Sayıştay 4. Dairesi 42764 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 4

• Dosya No: 42764

• Tutanak No: 45584

• Tutanak Tarihi: 06.02.2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yerine TÜİK tarafından artık resmi olarak yayımlanmayan Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) rakamlarının esas alınması ve güncel endekslerin hatalı alınması.

... İnş. Taah. (...) yüklenimindeki “(...Yolu Takriben Km: 69+500-86+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve BSK Üstyapı İşleri İnşaatı İşi”ne ilişkin olarak düzenlenen hakedişlerin fiyat farkı hesabında;

A) Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yerine TÜİK tarafından artık resmi olarak yayımlanmayan Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) rakamlarının esas alınması,

B) Güncel endekslerin hatalı alınması,

Nedenleriyle ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.

Sorumlunun temyiz dilekçesinde;

TEMYİZ ÖZETİ: Fiyat farkı hesaplarında ‘Güncel İndeks’ olarak imalatın yapıldığı veya iş programına göre yapılması gereken ay değil de sehven imalatın yapıldığı aydan önceki ay alınmıştır. Bu hatalı hesaplama fiyat farkı hesap tablosu (Ek-9) ile düzeltilmiştir. Sözleşme ve ekleri hükümlerine doğrultusunda süre uzatımlarına uygun olarak düzenlenip imza altına alınan 14 no.lu revize iş programının geçmişe dönük olarak düzenlendiği savıyla yok hükmünde sayılıp, sözleşme hükümleri doğrultusunda hazırlanmayan ve sehven her hakediş döneminde geçmişe dönük iş programı düzenlemelerinin yapıldığı 13 no.lu revize ve önceki revize iş programlarının kabul görmesi sözleşme hükümlerine ve hukuka uygun değildir.

TEMYİZ NEDENLERİ:

İTİRAZ 1- Sayıştay ilamında denetçi görüşünde, ‘Sorumlunun savunması incelendiğinde, sorgunun (A) bölümünde açıklanan Yİ-ÜFE yerine yürürlükte olmayan TEFE üzerinden hesaplama yapılarak kamu zararına sebebiyet verildiği, buna karşın (B) bölümünde yapılan açıklamalara itiraz edildiği anlaşılmıştır’ denilmektedir.

Ancak; savunmamda da belirttiğim üzere, ‘Fiyat farkı hesaplamalarında ‘Güncel İndeks’ olarak imalatın yapıldığı veya iş programına göre yapılması gereken ay değil de sehven imalatın yapıldığı aydan önceki ay alınmıştır. İhalenin son hak edişi düzenlenmemiş ve kesin hesap çalışmaları devam etmekte olup, hak ediş düzenlendiğinde güncel indekslerde gerekli düzeltme yapılacaktır’ denilerek yapılan hata kabul edilmiş ve hazırlanan fiyat farkı hesap tablolarında (Ek-9) güncel endeks Sayıştay sorgusunda belirtildiği üzere hakedişin düzenlendiği aydan önceki endeks olarak düzeltilmiştir. Görüldüğü üzere sorgunun (B) bölümüne herhangi bir itirazımız bulunmamakta olup Güncel Endeksle ilgili düzeltmeler ilgi hesaplamalarda düzeltilmiştir.

İTİRAZ 2- Sayıştay ilamında denetçi görüşünde, ‘Savunmada da belirtildiği üzere 10.02.2016 tarihli 14 no.lu revize iş programında 2014 yılı aylık ödenek dilimleri geçmişe dönük olarak değiştirilmiştir. Geçmişe dönük böyle bir değişikliğin hukuki dayanağı bulunmamaktadır. İş programları düzenlendikleri tarihten sonraki işlerin hangi takvime göre gerçekleştirileceğini belirler. Dolayısı ile geleceğe dönük bir planlama yapan bu çalışmanın, gerçekleştirilmiş imalatları da kapsayacak şekilde geçmişe dönük değiştirilmesi mümkün değildir’ denilmektedir.

İş programları işin sözleşmesinin (Ek-1) ‘İş Programı’ başlıklı 12’nci maddesine göre;

“Madde 12- İş Programı

12.1. Yüklenici, iş programım yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde, sözleşme bedeli üzerinden bir günde yapılması gereken iş tutarını hesaplayarak, ödeneklerin yıllara göre dağılım esasları ile varsa işin kısımları ile bitirme tarihlerini de dikkate alarak İdarece verilen örneklere uygun olarak hazırlar. Bu programda ayrıca; iş kalemleri, aylık imalat ve iş miktarları (ihzarat ödemesi öngörülen işlerde ihzaratı), yıllık ödenek dilimleri ve bunların aylara dağılımı gösterilir ve iş programı en az dört nüsha hazırlanarak onaylanmak üzere İdareye teslim edilir.

12.2. İdare, iş programım verildiği tarihten başlamak üzere 15 gün içinde onaylar.

12.3. İş programının hazırlanması ve uygulanması ile ilgili diğer hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.” düzenlenir.

