Sayıştay 4. Dairesi 37641 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 4

• Dosya No: 37641

• Tutanak No: 37147

• Tutanak Tarihi: 14.05.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi Sümer SUCU ile Sayıştay Savcısın sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

640 sayılı ilamın 56. maddesi ile Müteahhit Doğuş + Polat Ortak Girişimi yüklenimindeki Araklı - İyidere Yolu İnşaatı işine ilişkin hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda; Yaklaşım dolgularında yapılan istifli taş dolgu işlerine, mevcut köprünün yıkılması ve köprü yaya korkuluklarına ait imalatlara köprü inşaat zammı ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 514.054,42- $’a verilen tazmin hükmünün, Temyiz Kurulunun 22.06.2011 tarih ve 33391 tutanak no.lu Kararıyla;

“Köprü inşaatı bünyesinde yapılan 17.084/K Poz No'lu Ocak Taşı ile İstifli Taş dolgu yapılması birim fiyatı ile, bedeli ödenen imalat ile bu imalatta kullanılan taşın nakliyesine ve Yollar Fenni Şartnamesinde köprü işlerinin bir parçası olan madeni aksam olarak nitelendirilen profilli demir yaya korkuluğu işlerine köprü zammı ödenmesi gerektiğine,

Köprü veya köprü yapılacak yerdeki kargir inşaatın yıkılması imalatları eksiltmeden önce olmak üzere idarenin en yetkili makamınca tespit ve onaylanmak suretiyle keşif özetinde yer almadığından, bu imalatlara köprü inşaat zammı ödenmesine imkan bulunmadığına,

Sonuç olarak, tazmin hükmünün açıklanan sebeplerle bozularak belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesine” karar verilmesi üzerine,

Düzenlenen 1253 sayılı ek ilâmın 2. Maddesiyle; Köprü inşaatı bünyesinde yapılan 17.084/K Poz No'lu Ocak taşı ile İstifli Taş dolgu yapılması birim fiyatı ile bedeli ödenen imalat ile bu imalatta kullanılan taşın nakliyesine ve Yollar Fenni Şartnamesinde köprü işlerinin bir parçası olan madeni aksam olarak nitelendirilen profilli demir yaya korkuluğu işlerine köprü inşat zammı ödenmesi gerektiğine,

Köprü veya köprü yapılacak yerdeki kagir inşaatın yıkılması imalatları eksiltmeden önce olmak üzere İdarenin en yetkili makamınca tespit ve onaylanmak suretiyle, keşif özetinde yer almadığından, bu imalatlara köprü inşaat zammı ödenmesine imkan bulunmadığı gerekçesi ile 91.118,22-ABD Dolarına tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi, dilekçesinde özetle; 3992 Köprü inşaatı zammı birim fiyat tarifi ödeme not 1'de: "Bu Birim Fiyat eksiltmeden önce İdare'nin en yetkili makamınca tespit ve onaylanmak suretiyle kesif özet'inde yer almak ve %'de miktarı Birim Fiyat tarifinde belirtilmek suretiyle ödenir. Her ne sebeple olursa olsun eksiltmeden sonra tespiti mümkün değildir" denildiğini,

Karadeniz Sahil Yolu Araklı - İyidere Kesimi İnşaatı 27 km uzunluğunda bölünmüş yol niteliğinde olduğunu, bahis konusu yol güzergâhı üzerinde yeni yapılacak 15 adet hidrolik köprülere ait tasdikli uygulama projelerinin İdare tarafından (KGM) sözleşme ekinde verildiğini, bununla ilgili 3992 Poz Nolu Köprü İnşaat zammının da iş ihale edilmeden önce İdare'ce %50 olarak tespit edildiğini, İşin 01.10.1997 tarihinde İhale'ye çıkartıldığını ve Müteahhit Firma ile yapılan Sözleşmenin Eki olan 1. Keşif Özeti'nde de % 50 olarak yer aldığını,

