Sayıştay 4. Dairesi 37153 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 37153

• Tutanak No: 37685

• Tutanak Tarihi: 01.10.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçi Oktay ERAY ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1566 sayılı Ek İlamın 1. maddesi ile “Ekolojik Planlama Projesi” ve “Tarım bilgi sisteminin oluşturulması” projelerinden elde edilen gelirden dağıtılan (döner sermaye) katkı paylarının mevzuata aykırı olarak kanunun emrettiği orandan fazla ödendiği gerekçesiyle 33.337,50 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

*[Yargılamanın iadesi yoluyla düzenlenen 1566 sayılı Ek İlam ile 725 sayılı (Asıl) İlamın 2. maddesi ile tazminine karar verilen kamu zararının dayanağı olan ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunmayan bir kişiye sorumluluk yüklendiği gerekçesiyle kamu zararının yeni sorumluluk tevcihi (Harcama Yetkilisi sıfatıyla dilekçi Başhekim Doç. Dr. Oktay ERAY’ın da bulunduğu) doğrultusunda tazminine hükmedilmiştir.]

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle;

Sorumlulukla ilgili olarak; Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 Karar Nolu Sayıştay Genel Kurul Kararının "SORUMLULAR" başlıklı 3’üncü Bölümünün "Harcama Yetkilileri" başlıklı 3’üncü maddesinin "Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu" başlıklı (b) fıkrası ve ayrıca 5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin 3’üncü fıkrası hükümlerinde Kanunun verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisi ve bu yetkiden doğan sorumluluğun, kurul, komite veya komisyona ait olacağının düzenlendiğini, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafının, 31/7/2003 tarihli ve 4969 sayılı Kanunun 12’inci ve 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2’nci maddeleriyle yapılan değişikliklerden sonraki halinde döner sermaye bütçesinden personele katkı payı dağıtılabilmesi için öncelikle ilgili Kurulların, hangi personele hangi oranlarda katkı payı dağıtılacağı yönünde bir karar alması gerektiğinin açıkça ifade edildiğini, ancak bu yönde bir karar alındıktan sonra harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin tahakkuk işlemini başlatabildiğini, harcama yetkilisinin, harcama talimatını verebilme yetkisine kavuşabildiğini, ilama konu işlemdeki sürecin de, 2547 sayılı kanunun 58’inci maddesinde belirtilen usule göre işlediğini ve konuyla ilgili Kurul Kararları alınarak ödemelerin gerçekleştirildiğini, bu süreçte de ek ilamda belirtilen projelerdeki gibi faaliyetlerde, görevli olan personelin projeye katkı oranlarının sadece kendi yönetim kurullarında biliniyor olması nedeniyle Üniversite Yönetim Kurulunun, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun ya da başka birimin amiri pozisyonundaki harcama yetkilisinin direkt karar vermesinin sağlıklı bulunmadığını, bu nedenle AKUZAL gibi birimlere yapılan döner sermaye ek ödemelerinde ilgili yönetim kurullarının yetkilendirildiğini ve onların aldığı kararlar doğrultusunda ödemelerin yapıldığını, ilama konu ödemede ise Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun dilekçe ekindeki kararları ile "Ekolojik Planlama Projesi" ve "Tarım Bilgi Sisteminin Oluşturulması" projelerinin Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulunun konuyla ilgili aldığı kararlar çerçevesinde yürütülmesinin uygun olduğuna karar verildiğini, Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü tarafından yürütülen projelerle ilgili döner sermaye (katkı) payı ödemeleri hususunda ise yine dilekçe ekindeki Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulu kararında; "Bahse konu projeden elde edilecek gelirlerin öğretim elemanlarına dağıtımında Maliye Bakanlığınca yayımlanan Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliğine göre 07.02.2007 tarihi itibariyle ödenmesinin uygun olduğuna," yönünde karar verildiğini, bu karardan anlaşılacağı üzere Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun ek ödemeleri düzenleyen yürürlükteki tebliğine uygun şekilde ödeme yapılması kararının alındığını ve bu kararın ilgili Müdürlüğe dilekçe ekinde yer alan yazı ile tebliğ edildiğini, Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulunun ise ilama konu ödeme talimatını çok ayrıntılı olarak belirlediğini; kanuni tüm kesintileri tek tek gösterdiğini, toplam tutar içinden ödenen katkı payının ise kişi ve tutar bazında belirlediğini, karara uygun şekilde işlem yapılması için harcama yetkilisi olarak kendisine talimat verdiğini, bu yöndeki yazı ve kararların ödemeye ilişkin evraklarda da ayrıca görülebileceğini, ödemeye esas bu karar olmaksızın harcama yetkilisi olarak kendisinin bir ödeme talimatı veremeyeceğinin açık olduğunu, dolayısıyla bu Kararda bir hata var ise bunun sorumlusunun da kararı veren merciinin olması gerektiğini, ek ilama konu bu işlemde Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu'nun aldığı kararın özü itibariyle harcama talimatının taşıması gereken unsurları içermekte olduğunu, düzenlenen harcama belgesinin taraflarınca şekil olarak düzenlendiğini, bu nedenle ilamdaki sorumluluğun tamamının Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu'na verilmesi gerektiğini, eğer Temyiz Kurulumuzca, bahsi geçen kararın, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşımadığı yönünde bir sonuca varılması halinde ise yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararının "Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme seklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına" şeklindeki hükmüne göre işlem yapılması gerektiğini, çünkü harcamaya izin veren kararın Kanuna uygun olmayan bir yönü var ise bundan Kurulun sorumlu olacağını, ilama konu işlemdeki ödemelerdeki tüm hesaplamaların Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu tarafından yetkisi çerçevesinde yapıldığını, bu nedenle Sayıştay Genel Kurul Kararında belirtildiği üzere kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulunun sorumlu olması gerektiğini, zaten ilama konu işlemde iddia edilen hatanın, anılan Yönetim Kurulu kararında açıkça belirtilen, hesaplanan ve talimatlandırılan işlemden kaynaklandığını, olayın bu yönüyle de tazminden sorumlu olarak anılan Yönetim Kurulunun belirlenmesini gerektirdiğini, diğer taraftan döner sermaye katkı payı ödemelerinde yönetim kurulunu da sorumlu tutan birçok Sayıştay sorgu ve kararlarının mevcut olduğunu, 5018 sayılı Kanunun 32’nci maddesi ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurulu Kararı gereğince Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kuruluna (Doç. Dr. Mustafa SARI, Prof. Dr. Mustafa GÖKÇEOĞLU, Doç. Dr. Sibel MANSUROĞLU, Yard. Doç. Dr. Erdal KOŞUN ve Yard. Doç. Dr. Z. Arzu Becer ÖZVAROL) verilmesi, bu hususun da gerçekleşmemesi halinde sorumluluğun Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisiyle ile birlikte Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu Üyelerine (aynı zamanda ödemenin çoğunlukla kendi Kurul üyelerine yapıldığı da gözetilerek) tevcih edilmesi gerektiğini belirterek tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozulmasını istemiştir.

