Sayıştay 4. Dairesi 44401 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2009

• Daire: 4

• Dosya No: 44401

• Tutanak No: 45580

• Tutanak Tarihi: 06.02.2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Birim Fiyat Tespitinde Döviz Kuru

1. 25.06.2018 Tarih ve 1646 No.lu Ek İlamın 3’üncü maddesiyle;

... Ortak Girişimi yüklenimindeki ... $ ihale bedelli “... Yolu İnşaatı İşi”nde;

Sözleşme Birim Fiyatı”nın 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Doları olduğu, “Uygulama Yılı Birim Fiyatı”nın ise her bir uygulama yılının 2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Doları olduğu ifade edilmesine rağmen,

Birinci keşif, sözleşme bedeli ve sözleşme birim fiyatlarının tespitinde 2 Ocak tarihli kur olarak, 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan T.C. Merkez Bankası alış kuru esas alınmışken, uygulama yılı birim fiyatlarının tespitinde, ilgili yılın 2 Ocak tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan T.C. Merkez Bankası alış kurlarının esas alınması sonucu, işin tamamlandığı 2010 yılı ödemeleri dahil olmak üzere toplam ... $ kamu zararı oluştuğu görülmüştür.

Sorumlularca gönderilen tahsilat belgesinden, 2010 yılı itibariyle hesap edilen toplam ... $ kamu zararından; ... Müdürlüğü 2009 yılı hesabına ilişkin olarak sorgu konusu yapılan ... $’nın faizi ile birlikte 04.02.2014 tarih ve 20140002894 sayılı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiği, kalan ... $’na ilişkin olarak ise herhangi bir tahsilat belgesi bulunmadığı görülmüş olup, …

Bu itibarla; ... Müdürlüğü 2009 yılı hesabına ilişkin olarak, 25.12.2009 tarih ve 25933 sayılı ödeme emri belgesi ile ödenen ... TL için verilen hüküm dışı kaydının kaldırılarak, tahsil edildiği anlaşılan ... $ için ilişilecek bir husus kalmadığına ve yapılan tahsilatın ilama dercine,

Hükmü verilmiştir.

Sorumlunun temyiz dilekçesinde;

“DAVA KONUSU: T.C. ... Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğü'nün 2009 yılı İdare Hesabını konu olan 601 sayılı ilamına ilişkin 11.06.2018 tarih ve 180 Tutanak, 1646 no.lu ek ilamının BOZULMASI talebidir.

AÇIKLAMALAR: Temyizime konu T.C. ... Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğü'nün 2009 yılı İdare Hesabını konu olan 601 sayılı ilamına ilişkin 11.06.2018 tarih ve 180 Tutanak 1646 no.lu ek ilamı hukuka ve tazmin hükmüne konu olan uygulamanın ruhuna aykırı ilamlardır.

I- 2 OCAK TARİHLİ KUR; "2 OCAK TARİHLİ RESMİ GAZETE” DE YAYINLANAN KURDUR:

T.C. Merkez Bankası; resmi tatil ve Cumartesi-Pazar günleri haricindeki tüm çalışma günlerinde, saat 15.30‘da gösterge niteliğinde döviz kurlarını belirlemektedir. Bir gün sonraki Resmi Gazetede yayınlanan bu kurların üzerinde; harfi harfine aynen şu ifade bulunmaktadır.

“2 OCAK 2012 GÜNÜ SAAT 15:30’DA BELİRLENEN GÖSTERGE NİTELİĞİNDEKİ TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI KURLARI”

Hukuki bir değerlendirme yapıldığında Merkez Bankası‘nın bu ifadesinin; “o güne ait döviz kurları anlamına gelmediği ve sadece “o gün saat 15.30‘da belirlenen döviz kurları" olarak yorumlanması gerektiği görülecektir. Bir başka ifadeyle; belirli bir gün, saat 15.30‘da belirlenen döviz kurları, o güne ait kurlar olarak değerlendirilemez. Çünkü aynı gün geçerli olan resmi kurlar; bir gün önce belirlenen kurlardır. Bir gün önce saat 15.30’da belirlense de, ertesi gün geçerli olan kur; esas itibariyle belirlendiği günün değil, ertesi günün kurudur.

