Sayıştay 4. Dairesi 37499 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 4

• Dosya No: 37499

• Tutanak No: 37742

• Tutanak Tarihi: 08.10.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:

1099 sayılı ilamın 15. maddesi ile Şeydiler Kaymakamı Ulaş Akhan ile bu göreve vekâlet eden Vali Yardımcısı Ömer Faruk Ateş'e ödenen il özel idaresi ödeneğinden gelir vergisi kesilmediği gerekçesi ile 655,33 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; bu konuyla İlgili, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.12.2006 tarih 14914 sayılı yazısında aynen;

"Bakanlığımız Personel Genel Müdürlüğünden ve bazı valiliklerden intikal eden yazılarda; İl özel İdaresi Kanununun 63 üncü maddesi uyarınca vali yardımcıları ve kaymakamlara İl Özel idaresi bütçesinden yapılacak ödemelerden damga vergisi dışında vergi kesintisi yapılıp yapılmayacağı hususunda görüş sorulmaktadır. Bilindiği gibi 5302 Sayılı il özel idaresi Kanununun 63 üncü maddesi "görev ve ek Ödenek" başlığını taşımaktadır. 5540 Sayılı Kanunla İl Özel İdaresinden ek Ödenek almayan mülki idare amirlerine sağlanan hak, esas itibariyle bir ek Ödenek biçiminde düzenlenmiştir. Dolayısıyla, 5540 Sayılı Kanunun ek 5 inci maddesinin uygulanması çerçevesinde Bakanlığımız ve Maliye Bakanlığı tarafından mutabık kalınarak hazırlanan Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan İçişleri Bakanlığı personeline yapılacak Ek Ödemeye ilişkin usul ve Esaslar ile merkez ve taşra teşkilatında eş değer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki İdare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlanmış olup bu ödemede damga vergisi dışında bir kesinti yapılmamaktadır."görüşü verildiğini,

Diğer taraftan ise; 5540 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1 inci maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen "Ek Ödeme" başlıklı ek 5. maddede, bu ödemenin yapılacağı kamu görevlileri sayıldığını, ödemenin üst sınırı ve ödemeye ilişkin kriterlere yer verildiğini, ek ödeme oranı belirleme yetkisine ilişkin usul belirtildiğini, bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılamayacağının ifade edildiğini, 5.7.2007 tarih ve 26219 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren 5540 sayılı Yasa ile tanımlanan ek ödeme ve bu ödemeye uygulanacak vergi istisnasının sadece bu Yasa ile yapılan ödemeleri değil, Yasanın yürürlüğe konuluş amacı da dikkate alındığında mülki idare amirlerine diğer kanunlar uyarınca, bu kapsamda 5302 sayılı Yasanın Görev ve Ek Ödeme başlıklı 63.maddeye göre yapılan ek ödemeler için de uygulanmasının amaçlandığının anlaşılmakta olduğunu,

Buna göre, 5540 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi ile İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında eş değer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki idare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlandığından, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunanlara yapılan ek ödemelere de vergi istisnasının uygulanacağının açık olduğunu,

Danıştay 4. Dairesinin 2007/5848 Esas No, K:2008/5019 nolu kararında " 5540 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet memurları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1 inci maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1770 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen "Ek Ödeme" başlıklı ek 5. maddede, bu ödemenin yapılacağı kamu görevlileri sayılıp, ödemenin üst sının belirlenmiş ve ödemeye ilişkin kriterlere yer verilip, oranı belirleme yetkisine ilişkin usul belirtilmiş, bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılamayacağı ifade edilmiştir.5.7.2007 tarih ve 26219 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5540 sayılı Yasa ile tanımlanan ek ödeme ve bu ödemeye uygulanacak vergi istisnasının sadece bu Yasa ile yapılan ödemeleri değil, Yasanın yürürlüğe konuluş amacı da dikkate alındığında mülki idare amirlerine diğer kanunlar uyarınca, bu kapsamda 5302 sayılı Yasanın Görev ve Ek Ödeme başlıklı 63. maddesine göre yapılan ek ödemeler için de uygulanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Buna göre, 5540 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi ile, İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında eş değer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki idare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlandığından, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunanlara yapılan ek ödemelere de vergi istisnası uygulanacağı açıktır. Kırıkkale Vergi Mahkemesinin 3.10.2007 günlü ve E.2007/303, K.2007/455 sayılı kararın bozulmasına 22.12.2008 gününde oyçokluğuyla karar verildi" denilmek suretiyle 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun Görev ve Ek Ödeme başlıklı 63. Maddesine istinaden İllerde Vali Yardımcıları ile İlçelerde Kaymakamlara İl Özel İdaresi (İlçe Özel İdaresi) bütçesinden yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır."denildiğini,

