Sayıştay 4. Dairesi 37438 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2009

• Daire: 4

• Dosya No: 37438

• Tutanak No: 40920

• Tutanak Tarihi: 20.10.2015

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Mal teslim alınmadan ödeme yapılması

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1056 sayılı ilamın 10. maddesi ile ……… Belediyesi tarafından ……… A.Ş.’den mezarlıklarda kullanılmak üzere alınan 500 adet ceset torbasının muayene kabul ve tesliminin malzemeleri görmeden yapılması ve söz konusu ceset torbalarının teslim alınmamasına rağmen ödeme yapılması nedeniyle ……… TL’ye tazmin hükmü verilmiş; 23675 (30.09.2014 tarih ve 39501 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlu karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde özetle; Temyiz Kurulu ilamında gerçekleştirme görevlisi olmamasına rağmen şahsının gerçekleştirme görevlisi olarak yazıldığını ancak; sadece üye olarak imzasının bulunduğunu,

Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 nolu kararında da belirtildiği üzere; Sayıştay’ca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlendiğini ve harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin burada yetkili olduğunun belirtildiğini, kendisinin sadece işçi ve üye olarak imzasının bulunduğunu,

Malzeme muayene formunda üye olarak atmış olduğu imzasında; malzemelerin tutulan tutanakta da belirtildiği üzere 47 tanesinin geldiğini, geri kalanının ödeme yapıldığında teslim edileceğini, bundan sonraki teslim aşamasında tarafının kesinlikle sorumluluğunun ve yetkisinin bulunmadığını, sorumlunun burada harcama yetkilisi olarak ……… olduğunu, daha sonraki aşamada malzemelerin tamamı gelmeden ödeme yapıldıysa burada sorumlunun; harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve taşınır kontrol yetkilisinin olduğunu, burada şahsının hiçbir görev ve sorumluluğunun olmadığını,

Temyiz ilamında malzeme alınmadan ödeme yapıldığından dolayı kamu zararı oluştuğu belirtilmiş olsa da; Muayene formu düzenlenirken 47 tanesinin teslim alınarak kontrol edildiğini, (21.04.2009 tarihinde tutulan tutanakta belirtilmiş) ödemenin 18.05.2009 tarihinde yapıldığını, bu tarihler arasında malzemenin kalan kısmının temininde sorumluların gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin olmasından dolayı kamu zararı oluştu ise zararın yetkililerden talep edilmesi gerektiğini belirterek 30.09.2014 tarih ve 39501 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesi talebinin kabulüyle tasdik edilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Başsavcılığı karar düzeltilmesine mahal olmadığı yönünde görüş bildirmiştir.

Sorumlu muayene formu düzenlenirken 47 tanesinin teslim alınarak kontrol edildiğini ifade etmişse de; 20.03.2009 tarihli “Malzeme Muayene Formu”ndaki “miktar” sütununda 500 adet yazılmaktadır. Dolayısıyla sorumlunun iddia ettiği gibi 47 adet değil 500 adet ceset torbasının muayene kabulünün yapıldığına ilişkin tutanak düzenlenmiştir.

Sorumlu kamu zararından kendilerinin değil, yeni yönetim zamanında ödemeyi yapan muhasebe yetkilisi ve diğer görevlilerin sorumlu tutulması gerektiğini belirtmişse de; ödeme emri ve eki belgeler incelendiğinde, tazmin hükmünden sorumlu tutulan harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlileri ve muayene kabul komisyonu üyelerinin imzaları ile 20.03.2009 ve 25.03.2009 tarihleri arasında ödeme evrakının “mal teslim alınmış gibi” tahakkuk ettirilerek muhasebeleştirildiği, sadece paranın Bütçe Emaneti hesabına alınarak ilgili firmaya ödemenin yapılmadığı görülmüştür. Diğer bir ifade ile 25.03.2009 tarihinde bütçe gideri gerçekleştirilmiştir.

İlgilinin iddia ettiği, yeni yönetim zamanında muhasebe yetkilisinin yaptığı ise; daha önce (25.03.2009 tarihinde) muhasebeleştirilen, yani bütçe gideri gerçekleştirilen ve Bütçe Emanetine alınan paranın 18.05.2009 tarihinde muhasebe işlem fişi ile ilgiliye ödenmesinden ibarettir. Dolayısıyla bu işlemi yapan muhasebe yetkilisini sorumlu tutmak mümkün değildir. Zaten bu husus denetçi tarafından denetim aşamasında Muhasebe Yetkilisi ………’a sorulmuş, yargı raporunda yer almış ve .. Daire tarafından 18.05.2009 tarihinde muhasebe işlem fişi ile bütçe emanetindeki parayı ödeyen Muhasebe Yetkilisi ……… sorumlu tutulmamıştır.

Ayrıca ……… kendisinin gerçekleştirme görevlisi olmadığını, sorumlu tutulmaması gerektiğini, Sayıştay Genel Kurul kararı uyarınca sorumlunun harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olması gerektiğini ifade etmişse de;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında;

“…….

III.3.a)Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin, 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacakları da tabiidir.

Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

III.4.a) Ödeme Emri Belgesini Düzenlemekle Görevlendirilen Gerçekleştirme Görevlisinin Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca ödeme emri belgesi, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir görevli tarafından düzenlenecektir. Ödeme emri belgesi tek başına mali bir işlem sayılmamakla birlikte taahhüt ve tahakkuk aşamalarından sonra ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Aynı esaslarda belirtildiği üzere, harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yapacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir.

Ayrıca, harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur.

Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine çoğunlukla,

b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine,

…….” karar verilmiştir.

Yukarıda belirtilen hükümlere göre, Harcama Yetkililerinin, harcama talimatı ve bu talimata konu olan harcamaların mevzuata uygunluğundan; Gerçekleştirme Görevlilerinin, ödeme emrinin düzenlenmesinden, fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmesinden ve düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulmaları gerekmektedir. Dolayısıyla muayene kabul tutanağını imzalayanlar da gerçekleştirme görevlisi statüsündedir ve düzenledikleri belgenin doğruluğundan sorumludur.

Yapılan açıklamalar uyarınca ilgilinin sorumlu olmadığı yönündeki talepleri mevzuata uygun bulunmamaktadır.

Karar düzeltilmesinin sebepleri 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 3162 sayılı Kanununun 8. maddesi ile değişik 77. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, karar düzeltilmesi isteminde bulunabilmek için:

a) Hükmün esasına etkili iddia ve itirazların kararda karşılanmamış olması,

b) Bir kararda aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler bulunması,

c) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekarlığın ortaya çıkmış olması,

d) Temyiz sebeplerinden en az birinin mevcut olması gerekmektedir.

Sorumlunun karar düzeltilmesi kapsamında vermiş olduğu dilekçesinde belirtmiş olduğu diğer hususlar, 23675 (30.09.2014 tarih ve 39501 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu İlamında dikkate alındığından dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin talebinin reddi ile 1056 sayılı İlamın 10. maddesindeki tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 23675 (30.09.2014 tarih ve 39501 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu İlamının DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,

Karar verildiği 20.10.2015 tarih ve 40920 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.