Sayıştay 4. Dairesi 36881 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 4

• Dosya No: 36881

• Tutanak No: 39194

• Tutanak Tarihi: 10.06.2014

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

651 sayılı ilamın 3. maddesi ile "Belediye Hizmet Binası İç ve Dış Alanları Güvenlik İşi Hizmet Alımı" işine dair hak ediş bedeli ödemelerinde, koruma ve güvenlik personeli için ödenmesi gereken fiyat farkının hatalı hesaplanması nedeniyle 38.942,55 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; daha önce fiyat farkının yanlış hesaplanarak sehven ödendiğini, yüklenici firma ile Mali Hizmetler Müdürlüğünün şifahi görüştüğünü ve sorgu konusu kamu zararı olan 38.942,55 TL’nin İlgili firma tarafından Belediyeye ödeyeceğini arz ettiklerini,

Ancak; Yüklenici firmanın muhasebe birimiyle beraber yaptıkları inceleme sonucunda aşağıdaki hususların tespit edildiğini,

I) GİRİŞ:

Yüklenici Firma Öz-El Güvenlik Ltd şti.nin ihalesine girmiş olduğu, 2008/199036 ihale kayıt no.lu Yenimahalle Belediyesi 77 Kişi ile Koruma ve Güvenlik Hizmet alımı işine ait Şartnamenin onay tarihinin 05.12.2008 olduğunu,

Bu tarihte 2009 yılı için uygulanacak olan asgari ücretin, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından henüz belirlenmediğini ve 01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında geçerli olan asgari ücretin 638,70 TL olduğunu,

İhale tarihi 14.01.2009'da ise; 01.01.2009 - 30.06.2009 tarihleri arasında asgari ücretin 666,00 TL olarak tespit edildiğini,

İhale ile ilgili süreç tamamlandıktan sonra; Yüklenici Firma Öz-El Güvenlik Ltd. Şti’nin 17.02.2009 tarihinde işe başladığını,

II) GENEL BİLGİLER:

1. Yüklenici Firma Öz. El Güvenlik Ltd. Şti’nin 17. 02. 2009/28. 02. 2009 dönemine ilişkin olarak 1 no.lu hak edişinin düzenlendiğini, İlgili tarihte (işin yapıldığı 17. 02. 2009/ 28. 02. 2009 dönemine ait) asgari ücret tablosunun aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi olduğunu;

ASGARİ ÜCRET ve YASAL KESİNTİLER 2009 16 yaşından büyükler

Asgari Üc.Tes.Kom.Kararı:25/12/2008-2008/1 1.1.2009 - 30.6.2009

(a) 1.7.2009 -30.12.2009 (b)

BRÜT ÜCRET 666,00 693,00

SSK Primi İşçi Hissesi 93,24 97,02

İşsizlik Sigortası Primi İşçi Hissesi 6,66 6,93

Gelir Vergisi Matrahı 566,10 589,05

Gelir Vergisi 84,92 88,36

Damga Vergisi 4,00 4,16

Kesintiler Toplamı 188,81 196,47

Net Ücret 477,19 496.53

Yukarıda tablonun (a) sütununda görüleceği üzere Brüt Asgari Ücretin 666,00 TL olduğunu,

2. İlgili tarihte (işin yapıldığı 17. 02. 2009/ 28. 02. 2009 dönemine ait ) Asgari ücrette işveren kesintisini gösteren tablonun aşağıda görüldüğü gibi olduğunu;

ASGARÎ ÜCRETTE İŞVEREN KESİNTİSİ 1.1.2009- 30.6.2009 (c) 1.7.2009-30.12.2009 (d)

SSK Primi İşveren Hissesi (%19,5) 129,87 135,14

İşsizlik Sigortası İşveren His. (%2) 13,32 13,86

Toplam 143,13 149,00

Yukarıda tablonun (c) sütununda görüleceği üzere, SSK Primi İşveren Hissesinin (%19,5) 129,87 TL ve İşsizlik Sigortası İşveren His. (%2) Payının 13,32 TL olduğunu,

