Sayıştay 4. Dairesi 46500 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 4

• Dosya No: 46500

• Tutanak No: 56046

• Tutanak Tarihi: 01.11.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Memur personele avukatlık vekalet ücreti ödenmesi

1. 7 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile; ... Genel Müdürlüğü lehine sonuçlanan davalardan alınan vekalet ücretlerinin dağıtımında 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesinde unvanı sayılmadığı halde hukuk servisinde çalışan memur personele vekalet ücreti ödemesi yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

Söz konusu hüküm Temyiz Kurulu’nun 16.03.2022 tarih ve 51223 Tutanak sayılı Kararının 1’inci maddesi ile tasdik edilmiştir.

Bu kez, karar düzeltme kanun yoluna başvuran sorumlu Harcama Yetkilisi ... tarafından gönderilen karar düzeltme talebine ilişkin dilekçede özetle;

Sayıştay 4. Daire Başkanlığının 2018/7 sayılı ilamın 4. ve 5. Maddelerinde ... Genel Müdürlüğünde 657 sayılı Kanuna tabi şekilde "Memur" statüsünde çalışan personele ... Genel Müdürlüğü lehine sonuçlanan davalardan alınan vekâlet ücreti ödemesinin yapılamayacağı ifade edilerek 2018 yılında yapılan ödemeden dolayı kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle şahsımdan tazminine karar verilmiş olup, bu kararın temyizen bozulmasına yönelik talebim de Sayıştay Temyiz Kurulunun 16.03.2022 tarih ve 51223 sayılı kararıyla reddedilmiş olup, yürürlükte ki hukuk ve hakkaniyet kurallarına aykırı olduğu kanaatinde olduğum bu kararın “karar düzeltme” yoluyla incelenerek kaldırılmak suretiyle, beşeri vicdanlardaki doğuştan yer alan adalet duygusunun da böylelikle zedelenmesinin önlenmesi gerektiği karar verilmesi gerektiği,

02 Kasım 2011 tarihli ve 20803 sayılı R.G.’de yayımlanarak yürürlüğe giren 659 sayılı KHK'nin vekâlet ücretinin dağıtım usulünü düzenleyen "Davalarda Tesisin Niteliği Ve Vekâlet Ücretine Hükmedilmesi ve Dağılımı" başlıklı 14. maddesinin (2). fıkrasının a) bendi, 666 sayılı KHK ile değiştirilmeden önce ; "Vekâlet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55 'i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40'ı, hukuk biriminde görev yapan diğer personele %5'i eşit olarak ödenir. " şeklinde düzenlenmiş iken, 666 sayılı KHK ile a) bendinde yer alan "hukuk biriminde görev yapan personele %57 ’’ ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı,

Ancak, 659 sayılı KHK'nin ilgili hükmünde değişiklik yapan 666 sayılı KHK'nin iptali talebi ile Anayasa Mahkemesinde açılan dava sonucu, 10.10.2013 tarihli ve 28791 sayılı R.G.’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 27.12.2012 tarihli ve 2011/139 E. 2012 / 205 K. sayılı gerekçeli kararıyla; 659 sayılı KHK'nin 14. maddesinde değişiklik yapılmasına (ve "hukuk biriminde görev yapan diğer personele %5 ’i" ibaresinin kaldırılmasına) ilişkin 666 sayılı KHK ile getirilen (Ek 12. maddesi 2. fıkrası ve (dd) bendindeki) düzenlemenin, Yetki Kanunu kapsamında olmadığı gerekçesiyle, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptaline karar verildiği,

Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra, Sayıştay incelemesinde sorgu konusu yapılan ve şimdi de kamu zararı olarak hükme bağlanan aynı konuya ilişkin emsal nitelikli diğer mahkeme kararı suretleri “Temyiz Dilekçesi” ekinde daha önce dosyasına sunulduğu,

Sorguya ve tazmin kararına konu 2018 yılı vekâlet ücretleri ödemesi için Müşavirliğimizce yapılan hazırlıkta, o tarih itibarıyla İdaremiz Hukuk Müşavirliğinde 657 saylı Kanuna tabi şekilde “Memur” statüsünde görev yapmakta olan personele ödenmesi söz konusu olan vekalet ücreti ödemelerinde, konuyla ilgili ve sonuçlanan anılan yargı kararları emsal olarak dikkate alınmış olup, anılan yargı kararları ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nazara alınarak olumlu işlem tesis edilmemesi (taleplerin reddi / ödeme yapılmaması) halinde, İdaremiz hukuk biriminde görev yapan personelin de aynı şekilde hukuki yollara başvuracağı ve benzer nedenlerle İdaremiz aleyhine hüküm kurulabileceği, bu hal ve süreç sonunda, İdaremizin hukuk biriminde görev yapan personele vekâlet ücreti yanında aynı zamanda yargılama giderleri ve faiz ödenmesinin de gerekeceğinin değerlendirildiği,