Revize iş programlan ise işin sözleşmesinin Madde-12.3 (Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır) uyarınca Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (Ek-13) ‘İş Programı’ başlıklı 17’nci maddesine göre;

“Madde 17- İş Programı

(6) Yüklenici idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile iş programında değişiklik yapılabilir.

(7) İşte idarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere yedi gün içinde yeni süreye göre revize iş programı düzenleyerek idarenin onayına sunmak zorundadır.”

Denilmektedir. Ancak sehven hatalı düzenlenen revize iş programlan; süre uzatımı olurlarına göre değil her hakedişten sonra hakedİş ödemelerinin iş programıymış gibi revize edilmesi şeklinde yapılmıştır.

Revize; Düzeltmek, yenilemek anlamına gelmektedir. Revize iş programı da, süre uzatımları sonrasında oluşan yeni duruma esas olarak iş programının geriye ve ileriye doğru yeniden düzenlenmesidir. Bu düzenleme süre uzatımları sonrasında harcanan ödeneğin işin sözleşmesinin (Ek-1) ‘Madde-12’ uyarınca ‘bir günde yapılması gereken iş tutarını hesaplayarak’ geriye dönük olarak dağıtılması şeklinde olmaktadır. Eğer iş de süre uzatımı olmamış olsaydı denetçi raporunda belirtildiği gibi iş programının geriye dönük olarak değiştirilmesi sözleşme ve yasal hükümlere uygun olmayacaktır. Ancak revizenin doğası gereği revize iş programında geriye dönük olarak bir önceki iş programında hedeflenen aylık yapılacak imalatlar ve tutarları işin doğası gereği değişecektir.

İş programlarının dağılımın gösterildiği Tablo-2 ve Tablo-3 (Ek-11, 12) incelendiğinde; 2 no.lu revize iş programından başlanılarak 13 no.lu revize iş programına kadar her hakedişte ödenen imalat tutarına bağlı olarak iş programı geriye dönük olarak değiştirilmiştir. Örneğin; 8 no.lu revize iş programında 7 no.lu hakediş ödemesine bağlı olarak 22.12.2014 tarihinde revize iş programı yapılmış ve bu İş programında 2014 Ocak-Aralık ayı dönemi arsında yapılması gereken iş miktarı ... TL olarak belirtilmiş buna mukabil sadece Aralık ayına düşecek imalat miktarı ... TL olarak belirlenmiştir. Bu hata da; revize iş programı mantığı gereği ödenek aktarım yapılmadan veya süre uzatımı verilmeden revize iş programı yapılmaması gerekirken o tarihe kadar ödenek aktarımı yapılmamış olması ve dolayısıyla sehven mevcut yapılan hakedişlere göre revize iş programı yapılmasından kaynaklanmaktadır.

