Sayıştay 4. Dairesi 39372 Kararı - Genel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Yılı: 2012

• Daire: 4

• Dosya No: 39372

• Tutanak No: 42204

• Tutanak Tarihi: 04.10.2016

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU:Revize edilmeyen fiyat.

140 sayılı ilamın 5 (b) maddesi ile; yeni birim fiyat tutanakları arasında teklif birim fiyatlar içinde iş kalemi mevcut olmasına karşılık yeni birim fiyat düzenlenmek suretiyle sözleşme gereği yapılması gereken mevcut birim fiyat revize edilmediği için … TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu … (gerçekleştirme görevlisi) temyiz dilekçesinde özetle; Strateji Geliştirme Başkanlığının 16.05.2014 tarih ve 23354 sayılı yazısında;

"Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakedişındaki Yönetmeliğin 9 uncu maddesine göre Bakanlığımız Merkez Saymanlık Müdürlüğünde kayıt altına alınan … TL. alacağımızın karar tarihi olan 16.01.2014 tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde ödenmesi gerekmektedir." ifadelerinin yer aldığını,

140 sayılı ilamın Sıra no:5 de belirtilen … TL. kamu zararının söz konusu ilamda yer alan kamu zararı tablosunda hesaplandığı üzere … TL olarak "Harcama Yetkilisi (Genel Müdür V) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Genel Müdür Yardımcısı) …, Yeni Fiyat Tespit Komisyonu Üyesi (Dmy. Yapım Dairesi Bşk.) …, (Kontrol Müh.Üye) …, (Kontrol Başmüh.Üye) …, (Genel Müdür Yard. Onaylayan) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Kontrol Başmüh.) … 'dan müştereken ve müteselsilen işleyecek kanuni faiziyle birlikte tazminen tahsiline karar verildiğini,

Yukarıda da görüldüğü üzere Kamu zararının oluşmasının; Geçici (Ara) hakedişlerde yanlış ödemelere sebebiyet verilmesi olarak açıklandığını,

Dilekçeye ekli Yargıtay İçtihadının (Y.15.II.D 16.04.1980 E739-K999);

“ ... Ara hakedişlerde fazla ödenen .... Lira istihkakın yüklenici .... ile kontrol mühendisi diğer davalılar .... 'den müştereken ve müteselsilen ödetilmesi isteğinden ibarettir. Mahkemece, bilirkişi raporu ile saptanan (....) liranın ilgililerden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir. " şeklindeki itiraza ilişkin olarak,

"... Ancak, her şeyden önce buna bağlı olarak bir zararın meydana gelmesi, başka bir deyimle, zarar unsurunun da oluşması gerekir. ... Dava konusu ödemeler ara hakedişlerle ilgili olup, .... müteahhidin hesaplarının görülmesi için münhasıran kati sitüasyonda gösterilen miktarlar esas olacak ve bunlarla muvakkat sitüasyonlardaki rakamlar arasındaki farklara bakmayacaktır.

Böylece ara hakedişlerle yükleniciye fazla ödemeler yapılmış ise, teminat mektuplarından mahsubu yapılacak ve sonuçta arta kalanın ödetilmesi yoluna gidebilecektir. Görülüyor ki, sözleşme ya da haksız eylemden doğan zarar unsuru ancak bu aşamadan sonra söz konusu olabilir.

O halde mahkemece davacı idarenin eser sözleşmesi ile ilgili kesin hesabı çıkarmış olup olmadığı, yapılan ödemelerle hakedişedişler arasında bir fark meydana gelip gelmediği, davacı lehine ortaya çıkan alacağın yüklenicinin idarede bulunan teminatlarına mahsup edilip edilmediği araştırılmalı ve yukarıda belirtildiği gibi davanın açıldığı tarihte gerçekleşen zarar varsa ödetme kararı verilmelidir..." şeklinde olduğunu

Bahse konu "… Kesimi İnşaatı" işi sözleşmesi eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Kesin Hakedişediş Raporu Ve Hesap Kesilmesi" başlıklı 41. maddesinde,