Tazmin hükmüne ilişkin konunun esası ile ilgili olarak ise; Üniversitenin Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) bünyesinde yapılan "Ekolojik Planlama Projesi" ve "Tarım Bilgi Sisteminin Oluşturulması" projelerinde görevli bazı öğretim elemanlarına mesai dışı katkı payı olarak değerlendirilen gelirlerin, hatalı tahakkuk ettirildiğinden bahisle sorguya alınan ödemelerin, 2547 Sayılı Kanunun 58’inci maddesi ve Maliye Bakanlığı'nca yayımlanan "Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği'nin (Seri No: 18) hükümleri çerçevesindeki Üniversite Yönetim Kurulu kararları ve Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun 02.03.2007 tarih ve 37 sayılı kararı çerçevesinde Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda yapıldığını, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafı (31/7/2003 tarihli ve 4969 sayılı Kanunun 12’nci ve 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2’nci maddeleriyle yapılan değişikliklerden sonraki hali), 2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesinde yer alan ve % 5’lik araştırma projeleri fon payını düzenleyen hüküm "(Ek bend : 20/6/2001-4684/15 md.; Değişik: 17/9/2004 - 5234/2 md.), 5234 Sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesi (% 15’lik hazine payını düzenleyen hüküm) ve Maliye Bakanlığı'nın çıkardığı Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği'nin (Seri No: 18) 7’nci maddesi hükümleri ile Kurul kararlarına dayanılarak döner sermaye işletmesi aylık gayrisafi hasılatının % 15'i oranında hazine payı, % 5'i oranında araştırma fonu payı ayrıldığını, ve ilgili hesaplara yatırıldığını, Maliye Bakanlığının yukarıda belirtilen Tebliğinin "öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatından o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35'lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem detayında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları yetkilidir." hükmüne uygun olarak sorguya konu katkıya ait işlem detayında değil toplam tüm döner sermaye gayri safi geliri içinden araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlara % 35'lik paydan daha fazlasının ayrıldığını, oysa sorguya esas hesaplama şeklinin kanuni düzenlemeler içinde yer almadığını, çünkü gayrisafi hasılattan öncelikle % 35 araç-gereç payı, % 15 hazine payı ve % 5 araştırma fon payı kesintisi yapıldıktan sonra kalan tutarın dağıtıma esas alınması halinde, 2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesinin; "döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35'i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise ..." demek suretiyle üniversitelere bıraktığı gayrisafi gelirin % 65'nin katkı payı olarak dağıtılabileceği (Araştırma Fon Payı hariç) yetkisinin Üniversitelerce uygulanmasının yolunun kapatıldığını, sonuç olarak, ilam ve sorguya esas hesaplama usulünün, amir kanun hükmüne aykırı olduğunun düşünüldüğünü, esasen uygulamada yaşanan sorunun temel nedeninin, hazine payını düzenleyen kanun hükmü ile işletme payı ile katkı payı dağıtımını düzenleyen kanun hükmünün ilama ilişkin konuyu açık bırakmasından kaynaklandığını, bu açık bırakılan alanın ise düzenleme yapma yetkisi olan Maliye Bakanlığı'nca yukarıda belirtilen Tebliğ ile düzenlendiğini, bu düzenlemeye göre ise her gelir getirici işlem detayında hesaplama yapılması zorunluluğunun ortadan kaldırıldığını, yürürlükte bulunan tüm yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilmesine rağmen ilam gerekçesinde belirtilen "Toplamda hasılatın % 55 i yasal kesinti olarak kesilmekte ancak kalan % 45 oranındaki tutar dağıtılabilmektedir." hükmünün yasal dayanaktan yoksun ve 2547 sayılı kanunun 58'inci maddesinin uygulanabilirliğini yok eden bir husus olduğunu, kanundan doğmuş bir hakkın uygulanmasının durdurulmasının ancak yine bir kanunla düzenlenmesi gerekirken, böyle bir yasal düzenleme yapılmadan işlem tesis edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, 2547 sayılı Kanunun uygulanabilirliğini engelleyen uygulamaların Maliye Bakanlığı'nın düzenlemesi ile olması gereken zemine çekildiğini, ilama konu işlemde; işlem detayında olmamakla birlikte toplamda gayri safi gelir içinden ayrılması gereken tüm yasal pay ve zorunlulukların yerine getirildiğini belirterek tüm bu gerekçelerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; sorumlu tarafından, ilama konu işlemin kanuna uygun olarak yapıldığı belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği; bu talebin kabul görmemesi halinde, seçenekli olarak sorumlulukların yaygınlaştırılmasının önerildiği, oysa, oranlar içeren AKUZAL Yönetim Kurulunca yapılmış bir belirleme ve buna dayalı ödeme varsa da; kurul kararının, harcama talimatının taşınması gereken unsurları taşımadığı, bu nedenle düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanıp tutarların hak sahiplerine ödenmesi ile giderlerin gerçekleşmesi mümkün olduğundan gerekçeli Daire Kararının korunması gerektiği mütalaa edilmiştir.

