Sayıştay 4. Dairesi 44399 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 4

• Dosya No: 44399

• Tutanak No: 45590

• Tutanak Tarihi: 06.02.2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Kazı bedeli.

1. 120 Sayılı İlamın 8 inci maddesi B fıkrasıyla; ... İnşaat ve Tic. A.Ş. yükleniminde yaptırılan “... Yolu Km:0+000. 51+750 Arası, Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üst Yapı İşleri”nde; Yol sathında çeşitli kilometre aralıklarında geçmiş yıllarda imal edilen ve zayıf zemin niteliği taşıyan imalatlara rastlandığı, toprak işleri kübaj cetvelinde ilgili kilometre aralıklarında, ... metreküp kazının zayıf zemin kazısı yerine yarma kazısı olarak kübaj cetveline işlenerek bedelinin ödendiği ve sorgu üzerine bu tutarın tamamen minha edildiği bildirilmesine rağmen kesinti işleminin belgelenmemesi nedeniyle tahsilatın kısmen yapıldığı kabul edilerek kalan ... TL’nin sorumlulardan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

Sorumlunun temyiz dilekçesinde;

“Yukarıda adı, yılı ve numarası verilen denetçi sorgusunda “... İnşaat ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki ... Yolu Km:0+000-51+750 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı İşleri İşinde; Yol sathında çeşitli kilometre aralıklarında geçmiş yıllarda imal edilen ve zayıf zemin niteliği taşıyan imalatlara rastlandığı, toprak işleri kübaj cetvelinde ilgili kilometre aralıklarında, ... metreküp kazının zayıf zemin kazısı yerine yarma kazısı olarak kübaj cetveline işlendiği tespit edilmiştir.”

Denilmiştir.

Yapılan savunmada “Kontrol Şefliği tarafından daha önce Genç İnşaat Ltd. Şti. tarafından yapılan dolguda görülen oturmaların Araştırma ve Geliştirme Başmühendisliği tarafından incelenmesi talep edilmiştir. Yapılan incelemede 8-10 m. yüksekliğindeki dolgunun üst tabakasının gevşek olduğu, yapılan dolgunun kaldırılarak uygun ariyet ve yarma malzemesi ile teşkil edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Raporda zayıf zeminden bahsedilmemiştir. KGM/15.005 Zayıf Zeminin (Bitkisel toprak vs.) Kazılması ve Kullanılması pozuna ait birim fiyat tarifinde makine ile bitkisel toprak, batak, balçık ve benzeri zayıf zeminin kazılmasından bahsedilmektedir. Zayıf zemin kazısından kasıt dolgu altındaki batak, balçık ve nebati toprak tabakasıdır. Burada ise önceden yapılan dolgunun yeniden ihale yapılması aşamasında gevşemiş olan kısmının kaldırılmasından bahsedilmektedir. Bölge Müdürlüğümüz tarafından sehven yarma kazısı olarak ödenen söz konusu kesimdeki kazının röpriz pozundan ödenmesi gerektiği mütalaa edilmiştir. Buna göre yeni birim fiyat tutanağı düzenlemiş olup kesin hesap hakedişinde dikkate alınacaktır.”

Denilmiştir.

Bölge Müdürlüğümüzce, yapılan savunmaya uygun olarak, yol sathında Km:41+500-49+800 aralığında geçmiş ihale kapsamında dolgu olarak imalatı yapılan ve 2200/K-T no.lu “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı” pozundan ödenen ... m3 kazı minha edilmiş olup, bunun yerine yeni birim fiyat yapılarak 11 no.lu kesin hakediş raporunda “Her cins zeminin röprizi ve kullanılması” pozundan ödenmiştir.

İlgi ilam tebliğinde ... m3 kazının “Her cins zeminin röprizi ve kullanılması” pozundan ödendiği, ancak bu miktarın 2200/K-T no.lu “Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması (Taşıma Dahil)” pozundan minha edilmesi gerekirken ... m3 kazının minha edildiği, aradaki (... 0-... ) ... m3 kazı bedeline ilişkin kesinti yapılmadığı belirtilmiştir.

