Sayıştay 4. Dairesi 37067 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 4

• Dosya No: 37067

• Tutanak No: 37723

• Tutanak Tarihi: 08.10.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:

1. 601 sayılı ilamın 1. maddesi ile Müteahhit Cengiz İnşaat yükleniminde yaptırılan Yakakent . Gerze (Gerze Geçişi Dahil) yolu inşaatı işinde uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 254.135,302 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi, temyiz dilekçesinde temyiz konusu olarak Karayolları Genel Müdürlüğü Merkez Saymanlık Müdürlüğü’nün 2009 Yılı idare hesabı için düzenlenen “601” sayılı ilamın bozulması olarak ifade ettikten sonra ilamın 7. Maddesi ile ilgili olarak talepte bulunmuştur. Ancak itiraz edilen ilamın konusu dilekçinin sorumlu olarak yer aldığı ilamın 1, 7, 8/B ve 9. Maddeleri ile aynı olduğundan dilekçenin bu maddelere de itiraz ettiği değerlendirilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; tazmin hükmünün, uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması sebebiyle fazla ödemeye yol açıldığı iddiası üzerine kurulu olduğunu, bu iddianın; "T.C. Merkez Bankası tarafından yayınlanan döviz kurlarının geçerlik tarihine" ilişkin hatalı bir yorumdan kaynaklandığını,

Söz konusu işe ait yapım sözleşmesinin 5/j maddesinde "Uygulama yılı birim fiyatı; onaylı iş programına uygun olarak her yıl yapılacak iş kalemlerine ait birim fiyat olup her uygulama yılının 2 Ocak tarihindeki T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD doları (TL'den ABD dolarına çevirirken 3 hane alınacaktır)" denildiğini,

T.C. Merkez Bankasının; resmi tatil ve Cumartesi-Pazar günleri haricindeki tüm çalışma günlerinde, saat 15.30'da gösterge niteliğinde döviz kurlarını belirlediğini, bir gün sonraki Resmi Gazete’de yayınlanan bu kurların üzerinde harfi harfine aynen;

“2 Ocak 2012 Günü Saat 15: 30’da Belirlenen Gösterge Niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kurları” şeklinde ifade bulunduğunu,

Hukuki bir değerlendirme yapıldığında, Merkez Bankası'nın bu ifadesinin; "o güne ait döviz kurları" anlamına gelmediğini ve sadece "o gün saat 15.30'da belirlenen döviz kurları" olarak yorumlanması gerektiğini, bir başka ifadeyle; belirli bir gün, saat 15.30'da belirlenen döviz kurları, o güne ait kurlar olarak değerlendirilemeyeceğini, çünkü aynı gün geçerli olan resmi kurlar; bir gün önce belirlenen kurlar olduğunu, bir gün önce saat 15.30'da belirlense de, ertesi gün geçerli olan kur; esas itibariyle belirlendiği günün değil, ertesi günün kuru olduğunu,

Gerçekten de; kur belirleme görevinin, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Kanunu'nun 4. maddesinden kaynaklanan resmi bir görev olduğunu, bu resmi görevin; Resmi Gazete'de yayınlama suretiyle ifa edildiğini, internet sitesi kanun metninde yer almadığından, kanunen geçerli olan yayın yeri Resmi Gazete olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de; 2 Ocak günü saat 15.30'da belirlenen bir kurun bulunması fiziken imkansız olduğundan; 2 Ocak tarihli bu Resmi Gazete'de, 31 Aralık tarihinde saat 15.30'da belirlenen kurların yer aldığını, (Bkz. Ekteki emsal Resmi Gazetelerin ilgili sayfaları) bir kurun belirlenmesinin ayrı bir olay, yayınlanmasının ise ayrı bir olay olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur, her ne kadar 31 Aralık saat 15.30'da belirlenmişse de; hukuken 2 Ocak tarihli kur olduğunu, bu nedenledir ki; 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur; 2 Ocak tarihindeki tüm resmi işlemlerde (Mahkemeler ve İcra Dairelerinde yapılan dava ve talepler dahil) esas alındığını, döviz üzerinden bir icra takibi yapmak istendiğinde; İcra Müdürünün takip tarihinde yayınlanan Resmi Gazete’de yayınlanan kuru göre işlem yaptığını, tüm resmi ve özel birimler için; 2 Ocak tarihli kur’un, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kur olduğunu,

2 Ocak tarihinde yapılması gereken bir işlem için 3 Ocak tarihi beklenemeyeceğinden; 2 Ocak tarihinde resmi birimlere ulaşan Resmi Gazete'de bulunan kur, 2 Ocaktaki tüm resmi işlemlerde esas alınması gereken ve hukuken "2 Ocak tarihli resmi kur” olduğunu,

2 Ocak saat 15.30'da belirlenen kur da, aslında 3 Ocak tarihli kur olduğunu ve 3 Ocak tarihli Resmi Gazete’de yayınlandığını, temyize konu ilamın; 3 Ocak tarihli kuru esas almak suretiyle hataya düşülerek verilmiş bir ilam olduğunu,

Yukarıda belirtilen sözleşme maddesinde; “her uygulama yılının 2 Ocak tarihindeki T.C. Merkez Bankası alış kuru” ifadesinin yer aldığını, bu ifadenin hiçbir şekilde; "2 Ocak saat 15.30'da belirlenen kur" veya "2 Ocak'ta belirlenen kur" anlamına gelmediğini, bu ifadenin açık olduğunu ve "2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yer alan kur" kastedildiğini, uygulamanın da bu yönde yapıldığını, mevzuata aykırı bir husus bulunmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “ Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde 02 Ocak tarihli ABD Doları kuru esas alınıldığından, Daire kararı isabetlidir. Taleplerin reddonulması uygun olur.“ şeklinde görüş belirtmiştir.

