Sayıştay 4. Dairesi 36182 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 4

• Dosya No: 36182

• Tutanak No: 37622

• Tutanak Tarihi: 17.09.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1544 sayılı ilamın 14/A maddesinde, Van Çaldıran Belediyesi’nde çalışan işçilere Belediye ile işçiler arasında yapılan toplu sözleşmede öngörülmemesine rağmen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında çalışmakta olan personel için öngörülmüş olan denge tazminatının ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle toplam 41.428,12 TL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde, öncelikle, sözkonusu Sayıştay kararında Belediyenin adının Van Erciş Belediyesi Muhasebe birimi olarak yer aldığını, kararın usul yönünden bozulması gerektiğini, Esas yönünden ise; Belediye ile işçiler arasında imzalanan sözleşme gereğince işçilere verilecek bütün hususlar toplu iş sözleşmelerinde sırasıyla sayıldıktan sonra her yıl toplu iş sözleşmelerinin yenilenemeyeceği göz önünde bulundurularak Toplu İş Sözleşmesinin 41. Maddesinde;

1 .Yıl Zammı : 01.07.2007 tarihinden geçerli olmak üzere işçilerin yevmiyelerine 5+ yıl içerisinde 657 Sayılı Devlet memurlarına gelen zammın aynısı işçilere de uygulanacaktır. Sözleşme süresince memurlara gelen zam işçilere uygulanır.

2. yıl Zammı : 01. 07. 2008 tarihinden itibaren 657'ye tabi Devlet Memurları gelen zamların aynısı işçilerin almış olduğu tüm ücretlere yansıtılır denildiğini, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5473 sayılı Kanuna eklenen ve 5793 sayılı Kanunun 46 ıncı maddesiyle değişik Ek 3 üncü maddesinin genel gerekçesinde;

25/6/2001 tarihinde kabul edilen Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu ile kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek amacıyla sendika kurabilmelerine ve Kamu İşveren Kurulu ile yetkili kamu görevlileri sendikaları ve bu sendikaların bağlı bulunduğu konfederasyonlar arasında kamu görevlileri için uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, fazla çalışma ücretleri, harcırah, ikramiye, lojman tazminatı, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, tedavi yardımı ve cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ile bu mahiyette etkinlik ve verimlilik artırıcı diğer yardımları kapsayan konularda toplu görüşme yapılmasına imkân sağlandığını, Bu kapsamda kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarına ilişkin olarak toplu görüşme sürecinin 2002 yılında başladığını, 2002, 2003 ve 2004 yıllarında gerçekleştirilen toplu görüşme çalışmalarında Kamu İşveren Kurulu ile yetkili kamu görevlileri sendikaları ve bu sendikaların bağlı bulunduğu konfederasyonlar arasında uzlaşma sağlanamadığını,

2006 yılına ilişkin toplu görüşme süreci ise 15 Ağustos 2005 tarihinde başlayıp 29 Ağustos 2005 tarihinde sona erdiğini, Bu süreç sonucunda kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarına ilişkin olarak aşağıda belirtilen hususlarda ilk kez mutabakat sağlandığını, Anılan mutabakata ilişkin düzenlenmiş olan 29/8/2005 tarihli "Mutabakat Metni"nde,

"- Aylık katsayılar kullanılmak suretiyle Ocak ve Temmuz aylarından geçerli olmak üzere % 2,5 oranlarında genel zam yapılması,

• Genel zamma ilaveten çeşitli adlar altında ek ödeme almayan kurumlarda çalışan memurlara (temsil ve görev tazminatı alanlar ile kadro karşılığı sözleşmeli personel hariç) Ocak ayından itibaren 40 YTL ve Temmuz ayından itibaren ise bu meblağa 40 YTL daha ilave edilerek 80 YTL denge tazminatı ödenmesi, (Döner sermayeli kuruluşlarda aylık döner sermaye payı 40 ve/veya 80 YTL'nin altında olan personel için aylık en az döner sermaye ödemesi ise ilgili kurumun havuzundan karşılanmak üzere bu tutarlara eşitlenecektir.)