Kesinti yapılan 11 no.lu hakediş aynı zamanda kesin hakediş olduğundan, işin kapsamında yapılmış tüm imalatlara ilişkin son metraj hesaplanmıştır. Bu nedenle ekli kübaj cetveli ve enkesitlerden de görüleceği üzere (Ek-1), işin kapsamındaki diğer yol kesimlerinde toprak hareketlerinde değişiklik olmuştur. Dolayısıyla ... m3 yarma kazısı minha edilmiş ancak, kesin hesap evraklarının incelenmesi neticesinde Km:41+500-49+800 aralığı dışında ödenmemiş ... m3 yarma kazısı ilave olarak hakedişe girmiştir. 11 no.lu kesin hakkedişte (-... 0 + ... ) ... m3 kazı minha olarak görünmüştür.

Yapılan hesaplamalar 11 no.lu hakedişin kesin hakediş olması sebebiyle işin bütünü göz önünde bulundurularak yapıldığından herhangi bir kamu zararı yoktur. Sayıştay 4. Dairesi tarafından verilen 01.03.2018 tarihli 176 no.lu kararın düzeltilmesini talep ediyoruz.”

Demişlerdir.

Sayıştay Başsavcılığının mütalaası;

“… Müdürlüğünün 2016 yılı hesabının 4’üncü Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 11.06.2018 tarih ve 120 sayılı İlamın 8/B maddesi sorumlular harcama yetkilisi ... ve gerçekleştirme görevlileri ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.

İlamda; yol sathında çeşitli kilometre aralıklarında geçmiş yıllarda imal edilen ve zayıf zemin niteliği taşıyan imalatlara rastlandığı, toprak işleri kübaj cetvelinde ilgili kilometre aralıklarında, ... metreküp kazının zayıf zemin kazısı yerine yarma kazısı olarak kübaj cetveline işlenerek bedelinin ödendiği ve sorgu üzerine bu tutarın tamamen minha edildiği bildirilmesine rağmen kesinti işleminin belgelenmemesi nedeniyle tazmine hükmedilmiştir.

Sorumlular temyiz dilekçelerinde; söz konusu işlemin ve hesaplanan kamu zararı tutarının kesin hakedişte düzeltilip kesintinin yapıldığını belirterek buna ilişkin belgeleri (bir adet klasör halinde) dilekçe ekinde sunmuşlardır.

Sunulan belgelerin incelenip değerlendirilmesi için hükmün bozularak dosyanın Dairesine iadesine karar verilmesi uygun olur.

Arz olunur.”

Şeklindedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1. 120 Sayılı İlamın 8 inci maddesi B fıkrasıyla; ... İnşaat ve Tic. A.Ş. yükleniminde yaptırılan “... Yolu Km:0+000. 51+750 Arası, Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üst Yapı İşleri”nde; Yol sathında çeşitli kilometre aralıklarında geçmiş yıllarda imal edilen ve zayıf zemin niteliği taşıyan imalatlara rastlandığı, toprak işleri kübaj cetvelinde ilgili kilometre aralıklarında, ... metreküp kazının zayıf zemin kazısı yerine yarma kazısı olarak kübaj cetveline işlenerek bedelinin ödendiği ve sorgu üzerine bu tutarın tamamen minha edildiği bildirilmesine rağmen kesinti işleminin belgelenmemesi nedeniyle tahsilatın kısmen yapıldığı kabul edilerek kalan ... TL’nin sorumlulardan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

Yol sathında çeşitli kilometre aralıklarında geçmiş yıllarda imal edilen ve zayıf zemin niteliği taşıyan imalatlara rastlandığı, toprak işleri kübaj cetvelinde ilgili kilometre aralıklarında, ... metreküp kazının zayıf zemin kazısı yerine yarma kazısı olarak kübaj cetveline işlendiği hususu ile ilgili olarak yapılan incelemede;

