Sayıştay 4. Dairesi 43446 Kararı - Özel Bütçe İş Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 4

• Dosya No: 43446

• Tutanak No: 45036

• Tutanak Tarihi: 19.09.2018

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: İşçi statüsünde istihdam edilmekle beraber ücret bakımından 666 sayılı KHK kapsamına alınan Kurum personeline toplu iş sözleşmesi kapsamında ilave tediye ödenmesi.

140-351 sayılı ek ilam ile; işçi statüsünde istihdam edilmekle beraber ücret bakımından 666 sayılı KHK kapsamına alınan ... Kurumu personeline toplu iş sözleşmesi kapsamında ilave tediye ödenmesi nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle; ... Kurumunun 21.09.2006 tarihli 5544 sayılı Kanun ile kurulduğunu, Kurum personelinin anılan Kanunun 24 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan; “Kurum hizmetleri iş mevzuatı hükümlerine göre istihdam edilen uzman yardımcısı, uzman ve diğer personel eliyle yürütülür.” hükmü gereğince 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak sürekli işçi statüsünde istihdam edildiğini,

Aynı maddenin 7 nci fıkrası gereğince de Kurum personelinin emeklilik ve sosyal güvenlik yönünden ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olduğunu,

Kurumun hazine yardımı almayan, özel bütçeli, idari ve mali açıdan özerk, kamu tüzelkişiliği haiz bir kamu kurumu ve Kurumun en üst karar organının Genel Kurul olduğunu,

4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde işçinin; “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi ” olarak tanımlandığını,

6772 sayılı Devlet ve Ona bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde;

“Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı Kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır” denildiğini,

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 2 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında;

“Bu Kanunun uygulanması bakımından işçi, işveren ve işyeri kavramları 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlandığı gibidir” denildiğini, dolayısıyla Kurum personelinin 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve ilgili mevzuatı ile 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun kapsamında olduğunu,

5544 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan;

“... Kurumu Başkanının, yönetici personelinin ve diğer personelinin ücret, mali ve sosyal haklarının; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla Yönelim Kurulunun kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir” hükmü gereğince Kurum personelinin her ay herhangi bir unsur ilave edilmeksizin alacağı ücretin Kanunda öngörülen hüküm çerçevesinde belirlendiğini,

Kurum personelinin Anayasanın 51 inci maddesi ile güvence altına alınan ve ülkemizin taraf olduğu 87 nolu İLO Sözleşmesi ve 6356 sayılı Kanun uyarınca işçi sendikasına üye olduğunu,

Kurum personelinin Anayasanın 53 üncü maddesi ile güvence altına alınan ve ülkemizin taraf olduğu 98 nolu İLO Sözleşmesi ve 6356 sayılı Kanun uyarınca yetkili işçi sendikası aracılığıyla toplu iş sözleşmesi yaptığını,

Kurumda, 666 sayılı KHK'nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra istihdam edilen personelin ücret ve mali haklarının, 666 sayılı KHK hükümleri doğrultusunda emsali devlet memurları için belirlenmiş ücret ve mali haklara eşit olarak belirlendiğini, bireysel iş sözleşmelerine de bu ifadelerin aynen yazıldığını ve uygulandığını,

Ancak, bu şekilde istihdam edilen personelin daha sonra Kurumdaki yetkili işçi sendikasına üye olmak suretiyle 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu iş Sözleşmesi Kanunun 39 uncu maddesi kapsamında Toplu İş Sözleşmesinden yararlanma hakkını elde ederek bireysel iş sözleşmelerini hükümsüz kıldığını,

10.03.2010 tarihinde ...-İŞ Sendikasının ... Kurumunda (...) Toplu İş Sözleşmesi (TİS) yapmaya yetkili olan işçi sendikası olduğunu,

... ile anılan sendika arasında 01.07.2010-30.06.2012 dönemini kapsayan ilk TİS’in 20.10.2010 tarihinde imzalandığını ve uygulandığını,

01.07.2012- 30.06.2014 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi müzakerelerinde ...-İş Sendikasının ücret ve mali haklara ilişkin taleplerinin 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye (KHK) aykırı olduğu gerekçesi ile reddedildiğini ve görüşmelerin anlaşmazlıkla sonuçlandığını,

Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinin Kurumu temsilen üyesi oldukları Kamu-İş işveren sendikası tarafından yürütüldüğünü, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu 50 nci maddesi gereği önce arabulucu safhasının yaşandığını, bu safhada da 666 sayılı KHK hükümleri gerekçe gösterilerek sendikanın taleplerinin kabul edilmediğini, bunun üzerine sendikanın grev kararı aldığını, ...'da alınan grev kararı üzerine grev oylaması yapıldığını, sonucunda greve hayır kararının çıktığını,

Bunun üzerine işyeri yetkili işçi sendikası olan ...-İş’in 6356 sayılı Kanunun 51 inci maddesi uyarınca uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kuruluna intikal ettirdiğini,

Yüksek Hakem Kurulunun 09.09.2013 gün E:2013-118 ve K:2013-156 sayılı kararı ile personele 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanun uyarınca ilave tediye ödenmesini hüküm altına aldığını,

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “A. Toplu İş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı" başlıklı 53 üncü maddesinde;

“İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumları ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.” Ve

“B. Grev hakkı ve lokavt" başlıklı 54 üncü maddesinde;

“Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir” denildiğini,

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 128 inci maddesindeki “...Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, haklan ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanımla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. ...” hükmünün, tarafını ve İdareyi bağlayıcı bir düzenleme olduğunu,

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 33 ve 40 ıncı maddelerini içeren Yedinci Bölümünde Toplu İş Sözleşmesinin Genel Esasları başlığı ile toplu iş sözleşmelerinin nasıl yapılacağının düzenlendiğini,

53 üncü maddenin 2 nci fıkrasında;

“Toplu iş sözleşmesi, tarafların karşılıklı hak ve borçları ile sözleşmenin uygulanması ve denetimini ve uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yolları düzenleyen hükümleri de içerebilir” denildiğini,