3. Kendileri tarafından hak ediş düzenlerken "Fiyat farkı" olarak hesaplandığı "özet resmi asgari ücret maliyet hesaplama tablosu" nun aşağıda görüldüğü gibi olduğunu;

Açıklama Temmuz -2008 Ocak-2009 Fark

Asgari ücret 638,70 666,00 27,30

(% 19,5 ) SSK İşveren 124,55 129,87 5,32

(% 2) İşsizlik Fonu İşveren 12,77 13,32 0,55

Asgari ücret Toplam 776,02 809,19 33,17

Sıra Hak Ediş No Kişi Sayı Fiyat Farkı Tutar

1 1 Nolu Hakediş 77 33,17 X% 20=39,80 TL 3.064,60

2 2 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

3 3 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

4 4 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

5 5 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

Toplam: 15.323,00

III ) AÇIKLAMALAR:

1. Sorgunun, 5. a bölümünde 18.081,10 TL Fiyat farkı ödendiği, ödenen fiyat farkından dolayı kamu zararı oluştuğunun öne sürüldüğünü,

Yazılarının II- Genel bilgiler başlığı altında yer alan 1. No.lu açıklamalarına ait tabloda görüldüğü üzere; ilgili dönemde asgari ücretin 666,00 TL olduğunu, çalışan güvenlik personeline ödenecek ücretin; ihale konusu işin ek'te sunulan idari şartnamesinin (26.3 maddesinin son paragrafında belirtildiği üzere); Asgari ücretin % 20 fazlası olduğunu, yani 666,00/100*120=799,20 TL olduğunu,

Yani işin başladığı 17.02.2009 tarihinden, 30.06.2009 tarihine kadar ödenmesi zorunlu olan asgari ücretin bu miktar olması gerektiğini, oysa hakediş düzenlenirken, 2008 yılı asgari ücreti 638,70 TL esas alınarak, aradaki fark için fark bordosu düzenlendiğini, usül olarak hatalı olmasına rağmen esasen ödenen miktarın kamu zararına neden olacak fazla bir ödeme olmadığını, şöyle ki;

Açıklama Temmuz -2008 Ocak-2009 Fark

Asgari ücret 638,70 666,00 27,30

(% 19,5 ) SSK İşveren 124,55 129,87 5,32

(% 2) İşsizlik Fonu İşveren 12,77 13,32 0,55

Asgari ücret Toplam 776,02 809,19 33,17

Sıra Hak Ediş No Kişi Sayı Fiyat Farkı Tutar

1 1 Nolu Hakediş 77 33,17 X% 20=39,80 TL 3.064,60

2 2 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

3 3 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

4 4 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

5 5 Nolu Hakediş 77 33,17 X % 20=39,80 TL 3.064,60

Toplam: 15.323,00

Yukarıdaki tabloda ve yazılarının II- Genel bilgiler başlığı altında yer alan 3. No.lu açıklamaya ait kendileri tarafından hak ediş düzenlerken "Fiyat farkı" olarak hesapladığı "özet resmi asgari ücret maliyet hesaplama tablosu"nda görüldüğü üzere; hak ediş hesaplaması yapılırken "Sözleşme Fiyatları ile Yapılan iş Tutarı" nın Temmuz-2008 dönemine ait 538,70 TL asgari ücret fiyatlarıyla yapıldığını, fiyat farkı olarak da Temmuz 2008 dönemi ile Ocak 2009 dönemi arasındaki asgari ücretin farkı hesaplandığını,

Yapılan hesaplamalar direkt Ocak 2009 asgari ücretiyle yapılmış olsa ve fiyat farkı hesaplanmasa toplam hak ediş tutarının aynı olacağını, dolayısıyla, toplamda hesaplanan hak ediş tutarının doğru olduğunu, herhangi bir kamu zararı söz konusu olmadığını,