Gerçekten de; kur belirleme görevi, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Kanunumun 4. maddesinden kaynaklanan resmi bir görevdir. Bu resmi görev; Resmi Gazetede yayınlama suretiyle ifa edilmektedir. İnternet sitesi kanun metninde yer almadığından, kanunen geçerli olan yayın yeri Resmi Gazetedir. 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede; 2 Ocak günü saat 15.30’da belirlenen bir kurun bulunması fiziken imkansız olduğundan; 2 Ocak tarihli bu Resmi Gazetede, 31 Aralık tarihinde saat 15.30’da belirlenen kurlar yer almaktadır. Bir kurun belirlenmesi ayrı bir olay, yayınlanması ayrı bir olaydır. 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur, her ne kadar 31 Aralık saat 15.30'da belirlenmişse de; hukuken 2 Ocak tarihli kurdur. Bu nedenledir ki; 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur; 2 Ocak tarihindeki tüm resmi işlemlerde (Mahkemeler ve İcra Dairelerinde yapılan dava ve takipler dâhil) esas alınmaktadır. Döviz üzerinden bir icra takibi yapmak isterseniz; İcra Müdürü takip tarihinde yayınlanan Resmi Gazeteye bakar ve sizin takibinize, bu gazetede yayınlanan kuru uygular. TÜM RESMİ VE ÖZEL BİRİMLER İÇİN; 2 OCAK TARİHLİ KUR, 2 OCAK TARİHLİ RESMİ GAZETE’DE YAYINLANAN KURDUR.

2 OCAK TARİHLİ RESMİ GAZETE’DE HANGİ KUR VARSA O KUR; 2 OCAK TARİHLİ KURDUR.

2 OCAK TARİHİNDE YAPILAN HER DÖVİZE DAYALI RESMİ İŞLEME, 2 OCAK TARİHLİ RESMİ GAZETE EKLENİR VE BÖYLECE RESMİYET SAĞLANIR. 2 OCAK TARİHİNDE YAPILMASI GEREKEN BİR İŞLEM İÇİN 3 OCAK TARİHİ BEKLENEMEYECEĞİNDEN; 2 OCAK TARİHİNDE RESMİ BİRİMLERE ULAŞAN RESMİ GAZETE’DE BULUNAN KUR, 2 OCAKTAKİ TÜM RESMİ İŞLEMLERDE ESAS ALINMASI GEREKEN ve HUKUKEN “2 OCAK TARİHLİ RESMİ KURUDUR.

2 Ocak saat 15.30’da belirlenen kur da, aslında 3 Ocak tarihi için geçerli kurdur ve 3 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanır.

Yukarıda belirtilen sözleşme maddesinde; “her uygulama yılının 2 Ocak tarihindeki T.C. Merkez Bankası alış kuru” ifadesi yer almaktadır. Bu ifade hiçbir şekilde: “2 Ocak saat 15.30'da belirlenen kur" veya "2 Ocak'ta belirlenen kur" anlamına gelmemektedir. Bu ifade açıktır ve “2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yer alan kur” kastedilmektedir.

II- İLK KEŞİF BELİRLENİRKEN 3 OCAK 1998 TARİHLİ RESMİ GAZETE’DE YAYINLANAN KURUN, 1999 YILI FİYAT FARKLARI BELİRLENİRKEN İSE 2 OCAK 1999 TARİHLİ RESMİ GAZETEDE YAYINLANAN KURUN ESAS ALINMASI, TAMAMIYLA O TARİHLERDEKİ İDARE MENFAATİ GÖZETİLEREK YAPILAN UYGULAMALARDIR;

Sayıştay ilamında da belirtildiği üzere; ilk keşif belirlenirken 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur hesaplamaya esas alınmıştır. Bu uygulama yapılırken, keşfin; İdaremiz menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki irade esas olmuştur. Gerçekten de 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan US$ kuru 107 505 TL iken, 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan US$ kuru 107 700 TL'dir. Bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve İdaremizden çıkacak bedel; 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa ... US$, 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa ... US$ olacaktır. Aradaki fark; İdaremiz lehine olmak üzere ... US$'dır. Sadece ve sadece İdaremiz menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kur esas alınmıştır. Bu şekilde 1997 ve 1998 yılı fiyat farkı ödemeleri tamamıyla İdaremiz menfaatlerine uygun olan kur esas alınarak yapılmıştır. Bu noktaya kadar bir sorun yoktur.

1999 yılına gelindiğinde ise yine İdaremiz menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidilmiş ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapılmıştır. Gerçekten de 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur 0,313707 TL’dir. 1999 yılında fiyat farkı hesabı eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli kur esas alınmak suretiyle ... US$ tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapılmıştır. Bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisi ... US$ olacaktı. Yani İdaremiz aleyhine olmak üzere; ... US$ tutarında bir eksik kesinti oluşacaktı. Bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kurlar esas alınmaya başlamıştır.