Dilekçi ikinci temyiz dilekçesinde özetle; savcı mütalaasında talebinin reddedildiğini, reddetme gerekçesi olarak AKUZAL kurul kararlarının "harcama talimatının" taşıması gerektiği unsurları taşımadığının öne sürüldüğünü, bir an için savcı mütalaasının haklı olduğu düşünülse bile yani bahsi geçen kararın, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşımadığı yönünde bir sonuca varılması halinde dahi, önceki Sayıştay Genel Kurul kararlarından örnekle "Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme seklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına" şeklindeki hükmüne göre işlem yapılması gerektiğini, çünkü harcamaya izin veren kararın Kanuna uygun olmayan bir yönü var ise bundan Kurulun sorumlu olacağını, ilama konu işlemdeki ödemelerdeki tüm hesaplamaların Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu tarafından yetkisi çerçevesinde yapıldığını, bu nedenle Sayıştay Genel Kurul Kararında belirtildiği üzere kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulunun sorumlu olması gerektiğini, zaten ilama konu işlemde iddia edilen hatanın, anılan Yönetim Kurulu kararında açıkça belirtilen, hesaplanan ve talimatlandırılan işlemden kaynaklandığını, olayın bu yönüyle de tazminden sorumlu olarak anılan Yönetim Kurulunun belirlenmesini gerektirdiğini, ayrıca ilama konu ödemelerin yapıldığı sekiz ahizden dördünün aldıkları tutarları geri iade ettiklerini, yalnızca diğer dört kişinin (Prof. Dr. Mustafa SARI, Zehra Arzu BECER ÖZVAROL, Sibel MANSUROĞLU ve Erdal KOŞUN) aldıkları parayı iade etmediklerini, bu iadeyi yapmayan dört kişinin tamamının AKUZAL merkezi yönetim kurulu üyesi olduklarını ifade etmiş, bu doğrultuda ilk dilekçede belirtilen açıklamalar çerçevesinde; ilama konu işlemin kanuna uygun olarak yapılması nedeniyle ilamın kaldırılmasını, ilamın kaldırılmaması halinde sorumluluğun, 5018 sayılı Kanunun 32’nci maddesi ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurulu Kararı gereğince Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kuruluna verilmesini, bu hususun da gerçekleşmemesi halinde sorumluluğun Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile birlikte Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu Üyelerine (aynı zamanda ödemenin çoğunlukla kendi Kurul üyelerine yapıldığı da gözetilerek) ortaklaşa ve zincirleme olarak verilmesini istemiştir.