Sorumlular; ilgili imalatın eski dolgu imalatı olması dolayısıyla röpriz pozundan ödenmesi gerektiğini, ancak şimdiye kadar bu imalatların 2200/K-T no.lu “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı” pozundan ödendiğini, yapılan sorgu üzerine röpriz pozu için ... TL üzerinden yeni fiyat yapıldığını ve kesin hesaba ilişkin hakedişte bu hususun dikkate alınacağını belirtmişlerdir. Sorumlularca yapılan ve denetçi tarafından da kabul edilen bu açıklamalara göre, ... metreküp kazının 2200/K-T pozundan minha edilerek, yeni birim fiyat yapılan “Her cins zeminin röprizi ve kullanılması” pozundan ödenmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte; Yargılamaya Esas Raporda, savunma ekinde kesinti yapıldığına ilişkin herhangi bir belge bulunmaması nedeniyle, hesap edilen kamu zararının sorumlularından tazminine hükmedilmesi istenilmişse de; hesabın yargılanması aşamasında, kamu zararının 11 no.lu kesin hakedişte minha edildiğine dair belgeler denetçi tarafından Dairesine sunulmuştur.

Kesintinin yapıldığı belirtilen 11 no.lu kesin hakedişin incelenmesi sonucunda; 2200/K-T pozundan ... metreküp kazının minha edildiği, buna karşılık ... 0 metreküp imalatın da “Her cins zeminin röprizi ve kullanılması” pozuna dahil edilerek bedelinin ödendiği; dolayısıyla (... 0 M3 - ... M3) ... metreküp kazı bedeline ilişkin kesintinin yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, sorgu konusu yapılan ve 2016 yılı denetim dönemine ilişkin olarak düzenlenen en son hakediş (10 no.lu) bedeli olarak 23.12.2016 tarih, 24607 no.lu ödeme emri ile ödenen ve kamu zararı oluşturduğu ileri sürülen ... TL’nin;

• ... TL’si için, sorgunun (B) fıkrasına ilişkin yapılan savunmalar uyarınca ilişilecek bir husus bulunmadığına,

• ... TL kamu zararının ise 14.12.2017 tarih ve 20170024199 no.lu ödeme emrine bağlı 11 no.lu kesin hakediş ile minha edildiği anlaşıldığından bu tutar hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına,

• Kalan ... TL kamu zararının ise; Harcama Yetkilisi ... (Bölge Müdür Yardımcısı) ile Gerçekleştirme Görevlileri ... (Kontrol Şefi) ve ... ’a (Yapım Başmühendisi) müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine,

Karar verilmiş olup,

Yapılan incelemede;

-Yargılamaya Esas Raporda yer alan kamu zararı hesabı hatalı yapılmıştır, şöyle ki;

Sorgu konusu 2200/K-T Poz no.lu “Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması (Taşıma Dahil) birim fiyatı ... TL/M3, 2204/K-T Poz no.lu “Dolgu Altındaki Her Cins Zayıf Zeminin Kazılması ve Kullanılması (Taşıma Dahil) birim fiyatı ise ... TL/M3 olup, kamu zararı hesabında bu tutar ... TL/M3 olarak dikkate alınmıştır. Doğru Kamu Zararı Hesabı:

... M3 x (... TL/M3 – ... TL/M3) = ... TL,

Fiyat Farkı = ... TL 0,90 x ... = ... TL,

Fiyat Farkı Dahil Kamu Zararı Tutarı = ... TL + ... TL = ... TL,

%18 KDV Dahil Kamu Zararı Tut. = ... TL x 1,18 = ... TL

Şeklinde olmalıdır.

-Sorumluların savunması üzerine İlamda yeniden hesaplanan kamu zararı ... TL olarak bulunmuş, ancak mahsup edilmek suretiyle tahsil edilen tutar doğru, ilişiği giderilen tutar ile tazmini istenen tutar hatalı hesaplanmıştır. Şöyle ki;

... M3 x (... TL/M3 – ... TL/M3) = ... TL,

... TL x 0,90 x ... = ... TL,

Fiyat Farkı Dahil Kamu Zararı Tutarı = ... TL + ... TL = ... TL,

%18 KDV Dahil Kamu Zararı Tutarı = ... TL x 1,18 = ... TL

... M3’lük imalatın ... M3’lük kısmına ilişkin düzeltme kabul edildiğinden düzeltilerek tahsil edilen (ilama derç) tutar (enterpolasyon yöntemi ile):

... TL : ... M3 x ... M3 = ... TL,

... M3’lük İmalatın ... M3’lük kısmına ilişkin düzeltme kabul edilmediğinden tazminine hükmedilen tutar (enterpolasyon yöntemi ile):

... TL : ... M3 x ... M3 = ... TL olmalıdır. Oysa ilamda ... TL için tazmin kararı verilmiştir.

