Sayıştay 4. Dairesi 36179 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 4

• Dosya No: 36179

• Tutanak No: 37431

• Tutanak Tarihi: 25.06.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1419 sayılı ilamın 1. maddesi ile Yüklenici Ek-Can İnş. Ltd. Şti. yüklenimindeki “Batman Merkez 24 Derslikli Genel Lise ve 10 Daireli Lojman İnşaatı” işine ait Tasfiye Geçici Kabul Tutanağında İşin bitirilmesi gereken tarih 23.07.2007 iken kabul itibar tarihinin 21.09.2007 tarihi olduğu halde 60 gün için gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle 23.893,00 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi birinci dilekçesinde özetle; Batman Merkez 24 Derslikli Genel Lise ve 10 Daireli Lojman İnşaatı işine ait 12 ve Kesin Nolu Hakediş Raporunu İnceleyen (tetkik eden) sıfatı ile imzaladığını,

1050 sayılı kanunun 22. maddesinde inceleyenlere sorumluluk yükleyen her hangi bir düzenlemeye yer verilmediğini, her ne kadar görev taksimatı açısından inceleme işlevi daha önce yapılmış yanlışlıkların ve mevzuata aykırılıkların belirlenmesi ve düzeltilmesi amacına yönelik olmakla birlikte açıkça zikredilmeyen bir sorumluluğun ihdas edilmesi veya genişletilmesi hukuk ilkeleri ile bağdaşmayacağından hak edişi inceleyenlerin mali sorumluluklarından söz edilemeyeceğini,

Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulunun 12.6.1990 tarih ve 22256 tutanak sayılı kararının da hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalamış bulunan kişiye sorumluluk tevcih edilmemesi gerektiği yönünde olduğunu,

1050 sayılı M.U.Kanunun 22/E maddesine göre adı ne olursa olsun bir komisyon veya kurul gibi bir organ ya da uzman bir görevli tarafından düzenlenen keşif, hakediş, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgelere dayanılarak yapılan ödemelerde Sayıştayca saptanacak sorumluluğa tahakkuk memuru ve saymanla birlikte söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişiler de katılır denildiğini,

Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından 12.6.1990 tarihinde verilen karara göre; Kanun Hükmü karşısında hakediş raporunda düzenleyen veya onaylayan sıfatı ile imzası bulunmayan ilgilinin (incelemeyi yapanın), hakediş raporunu inceleyen sıfatı ile imzalamış olması nedeniyle sorumlu tutulmasının yerinde bulunmadığına karar verildiğini,

Sonuç olarak; yukarıda belirtilen Kanun ve Yüksek Yargı Kararlarından dolayı Batman Merkez 24 Derslikli Genel Lise ve 10 Daireli Lojman İnşaatı işine ait 12 ve Kesin Nolu Hakediş Raporunu sadece inceleyen sıfatı ile imzalamış olması nedeni ile 1419 İlam ile çıkarılan ortaklaşa ve zincirleme olarak zimmet borcundan sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı birinci karşılamasında; “2886 sayılı Kanuna dayanarak çıkarılan 10.06.1985 tarihli (18780 R.G.) “Muayene ve Kabul İşlemlerine İlişkin Yönetmelik”in Geçici kabul tutanağının düzenlenmesine ilişkin 6. maddesi uyarınca düzenlenen tutanakta işin bitirilmesi gereken tarih 23.07.2007 iken kabul itibar tarihinin 21.09.2007 olduğu halde gecikme cezasının kesilmemesi karşısında, sorumlunun ileri sürdüğü hususlar yerinde görülmemiştir.

Bu nedenle; Daire’nin verdiği gerekçeli kararın korunarak, ilgili talebinin reddedilmesi uygun olur.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Dilekçi ikinci dilekçesinde özetle; Batman Merkez 24 Derslikli Genel Lise ve 10 Daireli Lojman İnşaatı işine ait söz konusu zimmet miktarı olan 23.893,00 TL’nin, Batman İl Özel İdaresi Muhasebe Birimine Bütçe Yılı 2012, tarihi 24.02.2012 ve Yevmiye No’su 491 olan Muhasebe İşlem Fişi ile yatırıldığını bildirmiştir.

Sayıştay Savcılığı ikinci karşılamasında; “Sorumlu tarafından, 08.03.2011 tarihli ilam sonrası tahsilat gerçekleştirildiği belirtilerek buna ilişkin belge sunulmaktadır.

Tazmin hükmüyle ilgili olarak ibraz olunan belgenin incelenmesi temyize konu teşkil etmediğinden ilamın infazı niteliğindeki hususta yapılacak işlem olmadığına; dosyasının Dairesine tevdi’ine karar verilmesi uygun olur.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

Dilekçi her ne kadar 1050 sayılı Kanun hükümlerine göre sorumluluk itirazında bulunmuş ise de; 1050 sayılı Kanun, 01.01.2005 tarihinde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 81. ve 82. maddeleri ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Batman İl Özel İdaresi 2008 yılı hesabına ilişkin yargılama 08.03.2011 tarihinde yapılmıştır. Bu tarihte yürürlükte bulunan kanun 1050 sayılı Kanun değil, 5018 sayılı Kanundur. Dolayısıyla bu tarihte sorumluluğa ilişkin olarak uygulanması gereken kanun, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunudur.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31, 32, 33’üncü maddelerinde;

“Harcama yetkisi ve yetkilisi

Madde 31- (Değişik: 22/12/2005-5436/1 md.)

Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Ancak, teşkilât yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahallî idarelerde İçişleri Bakanlığının, diğer idarelerde ise Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir.

Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.

Harcama talimatı ve sorumluluk

Madde 32- Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.

Giderin gerçekleştirilmesi

Madde 33- Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında;

“…….

III.3.a)Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin, 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacakları da tabiidir.

Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

III.4.a) Ödeme Emri Belgesini Düzenlemekle Görevlendirilen Gerçekleştirme Görevlisinin Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca ödeme emri belgesi, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir görevli tarafından düzenlenecektir. Ödeme emri belgesi tek başına mali bir işlem sayılmamakla birlikte taahhüt ve tahakkuk aşamalarından sonra ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Aynı esaslarda belirtildiği üzere, harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yapacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir.

Ayrıca, harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur.

Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine çoğunlukla,

b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine,

…….” karar verilmiştir.

Yukarıda belirtilen hükümlere göre, Harcama Yetkilileri, harcama talimatı ve bu talimata konu olan harcamaların mevzuata uygunluğundan, Gerçekleştirme Görevlileri, ödeme emrinin düzenlenmesinden, fatura, beyanname, tutanak, hakediş gibi gerçekleştirme belgelerini düzenlenmesinden veya bu belgelerin kabul edilmesinden sorumlu olup gerçekleştirme görevlilerinin bu işlemler nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle dilekçinin sorumluluk itirazları reddedilerek konunun esasına geçildi.

Esasa ilişkin olarak;

Dilekçi esasa ilişkin olarak herhangi bir itirazda bulunmamış ve ikinci dilekçesinde tazmin hükmünün tahsil edildiğini bildirmiştir. Dilekçi, 1419 sayılı İlam’ın 1. maddesi ile verilen 23.893,00 TL’lik tazmin hükmü ile ilgili olarak tahsilat bildirmekte ise de, hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olup ilam hükmüne karşı da herhangi bir itirazda bulunulmadığından Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

Karar verildiği 25.06.2013 tarih ve 37431 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.