13 no.lu revize iş programı (Ek-4) ve Tablo-3 (Ek-11) incelendiğinde; İşin sözleşmesinin (Ek-1) iş programının hazırlanmasıyla ilgili Madde-12 “Yüklenici, iş programını yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde, sözleşme bedeli üzerinden bir günde yapılması gereken iş tutarını hesaplayarak, ödeneklerin yıllara göre dağılım esasları ile varsa işin kısımları ile bitirme tarihlerini de dikkate alarak İdarece verilen örneklere uygun olarak hazırlar. Bu programda ayrıca; iş kalemleri, aylık imalat ve iş miktarları, (ihzarat ödemesi öngörülen işlerde ihzaratı) yıllık ödenek dilimleri ve bunların aylara dağılımı gösterilir ve iş programı en az dört nüsha hazırlanarak onaylanmak üzere İdareye teslim edilir.” uyarınca iş programı düzenlenmesi gerekirken, 13 no.lu revize iş programı idarece verilen örneklere uygun olarak bir günde yapılması gereken iş tutarı hesaplanarak oluşturmak yerine sehven mevcut hakediş ödemelerine uyarlanarak düzenlenmiştir. 1 no.lu iş programı ile 13 no.lu revize İş programının karşılaştırıldığı Tablo-3 (Ek-12) incelendiğinde 23.01.2015 tarihli ödenek aktarımı oluru gereği 2014 yılında sağlanamayan ... TL ödenek diliminden sağlanabilen ... TL ödenek sözleşmenin Madde-12 uyarınca dağıtılması gerekirken, sehven yapılan hakedişlere göre dağıtılmış ve görüldüğü üzere aylara göre %0,87 ile %27,27 aralığında değişken ödenek dağılımı yapılmış olup bu şekilde bir dağıtımın hiçbir idarede örneği bulunmamaktadır. Söz konusu proje rakımı 1420 m. olan … İli, … ilçesi, … köyü mevkiinde yapılmakta olup, benzer iklim özelliklerine sahip rakımı 1285 m. olan … ilinde veya rakımı 1640 m. olan … ilinde havanın fen noktasında çalışmaya uygun olmayan günler olan Aralık, Ocak, Şubat, Mart ayı iken ileriye dönük iş programının yapıldığı farz edilen 13 no.lu revize iş programında 2014 yılı ödeneklerinin ay dağılımının da o yılın en çok ödenek harcamasının %27,27 ile Aralık ayında programlanması iş programı düzenleme mantığı açısından büyük tezat oluşturmaktadır. Bu hata 13 no.lu revize İş programında Aralık ayında 3 hakedişin (Hakediş-7, Hakediş-8 ve Hakediş-9) yapılmış olmasından ve dolayısı ile bu hakedişlerin mevcut ödeme durumunun sehven iş programı olarak gösterilmesinden dolayı kaynaklanmıştır. 13 no.lu revize iş programına göre düzenlenen yıllık ödenek izleme tablosu (Ek-7) incelendiğinde (sarı renk ile işaretlenen) hakediş imalat tutarları ile İş programı ödenek tutarları revize iş programlarının sehven geriye dönük olarak her hakediş döneminde revize edilmesinden dolayı birebir aynı gitmekte olup mevcudun program haline getirilmesi sonucunu doğurmuş olup, bu durum İş programı mantığına ve sözleşme hükümlerine aykırıdır. 14 no.lu revize iş programına göre düzenlenen yıllık ödenek izleme tablosu (Ek-8) ve 1 no.lu iş programının 13 no.lu ve 14 no.lu revize iş programlarıyla karşılaştırıldığı Tablo-3 (Ek-12) incelendiğinde 2014 yılı ödeneğinin harcanmasıyla ilgili 1 no.lu iş programıyla 13 no.lu revize iş programının hiçbir benzerlik göstermediği ancak 1 no.lu iş programıyla 14 no.lu revize iş programının 2014 yılı ödenek harcama tutarlarının paralel gittiği de görülecektir.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’da (Ek-14) revize iş programlarının düzenlenmesi ilgili esasların belirtildiği “Madde-8-İş programı ve ödenek dilimi”- Yükleniciye, 4735 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtilen mücbir sebeplerle veya sözleşmenin ifasının gecikmesine idarenin kusurunun sebep olduğu durumlarda süre uzatımı verilmesi halinde, uzatılan süreye göre yüklenici tarafından hazırlanan ve idarece onaylanan revize iş programına uygun olarak yapılan işler için fiyat farkı hesaplanır.’ denilmektedir. Süre Uzatımı ve Ödenek Aktarımı “OLUR”ları (Ek-2) uyarınca düzenlenen, ödenek aktarımı ve süre uzatımı tablosu Tablo-1’e (Ek-10) göre 6 adet revize iş programı yapılması gerekirken, nerdeyse sehven her hakedişten sonra mevcut harcanan ödeneğe göre geriye dönük olarak revize iş programı düzenlenmiş ve sonuç olarak 13 adet revize iş programı düzenlenmiştir. Esasen sehven her hakediş sonrasında revize iş programı yapılması sözleşme ve ekleri hükümlerine aykırı olup, düzenlenen revize iş programlarının da hatalı olmasına yol açmıştır. Sayıştay denetçisinin görüşünde belirttiği gibi 14 no.lu revize iş programında geriye dönük ödenek dilimlerinde herhangi bir değişiklik yapılmamış olup; 12.01.2016 tarihli süre uzatımı sonrası düzenlenmesi gereken 14 no.lu revize iş programı düzenlenmiş ve sehven yapılan hatalar düzeltilerek yıllık ödenekler, ödenek aktarımı ve süre uzatımları olurları uyarınca işin sözleşmesinin Madde-12’si uyarınca bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara göre dağıtımı yapılmıştır. Sözleşme hükümleri doğrultusunda hazırlanan 14 no.lu revize iş programının geriye dönük düzeltme yapılamaz savıyla kabul edilmemesi durumu, Sayıştay denetiminin 5 no.lu revize iş programı yapıldığında yapılmış olması durumunda geriye dönük düzeltme yapılan 6 ve sonrası revize iş programlarının kabul edilmemesine, Sayıştay denetiminin 10 no.lu revize İş programı yapıldığında yapılmış olması durumunda da geriye dönük düzeltme yapılan 11 ve sonrası revize iş programlarının kabul görmemesine sebep olacaktır.

14 no.lu revize iş programı geriye dönük yapılmamış olup, ödenek aktarımları ve süre uzatım olurları ve sözleşme şartları uyarınca düzenlenmesi gereken iş programı olarak düzenlenmiştir. 14 no.lu revize iş programının düzenleme ayrıntıları aşağıda gösterilmiştir.

1. 14.02.2014 tarihli ödenek aktarımı ve süre uzatımı oluru uyarınca; Servis yolunun idarece hazırlanamamış olmasından dolayı yer teslimi yapılamamış ve 2013 ödeneği olan ... TL ileriki yıllara aktarılmıştır.