ÖNEMLİ OLAN HUSUS; HEM KEŞİF BELİRLENİRKEN ESAS ALINAN 3 OCAK TARİHLİ KURUN, HEM DE 1999 YILINDA FİYAT FARKI BELİRLENİRKEN YAPILAN UYULAMA DEĞİŞİKLİĞİ İLE ESAS ALINMAYA BAŞLAYAN 2 OCAK TARİHLİ KURUN İDAREMİZ LEHİNE SONUÇ VERMESİDİR. Bir başka ifadeyle; şu anda Sayıştay tarafından eleştirilen 2 Ocak tarihli kurun esas alınmasına ilişkin uygulama değişikliği, tamamıyla İdaremiz lehine sonuç verdiği için başlatılan bir uygulamadır. Burada müteahhidin değil, İdaremizin menfaatleri göz önüne alınmıştır. Müteahhit hem 1997 yılında keşif belirlenirken, hem de 1999 yılında uygulama değişikliğine gidilirken yapılan aleyhine uygulamalara ses çıkarmamıştır. Elbette ki bu uygulama değişikliği her yıl İdaremiz lehine sonuç vermemiştir. Ancak ilk uygulama değişikliğine başlandığı yıl olan 1999 yılındaki sonuçlar İdaremiz lehinedir ve o tarihten sonraki tüm ödemeler aynı esasla yapılmıştır.

HER YIL İDAREMİZ LEHİNE SONUÇ VERMESE DE, İLK UYGULANDIĞI 1999 YILINDA İDAREMİZ LEHİNE SONUÇ VERDİĞİ İÇİN BAŞLATILAN BU UYGULAMA DEĞİŞİKLİĞİNİ, SADECE İDAREMİZ ALEYHİNE SONUÇ VERDİĞİ 2008 VE 2009 YILLARI İÇİN DEĞERLENDİRMEYE ALMAK NE DERECEDE ADİL BİR UYGULAMADIR? BİR UYGULAMA YA TÜMDEN HUKUKA AYKIRIDIR YA DA DEĞİLDİR.

ESAS İTİBARİYLE KEŞFİN BELİRLENMESİ AŞAMASINDA 3 OCAK TARİHLİ KURUN ESAS ALINMASI HUKUKA VE SÖZLEŞMEYE AYKIRIDIR VE BU UYGULAMA 1999 YILINDA DÜZELTİLMİŞTİR.

Buna rağmen düzeltilmesini istediğim ilamda; sadece 2008 ve 2009 yılı fiyat farkı ödemeleri dikkate alınarak bir sonuca varılmaya çalışılmaktadır.

BU KADAR ADALETSİZ BİR UYGULAMA OLABİLİR Mİ? DOĞRU UYGULAMA 2 OCAK TARİHLİ KURUN ESAS ALINMASIDIR VE BU DEĞİŞİKLİK 1999 YILINDA BAŞLATILMIŞTIR. İDAREMİZ TERCİHİ İLE BAŞLATILAN BU UYGULAMA DEĞİŞİKLİĞİNİN İLERİDE NASIL BİR SONUÇ VERECEĞİ O TARİHTE BİLİNEMEYECEĞİNDEN KİMSENİN KÖTÜ NİYETİNDEN VE İDAREMİZ ALEYHİNE İŞLEMİNDEN DE BAHSEDİLEMEZ.

III- Ek ilamda 5 yıl önce ilişkisiz kararı verilen konuya ilişkin ek ilamla tazmin hükmü kurulması Sayıştay mevzuatına açıkça aykırıdır. Öncelikle bu nedenle ek ilamın bozulmasına karar verilmesini talep ederim.

SONUÇ VE İSTEK: Yukarıda belirtilen ve Kurulunuzca re’sen göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; murafaa talebim de kabul edilerek yapılacak inceleme neticesinde T.C. ... Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğü'nün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamına ilişkin 11.06.2018 tarih ve 180 Tutanak, 1646 no.lu ek ilamının BOZULMASI’na karar verilmesini arz ederim.”

Denilmiştir.

Sayıştay Başsavcılığının mütalaası;

“... Müdürlüğünün 2009 yılı hesabının 4’üncü Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 11.6.2018 tarih ve 1646 sayılı Ek İlam, Temyiz Kurulunun bozduğu 601 no.lu ilamda sorumlular arasında yer alan ve bu Ek İlamda adına tazmin hükmü ve sorumluluğa yer verilmeyen ... tarafından temyiz edilmiştir.