“Toplu Sözleşmenin Hükmü” başlıklı 36 ncı maddesinin 1 inci fıkrasında;

“Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz. İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır. Toplu iş sözleşmesinde iş sözleşmelerine aykırı hükümlerin bulunması hâlinde ise iş sözleşmesinin işçi yararına olan hükümleri geçerlidir” denildiğini,

Toplu Sözleşmeden Yararlanma başlıklı 39 uncu maddesinde kimlerin TİS’ten nasıl yararlanacağının düzenleneceğini,

“Yüksek Hakem Kuruluna Başvurma” başlıklı 51 inci maddesinde;

“MADDE 51 -(1) Grev oylaması sonucunda grev yapılmaması yönündeki kararın kesinleşmesinden itibaren altı iş günü içinde işçi sendikası; grev ve lokavtın yasak olduğu uyuşmazlıklarda 50 nci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen tutanağın tebliğinden ya da erteleme süresinin uyuşmazlıkla sonuçlanması hâlinde sürenin bitiminden itibaren taraflardan biri altı iş günü içinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Aksi takdirde işçi sendikasının yetkisi düşer.

(2) Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.” denildiğini ve anılan Kanununun 54,55,56 ve 57 nci maddelerini içeren Onuncu Bölümünde ise Yüksek Hakem Kurulunun “Kuruluşu ve Çalışma Esasları”nın anlatıldığını,

Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunun 102/a maddesi ile işçinin ücreti ile iş kanunu veya toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içerisinde kasten ödemeyen veya eksik ödeyen işveren/işveren vekili ve 3 üncü kişilere her işçi ve her ay için idari para cezası uygulanacağı da hüküm altına alındığından 666 sayılı KHK'da yer alan ... Kurumuna yönelik düzenlemelerin iş mevzuatı açısından uygulama kabiliyeti bulunmadığını,

Yukarıda arz ve izah edildiği üzere, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 54 üncü, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 51/2 nci maddesi uyarınca Yüksek Hakem Kurulu kararlarının kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olduğunu, İdarenin, Anayasanın koruma altına aldığı Yüksek Hakem Kurulu kararlarının uygulamama gibi bir tasarrufu bulunmadığını,

6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde; Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı Kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan “İş Kanununun şümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır” denildiğini, dolayısıyla İş Kanununa göre çalışmakta olan kamu personeli için ücret sistemi ne olursa olsun ilave tediye ödemesi yapılmasının hüküm altına alındığını,

Ayrıca Kamu Görevlilerinin ücret sistemleri ile ilgili 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hâkimler Ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu İle Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yanılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı İle Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 12 nci maddesinde yürürlükten kaldırılan ödemeler içerisinde 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanun kapsamına giren ödemelerin sayılmadığını,

Bu nedenle, 666 sayılı KHK yürürlüğe girdikten sonra istihdam edilen personele ilave tediye verilmiş olmasının; 6772 sayılı Kanunun amir hükmü, Yüksek Hakem Kurulunun Kararına uyulması zorunluluğu ve 4857 sayılı Kanunun 102/a maddesine uyulmasından kaynaklandığını, Kurumda da ilgili Kanun ve Karar doğrultusunda uygulama yapıldığını,

Kurum hesaplarının incelenmesi sonrası Sayıştay Temyiz Kurulunun 09.02.2016 tarihli ve 41453 sayılı kararı ile 4. Dairenin oyçokluğu ile verdiği tazmin hükmünün bozulduğunu,

Sayıştay Temyiz Kurulu kararında kısaca "Yüksek Hakem Kurulunun 09.09.2013 tarihli ve E.2013/118 ve K:2013/156 sayılı kararı ile TİS’i düzenlemesi ve buna bağlı olarak 6772 sayılı Kanun uyarınca personele ilave tediye ödenmesi Anayasanın 54 üncü, 6356 sayılı Kanunun 51 inci maddeleri çerçevesinde Yüksek Hakem Kurulu kararlarının kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olmasından dolayı 09.09.2013 tarihli ve K. 2013/118 ve K: 2013/156 sayılı Yüksek Hakem Kurulu kararının yerine getirilmesi olarak nitelendirilecek ve ilgililere sorumluluk yüklenemeyecektir. ” denildiğini,

Sorgu konusundan farklı konularla alakalı olmakla birlikte Sayıştay Temyiz Kurulunun “30.11.2010 tarihli ve 32356 tutanak nolu kararı”, “30.11.2010 tarihli ve 32358 tutanak nolu kararı", “11.02.2014 tarihli ve 38405 tutanak nolu kararı” ve “03.06.2014 tarihli ve 39139 tutanak nolu kararı” ayrı ayrı incelendiğinde toplu iş sözleşmelerinin hükmüne yönelik önemli tespitlerin yer aldığının görüleceğini,

Kurul kararlarında özetle; kanunlarla çalışma şartları konusunda getirilen hükümlerin mutlak emredici hukuk kuralları olmayıp nispi emredici hukuk kuralları olduğunu, hizmet sözleşmeleri ve özellikle de toplu iş sözleşmeleriyle kanun hükmüne nazaran daha çok işçi lehine hükümler getirilmesi halinde, aynı konuda artık kanun hükmü değil, toplu iş sözleşmesindeki hükümlerin uygulanması gerektiği ve söz konusu durumda toplu iş sözleşmesindeki ilgili hükümlerin kanunlara aykırılığından söz edilemeyeceğini ve son olarak esasen Anayasanın 53 üncü maddesinde kaynağını bulan toplu iş sözleşmesi özerkliği ya da toplu iş sözleşmesiyle düzenleme yapabilme yetkisi denilen kavramların işlevinin ve içeriğin de bu olduğu”nun ifade edildiğini,