2. 23.01.2015 tarihli ödenek aktarımı ve süre uzatımı uyarınca 2014 yılı ödeneği olan ... TL’nin ödenek yetersizliğinden dolayı ...şılanamayan ... TL’si ileriki yıllara aktarılmış ve sağlanan ... TL ödenek sözleşme hükümleri gereğince bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

3. 16.06.2015 tarihli süre uzatımı oluru uyarınca hemzemin kavşak projelerinin idarece yükleniciye teslim edilememesinden dolayı bu kesimlerdeki imalat tutarı olan ... TL için süre uzatımı verilmiş olup, 2015 yılı 09.06.2015 tarihine kadar harcanacak ... TL . ... TL . ... TL = ... TL ödenek Ocak 2015 ile 9 Haziran 2015 tarihleri arasında bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

4. 25.06.2015 tarihli keşif artışı uyarınca ... TL’lik olarak belirlenen 2015 ödeneğinin ödenek yetersizliğinden dolayı harcanamayan ... TL’sinin 12.10.2015 tarihli süre uzatımı ile ileriki yıllara aktarılması ve 9 Haziran 2015 ile 10 Ekim 2015 tarihleri arasında sağlanan ... TL . ... TL = ... TL ödeneğin bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

5. 12.10.2015 tarihli süre uzatımı oluru uyarınca aşınma hariç kalan ... TL . ... TL . ... TL = ... TL ödeneğin 10 Ekim 2015 ile 19.01.2016 tarihi arasında bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

6. 12.01.2016 tarihli süre uzatımı oluru uyarınca eksik kalan aşınma tabakasının yapılabilmesi için işin süresinin uygun iklim şartlarına uzatılması için 31.07.2016 tarihine kadar süre uzatımı verilmiştir.

Sonuç olarak; Sayıştay ilamında denetçi görüşünde belirtilen ‘14 no.lu revize iş programında 2014 yılı aylık ödenek dilimleri geçmişe dönük olarak değiştirilmiştir.’ tespiti, sözleşme hükümlerine göre yapılmayıp, sehven hatalı olarak düzenlenen revize iş programını geçerli kabul etmiş olup, hukuki geçerliliği bulunmamaktadır. Örneğin, Yapılan İşler listesinde yüklenicinin herhangi bir imalat için birim fiyat teklif bedeli 10 TL değil de sehven hatalı olarak 11 TL olarak alınıp hesaplar yapılsaydı ve sonrasında bu yanlışlık tespit edildiğinde nasıl geriye dönük olarak hesaplamalar düzeltilecekse burada da aynı işlem söz konusudur. 14 no.lu revize iş programı ile ödenek dilimlerinin değiştirilmesi gibi bir durum söz konusu olmayıp, ödenek aktarım ve süre uzatımı olurlarıyla sözleşme hükümleri doğrultusunda hazırlanması ve olması gereken gerçek revize iş programıdır. Eğer sehven hatalı olarak her hakedişten sonra hakediş ödemelerine göre revize iş programı hazırlanmayıp, sözleşme ve eklerindeki hükümler doğrultusun da süre uzatımları sonrasında revize İş programları hazırlanmış olsaydı birebir 14 no.lu revize iş programıyla aynı olacak olup, bu durumda aylık ödenek dilimlerinin geçmişe dönük olarak değiştirilmediği görülecekti. Ayrıca, 14 no.lu revize iş programı geçmişe dönük olarak düzenlendiği savıyla yok hükmünde sayılması sehven her hakediş döneminde geçmişe dönük iş programı düzenlemesinin yapıldığı 13 no.lu revize ve önceki revize iş programlarının kabul görmesiyle çelişmektedir. Sözleşme hükümleri ve ödenek ve süre uzatımları olurlarına göre ve 12.01.2016 tarihli süre uzatımı olurunu müteakiben hazırlanan ve imza altına alınan resmi bir evrak olan 14 no.lu revize iş programının yok sayılması sözleşme hükümleri ve eklerine uygun değildir. 2015 Sayıştay denetiminde tespit edilen hatalar ile mevcut Revize İş Programlarında yapılan hatalar Geçici Hakediş Raporlarında yapılmıştır. Kesin Hesap çalışmaları ile hatalı uygulamanın yapıldığı Revize İş Programları 14 no.lu Revize İş Programı ile düzeltilmiştir. 14 no.lu revize iş programı ödenek tutarlarına göre ve güncel endekslere Fiyat Farkı hesabı (Ek-9) yeniden yapılmış olup, sorguda belirtilen ...TL kamu zararı meydana gelmediği görülecektir. Kesin hesap çalışmaları devam etmekte olup, Fiyat Farkı hesaplamalarında güncel endeksin hatalı alınması ile ilgili hesaplar düzeltilmiştir.”

Denilmektedir.

Sayıştay Başsavcılığının mütalaası;

“İlgi: 15\09\2017 tarihli ve 63714638-225.4.1[42763]-176534 sayılı yazınız.

... Müdürlüğünün 2015 yılı hesabının 4’üncü Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 8.5.2017 tarih ve 199 sayılı İlamın 6’ncı maddesi gerçekleştirme görevlisi (Kontrol Şefi) ... tarafından temyiz edilmiştir.