2. Aynı sorgunun 5. b bölümünde; 20.861,45 TL. Fiyat farkı ödendiği, ödenen fiyat farkından dolayı kamu zararı oluştuğunun öne sürüldüğünü,

Yazılarının II- Genel bilgiler başlığı altında yer alan 1. No.lu açıklamaya ait tabloda görüldüğü üzere; ilgili dönemde asgari ücretin 693,00 TL olduğunu,

Çalışan güvenlik personeline ödenecek ücretin idari şartnamede yukarıda belirtilen maddeye göre; Asgari ücretin % 20 fazlası olduğunu, yani 693,00/100*120= 831,60 TL olduğunu,

Personele ödenen ücrette esas alınması gereken rakamın bu olup, fark bordrosu düzenlenerek ödenen rakamın da esasen aynı olduğunu,

Yukarıdaki tabloda ve yazılarının ll-Genel bilgiler başlığı altında yer alan 3 No.lu açıklamada, kendileri tarafından hak ediş düzenlerken "Fiyat farkı" olarak hesaplanan "özet resmi asgari ücret maliyet hesaplama tablosu" nda görüldüğü üzere; hak ediş hesaplaması yapılırken "Sözleşme Fiyatları ile Yapılan iş Tutarı" nın Temmuz-2008 dönemine ait 638,70 TL asgari ücret fiyatlarıyla yapıldığını, fiyat farkı olarak da Temmuz 2008 dönemi ile Temmuz 2009 dönemi arasındaki asgari ücret farkının hesaplandığını,

Halbuki yapılan hak edişlerde; 2008 aralık ayında geçerli olan asgari ücrete (638,70 TL) fiyat farkı düzenlenmeyip, doğrudan Temmuz 2009 asgari ücretine (693.00 TL) şartnamenin yukarıda zikredilen maddesi gereği %20 ilave edilerek hak ediş düzenlenmiş olsaydı, toplam hak ediş tutarının aynı olacağını,

Dolayısıyla, sehven yanlış uygulanan hak ediş uygulama usulü olup, toplamda hesaplanan hak ediş tutarının doğru olduğunu ve herhangi bir kamu zararı söz konusu olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı; “Sorumlu, savunmasında “yapılan ödemenin sehven yapıldığını ve tahsilat için yüklenici ile yazışmaların yapıldığını” ifade etmesine rağmen bu kez; hakediş tutarındaki hesaplamanın “sehven yanlış uygulanan hakediş uygulama usulü” olduğunu ileri sürerek, toplamda hesaplanan hakediş tutarının doğru olduğunu ve herhangi bir kamu zararının söz konusu bulunmadığını hesaplama yöntemlerini de yazmak suretiyle belirtip, yargılamanın iadesini talep etmektedir.

Tazmin hükmüne ilişkin olarak hesaplama içeren dilekçenin incelenmesi ile ilgili talebi, tazmine konu teşkil etmediğinden bu hususta yapılacak işlem olmadığına; dilekçede ileri sürülenlerin değerlendirilebilecek nitelikte görüleceği düşüncesiyle, işlem ifasını teminen dosyasının ilgili Dairesine tevdi’ine karar verilmesi uygun olur. “ şeklinde görüş bildirmiştir.

İlam ve ekindeki kamu zararı hesabı incelendiğinde; ihale tarihi olan 14.01.2009 tarihinde yeni asgari ücretin (Ocak 2009 - Haziran 2009 tarihleri arasında geçerli asgari ücretin) Bakanlar Kurulu tarafından açıklanmış olması nedeniyle Ocak 2009 ile Haziran 2009 tarihleri arasında herhangi bir fiyat farkı verilemeyeceği, Temmuz 2009 tarihinden itibaren ise sadece Ocak 2009 ile Haziran 2009 arasındaki asgari ücret farkının verilebileceği ancak asgari ücretin üzerinde ücret alanlar için asgari ücret farkının da belli katı oranında fiyat farkı verilemeyeceği gerekçesiyle tazmin hükmü verildiği ve kamu zararının da buna göre hesaplandığı anlaşılmaktadır.