Ayrıca konu ile ilgili ve YARGITAY tarafından 2014 yılında hükme bağlanan 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre İŞÇİ statüsünde istihdam edilen ve ücret sistemi bakımından 375 sayılı KHK’nın Ek 11/ c maddesinde (666 sayılı KHK-6495 sayılı Kanun) ... Kurumu ile aynı bentte yer alan ... personeli ile ilgili “ .... Personeline İlave Tediye Ücreti Ödemesi" gerektiğine dair Yargıtay Dokuzuncu Hukuk Dairesinin 23.09.2014 tarihli ve Esas:2012/36449 Karar:2014/27626 sayılı Kararı, Yargıtay Dokuzuncu Hukuk Dairesinin 23.09.2014 tarihli ve Esas:2013/4309 Karar:2014/27641 sayılı Kararı ve Yargıtay Yirmi ikinci Hukuk Dairesinin 04.06.2014 tarihli ve Esas:2014/9759 Karar:2014/15900 sayılı Kararlarının ekte sunulduğunu (EK-2),

Bununla birlikte Yargıtay Dokuzuncu Hukuk Dairesinin “24.06.2013 tarihli ve 2013/19303 (Esas No: 2011/16606) sayılı kararı”, “24.10.2011 tarihli ve 2011/39092 (Esas No: 2011/472061 sayılı kararı” ve “15.11.2011 tarihli ve 2011/43574 (Esas No: 2011/48313) sayılı kararında”; 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanununun kapsam, süre, hesaplama vb. özellikler açısından nasıl uygulanması gerektiğinin açıklandığını,

Bu kararlarda özetle: “işçilere ücret sistemleri ne olursa olsun 6772 sayılı Kanun uyarınca ilave tediye ödeneceği” nin açıkça ifade edildiğini,

Ayrıca Kurumun 2014 yılı hesaplarına ilişkin olarak Sayıştay 3. Dairesince yapılan yargılama sırasında Anayasaya aykırılık iddiasında bulunulması üzerine itiraz konusu mevzuatların iptali için Dairenin yaptığı başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 12.07.2017 tarihli ve 2017/ 27 Esas sayılı Kararında:

“4. 5544 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrası, ... Kurumu Başkanının, yönetici personelinin ve diğer personelinin ücret, mali ve sosyal haklarının; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla, Yönetim Kurulunun kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirleneceğini düzenlemektedir.

7. İtiraz konusu KHK kuralı, Türk Akreditasyon Kurumu Genel Sekreterliği, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü Başkanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme idaresi Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, . . . ve . . . Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı meslek personelini kapsamaktadır.

8. 5544 sayılı Kanuna bağlı "İHDAS EDİLEN POZİSYONLAR CETVELİ" ile bakılmakta olan davadaki yargılamaya esas rapor gözetildiğinde davaya konu fazla ödemenin, 375 sayılı KHK’nın itiraz konusu kuralında belirtilen unvanlardan yalnızca “uzman unvanlı meslek personeli” ne yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

9. Bu itibarla KHK kuralında yer alan "Türk Akreditasyon Kurumu Genel Sekreterliği, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü Başkanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, . . . . ve . . . ”, “ . . . genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile . . . ” ve ". . . genel müdür ve genel sekreterler için bakanlık genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcıları için bakanlık genel müdür yardımcısı, . . . ” ibarelerinin uyuşmazlıkta uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle söz konusu ibareler yönünden başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. ”

denilmek suretiyle Anayasa Mahkemesince yargılama konusu uyuşmazlıkta sadece ...’da görevli uzman unvanlı personel açısından Anayasaya uygunluk değerlendirmesi yapıldığını, buna göre, 5544 sayılı Kanuna ekli ihdas edilen cetvelde yer alan Kurum personeline ilişkin kadroların bir kısmının da 375 sayılı KHK'nın ek 11 inci maddesinin (c) bendi kapsamında olmadığı hususunun açık bir şekilde belirtildiğini,

Ayrıca, Kurumun 2012 yılından hu yana ücret, mali ve sosyal haklar konusunda yaşadığı belirsizlikler vc sorunların, Sayıştay Başkanlığı Kararları, Yüksek Hakem Kurulu Kararları dikkate alınarak ... Yönetim Kurulu, özel Kanun olan 5544 sayılı Kanunun 9 ve 25 inci maddelerinden gelen yetkisini kullanarak Kurum personelinin 1/1/2017 tarihinden itibaren geçerli olmak, tüm personel için tek ve ortak bir düzenleme yaparak ücret, mali ve sosyal hakları yürürlükteki mevzuat hükümleri ve uygulamalar dikkate alarak yeniden belirlediğini,

Söz konusu Yönetim Kurulu Kararının 11/10/2017 tarihinde gerçekleştirilen ... 12 nci Olağan Genel Kurulu tarafından onaylanarak kabul edildiğini, yeni yapılan düzenlemenin yaklaşık bir yıldır başarılı ve sorunsuz bir şekilde uygulandığını,

... Kurumu Genel Kurulunun personelin ücret, mali ve sosyal haklarına ilişkin almış olduğu karar metni ve 2016/94 sayılı Yönetim Kurulu Kararının ekte sunulduğunu (EK-4),

Ayrıca, taşeron işçilerin istihdam edilecekleri Kurumlarında sürekli işçi pozisyonlarına geçirilmesine ilişkin 696 sayılı OHAL KHK’sı ve buna ilişkin çıkan usul ve esaslar ile resmi açıklamalarda bu personele 6772 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde ilave tediye ödemelerinin de yapılacağının belirtildiğini,

Sonuç olarak;

Yukarıda arz ve izah edilen sebeplerden dolayı, 666 sayılı KHK yürürlüğe girdikten sonra ... Kurumunda istihdam edilen personele 6772 sayılı Kanun gereği ilave tediye ödemesi yapılmış olmasının;

(696 sayılı OHAL KHK'sı kapsamında ilk defa atanacak taşeron işçiler dâhil), Anayasanın 18, 49, 50, 51, 52, 55, 54 ve 55 inci maddeleri ile güvence altına alınan Sendikal Haklar ile Toplu İş Sözleşmesi özerkliği hükümleri, 4857 sayılı İş Kanunun 1, 2, 8, 32 ve 102 nci maddeleri, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunun 17, 33, 34, 35, 36, 39, 41, 48, 51, 54, 56, 57 nci maddeleri, 6772 sayılı Devlet ve Ona bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanunun 1, 2, 3, 4 ve 5 inci maddeleri, Toplu İş Sözleşmesinde Arabulucuya ve Hakeme Başvurma Yönetmeliğinin 24 üncü maddesi gereği olduğunu, Toplu İş Sözleşmesi, Yüksek Hakem Kurulu Kararı ve ... Genel Kurul Kararlarının anılan amir hükümlerine Harcama Yetkililerince uyulması ve uygulanması zorunluluğundan kaynaklandığını,