İlamda; yapım işinde Yİ-ÜFE yerine, TÜİK tarafından resmi olarak yayımlanmayan TEFE rakamlarının ve güncel endeks olarak hakedişin düzenlendiği aydan önceki ayın endeksinin alınması gerekirken iş programında ödenek ayrılan aydan önceki ayın endekslerinin alınarak fiyat farkı ödenmesi nedeniyle kamu zararına hükmedilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde; öncelikle hükmün esasına etkili iddia ve itirazların İlamda karşılanmamış olması ve hesap yargılaması usullerine riayet edilmemesi çerçevesinde genel itirazlarını ve ayrıntıda da güncel endeks alınmamasına yönelik tespite katıldıklarını ve bu hatalı işlemi düzelttiklerini, 14 no.lu revize iş programından bahisle de geriye dönük iş programı yapılmadığını, 14 no.lu revize iş programının geçmişte verilen süre uzatımı ve ödenek aktarım olurlarına yönelik olarak mevcut durumun düzeltilmesinden ibaret olduğunu ve ödenek dilimlerinin değiştirilmesinin söz konusu olmadığını ileri sürmüş ve itirazlarına ilişkin 14 adet eki belgeyi dilekçesine eklemiştir.

Sorumlunun itirazları esas itibariyle İlamda karşılanmış olmakla birlikte; dilekçe eki belgeler ve özellikle de “Eğer sehven hatalı olarak her hakedişten sonra hakediş ödemelerine göre revize iş programı hazırlanmayıp sözleşme ve eklerindeki hükümler doğrultusunda süre uzatımları sonrasında revize iş programları hazırlanmış olsaydı birebir 14 no.lu revize iş programıyla aynı olacak olup, bu durumda aylık ödenek dilimlerinin geçmişe dönük olarak değiştirilmediği görülecekti” şeklindeki itirazları çerçevesinde konunun incelenip değerlendirilmesi için hükmün bozularak dosyanın Dairesine iadesine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz olunur.”

Şeklindedir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan Gerçekleştirme Görevlisi ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının (TÜİK) resmî internet sitesinde 27.01.2014 tarihinde yapılan “Üretici Fiyat Endeksi ile İlgili Kamuoyu Duyurusu”nda 2014 yılı başından itibaren TEFE ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) olarak kullanılan endekslerin yerine Yİ-ÜFE kullanılacağı,

01.03.2014 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 6527 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 14’üncü maddesinde, muhtelif mevzuatta TEFE ve ÜFE’ye yapılmış olan atıfların Yİ-ÜFE’ye yapılmış sayılacağı,

Hüküm altına alınmıştır.

Sorumlularca yapılan savunmalarda; “Yİ-ÜFE yerine TÜİK tarafından artık resmi olarak yayımlanmayan TEFE rakamlarının esas alınması ile ilgili uygulamanın hatalı olduğu kabul edilmiş olmakla birlikte, güncel endekse ilişkin denetçi tarafından yapılan tespitlerin 13 no.lu revize iş programına göre yapıldığı, Bölge Müdürlüğünün işe ait 12.01.2016 tarih ve 93534037-755.03.05/1238 sayılı süre uzatımı oluruna müteakip düzenlenen 14 no.lu revize iş programında aktarımı yapılan ödenek dilimleri ve süre uzatımına göre yapılan fiyat farkı hesabında her hangi bir kamu zararının mevcut olmadığı bununla birlikte işe ait kesin hesap çalışmalarının devam ettiği ve fiyat farkı hesaplamalarında sehven yapılan hataların düzeltileceği,” belirtilmiştir.

Sorgu üzerine sorumluların savunması ekinde gönderilen 14 no.lu revize iş programı incelendiğinde, 2014 yılı aylık ödenek dilimlerinin geçmişe dönük olarak değiştirildiği anlaşılmaktadır. 14 no.lu revize iş programıyla yapılan değişiklikle, ikinci altı aylık dönemde daha yoğun olan ödeneklerin ilk altı aylık döneme aktarılması yapılmıştır. 13 no.lu revize iş programına göre ilk altı ay için ... TL, ikinci altı ay için ... TL, 14 no.lu revize iş programında ise ilk altı ay için ... TL, ikinci altı ay için ... TL ödenek ayrılmıştır.

2002/5039 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın “İş programı ve ödenek dilimi” başlıklı 8’inci ve İşe ait sözleşmenin 14.2.3’üncü maddesinde;

“Yükleniciye 4735 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinde sayılan mücbir sebepler veya sözleşmenin ifasının gecikmesine idarenin kusurunun sebep olduğu durumlarda süre uzatımı verilmesi halinde, uzatılan süreye göre yüklenici tarafından hazırlanan ve idarece onaylanan revize iş programına uygun olarak yapılan işler için fiyat farkı hesaplanır.”

Denilmektedir.

Yukarıdaki düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, iş programları yapıldıkları tarihten sonraki işlerin hangi takvime göre gerçekleştirileceğini belirlemek için yapılmaktadır. Geleceğe dönük bir planlamayı içermesi gereken iş programının, gerçekleştirilmiş imalatları da kapsayacak şekilde geçmişe dönük olarak değiştirilmesi, yapılmış bir işin tekrardan planlanması anlamına geleceğinden, yapılıp bitirilmiş imalatlara dönük ödenek aktarmalarını içeren 14 no.lu iş programı hukuki dayanaktan yoksun bulunmaktadır.