• Ayrıca, aile yardımı ödeneği gösterge rakamının 1.250'den 1.450'ye çıkarılması,

• Sendika üyesi olan personele sendika aidatlarından kaynaklanan kayıplarını telafi amacıyla aylık 5 YTL ilave ödeme yapılmasını sağlayacak düzenlemeye gidilmesi,

• 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli personelin ücret skalasına ilişkin ayarlamalar ile sosyal yardımlar konusunda ilgili kamu idareleri tarafından çalışma yapılması, kararlaştırılmıştır." Denildiğini, Mutabakata varılan hususlardan Ocak ve Temmuz aylarında yapılması öngörülen % 2,5 oranındaki genel zamma ilişkin düzenleme 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile gerçekleştirildiğinden, bu Tasarıda, mutabakat metninde yer alan ve uygulanabilmeleri kanuni düzenleme gerektiren diğer hususlara yer verilmiş bulunmaktadır denildiğini, Bu gerekçenin işçilere toplu iş sözleşmesiyle imzalanan 41. Madde hükümleri ile örtüştüğünden ve toplu iş sözleşmesinde memurlara yapılan her türlü zam ifadesiyle genel hüküm konulmuş olup kısıtlamaya gidilmediğinden bu zamların işçilere de ödendiğini,

Sayıştay Kararı ile işçilerle yapılan toplu iş sözleşmesi hükümlerinin dar anlamda yorumlandığını, Zira işçilerle imzalanan toplu iş sözleşmesinde “657 Sayılı Devlet memurlarına gelen zammın aynısı işçilere de uygulanacaktır. Sözleşme süresince memurlara gelen zam işçilere uygulanır” hükmü mevcut olduğunu, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5473 sayılı Kanuna eklenen ve 5793 sayılı Kanunun 46 ıncı maddesiyle değişik Ek 3 üncü maddesinin genel gerekçesinde ise; "- Aylık katsayılar kullanılmak suretiyle Ocak ve Temmuz aylarından geçerli olmak üzere % 2,5 oranlarında genel zam yapılması, - Genel zamma ilaveten çeşitli adlar altında ek ödeme almayan kurumlarda çalışan memurlara (temsil ve görev tazminatı alanlar ile kadro karşılığı sözleşmeli personel hariç) Ocak ayından itibaren 40 YTL ve Temmuz ayından itibaren ise bu meblağa 40 YTL daha ilave edilerek 80 YTL denge tazminatı ödenmesi öngörüldüğünü, Belediyedeki işçilere yapılan sosyal denge zammının da yine belediyede çalışan memurlara yapılan zam ile aynı oranda olduğunu, bu zammı ödemedikleri taktirde idari para cezasına muhatap olduklarını,

657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan personele 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesi kapsamında yapılan ödemelerin gerekçeden de anlaşılacağı üzere yıllık zam hükmünde olduğunu, İşçilerle imzalanan toplu iş sözleşmesinin 41 Maddesi de işçilere yapılacak yıllık zammın memurlara endekslendiğini,

Yine kararda denge tazminatı adı altında yapılan ödemeden 657 sayılı Kanun kapsamında yer alan tüm memurlar faydalanamamaktadır denildiğini, Oysa yukarıda açıklanan genel gerekçede belirtildiği gibi tüm memurlara "- Aylık katsayılar kullanılmak suretiyle Ocak ve Temmuz aylarından geçerli olmak üzere % 2,5 oranlarında genel zam yapılması, öngörülmüş ve - Genel zamma ilaveten çeşitli adlar altında ek ödeme almayan kurumlarda çalışan memurlara (temsil ve görev tazminatı alanlar ile kadro karşılığı sözleşmeli personel hariç) Ocak ayından itibaren 40 YTL ve Temmuz ayından itibaren ise bu meblağa 40 YTL daha ilave edilerek 80 YTL denge tazminatı ödenmesi, öngörüldüğünü belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Başsavcılığı; “Sorumlunun tazmin hükmünün kaldırılması yönündeki talebi yerinde görülmemiştir.