T.C. Anayasasının IV. Sayıştay başlıklı 160. Maddesi " (Değişik: 29/10/2005-5428/2 md.) Sayıştay, merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir. Sayıştayın kesin hükümleri hakkında ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren 60 gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolayısıyla idarî yargı yoluna başvurulamaz. Vergi, benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Denildiğinden uyuşmazlığın Danıştay kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiğini,

Ortada İçişleri Bakanlığının 20.12.2006 tarih 14914 sayılı görüşü ve 5302-5540-5917 S. Kanunlar var iken, buna uymak ve T.C.Kastamonu İl Özel İdaresi Bütçesinin içinde İl'deki, Genel Sekreterlik ve 12 Adet Birim Müdürlüklerinin bütçe harcamasında olduğu gibi, İlçe Özel İdaresi Bütçesine konan ödeneklerin harcanmasında da özerk bir yapıya sahip bulunan Şeydiler İlçe Özel İdaresi Bütçe ödeneklerinin harcanmasında Harcama Yetkilisinin İlçe Kaymakamı (Ulaş AKHAN) olduğu ve bu durumda; 5302, 5540 ve 5917 S. kanunların ilgili maddelerinin uygulamalarında; verilen talimatları yerine getirmek İlçe Özel İdaresi Müdürü ve Muhasebe Yetkilisi sıfatıyla (aynı zamanda gerçekleştirme görevlisi, başka çalışanı bulunmadığından) biz memur İlçe Özel İdaresi Müdürlerinin görevi olduğunu,

İlâm'ın 15. maddesindeki 10.12.2008 tarih ve 170 yevmiye nolu ödeme ise sehven yazıldığını, Çünkü "10/07/2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun" 36. maddesi ile eklenen geçici 4. maddesinde "5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28. ve GÖREV ve EK ÖDEME başlıklı 63. maddeleri gereğince 04/03/2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vaz geçilerek borç takibi işlemine son verilir." Denildiğini,

Harcama Yetkilileri tarafından bahsi geçen kanunlara dayanılarak verilen kesin emri içeren talimatlar uygulanmış olduğundan gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucunda art niyetle kamu zararına sebebiyet verilmemiş olduğunu, 30.04.2012 tarih ve 1099 sayılı İLAM'ın 15. maddesinde; adına ortaklaşa ve zincirleme kamu zararı olarak yansıyan 655,33.TL'nin ödeme talimatını sözlüde olsa vererek ödenmesini (Kaymakam Ödeneğini) sağlayıp İlçe Özel İdaresi Müdürü ve Muhasebe Yetkilisi olduğu için kendilerine hesabına aktartarak almış olan ve hesaba geçip geçmediğini de bizzat birebir takip edip kontrol eden harcama yetkilisi olduğunu,

Harcama Yetkilisi benim diyerek ödenmesini bizzat sağlayan İlçe Kaymakamı - Harcama Yetkilisi olan yetkiliden tahsilinin gerekeceği kanısı ile adına olan ortaklaşa ve zincirleme tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “Sorumlu talebi yerinde görülmemiştir. Bu nedenle, gerekçeli Daire kararı ile Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 03.06.2011 tarih ve Esas No: 2010/290, Karar No: 2011/240 sayılı kararı karşısında Daire kararının korunması uygun mütalaa olunmaktadır.“ şeklinde görüş belirtmiştir.