2002/5039 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 5’inci maddesinde;

Fiyat farkı: “Birim fiyat sözleşmelerde, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak gerçekleşen imalat iş kalemleri ve ihzarat için; anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ise, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen imalat iş grupları için, bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedel,”

Uygulama ayı: “İdarece onaylanmış iş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirildiği ay”

Temel endeks: “İhale (son teklif verme) tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeks,”

Güncel endeks: “Hakedişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeks,”

Olarak tanımlanmıştır.

“İş programı ve ödenek dilimi” başlıklı 8’inci maddesinde ise,

“Herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hakedişlerde, hakediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın endeksi uygulanır.”

Denilmektedir.

Bu meyanda, Yargılamaya Esas Raporda kamu zararı hesabı 2002/5039 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslara ve 13 no.lu revize iş programına göre yapılmıştır. Bu iş programı esas alınarak, fiilen gerçekleştirilen işler ve bu işlerin gerçekleştirildiği aylar esas alınmak suretiyle hesaplama yapılmıştır.

Örneğin, 13 no.lu revize iş programına göre 09.02.2015 tarihli 10 no.lu hakedişte güncel endeks olarak Ocak 2015 ayı endeksinin kullanılması ve fiyat farkının (–) ... TL olması gerekirken; Aralık 2014 ayı endeksinin kullanılması sonucu (-) ... TL olarak hesap edilmiş, bir başka deyişle güncel endeksin hatalı alınması nedeniyle 10 no.lu hakedişte (... TL – ... TL =) ... TL eksik kesinti yapılmıştır.

Aşağıdaki grafik, başlangıç tarihi 100 birim olarak kabul edilerek, ihale tarihinden 2015 yılı sonuna kadar geçen sürede akaryakıt fiyatlarının seyrini göstermektedir.

Grafikten de görüldüğü üzere, Şubat 2014-Şubat 2015 ve Haziran 2015–Aralık 2015 dönemlerinde akaryakıt fiyatlarında düşüş eğilimi yaşanmıştır. Bu dönemlerde düzenlenen hakedişlerdeki fiyat farkı hesaplamalarında, güncel endeks olarak alınması gereken aydan bir önceki ayın endeksinin alınması suretiyle eksik fiyat farkı kesintisi yapılmasına neden olunmuştur.

Hukuki dayanaktan yoksun olan 14 no.lu revize iş programı ile; ikinci altı aylık dönemdeki ödenekler ilk altı aylık döneme aktarılarak akaryakıt fiyatlarının nispeten daha yüksek olduğu dönemdeki fiyatlar üzerinden fiyat farkı hesaplanmasına ve bu şekilde ödenmesi gereken tutardan fazla fiyat farkı ödenmesine sebebiyet verilmiştir.

Sorumlular temyiz dilekçesinde;

“Sayıştay ilamında denetçi görüşünde, ‘Sorumlunun savunması incelendiğinde, sorgunun (A) bölümünde açıklanan Yİ-ÜFE yerine yürürlükte olmayan TEFE üzerinden hesaplama yapılarak kamu zararına sebebiyet verildiği, buna karşın (B) bölümünde yapılan açıklamalara itiraz edildiği anlaşılmıştır.’ denilmektedir.

Ancak; savunmamda da belirttiğim üzere, ‘Fiyat farkı hesaplamalarında ‘Güncel İndeks’ olarak imalatın yapıldığı veya iş programına göre yapılması gereken ay değil de sehven imalatın yapıldığı aydan önceki ay alınmıştır. İhalenin son hakedişi düzenlenmemiş ve kesin hesap çalışmaları devam etmekte olup, hakediş düzenlendiğinde güncel indekslerde gerekli düzeltme yapılacaktır’ denilerek yapılan hata kabul edilmiş ve hazırlanan fiyat farkı hesap tablolarında (Ek-9) güncel endeks Sayıştay sorgusunda belirtildiği üzere hakedişin düzenlendiği aydan önceki endeks olarak düzeltilmiştir. Görüldüğü üzere sorgunun (B) bölümüne herhangi bir itirazımız bulunmamakta olup Güncel Endeksle ilgili düzeltmeler ilgi hesaplamalarda düzeltilmiştir.”

Demek suretiyle, ilamın (A) ve (B) fıkraları ile tazmin hükmü verilen tutarların düzeltildiğini belirtmiş iseler de;

1. Yapılan düzeltmenin ilam hükmüne ilişkin 2015 yılından ve 02.03.2017 olan ...ar tarihinde sonra 2018 yılında düzenlenen 18.09.2018 tarihli Kesin Hakediş ile yapıldığı anlaşılmaktadır.