Ayrıca Anayasa Mahkemesinin 12.07.2017 tarihli ve 2017 /27 Esas Sayılı Kararı ile Anayasa Mahkemesince yargılama konusu uyuşmazlıkta sadece ...’da görevli uzman unvanlı personel açısından Anayasaya uygunluk değerlendirmesi yapıldığını, buna göre, 5544 sayılı Kanuna ekli ihdas edilen cetvelde yer alan Kurum personeline ilişkin kadroların bir kısmının da 375 sayılı KHK’nın ek 11 inci maddesinin (c) bendi kapsamında olmadığı hususunun açık bir şekilde belirtildiğini,

Yapılan işlemin Anayasaya, ... Kanununa, 6772 sayılı Kanuna, İş Kanununa, Toplu İş Sözleşmesi ve Sendikalar Kanunu ve bağlantılı diğer ilgili mevzuatlara ve yerleşik yargı kararlarına (Yargıtay İçtihatları - Sayıştay Temyiz Kurulu Kararları) uygun olduğunu, kamu zararı oluşmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Konuya ilişkin 12.03.2015 tarih ve 140 sayılı asıl ilam ile mevzuatında belirlenen ücret tavan sınırını aşarak ilave tediye ödenmesi nedeniyle oluşan kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Sorumlu hükmü temyiz etmiş ve Temyiz Kurulu hükmü; sorumluların Anayasaya aykırılık iddialarının giderilmesi ve ücretlere sınırlama getiren 5544 sayılı Kanunun 25/1 maddesi ile 375 sayılı KHK’nın ek 11/c maddesinin Anayasaya aykırı olduğu ve Anayasa Mahkemesine başvurulması ve Anayasaya aykırı hükümler çerçevesinde verilen tazmin hükmünün kaldırılması ile yine 666 sayılı KHK ile getirilen tavan ücretin aşılması nedeniyle ilam hükmünün bozulması gerektiği ve Kurum personeline ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarının 666 sayılı KHK ile belirlendiğinden ve bu üst sınırlardan da personele ödeme yapıldığından aynı KHK’nın ek 11/d bendinde yer alan “Diğer mevzuatın bu maddeye aykırı hükümleri uygulanamaz hükmü çerçevesinde adı geçen kişilere ayrıca ilave tediye ödenmesi mevzuata aykırı olup hükmün tasdiki gerekir yönündeki ayrışık görüşlere karşılık;

İlave tediyenin kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olan Yüksek Hakem Kurulu Kararına dayanılarak ödenmesi nedeniyle ilgililere sorumluluk yüklenemeyeceği gerekçesiyle hükmü çoğunlukla bozarak dosyayı Daireye geri göndermiştir.

Daire ise 3.10.2017 tarih ve 351 nolu ek ilamında; ilave tediyenin Yüksek Hakem Kurulu Kararı gereğince yapılmış olması nedeniyle ilişiksiz kararı verilmesi gerektiği şeklinde ve yine Anayasa 54 ve 6536 sayılı Kanunun 51/2 maddesi uyarınca İdarenin Yüksek Hakem Kurulu Kararını uygulamamak gibi bir tasarrufu bulunmadığından, sorumlulara sorumluluk yüklenemeyecek bu ödemede, oluşan zararın idari yoldan tahsili için konunun İdaresine yazılması yönündeki ayrışık görüşlere karşılık;

Konuya ilişkin mevzuatı ortaya koyduktan sonra, bu süreçte aynı Kurumun 2014 yılı hesabı hakkındaki Anayasaya aykırılık iddiasının Sayıştay 3. Dairesi tarafından Anayasa Mahkemesine götürülmesi üzerine Anayasa Mahkemesince 12.7.2017 tarih ve 2017/27 Esas ve 2017/17 sayılı Karar ile aykırılık iddialarının Anayasa Mahkemesince reddedilmesi gerekçeleri çerçevesinde; 666 sayılı KHK’nın 1 nci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle değişen Ek 11/c maddesi hükmünün Anayasaya aykırılığından da söz edilemeyeceğinden anılan personele, toplu iş sözleşmesi kapsamında ilave tediye ödenmesi sonucu oluşan kamu zararının tazmini yönündeki önceki kararında direnmiş ve tazmin kararını yenilemiştir.

Sorumlu bu defa temyiz dilekçesinde bu güne kadar ki itirazlarını tekrarlayarak, hükmün kanuna ve yargı kararlarına aykırı olduğunu belirterek, hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sorumlunun itirazları esas itibariyle bu güne kadarki süreçte karşılanan itirazlar olup, gelinen noktada Anayasa Mahkemesi Kararı ile de Anayasa aykırılık iddiaları reddedilerek, mevzuatta ücretlere tavan sınırı getiren düzenlemelerin Anayasaya aykırı olmadığı da hükme bağlanmıştır. Temyiz Kurulunun bozma kararına Dairenin özellikle Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin Kararı çerçevesinde direnmesinin yerinde olduğu değerlendirilmektedir. Çünkü, Anayasanın 53/2 maddesinde toplu iş sözleşmelerinin nasıl yapılacağı Kanunla düzenlenir hükmü yer almaktadır. 6536 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 33/5 maddesine göre ise toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler, Anayasaya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremez. Bu çerçevede Yüksek Hakem Kurulu marifetiyle kurulan TİS yukarıda sıralanan ve ücretlere tavan sınırlaması getiren hükümleri ortadan kaldıramaz ve TİS de bu hükümlere uygun düzenlenmelidir. Zaten düzenlenen TİS’nde de bu yönde yani tavan sınırların aşılabileceği veya dikkate alınmayacağı yönünde bir hüküm bulunmamaktadır.