Ayrıca, sonradan ilave olarak Sürmene ilçesinde 07.08.1998 yılında aşırı yağışlar sonucu meydana gelen sel felaketi nedeniyle hasar gören (EK - 3) eski Sürmene köprüsünün yıkılarak yerine yeni bir köprü yapılması işinin ihale bünyesinde DOĞUŞ-POLAT Adi Ortaklığına yaptırılması için, İdarenin en yetkili makamı olan Karayolları Genel Müdürlüğünden 01.03.1999 tarih ve B091TCK01401/10-714 sayılı ilave OLUR alındığını, bu yapım OLUR'u ekindeki mukayeseli keşfinde de eski SÜRMENE Köprüsünün yıkılması ile ilgili %50 Köprü İnşaat zammının uygulandığının açık olarak (EK-2) gösterildiğini,

Aynı şekilde daha sonra Of ilçesi içindeki eski Solaklı Köprüsünün yıkılarak aynı yere yenisinin yapılması için Karayolları Genel Müdürlüğünden (KGM) 05.02.2000 Tarihli ilave OLUR alındığını ve yapımının da gerçekleştirildiğini, dolayısı ile bahis konusu 2 adet ilave köprülere ait "İnşaatın Yıkılması İşlerinin Önceden Yapımının Göz Önünde bulundurulması"nın mümkün olmadığını,

Araklı - İyidere Sahil Yolunda, daha önce iki yönlü (1 gidiş-1 geliş) hizmet veren mevcut Solaklı (1) ve İyidere (1) köprüleri üzerinde, proje gereği sonradan 2 şeritli bölünmüş yola dönüştürmek için gerekli düzenleme çalışmaları yapıldığını, bunun için mevcut köprü tretuvar betonları (demirli) kırılarak (yıkılarak değil) daraltılmış ve böylece köprü tahliyelerinde gerekli genişleme yapılarak trafik şeridi sayısı tek yönlü olarak artırıldığını (ödeme pozu 18.185), benzer şeklide mevcut Baltacı (1) Köprüsünün tabliye betonlarında da hasarlı olan bölgeleri kırıldığını (ödeme pozu 18.185) ve yeni tabliye betonu onarımlarının yapıldığını, bütün bu çalışmaların yoğun trafik altında ciddi imalat güçlükleri ve randıman düşüklükleri içerisinde geçekleştirildiğini,

Dolayısı ile 3992 Poz No'lu Birim Fiyata dahil olan masraflarda; "Köprüye ait her çeşit kazı, kagir, beton, kalıp, iskele, demir ve madeni aksam, derinlik ve su zamları ile çimento, demir vs. nakliyeler dahil her türlü işin yapımında veya sökümünde karşılaşılan, birim fiyatlara yansıtılmayan her türlü müşkülat, ... üzerinde bulunduğu suyun veya kuru derenin sebebiyet verdiği zorluklar ve köprü mahalline ait mevki şartları vb. şartlardan doğan inşaat ve imalat güçlükleri ve randıman düşüklüklerini karşılamak üzere" ifadesi gereği olarak, köprü tabliye betonlarında yoğun trafik altında yapılan kırma işlerinin de normal olarak 3992 Köprü İnşaatı Zammı pozuna tabi olması gerektiğini,

Sonuç olarak, Karayolları Genel Müdürlüğü Birim Fiyat Tarifi "3992 Köprü İnşaatı Zammı" Köprü İnşaatlarından yapım zorlukları için öngörülen bir birim fiyat olduğunu, köprünün yapımında karşılaşılan zorluklar kadar, yeni köprü yapılacak yerdeki mevcut eski köprü beton veya kagir inşaatın yıkılması işlerinde de inşaat yapımı açısından aynı derecede zorluklar olduğunu, yeni bir köprü inşaatı için dere yatağında köprü temel çalışmaları yapılıyor ve bu çalışmalara köprü zammı ödeniyorsa, aynı vere yeni köprü inşaatını yapabilmek için buradaki eski köprü beton veya kagir inşaatın yıkılması işi için de köprü zammı ödenmesi, bunun için köprü yapısının tüm imalatlarının bir bütün olarak ele alınması ve değerlendirilmesi gerektiğini belirterek Karayolları Genel Müdürlüğü Merkez Saymanlık Müdürlüğü' nün 2006 yılı idare hesabı hakkında düzenlenen 640 sayılı ilamın 56.maddesi ile 1253 sayılı ek ilamın 2.maddesinde verilen tazmin hükmünün kaldırılması talebinde bulunmuştur.

