Sayıştay 4. Dairesi 41741 Kararı - Genel Bütçe Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 4

• Dosya No: 41741

• Tutanak No: 44701

• Tutanak Tarihi: 20.06.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen kimselere inceleme ücreti ödenmesi.

164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle, ... Bakanlığına bağlı ...nda okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen kimselere hiçbir ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi nedeniyle ….. TL’ye tazmin hükmü verilmiş,

02.06.2015 tarih ve 40563 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesiyle, 164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmiş,

19.04.2016 tarih ve 41805 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesiyle, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen karar düzeltme talebinin kabul edilerek 02.06.2015 tarih ve 40563 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesinin Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve 164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak Dairesine Tevdiine karar verilmiş,

164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle, ... Bakanlığına bağlı ...nda okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen personele ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi nedeniyle ….. TL’ye direnme kararı suretiyle tazmin hükmü verilmiş,

Son olarak da 17.01.2018 tarih ve 43981 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile, 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmiştir.

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan Mikail ŞENYİĞİT karar düzeltilmesi talebi ile vermiş olduğu ve konuya ilişkin daha önce vermiş olduğu temyiz dilekçesi ile aynı mahiyetteki dilekçesinde, 445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Sorumlunun karar düzeltilmesi dilekçesi konuya ilişkin temyiz dilekçesi ile aynı mahiyettedir. Bu nedenle, karar düzeltilmesi talebinin temyiz dilekçesine verilen mütalaada ayrıntılı olarak açıklandığı üzere yerinde olduğu değerlendirilmekte olup, talebin kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan …. ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde, ... Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü tarafından Bakanlığa bağlı ...nda okuyan öğrencilerin yararlanması amacıyla hazırlatılan ders notlarını incelemek için Kurum içinden görevlendirilen kişilere inceleme ücreti adı altında ödeme yapıldığı görülmüştür.

İlamda, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme ücreti” başlıklı 17. maddesindeki;

“(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile uygun görüldüğü takdirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya birden fazla uzmana, incelettirilebilir.

(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20’si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.

(3) İnceleme ücretini almaya birden çok kişinin hak kazanması halinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.”

hükmü gerekçe gösterilerek ... Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan öğretmenlere inceleme ücreti ödenemeyeceği, kurum personelince yerine getirilen ders notu inceleme görevinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görev olarak tanımlanan kamu görevi niteliğinde olduğu belirtilerek yapılan ödeme nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin “Amaç”, “Kapsam” ve “Dayanak” başlıklı 1, 2 ve 3. maddelerinde;

“MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik; özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, genel, özel bütçeli kamu idareleri ve mahalli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve fonların amaç ve görevleri ile ilgili olarak yayımlayacakları kitap, dergi, ansiklopedi, gazete, bülten ve broşür gibi basılı yayınlar ile basılı olmayan CD, DVD ve benzeri manyetik depolama üniteleri ve kamu kurum ve kuruluşlarının resmi internet sitesinde hizmete sunulan elektronik yayınlar için ödenecek telif ve işlenme ücretleri ile bu eserlerin eser inceleme ücretleri, yayın ve ansiklopedi yazı kurulu üyelerine ödenecek ücretler ve bunlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılacak yayınlarda yer alacak telif, tercüme, derleme, araştırma, inceleme, deneme, eleştiri, şiir, hatıra, manzum ve benzeri fikir mahsulü eserler ile fotoğraf, resim, harita, grafik, tablo, çizelge, şekil, karikatür, nota ve motifleri kapsar.

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 27/06/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”

Denilmiştir.

Buna karşılık, 1739 sayılı ... Temel Kanununun “Beşinci Kısım-Eğitim Araç ve Gereçleri” kısmında yer alan;

“I-Kapsam” başlıklı 52. maddesinde,

“Eğitim araç ve gereçleri, eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı eğitim malzemesini, ...in genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsar.”,

“II-Görev” başlıklı 53. maddesinde,

“... Bakanlığı, kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini, gelişen eğitim teknolojisine ve program ve metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabı fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla görevlidir.”,

“III-Görevin yerine getirilmesi” başlıklı 54. maddesinde,

“... Bakanlığı eğitim araç ve gereçlerini,

1. Hazırlamak, imal etmek ve satın almak;

2. Kişilere veya kuracağı komisyonlara veya yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak;

3. Özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler arasından seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53 üncü maddede belirtilen görevini yerine getirir. ”,

“IV – Okullarda okutulacak kitapların tespiti ve ücret ödenmesi” başlıklı 55. maddesinde,

“… Bakanlığınca hazırlanacak veya hazırlatılacak kitaplar ile eğitim araç ve gereçlerini hazırlama, inceleme ve redaksiyonunda görevlendirilenlere ücret ödenir.