Dilekçi ise özetle hakediş düzenlenirken, 2008 yılı asgari ücreti 638,70 TL esas alınarak, aradaki fark için fark bordosu düzenlendiğini, usül olarak hatalı olmasına rağmen esasen ödenen miktarın kamu zararına neden olacak fazla bir ödeme olmadığını, ayrıca şartname gereği asgari ücretin üzerinde ücret alanlara asgari ücret farkının da belli katı oranında fiyat farkı verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Öncelikle asgari ücretin üzerinde ücret alanlara asgari ücret farkının da belli katı oranında fiyat farkı verilmesi ile ilgili olarak;

İdare ile yüklenici arasında imzalanan sözleşmede yükleniciye çalıştırdığı personel için 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 8 inci maddesine göre fiyat farkı verileceği hüküm altına alınmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların “Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark” başlıklı 8’inci maddesinde belirtilen fiyat farkı ödemesinin amacı, ihale tarihinde (son teklif verme tarihinde) geçerli olan asgari ücretin değişmesi nedeniyle işçilik maliyetinde meydana gelen farkın yükleniciye ödenmesidir. Yüklenici söz konusu iş kapsamında istihdam ettiği personele asgari ücretin belli bir katı ücret vermeyi taahhüt etmiştir. İdari şartname ve sözleşmede belirlenen ve vasıflı personele verilecek ücretin belirlenmesinde kullanılan oranların korunması, sadece yeni asgari ücretle eski asgari ücret arasındaki farkın verilmesi ile sağlanamaz. Asgari ücretin artması halinde, idari şartname ve sözleşmede belirlenen vasıflı personel ücretine, yeni asgari ücretle eski asgari ücretin arasındaki farka söz konusu oranların uygulanmasıyla ulaşılacaktır. Başka bir deyişe, sözleşmelerine göre asgari ücretin belli katları üzerinden ücret ödenen vasıflı elemanların ücretlerinde, asgari ücret bunların ücreti değil, ücretin hesabında dikkate alınması gereken matrahtır. Matrahın artması durumunda aynı oranların yeni matraha da uygulanması ilgili sözleşme hükmü gereğidir.

Bu nedenle, asgari ücretin değişmesiyle ücretleri asgari ücretin belli bir yüzdesi üzerinden artırımlı olarak ödenmesi öngörülen personelin ücretlerinde meydana gelen maliyet artışının karşılanması amacıyla bu işçilerin artırımlı eski ücretleri ile artırımlı yeni ücretleri arasındaki fark ile bu farka ait sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primi toplamının fiyat farkı olarak ödenmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, Temmuz 2009 tarihinden itibaren ödenmesi gereken fiyat farkı ve dolayısıyla kamu zararı hesabının buna göre yeniden yapılması gerekmektedir.

Diğer yandan dilekçinin hakediş düzenlenirken, 2008 yılı asgari ücreti olan 638,70 TL esas alınarak hesaplama yapıldığı iddiasına ilişkin olarak;

Her ne kadar ihale tarihi olan 14.01.2009 tarihinde yeni asgari ücret (Ocak 2009 - Haziran 2009 tarihleri arasında geçerli asgari ücret) Bakanlar Kurulu tarafından açıklanmış olsa da dilekçinin iddia ettiği gibi yüklenici tarafından verilen teklifin ve buna ilişkin olarak hakediş hesabının 2008 yılı asgari ücreti 638,70 TL esas alınarak mı yoksa yeni asgari ücrete göre mi hesaplandığı ilamdan anlaşılamamaktadır. Dolayısıyla bu hususun da araştırılması ve buna göre Ocak 2009 ile Haziran 2009 tarihleri arasında yükleniciye fiyat farkı verilip verilemeyeceği hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Bu itibarla yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak kamu zararının buna göre hesaplanması ve yeniden hüküm tesisini teminen 651 sayılı İlamın 3. maddesiyle verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 10.06.2014 tarih ve 39194 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.