Başsavcılığın karşılamasında;“Asıl ilama dayalı 33391 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu ile 1353 sayılı Ek İlam hükümlerinde “eksiltmeden önce bu hususun belirlenmediği” gerekçesiyle Karar hükümlerinin korunulmuş olduğu görülmektedir. Kararlar yerindedir. Bu nedenle, ilgili talebinin reddedilmesi uygun mütalaa edilmektedir.” Denilmiştir.

Dilekçi, 640 sayılı asıl ilamın 56. Maddesinin de kaldırılması talebinde bulunmuş ise de, 640 sayılı asıl ilamın Temyiz Kurulunun 22.06.2011 tarih ve 33391 Tutanak nolu Kararıyla bozulması üzerine Dairece 640 sayılı asıl ilamın 56. Maddesi ile ilgili olarak, 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 74 üncü maddesinin (ç) ve (d) fıkraları hükmü uyarınca yargılamanın iadesine karar verildikten sonra 1253 sayılı ek ilamın 2. Maddesinde yer alan konu ile ilgili olarak tazmin hükmü verdiğinden, 640 sayılı asıl ilamın 56. Maddesi ile ilgili olarak Kurulumuzca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.

Bu nedenle, dilekçinin temyiz talebinin 1253 sayılı ek ilamın 2. Maddesi için yapıldığı değerlendirilerek konunun esasına geçildi.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirttikleri hususları tekrarlamışlardır.

Dosya eki belgelerden ve yapılan açıklamalardan, köprü veya köprü yapılacak yerdeki kargir inşaatın yıkılması imalatlarının yeni köprü yapılması amacıyla gerçekleştirilmediği başka bir ifadeyle yıkımın gerçekleştirildiği aynı yerlere yeni köprü yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Köprü inşaat zammının mahiyeti, birim fiyata dahil olan masraflar, ölçü ve ödeme koşulları ile diğer hususlar Karayolları Birim Fiyat Tarifleri (Yol, Köprü, Sanat Yapıları ve Tünel İşleri) kitabında yer alan 3992 poz nolu birim fiyatın tanımında belirtilmiştir. Bu tanıma göre, köprü inşaat zammı; köprü inşaatında köprünün tipi, yüksekliği, açıklığı, verevliği, ulaşım zorluğu, üzerinde bulunduğu suyun ve kuru derenin sebebiyet verdiği zorluklar ve köprü mahaline ait zorlukdan doğan inşaat ve randıman düşüklüğünü karşılamak amacıyla verilmektedir.

Köprüye ait her çeşit kazı, kagir, beton, iskele, demir ve madeni aksam, derinlik ve su zamları ile çimento, demir vs. nakliyeler dahil her türlü işin yapımında veya sökümünde karşılaşılan birim fiyatlara yansıtılmayan her türlü müşkülat, ilave makine ve ekipman çalıştırılması veya değişik kalıp ve iskele malzemesi veya sistemleri kullanılmasından doğan giderler, köprünün tip, açıklık, yükseklik, verevlik, ulaşım zorluğu, üzerinde bulunduğu suyun veya kuru derenin sebebiyet verdiği zorluklar ve köprü mahalline ait mevki şartları vb. şartlardan doğan inşaat ve imalat güçlüğü ve randıman düşüklüğünü karşılamak için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alat ve edevat masrafları ile müteahhit karı vegenel masrafların birim fiyata dahil olduğu,

Köprüye ait her çeşit inşaat ve imalatın ilgili pozlardaki birim fiyatının % ………. Oranındaki tutarın köprü inşaat zammı olarak ödeneceği gene aynı tanımda belirtilmektedir.