Burada sorun ilave tediye ödenmesi değil, tavan ücreti aşmak suretiyle ilave tediye ödenmesidir. Mevzuatla getirilen sınırı aşmamak kaydıyla ilave tediye ödenebilir. Belirlenen tavan tutarı aşan ödemelerin ise yapılması mümkün olmayıp, yapılması sorumluluğu gerektirir. Çünkü, Yüksek Hakem Kurulu kararına dayalı TİS’nde ilave tediye ödeneceği hükme bağlanmış olmakla birlikte, bu hüküm yasal sınırları aşacak bir ödemeye yetki vermemektedir. Sorumlular yasal sınırı aşan ödeme yaptıklarından dolayı sorumlu tutulmuşlardır.

Diğer taraftan, temiz dilekçesinde ilave tediye ödenmesi ile ilgili başka kuruma ait Yargıtay kararlarından örnekler verilmiş olmakla birlikte; temyize konu yıl TİS hükümleri ile aynı mahiyette hükümlerin yer aldığı TİS çerçevesinde 2010 yılı ve devamında ... Kurumu çalışanı kendisine ilave tediyenin tam ödenmediği, kısmi ödeme yapıldığı gerekçesiyle dava açmış, Ankara 6. İş Mahkemesi davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir. Kararın temyiz edilmesi üzerine; Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2015/32754 Esas, 2016/4301 Karar nolu kararında; 6772 sayılı Kanunun kapsamdaki tüm çalışanlar bakımından genel bir Kanun olduğu, davalı Kurum Kanununun ise özel bir Kanun olduğu, davalı Kurum Kanununda belirtilen ücrete ilişkin düzenlemede tüm haklar belirtilerek bir sınırlama getirildiği ve bu sınırlamanın ilave tediye ödemelerinde de dikkate alınması gerektiğinin sabit olduğu, Davalı Kurum 2010-2012 yılları arasında ilave tediye ödemelerinin 5544 sayılı Kanun ve toplu iş sözleşmesi ekindeki katsayı cetveline göre belirleyerek ödediği için bu dönem bakımından fark alacağı bulunmadığını ve 2008-2010 yılları bakımından davalı Kurumun ücrete ilişkin taban ve tavan miktarları dikkate alarak ilave tediye alacağının belirlenmesi için mahkeme kararının bozulmasına hükmetmiştir. Dolayısıyla dilekçinin ileri sürdüğü Yargıtay’ın ilave tediyenin ödenmesi gerektiği yönündeki kararlarına karşılık, bizzat .... Kurumu bağlamında sınırlama getiren özel kanunlardaki hükümlere göre ödeme yapılması gerektiğini ortaya koyan kararı da mevcuttur.

Açıklanan nedenlerle talebin reddi ile Daire kararının tasdik edilmesi uygun olur.” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan sorumlu ... (Harcama Yetkilisi) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

5544 sayılı ... Kurumu Kanununun 24 üncü maddesinde “Personelin atanma şartları ve statüsü” düzenlenmiş ve maddede;

“(1) Kurum hizmetleri iş mevzuatı hükümlerine göre istihdam edilen uzman yardımcısı, uzman ve diğer personel eliyle yürütülür.

(2) Kurumda çalıştırılacak personelin pozisyon unvanları ile sayıları ekli cetvelde gösterilmiştir. Söz konusu unvanların birimlere dağılımını yapmaya Başkanın önerisi üzerine Yönetim Kurulu yetkilidir. (Değişik üçüncü cümle: 4/4/2015-6645/71 md.) Personel sayısının mevcut pozisyon sayılarının yarısını aşmamak kaydıyla artırılmasına ve unvanlarda değişiklik yapılmasına Yönetim Kurulunun kararı ve ilgili Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir.

(3) Yönetim Kurulunun onayı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik esaslarına göre yabancı uzmanlar istihdam edilebilir.

(4) Kurum personelinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (6) ve (7) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlar ile Kurum amaçlarının gerektirdiği nitelikleri taşımaları zorunludur.

(5) Yönetici pozisyonundaki personel yukarıda belirtilen şartlara ilave olarak; hukuk, siyasal bilgiler, iktisadî ve idarî bilimler, fen ve edebiyat, mimarlık ve mühendislik fakülteleri ile eğitim fakültelerinden yurt içinde veya Yükseköğretim Kurulunca denkliği kabul edilmiş yurt dışındaki fakülte veya yüksekokullarda en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş, mesleki açıdan yeterli bilgi ve deneyime sahip bulunan ve mesleğinde en az beş yıl tecrübeye sahip kişiler arasından Başkanın teklifi ve Yönetim Kurulunun onayı ile atanır. Diğer personel Başkan tarafından atanır.

(6) Kurumda çalıştırılacak uzman ve uzman yardımcılarının beşinci fıkrada belirtilen öğrenim şartlarını taşımaları gerekir. Uzman ve uzman yardımcılarının yarışma ve yeterlik sınavları, nitelikleri ve çalışma usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

(7) (Değişik: 4/4/2015-6645/71 md.) Kurum personeli, emeklilik ve sosyal güvenlik yönünden 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabidir. Ancak, sosyal güvenlik yönünden 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında görev yapmakta iken Yönetim Kurulu Başkanı seçilen Kurum Başkanı, emeklilik ve sosyal güvenlik yönünden Bakanlık genel müdürünün sahip olduğu gösterge, ek gösterge, makam, temsil ve diğer tazminatları aynen uygulanarak 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile ilişkilendirilir ve Kurumda geçmiş olan hizmeti bu esasa göre değerlendirilir.

(8) (Değişik: 4/4/2015-6645/71 md.) Kamu görevlisi iken Yönetim Kurulu Başkanı seçilen kişinin önceki kurumu ile olan ilişkisi sona erer. Kamu görevine dönmesini engelleyecek şekilde olanlar hariç olmak üzere Kurumdaki görevi herhangi bir nedenle sona eren Yönetim Kurulu Başkanı, temsilcisi olduğu bakanlıkta durumuna uygun bir kadroya en geç bir ay içinde atanır. Durumuna uygun kadroya atanıncaya kadar Yönetim Kurulu Başkanı gibi Kurum bütçesinden ücreti ödenmeye devam olunur. Bu fıkra uyarınca göreve başlayan Başkanın Kurumda geçen hizmetleri, kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinde değerlendirilir. Akademik unvanların kazanılmasına ilişkin hükümler saklıdır.