Bu değerlendirme yapılırken, 16,12.1942 tarih ve 5290 sayılı R.G.’de yayınlanarak yürürlüğe giren Kuruluş Kanunumuz olan "4325 sayılı ... Elektrik Ve Havagazı ve Adana Elektrik Müesseselerinin İdare Ve İşletmeleri Hakkında Kanun” un Madde 1 – (Değişik:12/6/1957 - 7004/1 md.) de yer alan Kuruluşumuzun ticari faaliyette bulunurken “özel hukuk hükümlerine göre faaliyette bulunmak üzere kurulan bir "özel hukuk tüzel kişisi” olduğu açıkça belirtilmiş ve hükme bağlanmış olduğu, dolayısıyla Kamu Kurum ve Kuruluşlarında geçerli olan ve onları hukuken bağladığı tartışmasız olan bir kısım Yasal düzenlemelerin ve bu arada Müşavirliğimiz avukat ve memur personellerine yönelik avukatlık vekalet ücretlerinin dağılımına ilişkin yukarı da belirtilen mevzuat değişikliklerinin Kuruluşumuzu kapsamadığının değerlendirildiği,

İdaremizce de Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ve gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra ilgili İdarelerden talep edildiği halde ödenmeyen vekâlet ücretinin ödenmemesi yönündeki idare işlemlerinin iptali talebi ile hukuk biriminde görev yapan ilgililer tarafından açılan ve konu ile ilgili İdaremizce tesis edilecek işlemde hukuken yol gösterici içtihat ve emsal niteliğindeki davalarda yukarıda açıklanan şekildeki gerekçelerle işlemin iptali ve vekâlet ücretinin ödenmesi gerektiği yönünde sonuçlanan yargı kararları nazara alınarak, bu kararlar doğrultusunda Hukuk Müşavirliğimiz biriminde görev yapan personele 2018 yılında vekâlet ücreti ödemesinin yapıldığı,

İdaremiz hukuk biriminde görev yapan her bir personelin ayrı ayrı dava açmasına ve İdare aleyhine ayrı ayrı yeni kararlar çıkmasına mahal verilmeden, işlemin hukuki dayanağı emsal yargı kararları doğrultusunda İdaremizce işlem tesisinin, “kamu zararı” olarak nitelendirilmesinin hakkaniyet kurallarına uygun olmadığı,

5018 sayılı ve 6085 sayılı Kanunlar ile getirilen düzenlemelere göre bir harcamaya kamu zararı denilebilmesi için zorunlu şart olan kasıt, kusur ve ihmalden sorguya konu ödeme işleminde söz etmenin mümkün olmadığı,

İdarenin asla kanuna aykırı bir işlem tesis etmek ya da ödeme yapmak gibi bir eylem içerisinde olmadığı, Yargı kararları dikkate alınarak Kurumun zarara uğratılmaması hassasiyeti çerçevesinde yapılan işlemde kasıt, kusur veya ihmalden söz edilemeyeceği,

Yukarıda arz ve izah edilen ve re’sen göz önüne alınacak nedenlerle;

... Genel Müdürlüğü’nün 2018 Mali yılı hesabının yargılanması sonucunda Sayıştay 4. Daire Başkanlığı tarafından verilen 2018/7 sayılı ilamın 4. ve 5. Maddelerinde belirtilen tazmin kararlarının temyizen incelenerek bozulması ve tazmin hükümlerinin kaldırılmasına karar verilmesi talebinin Sayıştay Temyiz Kurulunun 16.03.2022 tarih ve 51223 sayılı kararıyla reddine dair ilamının karar düzeltme yoluyla kaldırılmasına karar verilmesinin arz ve talep edildiği, belirtilmiştir.

(Karar Düzeltilmesine İlişkin) Başsavcılık Mütalaasında;

“4. Daire tarafından yargılanması sonucu çıkarılan 26.11.2019 tarih ve 7 sayılı ilamın 4 üncü maddesine karşı Temyiz Kuruluna göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek, "... personele ödenmesi söz konusu olan vekalet ücreti ödemelerinde, konuyla ilgili ve sonuçlanan anılan yargı kararları emsal olarak dikkate alınmış olup, anılan yargı kararları ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nazara alınarak olumlu işlem tesis edilmemesi (taleplerin reddi / ödeme yapılmaması) halinde, İdaremiz hukuk biriminde görev yapan personelin de aynı şekilde hukuki yollara başvuracağı ve benzer nedenlerle İdaremiz aleyhine hüküm kurulabileceği, bu hal ve süreç sonunda, İdaremizin hukuk biriminde görev yapan personele vekâlet ücreti yanında aynı zamanda yargılama giderleri ve faiz ödenmesinin gerekeceği değerlendirilmiştir.