İşe ilişkin sözleşmenin 5 nci maddesinde;

" h) Birim fiyat; iş kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca her yıl tespit edilen ve yayımlanan bedeli ve bu bedellere ait her türlü uzunluk, derinlik, yükseklik ve su zammı gibi zamları (iş türüne göre TCK, DSİ, TEAŞ, TEDAŞ, DLH, İller Bankası ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü birim fiyatları dahil),

ı) Sözleşme Birim Fiyatı; birim fiyat tarifine, teknik ve özel şartnamesine uygun olarak yapılacak her iş kalemi için sözleşmesinde tespit edilmiş veya sözleşmesine göre tespit edilecek olan birim fiyatların 2 Ocak 1998 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.),

j) Uygulama Yılı Birim Fiyat; onaylı iş programına uygun olarak her yıl yapılacak iş kalemlerine ait birim fiyat olup her uygulama yılının 2 Ocak 1998 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.)," olarak tanımlanmıştır.

Sözleşmenin 19.1 maddesinde de birim fiyatlar " Bu işlerde Birim Fiyatlar ABD Doları cinsinden olup, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarının 2 Ocak 1998 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru ile ABD Doları eşdeğeri olarak hesaplanacaktır. TL nin ABD Dolarına dönüştürülmesindeki hesaplamalarda rakamlar, gerekli hassasiyeti sağlamak için, virgülden sonra 3 (üç) hane uzatılacaktır." düzenlemesi yer almaktadır.

Merkez Bankasınca her iş günü saat 15:30'da gösterge niteliğinde kurlar belirlenmekte ve ertesi gün Resmi Gazete'de yayımlanmaktadır. Ancak, bu kurlar hiçbir kişi ve kurumu bağlamamakta, belirlendikleri günü takip eden iş günü Merkez Bankasının bazı gişe işlemlerinde ve muhasebe amaçlı olarak kullanılmaktadır. Merkez Bankası dışındaki gerçek ve tüzel kişiler arasındaki işlemlerde hangi kurun uygulanacağı hususu ise tamamen bu kişilerin kendi iradelerindedir. Resmi tatiller, hafta sonları ve yarım gün çalışılan günlerde gösterge kur belirlenmemektedir.

Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde, dilekçede belirtilenin aksine T.C. Merkez Bankasınca 31 Aralık 1997 tarihinde belirlenip 2 Ocak 1998 Yılı Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuru değil, 2 Ocak 1998 tarihinde belirlenip 3 Ocak 1998 Yılı Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuru esas alınmıştır. Bu şekilde hesaplanan birim fiyatlarla birinci keşif çıkarılmış, sözleşme bedeli de aynı usulle belirlenmiştir

Fiyat farkı, sözleşme yılı fiyatlarının değişmesi halinde ödenir veya kesilir. Birim fiyat listesinde bulunan iş kalemlerine ait fiyatların değişmesi halinde fiyat farkı ödenir. Bunun için de sözleşme birim fiyatları hangi usulle tespit edilmişse, fiyat farkına esas uygulama yılı fiyatının da aynı usule göre tespit edilmesi gerekir. Sözleşme yılı birim fiyatları T.C. Merkez Bankasınca 2 Ocak 1998 tarihinde belirlenip 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuru esas alınarak hesaplandığından uygulama yılına ait birim fiyatların da 2 Ocak tarihinde belirlenip 3 Ocak günlü Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuruna göre hesaplanması gerekir. Uygulama yılına ait birim fiyatlar bu şekilde hesaplanmadığından yapılan uygulama sözleşme hükümlerine aykırı olmaktadır.

Bu itibarla, dilekçi talebinin reddi ile 601 sayılı ilamın 1. maddesi ile 254.135,302 ABD Doları’na ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

2. 601 sayılı ilamın 7. maddesi ile Tubin İnşaat yükleniminde yaptırılan Samsun . Azot Ayr.. Ünye Yolu İnşaatı İşinde; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 14.990,454 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçi talebinin reddi ile 601 sayılı ilamın 7. maddesi ile 14.990,454 ABD Doları’na ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

3. 601 sayılı ilamın 8. maddesi ile Müteahhit Doğuş İnşaat yükleniminde yaptırılan Sinop Boyabatlı (Tünelli Geçiş) Yolu İnşaatı işinde,

A-Tesviye işleri bünyesinde 2645 poz nolu imla altına kum silte malzemesi hazırlanması imalatında kullanılan kum çakıla 08.007/K poz nolu el ile kum çakıl yıkanması birim fiyatı ile yıkama bedelinin ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 154.228,863 ABD Doları,

B- Uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 234.629,443 ABD Doları,

Olmak üzere toplam 388.858,306 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiştir.

A- Dilekçi bu fıkra ile ilgili olarak itiraz etmediğinden bu fıkra ile ilgili olarak Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA;

B- İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçinin 601 sayılı ilamın 8. Maddesinin B fıkrası ile ilgili talebinin reddi ile 601 sayılı ilamın 8. Maddesinin B fıkrası ile verilen tazmin hükmünün MEVZUATA UYGUN OLDUĞUNA,

Sonuç olarak ile 601 sayılı ilamın 8. Maddesi ile verilen toplam 388.858,306 ABD Doları’na ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

4. 601 sayılı ilamın 9. maddesi ile Yüksel İnşaat yükleniminde yaptırılan Ünye . Piraziz (İkmal İşi) Yolu İnşaatı İşinde, uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 41.074,745 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçi talebinin reddi ile 601 sayılı ilamın 9. maddesi ile 41.074,745 ABD Doları’na ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

Karar verildiği 08.10.2013 tarihli ve 37723 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.