının 2 nci maddesinin TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.)