İdaremizce de Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ve gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra ilgili İdarelerden talep edildiği halde ödenmeyen vekâlet ücretinin ödenmemesi yönündeki idare işlemlerinin iptali talebi ile hukuk biriminde görev yapan ilgililer tarafından açılan ve konu ile ilgili İdaremizce tesis edilecek işlemde hukuken yol gösterici içtihat ve emsal niteliğindeki davalarda yukarıda açıklanan şekildeki gerekçelerle işlemin iptali ve vekâlet ücretinin ödenmesi gerektiği yönünde sonuçlanan yargı kararları nazara alınarak, bu kararlar doğrultusunda Hukuk Müşavirliğimiz biriminde görev yapan personele 2018 yılında vekâlet ücreti ödemesi yapılmıştır.

İdaremiz hukuk biriminde görev yapan her bir personelin ayrı ayrı dava açmasına ve İdare aleyhine ayrı ayrı yeni kararlar çıkmasına mahal verilmeden, işlemin hukuki dayanağı emsal yargı kararları doğrultusunda İdaremizce işlem tesisi olarak nitelendirilmesi hukuken uygun değildir.

... Genel Müdürlüğü'nün 2018 Mali yılı hesabının yargılanması sonucunda Sayıştay 4. Daire Başkanlığı tarafından verilen 2018/7 sayılı ilamın 4. Maddesinde belirtilen tazmin kararının temyizen incelenerek bozulması ve tazmin hükümlerinin kaldırılmasına karar verilmesi talebimin Sayıştay Temyiz Kurulunun 16.03.2022 tarih ve 51223 sayılı kararıyla reddine dair ilamının karar düzeltme yoluyla kaldırılmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim." denilmektedir.

51223 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında, sorumlu talebinin reddine ile 7 sayılı ilamın 4’üncü maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün tasdikine, karar verilmiştir.

26.11.2019 tarih ve 7 no.lu ilamın 4’üncü maddesinin yargılama konusunun; ... Genel Müdürlüğü lehine sonuçlanan davalardan alınan vekalet ücretlerinin dağıtımında 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 14'üncü maddesinde unvanı sayılmadığı halde hukuk servisinde çalışan memur personele ödeme yapılması hususu, olduğu görülmektedir.

666 sayılı "Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname"nin 1'inci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek 12'nci maddenin ikinci fıkrasının (dd) bendi ile yeni bir düzenleme yapılmış; "31.12.2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14'üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan 'hukuk biriminde görev yapan diğer personele % 5'i' ibaresi ile aynı fıkranın (b) bendinde yer alan 'diğerleri için (6.000) gösterge' ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır." denilmek suretiyle, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukat dışında hukuk biriminde görev yapan diğer personele, İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretlerinden belirli oran ve sınırlarda da olsa ödeme yapılması imkanı ortadan kaldırılmıştır.

Yapılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin inceleme ve değerlendirmesine konu olan ve 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen diğer bazı hükümlerin yanı sıra, hukuk biriminde görev yapan diğer personele vekalet ücreti ödenmesini yasaklayan Ek 12'nci maddenin ikinci fıkrasının (dd) bendi hükümleri, "doğrudan mali haklara ilişkin bir düzenleme olduğundan 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında bulunmadığı; dolayısıyla Anayasanın 91'inci maddesine aykırı olduğu" gerekçesi ile iptal edilmiştir.

Anayasası'nın 153'üncü maddesinde; "Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. ... İptal kararları geriye yürümez. Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar." hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümler karşısında; 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan hükümlere ilişkin düzenleme getirerek (a) bendinde yer alan hukuk biriminde görev yapan diğer personele % 5'i" ibaresini kaldıran 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 12'nci maddesinin ikinci fıkrasının (dd) bendi hükümlerinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinden sonra, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 14'üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan bu hükümlerin önceki haliyle kendiliğinden tekrar yürürlüğe girdiğinden; yani, hukuk biriminde görev yapan diğer personele, önceden olduğu gibi belirli sınırlar içerisinde vekalet ücreti ödenebileceğinden bahsetmek mümkün olmadığı gibi, ortaya çıkan hukuki boşluğun yargı içtihadıyla doldurulması da mümkün değildir. Bu konudaki mevzuat boşluğunun yine kanun koyucu tarafından yeniden yapılacak düzenlemeyle doldurulması gerekmektedir.