Ders kitaplarına ilişkin yarışmalarda derece alanlara verilecek ödülün ödeme, usul ve esasları ile miktarı yönetmelikle belirlenir.

Özel kesimce hazırlanan ve okullarda ders kitabı olarak okutulmak üzere Millî Eğitim Bakanlığına gönderilen eserler ücret karşılığı incelenir.

Ders kitaplarının kabulü, uygunluk süresi, telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar; inceleme işlemleri ve alınacak inceleme ücreti miktarı; ….nca incelettirilecek eserler için ödenecek ücret miktarı; ders kitaplarının hazırlanması ve incelenmesinde aranacak kriterler ile ders kitabı üreten yayın evlerinde aranacak kriterler; ders kitabı dışındaki diğer kitap ve eğitim araçlarının kullanımı ve bunlardan hangileri için inceleme ücreti alınacağı ve ödeneceği ile ilgili esas ve usuller ….nca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 14.09.2011 tarih ve 28054 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 652 sayılı …. Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “... Genel Müdürlüğü” başlıklı 12. maddesinde;

“a) Zorunlu eğitim dışında, eğitim ve öğretimi hayat boyu devam edecek şekilde yaygınlaştırmak amacıyla politikalar oluşturmak, bunları uygulamak, izlemek ve değerlendirmek.

b) Yaygın eğitim ve öğretim ile açık öğretim hizmetlerini yürütmek.

c) Örgün eğitim sistemine girmemiş, herhangi bir eğitim kademesinden ayrılmış veya bitirmiş vatandaşlara yaygın eğitim yoluyla genel veya meslekî ve teknik öğretim alanlarında eğitim ve öğretim vermek.

ç) Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak…”

Denilmiştir.

1739 sayılı ... Temel Kanununun 52, 53, 54 ve 55. maddeleri ile 652 sayılı ... Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanan 12.09.2012 tarih ve 28409 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ….. Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinin;

“Amaç” başlıklı 1. maddesinde,

“(1) Bu Yönetmeliğin amacı, ….na bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitapları ile Bakanlıkça hazırlanacak, satın alınacak veya hibe yoluyla sağlanacak diğer eğitim araç-gereçlerinin Türk millî eğitiminin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak niteliklerinin belirlenmesi, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı, inceletme ve inceleme ücretleri ve ders kitapları üreten yayınevlerinde aranacak kriterlerle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.”,

“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde,

“(1) Bu Yönetmelik, ….. bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitapları ile Bakanlıkça hazırlanacak, satın alınacak veya hibe yoluyla sağlanacak diğer eğitim araç-gereçlerinin niteliklerinin belirlenmesi, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı, inceletme ve inceleme ücretleri ve ders kitabı üreten yayınevlerinde aranacak kriterlerle ilgili hususları kapsar.”,

“Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde,

“ğ) Eğitim aracı: Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitabı ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı ve elektronik ortamdaki eğitim materyalini, millî eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri,

j) İnceleme ücreti: Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araçlarını inceleyenlere ödenen ücreti,…”,

“İnceleme ücreti” başlıklı 15. maddesinde,

“(1) Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini inceleyen panelistlere, inceletme ücretinin yasal kesintileri yapıldıktan sonra kalan miktarı, panelist sayısına bölünerek eşit miktarda ödenir.

(2) Hizmet birimlerince hazırlanan taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini incelemek üzere görevlendirilenlerden çalışma saatleri dışında fiilen çalışanlara, saat başına 80 gösterge rakamının Devlet memuru aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Ancak bu şekilde ilgililere yapılacak ödeme tutarı her bir panel üyeliğinde;

a) İlkokul taslak ders kitapları için 8000,

b) Ortaokul taslak ders kitapları için 10000,

c) Lise taslak ders kitapları için 12000,

ç) Ders kitabı dışındaki diğer eğitim araç-gereci için 8000,

gösterge rakamını geçemez.

(3) Ancak 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38 inci maddesine göre görevlendirilen öğretim elemanlarına birinci ve ikinci fıkra uyarınca ödeme yapılmaz.