"... Yüklenicinin kesin hakedişediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakedişediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır." .... "Hesap kesme sonucunda, yüklenici idareye borçlu kaldığı takdirde, borcu genel hükümlere göre tasfiye edilir." ifadelerinin yer aldığını,

Bu hükümlere göre, Yüklenici ile İdare arasında hesap kesme işleminin, kesin hak edişte yapıldığını ve çıkan borcun genel hükümlere göre tasfiye edildiğini,

Oysa bahse konu "… Kesimi İnşaatı" işinin kesin kabulü ve kesin hesabının henüz yapılmadığını,

Dolayısıyla dosyanın kapatılmadığını ve sözleşme gereği verilen kesin teminat mektuplarının da idarede mevcut olduğunu, yükleniciye iade edilmediğini,

Bu sebeplerle, geçici (ara) hakedişedişlere itibar edilerek çıkarılan fazla ödemenin, yukarıda ifade edilen Yargıtay İçtihadı ile Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre, henüz kesin hesap çalışmaları ve kesin hakedişi yapılmadığı için, bu aşamada kamu zararı oluşturmayacağını,

Söz konusu işte, kesin hesap çalışmaları sırasında Sayıştay İlamı eki hesap tablosunda belirtilen usullerle sözleşme eki keşif özetinde yer alan tüm iş kalemleri için revize fiyat uygulaması yapılarak kesin hesabın bu esaslara göre bağlanacağını,

Kesin hesapta yer alacak sanat yapıları başlığı altında iş kalemlerine ait revize fiyat uygulamasının ekli hesap tablolarında sunulduğunu (dilekçeye EK-5)

"… Kesimi İnşaatı" işinin Kesin hakedişedişine kesin miktarlara göre düzenlenen ve revize fiyat uygulamasını da içeren hesap tabloları ve kesin hakedişediş raporu taslağından da görüleceği üzere, Sayıştay ilamında belirtilen … TL. düşüldükten sonra tahakedişuk tutarı (KDV Dahil) olarak yaklaşık … TL. mertebesinde yüklenici firmanın kesin hesap alacağı bulunduğunu,

Ayrıca, yüklenici firma tarafından idareye bu işle ilgili olarak verilmiş bulunan … TL. tutarında Kesin Teminat Mektubu bulunduğunu,

Sonuç olarak;

Yargıtay içtihadında da belirtildiği üzere, bu aşamada kamu zararından bahsedilemeyeceği için, bu konudaki ödeme talebinin Kesin Hesap yapılma aşamasında minha edilmek suretiyle yapılmasının Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve söz konusu Yargıtay İçtihadı ile Genel Hukuk kurallarına daha uygun olacağı kanaatinde olduğunu belirtmiştir.

Dairenin Yanıtında;

“Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının 2012 yılı 16.01.2014 tarih ve 45 karar numaralı 140 sayılı İlamda (Sıra no.5) belirtilen kamu zararına ilişkin müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulan kişilerden … tarafından Başkanlığınıza temyiz başvurusunda bulunulduğu Bakanlığımıza tebliğ edilen dilekçesinden anlaşılmıştır.

Temyiz başvurularında; Yargıtayın 15.11.D. 16.04.1980 tarih ve E.739, K.999 sayılı kararının esas alınarak işlem yapılması gerektiği ifade edilmekte ise de, söz konusu Yargıtay daire kararı, ilgili yerel Mahkeme ve kararın tarafı olan kişileri bağlamaktadır.

Bu nedenle, bahsedilen Yargıtay kararının değerlendirmesinin Temyiz Kurulunuzca yapılması daha uygun olacaktır.

Diğer taraftan, söz konusu işe ilişkin işlemleri yürüten Bakanlığımız Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünce, 19 Eylül 2014 tarihinde Genel Müdürlükleri ile Başkanlıkları Grup Başkanlığı arasında bir toplantı yapıldığı, bu toplantıda yeni birim fiyat tespitine yönelik tarif edilen prensibe göre oluşturulan çalışmanın sunulduğu, yapılacak geri dönüşe göre kesin hesabın kesinleşeceği belirtilmektedir.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.” denilmiştir.