Ek İlamda; Sözleşme birim fiyatında 2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru esas alınmışken işe ait sözleşmede, “Sözleşme Birim Fiyatı”nın 2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Doları olduğu, “Uygulama Yılı Birim Fiyatı”nın ise her bir uygulama yılının 2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Doları olduğu ifade edilmesine rağmen,

Birinci keşif, sözleşme bedeli ve sözleşme birim fiyatlarının tespitinde 2 Ocak tarihli kur olarak, 3 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayımlanan T.C. Merkez Bankası alış kuru esas alınmışken, uygulama yılı birim fiyatlarının tespitinde, ilgili yılın 2 Ocak tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan T.C. Merkez Bankası alış kurlarının esas alınması nedeniyle kamu zararına hükmedilmiştir.

İlgili bu temyiz dilekçesinde daha önceki temyiz aşamasında ileri sürdüğü itirazları tekrarlayarak 2009 yılı için 31 Aralık günü belirlenip 2 Ocak günkü Resmi Gazetede yayımlanan döviz kurunun esas alınmasının İdare lehine olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

Öncelikle temyiz edilen Ek İlamda ilgili dahil adlarına tazmin hükmedilen bir görevli bulunmayıp, yalnızca ödemelerdeki kamu zararı tutarı toplam olarak belirlendikten sonra, bildirilen tahsilat tutarının İlama derci, kalan tutarların takip ve tahsilinin ise yapım işine ilişkin olarak düzenlenecek son hakediş esas alınarak yapılmasına hükmedilmiştir. Dolayısıyla ilgili adına tazmine hükmedilen bir tutar söz konusu olmadığından temyiz talebinin yersiz olması yanında; esas yönünden ise kamu zararı tutarı, asıl İlamı bozan Temyiz Kurulu İlamı da dikkate alınarak mevzuatına ve sözleşmesinde yer alan hükme ve ilgililerin daha önceki itirazları da dikkate alınarak hesaplanmış olması karşısında yersizdir.

Bu nedenlerle, temyiz talebi hakkında yapılacak işlem bulunmadığına karar verilmesi uygun olur. Arz olunur.”

Şeklindedir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan Gerçekleştirme Görevlisi ...’a duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... Ortak Girişimi yüklenimindeki ... $ ihale bedelli “... Yolu İnşaatı İşi”ne ait sözleşmenin 5’inci maddesinde;

"h) Birim fiyat; iş kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca her yıl tespit edilen ve yayımlanan bedeli ve bu bedellere ait her türlü uzunluk, derinlik, yükseklik ve su zammı gibi zamları (iş türüne göre TCK, DSİ, TEAŞ, TEDAŞ, DLH, İller Bankası ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü birim fiyatları dahil),

ı) Sözleşme Birim Fiyatı; birim fiyat tarifine, teknik ve özel şartnamesine uygun olarak yapılacak her iş kalemi için sözleşmesinde tespit edilmiş veya sözleşmesine göre tespit edilecek olan birim fiyatların 2 Ocak 1998 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL’den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.),

j) Uygulama Yılı Birim Fiyat; Onaylı iş programına uygun olarak her yıl yapılacak iş kalemlerine ait birim fiyat olup her uygulama yılının 2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL’den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.),"

Olarak tanımlanmıştır.

Sözleşmenin 19.1 maddesinde de birim fiyatlar "Bu işlerde Birim Fiyatlar ABD Doları cinsinden olup, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarının 2 Ocak 1998 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru ile ABD Doları eşdeğeri olarak hesaplanacaktır. TL’nin ABD Dolarına dönüştürülmesindeki hesaplamalarda rakamlar, gerekli hassasiyeti sağlamak için, virgülden sonra 3 (üç) hane uzatılacaktır." düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşmenin yukarıya alman hükümlerinden anlaşılacağı üzere TL esaslı birim fiyatların ABD Dolarına dönüştürülmesinde 2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması gerekir. Zira sözleşme birim fiyatlarının tespitinde 2 Ocak 1998 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru esas alınmıştır.

Anılan işe ilişkin hakedişlerin incelenmesi sonucu, 2008 ve 2009 yılı birim fiyatlarının tespitinde, sözleşme hükümlerine aykırı olarak 2 Ocak yerine, 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alındığı anlaşılmaktadır.