Tanımın not kısmında ise:

(1) Bu birim fiyat; eksiltmeden önce olmak üzere idarenin en yetkili makamınca tespit ve onaylanmak suretiyle, keşif özetinde yer almak ve % de miktarı birim fiyat tarifinde belirtilmek suretiyle ödenir. Her ne sebeple olursa olsun eksiltmeden sonra tesbiti mümkün değildir.

(2) Köprü yapımında köprü inşaatı zammı miktarı, hiçbir şekilde % 60 ı geçemez.” İfadeleri yer almıştır.

Söz konusu işin 1. keşif özetinde köprüye ait inşaat ve imalatı kapsayacak şekilde % 50 oranında köprü inşaat zammı verileceği belirtilerek bu husus yetkili makam tarafından onaylanmıştır. Köprüye ait inşaat ve imalatlar toplamı 24.152.162,20.- ABD Doları olup, % 50 köprü inşaat zammı ile birlikte toplam keşif bedeli 36.228.487,80.- ABD Dolarıdır. İhaleye bu miktar esas alınarak çıkılmış ve iş ihale edilmiştir.

Köprü veya Köprü yapılacak yerdeki kagir inşaatın yıkılması işine köprü zammı ödenmesi ile ilgili olarak; mevcut köprü veya köprü yapılacak yerdeki kagir inşaatın yıkılması işleri önceden yapımı göz önünde bulundurulmadığından, işyeri tesliminden sonra başlayan projelendirme ve inşaat çalışmalarının sonucunda, mevcut köprü veya köprü yapılacak yerdeki kagir inşaatın yıkılması işleri, kırım işleri tamamlandıktan sonra köprü inşaatı içerisine konulmuştur. 3992 pozunun not kısmında “Not: (1) Bu birim fiyat; eksiltmeden önce olmak üzere İdarenin en yetkili makamınca tespit ve onaylanmak suretiyle, keşif özetinde yer almak ve % de miktarı birim fiyat tarifinde belirtilmek suretiyle ödenir. Her ne sebeple olursa olsun eksiltmeden sonra tespiti mümkün değildir. (2) köprü yapımında köprü inşaatı zammı miktarı, hiçbir şekilde % 60’ı geçemez” denilerek, açıkça, zam oranı % 60’ tan az olmak üzere eksiltmeden önce belirlenerek keşif özetinde yer almış köprü inşaatı işlerinde ancak köprü inşaat zammı uygulanacağı belirtilmiştir. Köprü inşaat zammı köprü inşaatlarındaki imalatların direk bir unsuru olmamakla birlikte, köprü inşaatlarında rekabet şartlarını belirleyen en önemli unsur köprü inşaat zammı oranıdır. Bu nedenle köprü inşaat zammı oranı ihaleden önce belirlenmektedir. Köprü veya köprü yapılacak yerdeki kagir inşaatın yıkılması imalatları eksiltmeden önce olmak üzere İdarenin en yetkili makamınca tespit ve onaylanmak suretiyle, keşif özetinde yer almadığından ve köprü veya köprü yapılacak yerdeki kargir inşaatın yıkılması imalatlarının yeni köprü yapılması amacıyla gerçekleştirilmediği başka bir ifadeyle yıkımın gerçekleştirildiği aynı yerlere yeni köprü yapılmadığından bu imalatlara köprü inşaat zammı ödenmesine imkan bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi talebini reddi ile 1253 sayılı ek ilâmın 2. Maddesiyle 91.118,22-ABD Dolarına ilişkin verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 14.05.2013 tarihli ve 37147 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.