(4) Hibe veya protokol kapsamındaki eğitim araçları Bakanlık onayı ile kurulacak bir komisyon tarafından ücretsiz olarak incelenir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, ... Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü tarafından Bakanlığa bağlı ...nda okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notları, “ders kitabı dışındaki diğer eğitim araç-gereç” olarak değerlendirilerek bunların kurum personeli tarafından incelenebilmesine de imkan tanınmıştır. Dolayısıyla ders notlarının incelenmesine ilişkin mevzuat, İlamda gerekçe olarak yazılan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik” değil, bu konuya ilişkin özel olarak düzenlenmiş bulunan ve ilişikli ödeme emirlerinden önce yürürlüğe girmiş bulunan “…. Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği”dir. Bu nedenle anılan Yönetmeliğin yukarıda yer alan hükümleri uyarınca da, söz konusu inceleme görevini yapan Bakanlık personeline “inceleme ücreti” ödenebilecektir. Diğer bir deyişle, alanında uzman kişiler tarafından yapılması gereken ve mesai saatleri dışında yapılan söz konusu “inceleme” hizmetinin ücreti olarak öğretmenlere ödeme yapılması mevzuata uygundur.

Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen karar düzeltme talebinin kabul edilerek 17.01.2018 tarih ve 43981 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile; 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Tasdikine dair hükmün DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA ve 19.04.2016 tarih ve 41805 Temyiz Kurulu Kararında da belirtildiği üzere, 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, Oyçokluğu ile(.. Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, … ile ….’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

Karşı oy gerekçesi

.. Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, … ile ….’ın karşı oy gerekçesi:

“652 sayılı ….Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “... Genel Müdürlüğü” başlıklı 12. maddesi birinci fıkrası (ç) bendinde;

“Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç- gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak” ... Genel Müdürlüğünün görevleri arasında;

“Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı” başlıklı 28. maddesi altıncı fıkrası (b) bendinde de; “Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve nihaî şeklini vererek Bakanın onayına sunmak” Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.

Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme Ücreti” başlıklı 17. maddesinde;

“(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile uygun görüldüğü takdirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya birden fazla uzmana, incelettirilebilir.

(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20'si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.

(3) İnceleme ücretini almaya birden çok kişinin hak kazanması halinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.” denilmektedir.

Aynı Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde ise;

“(1) Bu Yönetmelikte geçen;

……

f) Kamu kurum ve kuruluşu: genel, özel bütçeli kamu idareleri ve mahalli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve fonları,

….. ifade eder.” hükmü yer almaktadır.

… ... Genel Müdürlüğü tarafından ...nda okuyan öğrencilerin basılı ve elektronik ortamda yararlanması amacıyla hazırlatılan ve temlikname ile telif hakları hazırlayanlardan alınan ders notları, basılı veya görsel olarak yayınlanmadan önce çoğunlukla yine ilgili genel müdürlük bünyesinde görev yapan öğretmenlere incelettirilmektedir. Bu inceleme için söz konusu öğretmenlere yukarıda anılan Yönetmeliğin 17. maddesi dayanak gösterilerek inceleme ücreti ödenmektedir.

Ancak söz konusu Yönetmeliğin 17. maddesinde inceleme ücretinin sadece kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek uzmanlara ödeneceği ifade edilmiş, kamu kurum ve kuruluşunun tanımı ise 4. maddede yapılmıştır. Anılan Yönetmeliğin hazırlanması sürecinde Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik gerekçesinde de, 17. maddenin düzenlenme amacının kurum dışından inceleme ile görevlendirilen diğer kurum personeline ücret ödenmesi olduğu belirtilmiştir. Söz konusu mevzuat hükümleri ile Yönetmeliğin gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, ders notu incelemekle görevlendirilen … personeline inceleme ücreti adı altında bir ödemede bulunulması mümkün görülmemektedir.

Öte yandan, kurum personelince yerine getirilen ders notu inceleme görevinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görev olarak tanımlanan kamu görevi niteliğinde bulunduğu açıktır. Dolayısıyla asli görev kapsamında gördürülmesi gereken bu hizmetler nedeniyle ayrıca bir ücret de ödenmemesi gerekmektedir. Bu itibarla, ders notlarını hazırlayan …... Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan öğretmenlere inceleme ücreti ödenmesi kamu zararı oluşturmaktadır.

Bu nedenlerle tazmin hükmünün tasdiki gerekir”

Karar verildiği 20.06.2018 tarih ve 44701 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.