Başsavcılık;

“İlgili dilekçesinde; kamu zararından bahsedilemeyeceğini bu hususun kesin hesap aşamasında çözüleceğini, bu işleminde sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve söz konusu Yargıtay İçtihadı İle Genel Hukuk Kurallarına daha uygun olacağı kanaatinde olduğunu belirtmektedir.

Sorumlunun ileri sunduğu gerekçeler, hukuka uygun Daire kararını değiştirecek nitelikte olmadığından temyiz talebinin reddine Dairece verilen kararın tasdikine karar verilmesi uygun olacağı” şeklinde görüş bildirilmiştir.

Sorumlunun Savcılık cevabına verdiği karşılık;

“İlgi: a) 16 Ocak 2014 gün ve 45 Karar /140 numaralı 2012 yılı Denetim Raporunuz,

b) Sayıştay Başkanlığı Temyiz Kurulu Raportörlüğünün 20 Kasım 2014 gün ve 39376 dosya / 51064 numaralı yazısı.

"… Demiryolu İnşaatı" işinin ihalesinden sonra yapımına karar verilen Aç-Kapa Tünelleri bünyesindeki BS25 betonu ile imali gereken Nihai Kaplama Betonu için AT25 poz numarasıyla tespit edilen Yeni Fiyata ilişkin Sayıştay 4. Dairesinin İlgi a) yazısında 2012 yılına ait hesaplar değerlendirilmiş idi.

Söz konusu projenin ikmal inşaatına 2014 yılı Nisan ayında başlanılmış olup, ilk ihale bünyesinde yer alan ilgi a) Denetim Raporundaki imalatlara 2013 yılında da devam edildiği malumlarınızdır.

Sayıştay Başkanlığı yetkilileri tarafından Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünde 2013 yılı için yürütülen Denetleme Çalışmaları sırasında ilgi a) Denetim Raporundaki imalatların fiyatlarının yeniden değerlendirilerek tespitine ilişkin olarak sektör sorumlusu Genel Müdür Yardımcısı Sayın … 'den, Daire Başkanı Sayın … 'den, Şube Müdürü Sayın … 'den, Kontrol Baş Mühendisi Sayın … 'tan ve diğer yetkililerden defalarca bilgi ile belgeler alınmasına rağmen, bu çalışmalar günümüze kadar sonuçlandırılamamış ve 2013 yılı imalatlarına ilişkin Denetim Raporu düzenlenmemiştir.

Söz konusu iş, günümüzde ikmal edildiği cihetle, gerek Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünün 06 Haziran 2014 gün ve 8226 sayılı Ek-1 yazısında belirtildiği üzere Sayıştay Başkanlığının İlgi a) yazısına konu 2012 yılı işleminin gerekse henüz Sayıştay Başkanlığı tarafından düzenlenmiş Denetim Raporu bulunmayan, 2013 yılı işleminin Kesin Hakedişedişte sonuçlandırılacağı hususu malumlarınızdır.

Yukarıdaki açıklamalarım çerçevesinde Sayıştay Başkanlığı tarafından düzenlenecek 2013 yılı Denetim Raporundaki veya yapılacak yazışmalardaki esaslar çerçevesinde gerekli kesinti işlemlerinin Kesin Hakedişte yapılacağı hususunda bilgi alınmasını ve gereğini emir ve müsaadelerinize arz ederim.” şeklindedir.