Başsavcılık ikinci karşılamasında; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5234 sayılı kanunla değişik 58’inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafında; “Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. …” hükümlerine yer verilmiştir.

Maliye Bakanlığınca 09.07.2005 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği’nin (Seri No:18) 7’nci maddesinde; “2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine göre, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatından o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem detayında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları yetkilidir. Ancak bu ayrımların yapılmasında, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler ayrı, öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanacak gelirler ayrı değerlendirilecektir.

ÖRNEK: (B) Üniversitesi Mühendislik Fakültesinde, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den sonra yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler toplamı 50.000 YTL., öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanan gelirler toplamının ise 30.000 YTL. olması halinde, anılan fakültenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayıracağı en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlükleri 50.000 YTL.’den ayrı, 30.000 YTL.’den ayrı hesaplanacaktır. Ancak, ayrılacak % 35’lik pay ve diğer yasal yükümlülüklerin 30.000 YTL.’yi oluşturan her bir faaliyetin hangisinden hangi oranda yapılacağına üniversite yönetim kurulları karar verecektir.” denilmiştir.

Bu mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden anlaşıldığı gibi, öğretim elemanlarının katkısıyla elde edilen döner sermaye brüt gelirlerinin en az % 35’inin işletmenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için yasal kesinti olarak ayrılması gerekmektedir.

Ayrıca, yine yasal kesinti olarak 2547 sayılı kanunun 58’inci maddesinin b fıkrasına göre % 5 oranında bilimsel araştırma projeleri payı, 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesi hükmü uyarınca da döner sermaye işletmelerinin aylık brüt gelirlerinin % 15 oranında hazine payı ayrılması gerekmektedir.

Görüldüğü üzere, üniversiteye bağlı döner sermaye işletmelerinin aylık brüt gelirlerinden toplam % 55 oranında yasal kesinti yapıldıktan sonra kalan % 45’inin mevzuatta belirtilen personele üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde katkı payı olarak dağıtılması öngörülmektedir.

2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesine göre, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye brüt gelirlerinden işletme için araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem bazında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları yetkili kılınmıştır. Üniversite yönetim kuruluna, % 35’lik pay ve diğer yasal yükümlülükleri doğrudan gelir getirici faaliyetler sonucu elde edilen gelirlerden hangi faaliyetten hangi oranda yapılacağına karar vermesi imkanı da getirilmiştir.