(9)Kurumda çalışan personel, başka kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilemez.” hükmü ile mali hakların düzenlendiği 25 inci maddesinde;

“(1) Başkan, yönetici personel ve diğer personelin ücret, mali ve sosyal hakları; bakanlık genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla, Yönetim Kurulunun kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir.

(2) Yönetim Kurulu Başkan ve üyelerine, ayda dörtten fazla olmamak üzere her bir toplantı için uhdesinde kamu görevi bulunanlara (2000) gösterge rakamının, uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.

(3) (Ek: 11/10/2011 - KHK - 665/43 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.) Uhdesinde kamu görevi bulunmayan sektör komitesi başkan ve üyelerine, yılda altıdan fazla olmamak üzere her bir toplantı başına (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Kurum personeline yapılan ödemelerin usul ve esasları ise ... Kurumu Personel Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Anılan Yönetmeliğin 18 inci maddesinde;

“Başkan, yönetici personel, uzman, uzman yardımcıları ile diğer personele ödenecek aylık ücretler ve ücretleri ile birlikte ödenecek diğer mali haklar ve sosyal yardımlar (bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesi gereğince yapılacak doğum ve ölüm yardımları hariç) her yılın birinci ve ikinci altı aylık dönemleri itibariyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürlerine yapılan ödemelerin aylık ortalamasının net tutarını aşmayacak şekilde Yönetim Kurulunun Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir.” denilmek suretiyle kurum personeline ödenecek aylık ücretler ile ücretlerle birlikte ödenecek diğer mali hakların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürlerine yapılan ödemelerin aylık ortalamasının net tutarını aşmayacak şekilde Yönetim Kurulunun Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Daha sonra;

02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin;

“MADDE 1- 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir.

…

EK MADDE 11- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra;

a) …

b) …

c) Türk Akreditasyon Kurumu Genel Sekreterliği, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü Başkanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, ...ve ... Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı meslek personeline, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı; genel müdür ve genel sekreterler için bakanlık genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcıları için bakanlık genel müdür yardımcısı, uzman unvanlı meslek personeli için Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez.

ç) (b) ve (c) bentlerinde yer alan idarelerde istihdam edilen personelden anılan bentlerde emsali belirlenmemiş olan personele, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı, ilgili kurumun önerisi Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenecek emsali Devlet memuruna ilgili mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez. Emsal alınacak memur unvanlarının tespitinde, kadro veya pozisyon unvanları ile ifa ettikleri görevler itibarıyla 657 sayılı Kanuna göre girebilecekleri sınıflardaki aynı veya benzer görevlerin aynı veya benzer kadro, unvan veya derecesi dikkate alınır.

d) …

Diğer mevzuatın bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.”

hükmü ile kuruma ilk defa veya yeniden atanan personele ödenecek mali hakların üst sınırı 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen ek madde 11’de belirlenmiştir. Bu nedenle söz konusu personele, belirlenen bu tutar dışında herhangi bir ödemede bulunulmaması gerekmektedir.

5544 sayılı ... Kurumu Kanununun 24 üncü maddesi hükmü gereği Kurum personelinin işçi statüsünde bulunduğu, aynı Kanunun 25 inci maddesi ile personele ödenecek aylık ücret, mali ve sosyal hakların düzenlendiği,

666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 11 inci maddesi ile ... Kurumunun 375 sayılı KHK kapsamına alındığı, 375 sayılı KHK Ek 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki Kamu İdarelerinde İstihdam Edilen Personelin Mali ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Emsal Alınacak Devlet Memuru Kadro Unvanlarının Tespitine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı ile Kurumda istihdam edilen personelin emsali devlet memuru kadrosunun belirlendiği,

666 sayılı KHK’nin 8 inci maddesi e bendi hükmü gereği 15.01.2012 tarihinden sonra Kurumda istihdam edilecek personelin ücret ve mali haklarının belirtilen KHK hükümleri doğrultusunda tespit edildiği,

Bu tarihten sonra Kurumdaki sürecin;

Bireysel iş sözleşmelerine de bu ifadelerin aynen yazıldığı ve uygulandığı ancak bu şekilde istihdam edilen personelin Toplu İş Sözleşmesine dahil olduğu ve bireysel iş sözleşmelerinin hükümsüz hale geldiği,

Kurumda yetkili olan işçi sendikası ile bağıtlanan Toplu İş Sözleşmesi (TİS) ile ücret ve diğer mali ve sosyal hakların belirlendiği,

Kurumda ...-İŞ işçi sendikası ile KAMU-İŞ işveren sendikasının TİS yapmaya yetkili olduğu, ...-İŞ Sendikası ile KAMU-İŞ arasında 01.07.2012-30.06.2014 dönemini kapsayan TİS müzakereleri anlaşmazlıkla sonuçlandığından sendikanın grev kararı aldığı ancak grev kararı çıkmadığı için ...-İŞ’in 6356 sayılı Kanunun 51 inci maddesi uyarınca uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kuruluna intikal ettirdiği,

Yüksek Hakem Kurulunun 09.09.2013 gün E.2013/118 ve K: 2013/156 sayılı kararı ile TİS'i bağıtladığı ve 6772 sayılı Kanun uyarınca personele ilave tediye ödenmesine karar verdiği,

şeklinde geliştiği görülmektedir.

6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 sayılı Kanunla 6212 sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanunun;

“Madde 1 – Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır.

Madde 2 – …

Madde 3 – Birinci ve ikinci maddelerde yazılı olan işçilere mezkur maddeler gereğince yapılan tediyelerden ayrı olarak her yıl için bir aylık istihkakları tutarını geçmemek üzere İcra Vekilleri Heyeti karariyle aynı nispette bir ilave tediye daha yapılabilir.” denilmiş,

Anayasanın Yüksek Hakem Kurulu ile ilgili 54 üncü maddesinde;

“Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. Bu hakkın kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir.