İlamda olması gereken ilişik giderme tutarı ise: ... TL - ... TL = ... TL olması gerekir iken ... TL olarak dikkate alınmıştır.

-İlamda kamu zararı (tazmin) hesabı hatalı yapılmıştır, şöyle ki; yargılama aşamasında Daireye sunulan 11 ve Kesin Hesap hakkedişinde 2204/K-T Poz no.lu “Dolgu Altındaki Her Cins Zayıf Zeminin Kazılması ve Kullanılması (Taşıma Dahil) iş kaleminde 25.930,301 M3’lük imalat eksilişi vardır. Bu eksilişin daha önceden 2200/K-T Poz no.lu “Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması (Taşıma Dahil) iş kaleminden yapılan imalattan düşüldüğü değerlendirilmektedir. İlamda bu husus karşılanmamış ve bunun ile ilgili tutara tazmin hükmü verilmiştir. Ancak, söz konusu düşüş (eksi imalat miktarı) ile ilgili kesin hesap metrajları savunma ekinde (ve temyiz dilekçesi ekinde) yer almamaktadır.

-Temyiz dilekçesinde yer alan;

“İlgi ilam tebliğinde ... m3 kazının “Her cins zeminin röprizi ve kullanılması” pozundan ödendiği, ancak bu miktarın 2200/K-T no.lu “Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması (Taşıma Dahil)” pozundan minha edilmesi gerekirken ... m3 kazının minha edildiği, aradaki (... 0 M3 - ... M3) ... M3 kazı bedeline ilişkin kesinti yapılmadığı belirtilmiştir.

Kesinti yapılan 11 no.lu hakediş aynı zamanda kesin hakediş olduğundan, işin kapsamında yapılmış tüm imalatlara ilişkin son metraj hesaplanmıştır. Bu nedenle ekli kübaj cetveli ve enkesitlerden de görüleceği üzere (Ek-1), işin kapsamındaki diğer yol kesimlerinde toprak hareketlerinde değişiklik olmuştur. Dolayısıyla ... 0 m3 yarma kazısı minha edilmiş ancak, kesin hesap evraklarının incelenmesi neticesinde Km:41+500-49+800 aralığı dışında ödenmemiş ... m3 yarma kazısı ilave olarak hakedişe girmiştir. 11 no.lu kesin hakkedişte (-... 0 M3 + ... M3 =) ... M3 kazı minha olarak görünmüştür.”

İddiası, bir önceki değerlendirme ile çelişmektedir. Bu nedenle, bu İş ile ilgili Kesin Hesap metraj cetvelleri ve kübaj hesaplarının tamamının bir arada değerlendirilerek sonuca varılması mümkün olacaktır.

-İlamda yeni kamu zararı hesabına esas alınan “Her Cins Zeminin Röpriz Yapılması ve Kullanılması” iş kaleminin yeni birim fiyatı belirlenirken depo alanı 35+475km’de kabul edilerek itinerer hesabı yapılmış, oysa kesin hakkedişte yer alan itinerer hesabında depo 40+750 km’de görülmektedir. Bu hususun da ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak; 120 sayılı İlamın 8/B maddesiyle yeniden hesaplanan kamu zararı ... TL olarak bulunmuş, ancak mahsup edilmek suretiyle tahsil edilen (ilama derç) tutar doğru, ilişiği giderilen tutar ile tazmini istenen tutar ise hatalı hesaplanmış olduğundan 120 sayılı ilamın 8/B maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, oy birliği ile,

Karar verildiği 06.02.2019 tarih ve 45590 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.