Söz konusu 18 no.lu Kesin Hesap hakedişinde yapılan düzenlemeler 02.03.2017 tarihinden sonra olduğu için İlam hükmü açısından bir anlam ifade etmeyeceği, sadece kesin hesap çalışması olarak kalacağı açıktır. Bu nedenle, söz konusu kesin hesap çalışması yargılama tarihinden sonra yapılmış olduğundan ancak ilamın infazı mahiyetinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

2. 18 no.lu Kesin Hakediş çalışması ile fiyat farkları yeniden hesaplanarak savunma ekinde sunulmuş ise de; Daire kararında söz konusu hesaplamalar;

“Yukarıdaki düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, iş programları yapıldıkları tarihten sonraki işlerin hangi takvime göre gerçekleştirileceğini belirlemek için yapılmaktadır. Geleceğe dönük bir planlamayı içermesi gereken iş programının, gerçekleştirilmiş imalatları da kapsayacak şekilde geçmişe dönük olarak değiştirilmesi, yapılmış bir işin tekrardan planlanması anlamına geleceğinden, yapılıp bitirilmiş imalatlara dönük ödenek aktarmaları içeren 14 no.lu iş programı hukuki dayanaktan yoksun bulunmaktadır. Bu meyanda, Yargılamaya Esas Raporda kamu zararı hesabı 2002/5039 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslara ve 13 no.lu revize iş programına göre yapılmıştır. Bu iş programı esas alınarak, fiilen gerçekleştirilen işler ve bu işlerin gerçekleştirildiği aylar esas alınmak suretiyle hesaplama yapılmıştır. Hukuki dayanaktan yoksun olan 14 no.lu revize iş programı ile, ikinci altı aylık dönemdeki ödenekler ilk altı aylık döneme aktarılarak a...yakıt fiyatlarının nispeten daha yüksek olduğu dönemdeki fiyatlar üzerinden fiyat farkı hesaplanmasına ve bu şekilde ödenmesi gereken tutardan fazla fiyat farkı ödenmesine sebebiyet verilmiştir.”

Gerekçesi ile kabul edilmemiştir.

Sorumlunun temyiz dilekçesinde;

“Sayıştay ilamında denetçi görüşünde belirtilen ‘14 no.lu revize iş programında 2014 yılı aylık ödenek dilimleri geçmişe dönük olarak değiştirilmiştir.’ tespiti, sözleşme hükümlerine göre yapılmayıp, sehven hatalı olarak düzenlenen revize iş programını geçerli kabul etmiş olup, hukuki geçerliliği bulunmamaktadır. Örneğin, Yapılan İşler listesinde yüklenicinin herhangi bir imalat için birim fiyat teklif bedeli 10 TL değil de sehven hatalı olarak 11 TL olarak alınıp hesaplar yapılsaydı ve sonrasında bu yanlışlık tespit edildiğinde nasıl geriye dönük olarak hesaplamalar düzeltilecekse burada da aynı işlem söz konusudur. 14 no.lu revize iş programı ile ödenek dilimlerinin değiştirilmesi gibi bir durum söz konusu olmayıp, ödenek aktarım ve süre uzatımı olurlarıyla sözleşme hükümleri doğrultusunda hazırlanması ve olması gereken gerçek revize iş programıdır. Eğer sehven hatalı olarak her hakedişten sonra hakediş ödemelerine göre revize iş programı hazırlanmayıp, sözleşme ve eklerindeki hükümler doğrultusun da süre uzatımları sonrasında revize İş programları hazırlanmış olsaydı birebir 14 no.lu revize iş programıyla aynı olacak olup, bu durumda aylık ödenek dilimlerinin geçmişe dönük olarak değiştirilmediği görülecekti. Ayrıca, 14 no.lu revize iş programı geçmişe dönük olarak düzenlendiği savıyla yok hükmünde sayılması sehven her hakediş döneminde geçmişe dönük iş programı düzenlemesinin yapıldığı 13 no.lu revize ve önceki revize iş programlarının kabul görmesiyle çelişmektedir. Sözleşme hükümleri ve ödenek ve süre uzatımları olurlarına göre ve 12.01.2016 tarihli süre uzatımı olurunu müteakiben hazırlanan ve imza altına alınan resmi bir evrak olan 14 no.lu revize iş programının yok sayılması sözleşme hükümleri ve eklerine uygun değildir. 2015 Sayıştay denetiminde tespit edilen hatalar ile mevcut Revize İş Programlarında yapılan hatalar Geçici Hakediş Raporlarında yapılmıştır. Kesin Hesap çalışmaları ile hatalı uygulamanın yapıldığı Revize İş Programları 14 No.lu Revize İş Programı ile düzeltilmiştir. 14 no.lu revize iş programı ödenek tutarlarına göre ve güncel endekslere Fiyat Farkı hesabı (Ek- 9) yeniden yapılmış olup …”

Şeklinde ifade edildiği üzere, süre uzatım kararları ile verilen ek süre nedeniyle hem geçmişe dönük ödeneklerde değişiklik yapılmalı hem de gelecek döneme ilişkin ödenekler değiştirilmelidir. Aksi durumda yeni iş programı yapılmasına gerek kalmayacaktır. Bu çerçevede temyiz dilekçesinde yer alan;

“1- 14.02.2014 tarihli ödenek aktarımı ve süre uzatımı oluru uyarınca; Servis yolunun idarece hazırlanamamış olmasından dolayı yer teslimi yapılamamış ve 2013 ödeneği olan ... TL ileriki yıllara aktarılmıştır.