Grev hakkı ve lokavt iyiniyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.

(Mülga üçüncü fıkra: 7/5/2010-5982/7 md.)

Grev ve lokavtın yasaklanabileceği veya ertelenebileceği haller ve işyerleri kanunla düzenlenir.

Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.

Yüksek hakem kurulunun kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.” hükümlerine yer verilmiş,

6356 sayılı Sendikalar ve İş Sözleşmesi Kanununun “Yüksek Hakem Kuruluna başvurma” başlıklı 51 inci maddesinde;

“(1)Grev oylaması sonucunda grev yapılmaması yönündeki kararın kesinleşmesinden itibaren altı iş günü içinde işçi sendikası; grev ve lokavtın yasak olduğu uyuşmazlıklarda 50’nci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen tutanağın tebliğinden ya da erteleme süresinin uyuşmazlıkla sonuçlanması hâlinde sürenin bitiminden itibaren taraflardan biri altı iş günü içinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Aksi takdirde işçi sendikasının yetkisi düşer.

(2)Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.” düzenlemesi yapılmıştır.

Bu durumda;

İşçi statüsündeki kurum personeline ilgili mevzuat uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarının üst sınırı 666 sayılı KHK ile belirlenmiş olmakla birlikte;

...-İŞ Sendikası ile KAMU-İŞ arasında 01.07.2012-30.06.2014 dönemini kapsayan TİS müzakerelerinin anlaşmazlıkla sonuçlanması sendikanın grev kararı alması ancak grev kararı çıkmadığı için ...-İŞ’in 6356 sayılı Kanunun 51 inci maddesi uyarınca uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kuruluna intikal ettirmesi,

Yüksek Hakem Kurulunun 09.09.2013 gün E.2013/118 ve K: 2013/156 sayılı kararı ile TİS'i düzenlemesi ve buna bağlı olarak 6772 sayılı Kanun uyarınca personele ilave tediye ödenmesi;

Anayasanın 54 üncü, 6356 sayılı Kanunun 51 inci maddeleri çerçevesinde Yüksek Hakem Kurulu kararlarının kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olmasından dolayı 09.09.2013 gün E.2013/118 ve K: 2013/156 sayılı Yüksek Hakem Kurulu kararının yerine getirilmesi olarak nitelendirilecek ve ilgililere sorumluluk yüklenemeyecektir.

Bu nedenle 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 140-351 sayılı ek ilam maddesi ile ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün bozularak dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine,

6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olması suretiyle,

(… .Daire Başkanı ... ile Üyeler ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 19.09.2018 tarih ve 45036 Sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ:

(Üye ...’in;

“ilam hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi kararına katılmakla birlikte;

666 sayılı KHK’nın 1 inci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen ek 11 inci madde de;

“EK MADDE 11- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra;

a) …

b) …

c) Türk Akreditasyon Kurumu Genel Sekreterliği, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü Başkanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, ...ve ... Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı meslek personeline, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı; genel müdür ve genel sekreterler için bakanlık genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcıları için bakanlık genel müdür yardımcısı, uzman unvanlı meslek personeli için Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez.

ç) (b) ve (c) bentlerinde yer alan idarelerde istihdam edilen personelden anılan bentlerde emsali belirlenmemiş olan personele, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı, ilgili kurumun önerisi Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenecek emsali Devlet memuruna ilgili mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez. Emsal alınacak memur unvanlarının tespitinde, kadro veya pozisyon unvanları ile ifa ettikleri görevler itibarıyla 657 sayılı Kanuna göre girebilecekleri sınıflardaki aynı veya benzer görevlerin aynı veya benzer kadro, unvan veya derecesi dikkate alınır.

…”

hükmü ile kuruma ilk defa veya yeniden atanan personele ödenecek mali hakların üst sınırı 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ye eklenen ek madde 11’de belirlenmiştir.

İlam hükmü işçi statüsünde istihdam edilmekle beraber ücret bakımından 666 sayılı KHK kapsamına alınan ... Kurumu personeline ilave tediye ödenmesi nedeniyle verilmiştir. Oysa 666 sayılı KHK’nın yukarıya alınan ilgili maddesi ile getirilen tavan ücretin geçilmiş olması üzerinde durulması ve değerlendirmenin buna göre yapılması gerekirdi. İlam hükmünün bu gerekçeyle bozulması gerekir.”

Üye ...’in;

“ilam hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi kararına katılmakla birlikte;

... Kurumu personelinin mali hakları 5544 sayılı ... Kurumu Kanununun 25 inci maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin 1 inci fıkrasında; “Başkan, yönetici personel ve diğer personelin ücret, mali ve sosyal haklarının bakanlık genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla Yönetim Kurulu Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir.” denilmiştir.

Kurum personeline yapılan ödemelerin usul ve esasları ise ... Kurumu Personel Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Anılan Yönetmeliğin 18 inci maddesinde;