Nitekim, söz konusu yetkiye istinaden Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi (AKUZAL) Yönetim Kurulu’nun 11.01.2007 tarih ve 01 sayılı toplantısında, Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından talep edilen ve toplam bedeli 575.000,00 (beşyüzyetmişbeşbin) YTL olan “Ekoloji Planlama Projesi” gelirlerinin, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun 21.08.2003 tarih ve 17 nolu toplantısında alınan 93 karar nolu belirlediği ilkeler çerçevesinde belirlenen şekliyle adı geçen kişi ve birimlere ödenmesi hususunun Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne sunulmasına karar verilmiştir.

Buna göre, proje bedeli olan 575.000,00 YTL’nin % 15’inin Hazine payı, % 5’inin Merkez payı, % 5’inin Bilimsel Araştırmalar Proje payı, % 24,75’inin araç-gereç payı (% 16,54 AKUZAL, % 8,21 Diğer Birimler) olmak üzere ayrılmasına, geriye kalan % 50,25’inin ise çalışan payı olarak ayrılmasına karar verilmiştir. Sonuç olarak, araç-gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlar için ayrılan toplam pay 29,75 (% 5 Merkez, % 16,54 AKUZAL ve % 8,21 Diğer Birimler olmak üzere) tespit edilmiştir.

Yönetim Kurulu’nun 11.01.2007 tarih ve 02 sayılı toplantısında ise Inta Uzay Sistemleri A.Ş. tarafından talep edilen ve toplam bedeli 60.000,00 (altmışbin) YTL olan “Tarım Bilgi Sistemlerinin Oluşturulması Projesi” gelirlerin de aynı şekilde ve aynı oranlar dahilinde adı geçen kişi ve birimlere ödenmesi Hususunun Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne sunulmasına karar verilmiştir.

Döner Sermaye İşletme Yürütme Kurulu ise 02.03.2007 tarih ve 04 sayılı toplantısında, 37 karar sayılı kararı ile AKUZAL proje gelirlerinin dağılımına ilişkin yazıyı görüşerek bahse konu projelerden elde gelirlerin öğretim elemanlarına dağıtımında Maliye Bakanlığınca yayınlanan Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 18) hükümlerine göre 07.02.2007 tarihi itibariyle ödenmesinin uygun olduğuna karar vermiştir.

Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi (AKUZAL) Yönetim Kurulunca bu şekilde söz konusu faaliyetlerden % 29,75 işletme payı (araç-gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlar için) ayrılmasına karar verilmiş ancak hangi faaliyetlerden %35’den daha yüksek bir oranda işletme payı ayrılması hususuna ilişkin bir karar verilmemiştir. Zira, işletme payı olarak asgari % 35’lik tutarın matematiksel olarak sağlanabilmesi (ya da tutturulabilmesi) için bir kısım faaliyetlerden % 29,75 işletme payı ayrılmış ise aynı tutardaki başka bir kısım faaliyetlerden de % 35 den daha yüksek bir oranda işletme payı ayrılmış olması; diğer bir deyişle 18 Seri Nolu Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği’nin 1’inci maddesine göre döner sermaye gelirlerinden personele yapılacak ödemeler bakımından, üniversite bünyesinde faaliyet gösteren ve döner sermaye geliri elde edilen fakülte, enstitü, yüksekokul, konservatuar, araştırma ve uygulama merkezlerinin her biri ayrı bir birim olarak anlaşılacağından Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi (AKUZAL) Döner Sermaye Biriminde de söz konusu telafiyi sağlayacak başka faaliyetlerin var olması gerekmektedir. Ancak gerek temyiz dosyası ve eklerinde gerekse ilama esas belgeler arasında söz konusu döner sermaye biriminde başka bir faaliyetin yapıldığı ve buradan elde edilen gelirlerden döner sermaye dağıtıldığına ilişkin bilgiye rastlanılmamıştır. Buna ilişkin bir başka yönetim kurulu kararı da temyiz dosyası içerisinde bulunmamaktadır.