Çünkü, 375 sayılı KHK’nin 5473 sayılı Kanuna eklenen ve 5793 sayılı Kanunun 46. maddesiyle değişik Ek 3 üncü maddesindeki hüküm; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan personele yapılacak ödemeyi belirtmekte olup, ek ödemenin oranı ile esas ve usullerini, emsali veya benzeri görev ve ünvanlarda bulunan personel için farklı oranlar belirlenebileceğini veya hiç bir belirleme yapılmayabileceğini açıkça ortaya koymuş bulunmaktadır. Dolayısıyla ilam hükmündeki “.. denge tazminatı adı altında yapılan ödemeden 657 sayılı Kanun kapsamında yer alan tüm memurlar faydalanamamaktadır.” ifadesine ilişkin olarak yöneltilen eleştirinin söz konusu yasa hükmü karşısında dayanağı yoktur. Dolayısıyla, toplu iş sözleşmesinin “Parasal Hükümler” başlıklı bölümünde yer alan 37. maddesinde “işçilere ödenecek brüt ücret miktarı ile sosyal yardım ödemelerinin nelerden ibaret olacağı” tek tek sayılmak suretiyle tespit edildiği “denge tazminatından işçilerin de yararlanacağı” yolunda maddede herhangi bir hükmün bulunmadığı görüldüğünden; sözleşmenin “Ücret Zammı” başlıklı 41. maddesinde yapılan belirlemenin dayanağının bulunmadığı düşüncesi ile Daire kararının korunması uygun olur.

Öte yandan; ilamda, muhasebe biriminin adının “Van Erciş Belediyesi Muhasebe Birimi 2008” olarak geçtiği ifade olunarak, kararın usul yönünden bozulması sorumlu tarafından istenilmekte ise de; (45) sahifeden oluşan ilam metninin (14 – 44.) sahifelerinin üst kısım tekrarlarında derkenar olarak yer alan bu ibarenin karar metninde bulunmadığı anlaşıldığından, bilgisayar form çıktısındaki bu hatanın, kararın müphemliğine ya da sonucunda değişikliğe neden olacak nitelikte görülmediği düşüncesi ile yapılacak işlem bulunmamaktadır.” Şeklinde görüş belirtmiştir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5473 sayılı Kanuna eklenen ve 5793 sayılı Kanunun 46 ıncı maddesiyle değişik Ek 3 üncü maddesinde;

“……, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları mahallî idare birlikleri ile Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilâtı ile varsa bunların döner sermaye kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre istihdam edilen memurlar ile aylıklarını 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre alanlara, subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlara, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarda 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı cetvelde gösterilen kadrolar dışında 657 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık alan memurlara, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200 ünü geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabilir. Ek Ödemenin oranı ile esas ve usulleri; görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, personelin sınırı, rütbesi, kadro veya görev unvanı, derecesi, atanma usulü ile emsali veya benzeri görev ve unvanlarda bulunan personele mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam Ödeme tutarları gibi kriterler birlikte veya ayrı ayrı dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir. Emsali veya benzeri görev ve unvanlarda bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil alınmakta olunan toplam ödeme tutarları esas alınarak, emsali veya benzeri görev ve unvanlarda bulunan personel için farklı oranlar belirlenebilir veya hiçbir belirleme yapılmayabilir.

Kadro karşılığı sözleşmeli personel hariç olmak üzere, çeşitli statülerde istihdam edilen sözleşmeli personele birinci fıkrada belirlenen tutarı aşmamak üzere ve bu madde hükümleri çerçevesinde, statüleri ve kurumları dikkate alınarak ödeme yapıp yapmamaya, sözleşme ücreti ile ilişkilendirilmeksizin yapılacak ek Ödeme tutarını belirlemeye, ücretleri Yüksek Planlama Kurulu tarafından belirlenenler için bu Kurul, diğerleri için Bakanlar Kurulu yetkilidir. Ek ödeme tutan damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu maddenin uygulamasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir."hükmü yer almaktadır.