“Başkan, yönetici personel, uzman, uzman yardımcıları ile diğer personele ödenecek aylık ücretler ve ücretleri ile birlikte ödenecek diğer mali haklar ve sosyal yardımlar (bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesi gereğince yapılacak doğum ve ölüm yardımları hariç) her yılın birinci ve ikinci altı aylık dönemleri itibariyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürlerine yapılan ödemelerin aylık ortalamasının net tutarını aşmayacak şekilde Yönetim Kurulunun Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir.” denilmek suretiyle kurum personeline ödenecek aylık ücretler ile ücretlerle birlikte ödenecek diğer mali hakların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürlerine yapılan ödemelerin aylık ortalamasının net tutarını aşmayacak şekilde Yönetim Kurulunun Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 666 sayılı KHK’nın 1 inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen ek maddenin 11/c bendinde yer alan; “... Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı meslek personeline, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı; genel müdür ve genel sekreterler için bakanlık genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcıları için bakanlık genel müdür yardımcısı, uzman unvanlı meslek personeli için Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez.” hükmü ile kuruma ilk defa veya yeniden atanan personele yapılacak aylık net tutarın sınırı belirlenmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, söz konusu personele ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, vs. bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarının hiçbir şekilde 666 sayılı KHK da belirtilen limiti geçmemesi gerekmektedir. Buna karşılık çoğunluk kararında da belirtildiği üzere, gerek Anayasanın bağlayıcı hükümleri, gerekse bu hükümden gücünü alan Toplu İş Sözleşmesinin bağlayıcılığı karşısında, ilamda belirtilen ilave tediye ödemesinin söz konusu personele yapılmasını engelleyecek bir düzenleme de bulunmamakta olup, ilave yediye ödenmesinde herhangibir mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle ilamda ilave tediye ödemelerine ilişkin ödeme belgelerini imzaladıkları için sorumlu tutulan ilgili personel, sadece Anayasa ve TİS hükümlerini uygulamak zorunda kaldıkları için, bunlara atfedilebilecek bir sorumluluk bulunmamaktadır.

Ancak, bütün bunlara karşılık, 666 sayılı KHK’nın sınırlama getiren hükümlerinin uygulanması zorulu ve imkan dahilinde bulunmaktadır. Şöyle ki, Anayasa ve TİS’in güvencesi altında ödenmek zorunda kalınan ilave tediye dışında personele ödenen diğer ödemelerin (maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, vs.), 666 sayılı KHK hükümleri çerçevesinde miktarlarının belirlenmesi Yönetim Kurulu Kararı ve Genel Kurulun onayına bağlı olup, bu ödemelerin tutarı, ilgili TİS ve dolayısıyla Anayasa ile güvence altına alınmış değildir. Bir başka ifadeyle, ilave tediye dışında personele ödenen diğer ödemelerin miktarları daha düşük seviyelerde belirlenmek suretiyle, TİS ile güvence altına alınan sabit ilave tediye ile birlikte kişilere yapılacak toplam ödeme miktarlarının, 666 sayılı KHK daki limitler altında tutulmasını engelleyecek bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle söz konusu personele, 666 sayılı KHK’da belirlenen tutarın üzerinde herhangi bir ödemede bulunulmaması gerekmektedir.

Sonuç olarak;

a) 5544 sayılı Kanun ve ... Kurumu Personel Yönetmeliği hükümlerine göre Kurum personelinin ücret, mali ve sosyal hakları bakanlık genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla Yönetim Kurulu Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirleneneceğinden;

666 sayılı KHK ile belirlenen Kurum personeline ödenecek mali hakların üst sınırının geçilmesinde 2013 yılında görevde olan Yönetim Kurulunun sorumlu olup olmadığının araştırılması, bu amaçla ücret, mali ve sosyal hakların belirlenmiş olduğu ilgili yıl yönetim kurulu kararının incelenerek sorumluluğa ilişkin tespitin yapılması;

b) Şayet ilgili yönetim kurulu kararında 666 sayılı Kanunda yer alan limitleri aşmayacak şekilde ödeme yapılmasına ilişkin olarak yeterli düzenleme var ise, bu defa (ilave tediye dışında) diğer ödemelere imza atan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarının araştırılması için ilam hükmünün sorumluluk ve kamu zararının gerekçesi yönünden bozulması gerekir.”

… .Daire Başkanı ... ile Üyeler ..., ..., ..., ... ve ...’ın;

... Kurumu personelinin mali hakları 5544 sayılı ... Kurumu Kanununun 25 inci maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin 1 inci fıkrasında; “Başkan, yönetici personel ve diğer personelin ücret, mali ve sosyal haklarının bakanlık genel müdürüne yapılan ödemeleri aşmamak kaydıyla Yönetim Kurulu Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir.” denilmiştir.

Kurum personeline yapılan ödemelerin usul ve esasları ise ... Kurumu Personel Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Anılan Yönetmeliğin 18 inci maddesinde; “Başkan, yönetici personel, uzman, uzman yardımcıları ile diğer personele ödenecek aylık ücretler ve ücretleri ile birlikte ödenecek diğer mali haklar ve sosyal yardımlar (bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesi gereğince yapılacak doğum ve ölüm yardımları hariç) her yılın birinci ve ikinci altı aylık dönemleri itibariyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürlerine yapılan ödemelerin aylık ortalamasının net tutarını aşmayacak şekilde Yönetim Kurulunun Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirlenir.” denilmek suretiyle kurum personeline ödenecek aylık ücretler ile ücretlerle birlikte ödenecek diğer mali hakların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel müdürlerine yapılan ödemelerin aylık ortalamasının net tutarını aşmayacak şekilde Yönetim Kurulunun Kararı ve Genel Kurulun onayı ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 666 sayılı KHK’nın 1’inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen ek maddenin 11/c bendinde yer alan; “... Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı meslek personeline, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı; genel müdür ve genel sekreterler için bakanlık genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcıları için bakanlık genel müdür yardımcısı, uzman unvanlı meslek personeli için Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez.” hükmü ile kuruma ilk defa veya yeniden atanan personele yapılacak aylık net tutarın sınırı belirlenmiştir.

Bu nedenle söz konusu personele, belirlenen bu tutar dışında herhangi bir ödemede bulunulmaması gerekmektedir.

Sözü edilen ek 11 inci maddenin (d) bendinde;

“ … Diğer mevzuatın bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Kurum personeline ilgili mevzuat uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarının üst sınırı 666 sayılı KHK ile belirlendiğinden ve bu üst sınırlardan da personele ödeme yapıldığından ek 11 inci maddenin (d) bendinde yer alan “Diğer mevzuatın bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.” hükmü çerçevesinde adı geçen kişilere ayrıca ilave tediye ücretinin ödenmesi mevzuata aykırıdır. Bu nedenle verilen tazmin hükmünün tasdiki gerekir.”

… .Daire Başkanı ..., ilam hükmünün tasdik edilmesi gerektiği şeklinde yukarıda yer verilen ayrışık görüşüne ilave olarak sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunulması gerektiğini de belirtmiştir. )