Bilindiği üzere; 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde; “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında, maddede bentler halinde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yapanların, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmektedir. Bu maddenin 1 numaralı bendinde “Hizmet erbabına ödenen ödenen ücretler ile, 61’inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalanan hariç), 103 ve 104’üncü maddelere göre” vergi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre; ücret ve ücret sayılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu’nun 61, 94, 103 ve 104’üncü maddelerine göre vergi tevkifatı yapılması suretiyle verilendirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “Encümen Üyelerine Verilecek Ödenek” başlıklı 28’inci maddesinde; “Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir. “Görev ve Ek Ödenek” başlıklı 63’üncü maddesinin birinci fıkrasında da “ Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.”

01.07.2006 tarih ve 5540 sayılı Dahiliye Memurları, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1’inci maddesiyle 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen “Ek Ödeme” başlıklı Ek 5’inci maddesinde ise “İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında, 27/1/2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin (c) bendi ile 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16’ıncı maddesi hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3’üncü maddesine göre ödeme yapılmaz.”

Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümlerin tetkikinden; encümen başkanı ve üyeleri ile vali yardımcıları ve kaymakamlara iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödeme yapılabileceği sonucu çıkmaktadır. Bu ödemelerden birisi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63’üncü maddeleri kapsamında encümen başkanı ve üyeleri ile vali yardımcıları ve kaymakamlara yapılan ödemeler, ikincisi ise 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesine göre yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır.

Buna göre, 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesinde yer alan istisna hükmü sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamakta olup, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri uyarınca yapılan ödemeleri kapsamamakta ve bu ödemelerin, diğer kanunlarda da istisna hükmü olmaması nedeniyle eskiden olduğu gibi genel hükümler çerçevesinde vergilendirilmesi gerekmektedir.

5540 sayılı Kanun ile getirilen ek ödemenin amacı, İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatındaki eş değer görevleri yapan ve aynı memuriyet kıdemindeki Mülki İdare Amirleri sınıfına dahil personelin aylıklarının eşitlenmesi ise; burada yapılması gereken, 5540 sayılı Kanuna dayanılarak yapılan ek ödeme miktarlarının, diğer Kanunlara istinaden yapılan ödemelerin gelir vergisine tabi olduğu dikkate alınarak yeniden belirlenmesidir.

Öte yandan, aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 03.06.2011 tarihli ve 2011/240 Karar, 2010/290 Esas Sayılı Kararında açıkça gelir vergisi kesilmesi nedeniyle açılan davanın temyizi sonrasındaki direnme kararında hukuka aykırılık görülmemiş ve gelir vergisi kesileceği karara bağlanmıştır.

Dilekçi İlâm'ın 15. maddesindeki 10.12.2008 tarih ve 170 yevmiye nolu ödemenin sehven yazıldığını, ifade etmiş ise de bu ödemenin gerçek tarihi 29.12.2009’dur. Dolayısıyla 5917 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonraki bir tarihe ait ödemedir.

Diğer taraftan, ilamda yer alan tazmin hükmünü 6009 sayılı kanunun Geçici 8. maddesi kapsamında değerlendirmekte mümkün değildir. Zira 6009 sayılı kanunun geçici 8. maddesinde, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak belediye, büyükşehir belediyesi ve il özel idaresinde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamayacağı hükmü, herhangi bir mevzuatla öngörülmemiş olan, toplu sözleşme ile ya da idari bir tasarrufla mahalli idarelerin bütün personeli için çalışanların koşullarını iyileştirici nitelikte genel olarak bütün çalışanlar için yapılan ek ödemelerle ilgili olup, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmemesini bu Kanun kapsamında değerlendirmek de mümkün değildir.

Bu itibarla, dilekçi talebinin reddi ile 1099 sayılı ilamın 15. maddesiyle 655,33 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 08.10.2013 tarihli ve 37742 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.