Başsavcılık İkinci Karşılamasında;

“Gönderilen ikinci temyiz dilekçesi incelenmiş olup; adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 15.10.2014 tarih ve 15157-25635 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalâamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

140 sayılı ilamın 5(b) maddesi ile; … A.Ş. (+)… A.Ş Ortak Girişimi yükleniminde yaptırılan … Kesimi İnşaatı İşinde; sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde yer almayıp sonradan yapımına karar verilen aç–kapa tünelin inşasında kullanılmak üzere AT-104 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kalemi adıyla yeni birim fiyat tespiti yapıldığı, oysa bu iş kalemi ile aynı analiz, tarif ve fiyat ile sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde T-211/1 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kaleminin bulunduğu, dolayısıyla aç–kapa tünelin inşasında AT-104 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kalemi yerine T -211/1 poz nolu “Donatı Çeliği St III” iş kaleminin birim fiyatının esas alınması ve bu birim fiyatın da işe ait sözleşmenin 31 inci maddesi hükmü gereği revize edilmesi gerekirken edilmemesi nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

02.05.2008 tarihli ve toplam bedeli … YTL olan … Kesimi İnşaatı İşine ait Sözleşmenin sözleşme türü ve bedeli başlıklı 6.maddesinin ve diğer hususlar başlıklı 33 üncü maddesinin incelenmesi sonucunda, işin belirli kısımlarının birim fiyat teklifle (… YTL) ve diğer belirli kısımlarının da anahtar teslimi götürü bedelle (… YTL) ihale edildiği görülmektedir.

Sözleşmenin uygulanması sırasında, … Genel Müdürlüğünün 10.11.2009 tarih B.11.0.DLH.0.12.00.02/016567 sayılı Olur’u ve 17.06.2010 tarih B.11.0.DLH.0.12.00.01/009608 sayılı Olur’uyla … Kesimi İnşaatı İşinde iş artışına ve sözleşmede öngörülmeyen çeşitli uzunluklarda toplam 10.000 metre olmak üzere 19 adet aç-kapa tünel inşasına gidilmiştir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde aynen;

“12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir…”;

Söz konusu işe ait Sözleşmenin “İş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 31 inci maddesinde ise aynen; “Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.

R = F x [ 1 – (A x F) / S ]

S = Sözleşme bedeli ( TL),

F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL / ….),

A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),

R = Revize birim fiyat (TL / ….)” denilmektedir.

Yukarıda anılan mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere sözleşme eki teklif birim fiyat cetveli içerisinde yer almayıp sonradan yapımına karar verilen iş kalemleri veya iş grupları için yeni birim fiyat düzenlenmesi gerekmektedir. Önceden öngörülmeyen ancak sonradan yapımına karar verilen imalatlara ilişkin iş kalemleri sözleşme eki teklif cetvelinde yer alıyorsa bu birim fiyatların kullanılması ve ayrıca yukarıda yer alan Sözleşmenin 31 inci maddesindeki şartların gerçekleşmesi halinde de bu birim fiyatların revize edilmesi gerekmektedir.

Mevcut işte Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde sanat yapıları iş grubu içinde Tünel başlığının altında T -211/1 poz nolu Donatı Çeliği St III imalatına ilişkin birim fiyat yer almış olmasına karşın sonradan yapımına karar verilen aç –kapa tünelde inşasında kullanılmak üzere aynı analiz, tarif ve fiyat ile AT-104 poz nolu Donatı Çeliği St III imalatına ilişkin yeni birim fiyat tespiti yapılmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinden de anlaşılacağı üzere sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde yer alan birim fiyatın aynen kullanılması ve ayrıca söz konusu birim fiyatın da Sözleşmenin 31 inci maddesi hükmü gereği revize edilmesi gerekmektedir.

Sanat yapıları iş grubu içinde Aç-kapa tünel başlığı altında kullanılsa da, revize fiyat uygulanması istenen iki birim fiyat (T -211/1 ve AT-104) arasında her hangi bir farklılığın bulunmadığı, aynı analiz, tarif ve fiyat ile aynı iş kalemi olduğu görülmektedir.