2. 23.01.2015 tarihli ödenek aktarımı ve süre uzatımı uyarınca 2014 yılı ödeneği olan ... TL’nin ödenek yetersizliğinden dolayı karşılanamayan ... TL’si ileriki yıllara aktarılmış ve sağlanan ... TL ödenek sözleşme hükümleri gereğince bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

3. 16.06.2015 tarihli süre uzatımı oluru uyarınca hemzemin kavşak projelerinin idarece yükleniciye teslim edilememesinden dolayı bu kesimlerdeki imalat tutarı olan ... TL için süre uzatımı verilmiş olup, 2015 yılı 09.06.2015 tarihine kadar harcanacak ... TL . ... TL . ... TL = ... TL ödenek Ocak 2015 ile 9 Haziran 2015 tarihleri arasında bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

4. 25.06.2015 tarihli keşif artışı uyarınca ... TL’lik olarak belirlenen 2015 ödeneğinin ödenek yetersizliğinden dolayı harcanamayan ... TL’sinin 12.10.2015 tarihli süre uzatımı ile ileriki yıllara aktarılması ve 9 Haziran 2015 ile 10 Ekim 2015 tarihleri arasında sağlanan ... TL . ... TL = ... TL ödeneğin bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

5. 12.10.2015 tarihli süre uzatımı oluru uyarınca aşınma hariç kalan .... ... TL . ... TL = ... TL ödeneğin 10 Ekim 2015 ile 19.01.2016 tarihi arasında bir günde yapması gereken iş tutarı hesaplanarak aylara dağıtımı yapılmıştır.

6. 12.01.2016 tarihli süre uzatımı oluru uyarınca eksik kalan aşınma tabakasının yapılabilmesi için işin süresinin uygun iklim şartlarına uzatılması için 31.07.2016 tarihine kadar süre uzatımı verilmiştir.”

İşlemlerine göre düzenlenen 14 no.lu Revize İş Programının uygun olduğu düşünülmekte ise de;

İlama esas alınan 13 no.lu revize iş programı 2015 yılının son hakedişi olan 17 no.lu hakediş itibariyle geçerli olan iş programı esas alınarak düzenlendiği için İlam hükmünün yerinde olduğu, temyiz dilekçesi ekinde yer alan 14 no.lu Revize İş Programının 12.01.2016 tarihli süre uzatımı kararına istinaden düzenlendiği ve buna ilişkin hesaplamaların 18.09.2018 tarihinde düzenlenen 18 no.lu Kesin Hakedişe esas alındığı için İlam hükmüne tesiri olmadığı ancak ilamın infazı mahiyetinde değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak; 199 sayılı ilamın 6’ncı maddesinin A ve B fıkralarıyla verilen ...TL’na ilişkin tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(7. Daire Başkanı ..., 1. Daire Başkanı ... Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in ilam hükmünün Dairesine gönderilmesi gerekir, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

(Üye ... ve Üye ...’nın ilam hükmü ile ilgili olarak Yapılacak İşlem Yoktur, Dairesine gönderilmesi gerekir, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

(Üye ...’in ilam hükmü ile ilgili olarak Yapılacak İşlem Yoktur, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

Oy çokluğu ile,

karar verildiği 06.02.2019 tarih ve 45584 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

7. Daire Başkanı . . . , 1. Daire Başkanı . . . Üye . . . , Üye . . . ve Üye . . . ’in;

199 sayılı ilamın 6’ncı maddesinin A ve B fıkralarıyla verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen ilamın infazı mahiyetindeki belgelerin incelenmesi (ilamın hüküm tarihi 02.03.2017, düzeltmelerin yapıldığı belirtilen 18 no.lu Kesin Hakediş tarihi ise 18.09.2018’dir) temyiz konusu olmadığından ilam hükmünün DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.

Üye ... ve Üye ...’nın;

199 sayılı ilamın 6’ncı maddesinin A ve B fıkralarıyla verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen ilamın infazı mahiyetindeki belgelerin incelenmesi (ilamın hüküm tarihi 02.03.2017, düzeltmelerin yapıldığı belirtilen 18 no.lu Kesin Hakediş tarihi ise 18.09.2018’dir) temyiz konusu olmadığından bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA ve ilam hükmünün DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.

Üye ...’in

199 sayılı ilamın 6’ncı maddesinin A ve B fıkralarıyla verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen ilamın infazı mahiyetindeki belgelerin incelenmesi (ilamın hüküm tarihi 02.03.2017, düzeltmelerin yapıldığı belirtilen 18 no.lu Kesin Hakediş tarihi ise 18.09.2018’dir) temyiz konusu olmadığından bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA, karar verilmesi gerekir.