Diğer taraftan aynı konuda yargı organları tarafından değişik tarihlerde verilmiş kararlar; şahsına, olayına ve dönemine münhasır olacağından üçüncü kişiler hakkında uygulanmasının mümkün olamayacağı düşünülmektedir.

Sonuç olarak, ... Genel Müdürlüğü tarafından tahsil edilmiş avukatlık vekalet ücretlerinin %5 lik kısmının hukuki dayanağı olmaksızın hukuk biriminde çalışan memurlara dağıtılması nedeniyle, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi (g) bendi kapsamında kamu zararına sebebiyet verildiği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, yapılan Karar Düzeltme talebi reddedilerek, Temyiz Kurulu Kararının karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılmasına mahal olmadığına karar verilmesi uygun olur.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sorumlu tarafından ileri sürülen iddia ve itirazların tamamının Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı ve Kararın Kanuna aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından ve ayrıca bu aşamada ileri sürülen hususların Kararın düzeltilmesini icap ettirecek bir mahiyette olmadığı görüldüğünden; (7 sayılı İlamın 4’üncü maddesiyle verilen ... TL’lik tazmin hükmünü tasdik eden) söz konusu 16.03.2022 tarih ve 51223 Tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 1’inci maddesinde KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,

(Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı ... ve Üye ...’ın aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 01.11.2023 tarih ve 56046 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi/Azınlık Görüşü

…. Daire Başkanı ... ile Üye ...:

659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri (Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanlığı, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay dâhil) ve özel bütçeli idarelerin hukuk hizmetlerinin etkili, verimli ve usul ekonomisine uygun şekilde yerine getirilmesine ve bu hizmetlerin yürütülmesinde uygulama birliğinin sağlanmasına yönelik usul ve esasların belirlenmesidir.” denilmiş, “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin ç) bendinde idare; “ç) İdare: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerini,” şeklinde tanımlanmıştır. 5018 sayılı Kanun’un (I) ve (II) sayılı cetvellerinde ise genel bütçeli idareler ve özel bütçeli idareler yer almaktadır.

Temyize konu Daire Kararı 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesi uyarınca verilmiş olup, ... Genel Müdürlüğünün hukuki durumu konusunda bir değerlendirme yapılmamış ve ilgili Kurum özel ya da genel bütçeli bir kuruluş gibi değerlendirilmiştir.

4325 sayılı ... Elektrik ve Havagazı ve Adana Elektrik Müesseselerinin İdare ve İşletmeleri Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde; “Bu müesseseler, hükmi şahsiyeti haiz olmak ve adı geçen belediyelere bağlı bulunmak üzere birer umum müdürlük veya müdürlük tarafından bu kanunda yazılı esaslara ve hususi hukuk hükümlerine göre idare edilir.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, ... Genel Müdürlüğü Büyükşehir Belediyesine bağlı olmakla birlikte, 4325 sayılı Kanun’a ve özel hukuk hükümlerine tabi olup, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin kapsamında yer alan idarelerden değildir. 4325 sayılı Kanun’da da avukatlık vekalet ücretlerinin dağıtımı ile ilgili olarak 1389 sayılı Kanun’a veya 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye yapılmış bir atıf bulunmamaktadır.

Öte yandan, ... Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği Görev, Yetki Sorumlulukları ve Çalışma Esaslarına İlişkin İç Yönetmelik’in “Vekalet Ücreti” başlıklı 14’üncü maddesinde büro memurlarına da vekalet ücreti ödeneceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; sadece genel ve özel bütçeli kuruluşlar için geçerli olan kuralları içeren 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri, kendi kuruluş kanununa ve özel hukuk hükümlerine tabi olan ... Genel Müdürlüğünü bağlamayacağından, hukuk servisinde fiilen çalışan memurlara kendi iç yönetmeliğine dayanılarak vekalet ücreti dağıtılmasında mevzuata aykırılık yoktur.

Bu itibarla, Dairesi Adına karar düzeltme kanun yoluna başvuran ilgilinin talebinin kabul edilerek, 7 sayılı İlamın 4. maddesiyle verilen tazmin hükmünün tasdikine ilişkin Temyiz Kurulu’nun 16.03.2022 tarih ve 51223 Tutanak (35300 İlam) sayılı Kararının 1. Maddesinin düzeltilerek 7 sayılı ilamın 4. Maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.