Sözleşmesinin revize fiyat uygulamasına yönelik 31’inci maddesinde açıkça “Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde…” revize fiyat yapılacağı belirtilmiş, her bir iş grubu için ayrı hesap edileceğine dair bir ibareye yer verilmemiştir. Dolayısıyla aralarında hiçbir fark bulunmayan bu iki birim fiyatın aynı iş kalemi olarak değerlendirilmesi ve sözleşme hükümlerine göre revize fiyat uygulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde;

Kamu zararının oluşmasının; geçici (ara) hakedişlerde yanlış ödemelere sebebiyet verilmesi olarak açıklandığını, dilekçeye ekli Yargıtay İçtihadının (Y.15.II.D 16.04.1980 E739-K999);

“ ... Ara hakedişlerde fazla ödenen .... Lira istihkakın yüklenici .... ile kontrol mühendisi diğer davalılar .... 'den müştereken ve müteselsilen ödetilmesi isteğinden ibarettir. Mahkemece, bilirkişi raporu ile saptanan (....) liranın ilgililerden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir. " şeklindeki itiraza ilişkin olarak,

"... Ancak, her şeyden önce buna bağlı olarak bir zararın meydana gelmesi, başka bir deyimle, zarar unsurunun da oluşması gerekir. ... Dava konusu ödemeler ara hakedişlerle ilgili olup, .... müteahhidin hesaplarının görülmesi için münhasıran kati sitüasyonda gösterilen miktarlar esas olacak ve bunlarla muvakkat sitüasyonlardaki rakamlar arasındaki farklara bakmayacaktır.

Böylece ara hakedişlerle yükleniciye fazla ödemeler yapılmış ise, teminat mektuplarından mahsubu yapılacak ve sonuçta arta kalanın ödetilmesi yoluna gidebilecektir. Görülüyor ki, sözleşme ya da haksız eylemden doğan zarar unsuru ancak bu aşamadan sonra söz konusu olabilir.

O halde mahkemece davacı idarenin eser sözleşmesi ile ilgili kesin hesabı çıkarmış olup olmadığı, yapılan ödemelerle hakedişler arasında bir fark meydana gelip gelmediği, davacı lehine ortaya çıkan alacağın yüklenicinin idarede bulunan teminatlarına mahsup edilip edilmediği araştırılmalı ve yukarıda belirtildiği gibi davanın açıldığı tarihte gerçekleşen zarar varsa ödetme kararı verilmelidir..." şeklinde olduğunu,

Bahse konu "… Kesimi İnşaatı" işi sözleşmesi eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Kesin Hakediş Raporu Ve Hesap Kesilmesi" başlıklı 41 inci maddesinde;

"... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır." .... "Hesap kesme sonucunda, yüklenici idareye borçlu kaldığı takdirde, borcu genel hükümlere göre tasfiye edilir." ifadelerinin yer aldığını,

Bu hükümlere göre, Yüklenici ile İdare arasında hesap kesme işleminin, kesin hakedişte yapıldığını ve çıkan borcun genel hükümlere göre tasfiye edildiğini,

Oysa bahse konu "… Kesimi İnşaatı" işinin kesin kabulü ve kesin hesabının henüz yapılmadığını, dolayısıyla dosyanın kapatılmadığını ve sözleşme gereği verilen kesin teminat mektuplarının da idarede mevcut olduğunu, yükleniciye iade edilmediğini, bu sebeplerle, geçici (ara) hakedişlere itibar edilerek çıkarılan fazla ödemenin, yukarıda ifade edilen Yargıtay İçtihadı ile Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre, henüz kesin hesap çalışmaları ve kesin hakedişi yapılmadığı için, bu aşamada kamu zararı oluşturmayacağını,

İleri sürmüşse de;

19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakedişında Yönetmelik”in “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17 nci maddesi b bendinde yer alan;

“ (1) Kamu zararı;

b) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirlenen veya mevzuatında öngörülen karar, onay ya da sözleşmesinde belirlenen tutardan fazla yapılan ödemeler ile transfer niteliğindeki giderlerde yapılan yersiz ve fazla ödemelerde, ödemenin yapıldığı tarihte,

oluşmuş kabul edilir.” şeklindeki hüküm geçici hakedişlere dayalı kamu zararı yazılmasına cevaz vermektedir.