Merkez Bankasınca her iş günü saat 15:30'da gösterge niteliğinde kurlar belirlenmekte ve ertesi gün Resmi Gazetede yayımlanmaktadır. Ancak, bu kurlar hiçbir kişi ve kurumu bağlamamakta, belirlendikleri günü takip eden iş günü Merkez Bankasının bazı gişe işlemlerinde ve muhasebe amaçlı olarak kullanılmaktadır. Merkez Bankası dışındaki gerçek ve tüzel kişiler arasındaki işlemlerde hangi kurun uygulanacağı hususu ise tamamen bu kişilerin kendi iradelerindedir.

Diğer taraftan resmi tatiller, hafta sonları ve yarım gün çalışılan günlerde gösterge kur belirlenmemektedir. (Bu bilgi, Merkez Bankası İnternet Sitesinin Sıkça Sorulan Sorular Bölümünden alınmıştır).

Dilekçi dilekçesinde; kur belirleme görevinin, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Kanunu'nun 4’üncü maddesinden kaynaklanan resmi bir görev olduğunu, bu resmi görevin; Resmi Gazetede yayınlanma suretiyle ifa edildiğini, internet sitesi kanun metninde yer almadığından, kanunen geçerli olan yayın yerinin Resmi Gazete olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de; 2 Ocak günü saat 15.30'da belirlenen bir kurun bulunmasının fîziken imkansız olduğundan; 2 Ocak tarihli bu Resmi Gazetede, 31 Aralık tarihinde saat 15.30'da belirlenen kurların yer aldığını, bir kurun belirlenmesin ayrı bir olay, yayınlanmasının ise ayrı bir olay olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur, her ne kadar 31 Aralık saat 15.30'da belirlenmişse de; hukuken 2 Ocak tarihli kur olduğunu, bu nedenledir ki; 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kur; 2 Ocak tarihindeki tüm resmi işlemlerde kullanılan kur olduğunu belirterek yapılan uygulamada mevzuata aykırılık olmadığını ifade etmiştir.

Sözleşmede yer alan 2 Ocak tarihli döviz kurunun dilekçede ileri sürüldüğü gibi Merkez Bankasınca 31 Aralık tarihinde yayımlanan döviz kuru olarak anlaşılması, yapılan uygulamaya aykırı olduğu gibi sözleşme hükümlerine de aykırıdır. Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde dilekçede belirtilenin aksine 31 Aralık 1997 tarihli ABD Doları değil, 2 Ocak 1998 tarihli ABD Doları kuru esas alınmıştır. Bu şekilde hesaplanan birim fiyatlarla birinci keşif hesaplanmıştır. Sözleşme bedeli de bu tutar üzerinden hesaplandığı için sözleşme 2 Ocak 1998 tarihli döviz kuru üzerinden akdedilmiştir. Bu itibarla birinci keşif, sözleşme bedeli ve sözleşme eki birim fiyatlar ile sözleşmenin 5'inci maddesinde yer alan "yılının 2 Ocak... Tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru" hükmü birbiriyle uyumludur. Bu hükmün 31 Aralık tarihinde Merkez Bankasınca yayınlanan döviz kuru olarak uygulanması sözleşmeye aykırı olur. 2 Ocak tarihli kur (31 Aralık 1997 değil) kullanıldığı ve bu şekilde hesaplanan birim fiyatlar esas alınarak birinci keşif düzenlendiği için bu birim fiyatlar ve keşif de sözleşme eki olduğu için sözleşme tarafları açısından bağlayıcıdır.

Merkez Bankasının Sitesinde konu ile ilgili olarak;

“Gösterge Kurlar; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her iş günü, saat 15.30'da belirlenir.

Gösterge Niteliğindeki Kurlar Nasıl Belirlenir?

2 Ocak 2015 tarihinden itibaren Merkez Bankası; 1 ABD doları karşılığında, Türk Lirası döviz kurunu şu şekilde belirler

Öncelikle 10.00-15.00 arasında her saat başı, bankalararası döviz piyasasında 1 ABD doları karşılığında Türk lirasına kotasyon* veren bankaların alım ve satım fiyat ortalamasını alır.

Ortaya çıkan bu 6 değerin de ortalamasını alarak bir "orta değer" tespit eder.

Orta değere iskonto ve prim uygulayarak alış ve satış kurlarını belirler.

Kur Ortalamaları Hesaplama Saatleri nelerdir?