Son olarak, dilekçi doğrudan gelir getirici katkıya dayalı faaliyet (işlem) detayında değil döner sermaye gayrisafi geliri toplamının tümü içinden araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlara % 35'lik paydan daha fazlasının ayrıldığını ileri sürmekte ise de, işletme ihtiyaçları kullanımı için kalan bu tutarların içinde öğretim üyelerine ve Kanunda adı geçen yöneticilere (rektör ve rektör yardımcıları ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına) döner sermaye payı hesabına esas maaş matrahlarının on (10) ve dört (4) katı üzerinden ödenecek döner sermaye payı tutarlarını aşan kaynakların da bulunduğunun dikkate alınması gerekir. Başka bir deyişle, işletme payı olarak ayrıldığı belirtilen ancak rakamı belirtilmeyen bu tutara yasal limitlerin üzerindeki işletme kaynakları da dahildir. Zira, bu tutar doğrudan gelir getirici katkıya dayalı (mesai dışı) döner sermaye payı olarak ödenen tutardan arta kalan tutardır. Şu halde, yasal işletme payı hesabında % 35’in üstünde oranın sağlanmış (tutturulmuş) olması yasal işletme payının tam ayrıldığı manasına gelmemektedir. Kaldı ki sorumlularca bu iddialarını doğrulayacak bilgi ve belge de gönderilmemiştir.

Bütün bu açıklamalar doğrultusunda, işletme payının % 35 yerine bir kısım faaliyetlerde % 29,75 ayrılması sonucu bu eksikliğin başka faaliyetlerde telafi edilmemesi nedeniyle mevzuata aykırı olarak döner sermaye payı ödemesine yol açılmış bulunmaktadır.

Öte yandan, dilekçinin sorumlulukla ilgili itirazlarına gelince;

Öncelikli olarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 32’nci maddesinde; “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

33’üncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. …

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. …”

hükümleri yer almaktadır.

Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararı’nda da harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Mevzuat hükümleri uyarınca Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi (AKUZAL) bünyesindeki projelerden elde edilen ve öğretim üyelerinin doğrudan gelir getirici katkılarına dayanan gelirden dağıtılan döner sermaye paylarının mevzuata aykırı olarak kanunun emrettiği orandan fazla ödenmesi hususunda harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin sorumlulukları yönünden herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.

Diğer taraftan dilekçinin söz konusu ödemelerin Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi (AKUZAL) Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda yapıldığı dolayısıyla tazmin hükmü verilecekse dahi ilgili kararı alan kişilerin de sorumlu tutulması gerektiği yönündeki itirazlarına gelince, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar No.lu Sayıştay Genel Kurul Kararının "SORUMLULAR" başlıklı 3’üncü Bölümünün "Harcama Yetkilileri" başlıklı 3’üncü maddesinin "Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu" başlıklı (b) fıkrasında:

"Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31 'inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda;

• Kanunların verdisi yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme seklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına" şeklinde hüküm verilmiştir.

Ayrıca 5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında; "Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur." denilmektedir. Bu hüküm, Kanunun verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisi ve bu yetkiden doğan sorumluluğun, kurul, komite veya komisyona ait olacağını düzenlenmektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesi gereğince döner sermaye bütçesinden akademik ve idari personele döner sermaye payı dağıtılabilmesi için öncelikle ilgili Kurulların, hangi personele hangi oranlarda katkı payı dağıtılacağı yönünde bir karar alması gerekmektedir. Ancak bu yönde bir karar alındıktan sonra harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tahakkuk işlemini başlatabilmekte, harcama yetkilisi, harcama talimatını verebilme yetkisine kavuşmaktadır. İlama konu işlemdeki süreç, 2547 sayılı kanunun 58’inci maddesinde belirtilen usule göre işlemiş ve yukarıda detaylı olarak belirtildiği üzere konuyla ilgili Kurul Kararları alınarak ödemeler gerçekleştirilmiştir.

Bu Kararlardan anlaşılacağı üzere Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu ilama konu ödeme talimatını çok ayrıntılı olarak belirlemiş; kanuni tüm kesintileri tek tek göstermiş, toplam tutar içinden ödenen katkı payını ise kişi ve tutar bazında belirlemiştir. Bu yönüyle Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu'nun aldığı karar özü itibariyle harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşımaktadır.

Bu itibarla, yapılan ödemelerin Akdeniz Üniversitesi Uzaktan Algılama Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü (AKUZAL) Yönetim Kurulu kararına istinaden yapıldığı, mevzuat hükümlerine istinaden bu yönde bir kurul kararı olmaksızın böyle bir ödemenin gerçekleştirilemeyeceği sabit olduğundan dilekçinin sorumluluğun genişletilmesi yönündeki itirazlarının kabulü ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk açısından BOZULMASINA ve ilgili Yönetim Kurulu Kararını alan kişilerin sorumluluğunu teminen yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 01.10.2013 tarih ve 37685 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.