Öte yandan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 25 inci maddesinde;

“Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veyahut teminatından kesilir.” hükmü,

Geçici hakediş raporları başlıklıklı 40 ıncı maddesinde ise;

“(…)

Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, idarenin isteği halinde, kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kalemleri için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.

(…)”

Hükümleri yer almıştır. Yapılan düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, geçici olarak düzenlenmiş olsa da ara hakedişler, belirli kurallar ve belli bir disiplin altında düzenlenmek zorundadır. Geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, o hakediş itibariyle kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır. Dolayısıyla Genel Şartname, geçici hakedişlerin gerçeğe en yakın ve hatta hatasız düzenlenmesini amaç edinmektedir.

Geçici hakedişlerde ödenmiş olan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işler varsa bunların bedelleri, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden (veya kesin hakedişinden ya da teminatından) kesilecektir. Buradaki düzenleme, hiyerarşik bir düzenlemeyi değil, öncelik sırasını düzenlemekte olup, hatanın farkedilmesi ile birlikte öncelikle müteakip geçici hakedişinden kesilmesi; devamında bir geçici hakediş düzenlenmeyecek ise sırasıyla kesin hakedişinden ya da teminatından kesilmesi öngörülmektedir. Süreç içinde hatalı ödemenin işin herhangibir aşamasında saptanması mümkün olabileceğinden, Şartname hükmünün bu şekilde alternatifli olarak düzenlenmiş olması kaçınılmazdır.

Üstelik Şartnamenin yine 40 ıncı maddesinde yükleniciye geçici hakedişe itiraz hakedişı tanınmıştır. Dolayısıya kendi aleyhine olacak şekilde düzenlenmiş olan bir hakedişe derhal itiraz hakedişı yükleniciye tanınmış olup, kesin hakedişin beklenmesi öngörülmemiştir.

İşin tabiatı gereği yapım işlerinde geçici hakedişlerde hata olabileceği ihtimaline karşı kesin hakediş müessesesi getirilmiş olup, ara hakedişlerin geçici olması, buradaki hataların düzeltilmesi işleminin mutlaka kesin hakedişe bırakılması sonucunu doğurmayacağı açık olup, aksine bu husus, hataların müteakip ilk geçici hakedişte düzeltilmesi gerektiği ve geçici hakedişlerin taraflar açısından kazanılmış hak doğurmayacağı ile ilgilidir. Aksi halde ara hakedişlerin geçici olduğu ve bunlardaki rakamlara kesin hesapta itibar edilmeyeceği hususu gerekçe gösterilerek, bu hakedişlerin düzenlenmesinde gerekli özenin gösterilmemesi ve hatalı işlemlerin artması gibi bir sonuç doğacaktır ki, gerek işin sözleşmesi gerekse Yapım İşleri Genel Şartnamesinin amacına uygun düşmeyecektir. Ayrıca kazanılmış hak olarak ileri sürülmesini önlemek amacıyla ara hakedişlerin geçici nitelikte olduğu vurgulanmıştır.

Öte yandan geçici hakedişlerdeki hatalardan o hakedişi düzenleyenler sorumlu olacakları için hatalı işlemlerin düzeltilmesinin kesin hakedişe ertelenmesi halinde, muhtemeldir ki süreç içinde işin sorumluları değişecek ve kamu zararına ilişkin sorumluluğun tespitinde de zorluklar ve sapmalar yaşanabilecektir.

Kaldı ki savunmaya dayanak gösterilen yargı kararlarının bağlayıcılığı olmayıp dava konusu işe özgüdür ve alındıkları tarihte geçerli olan mevzuat hükümleri çerçevesinde yorumlanabilecektir.

Bu nedenle 140 sayılı ilamın 5(b) maddesi ile … TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Oy birliği ile,

04.10.2016 tarihinde karar verildi.