10.00: 1’nci Ortalama

11.00: 2’inci Ortalama

12.00: 3’üncü Ortalama

13.00: 4’üncü Ortalama

14.00: 5’inci Ortalama

15.00: 6’ıncı Ortalama

Benzer şekilde diğer döviz kurları için de uluslararası piyasalardaki çapraz kurların 10.00-15.00 arasında alınan 6 değerinin aritmetik ortalaması ABD doları orta değerine uygulanarak diğer döviz kurları için de orta değerler hesaplanmakta, her bir döviz kuru için belirlenen orta değerlere iskonto ve prim uygulanarak ilgili döviz kurlarının döviz alış ve döviz satış değerleri belirlenmektedir.

Gösterge Niteliğindeki Kurlar Ne Zaman İlan Edilir?

Yukarıdaki tabloda yer alan saatlerde belirlenmiş ortalamalar ve orta değer ile ABD doları/euro çapraz kurları; ertesi iş günü Merkez Bankası web sitesindeki Piyasa Verileri sayfasında ilan edilir.

Her iş günü belirlenen Merkez Bankası gösterge niteliğindeki döviz ve efektif alış-satış kurları ise, aynı gün içerisinde 15.30’da web sitesinde ilan edilir, ertesi gün ise Resmi Gazete'de yayınlanır.

Yayınlanan bu kur değerleri; hiçbir kişi veya kurumu bağlamamakla birlikte, belirlendikleri günden bir iş günü sonra, Merkez Bankası tarafından gişe ve bazı muhasebe işlemlerinde kullanılabilir. Merkez Bankası dışındaki gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılan işlemlerde ise, hangi kurun uygulanacağına bu kişilerin kendileri karar verir.

Bunun yanında; resmî tatiller, hafta sonları ve yarım gün çalışılan günlerde gösterge kur belirlenmez.

Diğer taraftan dilekçede belirtilen şekilde yapılan hesaplama sözleşme hükmüne aykırı olduğu gibi fiyat farkı mantığına da aykırıdır. Bilindiği gibi fiyat farkı sözleşme fiyatlarının değişmesi halinde ödenir veya kesilir. Birim fiyat listesinde bulunan iş kalemlerine ait fiyatların değişmesi halinde fiyat farkı ödenir. Bunun için de sözleşme fiyatı hangi esasla tespit edilmişse (2 Ocak 1998 tarihli döviz kuru üzerinden), fiyat farkına esas uygulama yılı fiyatının da aynı esasa göre tespit edilmesi gerekir.”

Açıklamaları yer almaktadır.

Her ne kadar bu açıklamalar 2015 yılı ve sonrası için belirlenmiş ise de, kur belirleme yöntemini açıklaması açısından önemli olup, gösterge kurun ilgili gün içerisinde oluşan 6 ayrı kurun ortalamasının alınması suretiyle belirlendiğini göstermektedir. Dolayası ile, 2 Ocak tarihinde belirlenin bu kurların 2 Ocak tarihine ait olduğu, 3 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanmış olmasının kurları 3 Ocak tarihli yapmayacağı değerlendirmesini güçlendirmektedir.

Dilekçinin konu ile ilgili olarak 5 yıl önce beraat kararı verilmiş olduğu iddiaları var ise de, yapılan araştırmada konu ile ilgili böyle bir “beraat” kararının bulunmadığı, Temyiz Kurulu tarafından karar düzeltme talebi üzerine verilmiş olan “bozma” kararının bu şekilde değerlendirildiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, konu ile ilgili olarak Başsavcılık Mütalaasında;

“... Müdürlüğünün 2009 yılı hesabının 4’üncü Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 11.6.2018 tarih ve 1646 sayılı Ek İlam, Temyiz Kurulunun bozduğu 601 no.lu ilamda sorumlular arasında yer alan ve bu Ek İlamda adına tazmin hükmü ve sorumluluğa yer verilmeyen ... tarafından temyiz edilmiştir.”

Denilmekte ise de; 1646 sayılı Ek İlam hükmünün “… tahsil edildiği anlaşılan …$ ilişilecek bir husus kalmadığına ve yapılan tahsilatın ilama dercine,” şeklinde, esasen tazmin kararı içerdiği, ancak tahsilat nedeni ile ilama derç olarak görüldüğü anlaşıldığından, (601 sayılı Asıl İlamda da adına tazmin hükmü verilen) ilgilinin temyiz hakkı bulunduğu açıktır.

Sonuç olarak, dilekçi talebinin reddi ile 1646 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesi ile ... $’a ilişkin olarak verilen tahsilatın ilama dercine (tazmin) ilişkin hükmün TASDİKİNE, oy birliği ile,