5473 sayılı Kanunun öngördüğü tazminat, yalnızca değişik adlar altında ilave ödemesi bulunmayan ve Kanunda belirtilen kurumlarda çalışan memur ve sözleşmeli personele verilmektedir. Kanun koyucu bu Kanun’da öngörülen ek ödemeyle, değişik adlar altında ilave ödemesi bulunan memur ve sözleşmeli personel ile ilave ödemesi bulunmayan memur ve sözleşmeli personel arasındaki ücret farkının kapanmasını amaçlamaktadır. Ayrıca, değişik adlar altında ilave ödemesi bulunmayan memurlara verilen ve denge tazminatı niteliğindeki bu ödeme, bir zam olmadığı gibi bütün memurları kapsayan bir düzenleme de olmayıp, memurlar arasındaki ücret farkını azaltmaya yönelik bir düzenleme olduğundan Toplu İş Sözleşmesinin ilgili hükmüne (78. madde) dayanılarak işçilere verilmesi mümkün değildir.

Çaldıran Belediyesi ile Belediye İş Sendikası arasında imzalanan ve 01.07.2007¬30.06.2010 tarihlerini kapsayan toplu iş sözleşmesinin "Parasal Hükümler** başlıklı 10 uncu bölümünde yer alan 37 inci maddesinde ise belediyede çalışan işçilere ödenecek brüt ücret miktarı ile sosyal yardım ödemelerinin nelerden ibaret olacağı tek tek sayılmak suretiyle tespit edilmiştir. Söz konusu sözleşmenin ilgili maddesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak istihdam edilen personel için öngörülen denge tazminatından işçilerin de yararlanacağı hususunda herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

Dilekçi tarafından; mevcut toplu iş sözleşmesinin 41.maddesinde yer alan “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki memurlara gelen zammın aynısı işçilere de uygulanır.” hükmü gereği denge tazminatının belediye işçilerine de ödenebileceğini iddia edilmekte ise de; Toplu İş Sözleşmesinin 41’inci maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki bütün memurlara gelen genel zamdan işçilerin de yararlanması ile ilgili olup, değişik adlar altında ilave ödemesi bulunmayan memurlara verilen ve denge tazminatı niteliğindeki bu ödeme, bir zam olmadığı gibi, toplu iş sözleşmesinin “Parasal Hükümler” başlıklı bölümünde yer alan 37. maddesinde “işçilere ödenecek brüt ücret miktarı ile sosyal yardım ödemelerinin nelerden ibaret olacağı” tek tek sayılmak suretiyle tespit edildiği “denge tazminatından işçilerin de yararlanacağı” yolunda maddede herhangi bir hükmün bulunmadığı görüldüğünden; Toplu İş Sözleşmesinin ilgili hükmüne (41. madde) dayanılarak işçilere verilmesi mümkün değildir.

Öte yandan; ilamda, muhasebe biriminin adının “Van Erciş Belediyesi Muhasebe Birimi 2008” olarak geçtiği ifade olunarak, kararın usul yönünden bozulması istenilmekte ise de; (45) sahifeden oluşan ilam metninin (14 – 44.) sahifelerinin üst kısım tekrarlarında derkenar olarak yer alan bu ibarenin karar metninde bulunmadığı anlaşıldığından, bilgisayar form çıktısındaki bu hatanın, kararın müphemliğine ya da sonucunda değişikliğe neden olacak nitelikte olmadığı görülmektedir.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddedilerek 1544 sayılı ilamın 14-A maddesiyle toplam 41.428,12 TL.’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 17.09.2013 tarihli ve 37622 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.