Sayıştay 4. Dairesi 36117 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 4

• Dosya No: 36117

• Tutanak No: 39164

• Tutanak Tarihi: 10.06.2014

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Duruşma talebinde bulunan dilekçi İbrahim TEKELİ ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 1447 sayılı ilamın 2. maddesi ile Ankara Keçiören Belediyesinde çalışan personelden bazılarına fiilen Zabıta Müdürlüğünde çalışmamalarına rağmen aylık maktu fazla çalışma ücreti verilmesi nedeniyle 28.093,31 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi birinci dilekçesinde özetle; Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince gerçekleştirme görevlilerinin oluşturulması ve daha öncesinde maaş işlemlerinin harcama yetkilisinin yazılı talimatı ile şu şekilde yapıldığını;

“1- Her mali yılın sonunda maktu mesai ödemeleri bilgisayar sisteminde sıfırlanır, takibeden mali yılın başında harcama yetkilisi tarafından yazılı olarak gerçekleştirme görevlisine verilen talimata istinaden bilgi girişleri yeniden yapılır. 2008 Ocak ayından başlamak üzere bilgi girişleri bu şekilde yapılmıştır.

2. Harcama yetkilisi tarafından bu talimatlar yazılı olarak gerçekleştirme görevlisine her ay verilir. Bu talimatlarda kimlere maktu mesai ödeneceği, izin ve rapor dolayısı ile yapılacak kesintiler ve diğer talimatlar bulunmaktadır.

3. Harcama yetkilisinin yazılı talimatı doğrultusunda yapılan bilgi girişleri sonucu hazırlanan maaş bordroları, ödeme emri belgesi, icmal ve ödeme yapılan personel listesi basılı evrak halinde bir bütün olarak harcama yetkilisine gönderilir. Harcama yetkilisi gerekli incelemeyi yaparak ödeme talimatı verir.”

Gerçekleştirme görevlisinin zabıta personelinin nerede nasıl görev yaptığını takip etmesi ve bilmesinin de mümkün olmadığı gibi kadroları zabıta müdürlüğünde olup başka birimlerde görevlendirilmiş olan personelin zabıta müdürlüğü kadrosunda şube müdürü veya müdür yardımcısı unvanına sahip olup bu kişilere maktu mesai ödemesi yapıldığının harcama yetkilisi tarafından bilindiğini,

Ekli dosyanın "ATAMALAR" bölümünde görüleceği gibi zabıta müdürü tarafından atama evrakı üzerine "mesai verilecek, mesai kesilecek, kadromuza alındı mesaisi şu kadardır" gibi ifadeler mevcut olup yine eki dosyanın "TALİMATLAR VE ÖDEME EMİRLERİ" bölümünde görüleceği üzere ilgili kişilere mesai verileceğinin zabıta müdürü tarafından yazılı olarak talimat halinde bildirildiğini,

Ekli dosyada 2008 yılı ödemelerine ait yazılı talimatlar, ödeme emri belgeleri, maaş icmali ve ödeme yapılan personel listeleri fotokopileri mevcut bulunup gerçekleştirme görevlisi olarak tarafından yapılan işlemlerin tamamının harcama yetkilisinin yazılı talimatı ile yapılarak, harcama yetkilisinin incelemesi sonucu onaylandığını, harcama yetkilisinin bilgisi ve yazılı talimatı dışında hiçbir işlem yapılmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı birinci karşılamasında; “Sorumlu talebi yerinde görülmemiştir. Çünkü dilekçe eklerinde sorumlu tarafından belgeler sunulmak suretiyle ileri sürülen hususlarla, düzenlenen İlam’da gerekçeli olarak karşılanmış bulunmaktadır. Bu nedenle, Daire kararının korunması uygun olur.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Dilekçi ikinci dilekçesinde özetle; gerçekleştirme görevlisinin sorumluluklarının Sayıştay Genel Kurul kararlarında aşağıdaki gibi açıklandığını;

“Harcama yetkili tarafından gerçekleştirme görevlisine verilen talimatların ve belgelerin mevzuata uygun olmasından ve 5018 sayılı yasaya göre yapılmasından harcama yetkilileri sorumludur.

Bütçede yapılacak harcamalarda süreç harcama yetkilisinin talimatından ödeme aşamasına kadar onun emir ve talimatı ile yürütülür. Bu anlamda harcama yetkililerinin Sayıştaya hesap verme sorumluluğu bulunmaktadır.

5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulmasına gerektiğine çoğunlukla…” karar verildiğini,

Gerek Sayıştay Başkanlığı Kararlarında ve gerekse bu kararlarla ilgili olarak yetkili kurumların görüş yazılarında "Ödeme emri belgelerini hazırlayan gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bu belgelerin ve içeriklerinin işlemlere doğru aktarılması ile sınırlıdır." sonucu çıktığını,

Sorgu kağıdına ve ilamına vermiş olduğu cevaplarda yapılan işlemlerin tamamının harcama yetkilisinin talimatı ile olduğunu, bu talimatların dışında hiçbir işlem yapmadığını belgeleri ile beyan etmesine rağmen ilamın 2. maddesi ile isnat edilen ikinci görev verilen zabıta personeline maktu mesai ödenmesi ile ilgili konuların işlemden kaldırılmayarak, Savcı Ali İhsan GÖKDAL tarafından talebiyle ilgili konuların ilamda gerekçeli olarak açıklandığından daire kararının korunması yönünde talepte bulunulduğunu,

Harcama yetkilisinin ilgili kişilere maktu mesai ödenmesi talimatını verdiğini kabul ettiğini, bu talimatların duruşmalı temyiz talebinde belgeleri ile sunulduğunu,

Zabıta Müdürlüğü kadrosunda olup maktu mesai ödenen personele ikinci bir görev verildiği veya maktu mesai ödenmeyeceğine dair harcama yetkilisi tarafından bir talimat verilmediği gibi 30'a yakın müdürlükte çalışan 2500 personelin ödemelerinin de harcama yetkilileri talimatları doğrultusunda gönderilen yazılı belgelere göre yapıldığını,

Gerçekleştirme görevlisi olarak bu personellerin kadroları dışında ne iş yaptıkları, nerede görev yaptığını bilmesinin mümkün olmadığı gibi böyle bir görevinin de olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı ikinci karşılamasında; ”Adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 16.04.2012 tarih ve 10940-17807 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalâamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

Dilekçi yapılan ödemelerin harcama yetkililerinin talimatları doğrultusunda gönderilen yazılı belgelere göre yapıldığını bu nedenle gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulamayacağını belirtmişse de;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31, 32, 33’üncü maddelerinde;

“Harcama yetkisi ve yetkilisi

Madde 31- (Değişik: 22/12/2005-5436/1 md.)

Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Ancak, teşkilât yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahallî idarelerde İçişleri Bakanlığının, diğer idarelerde ise Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir.

Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.

Harcama talimatı ve sorumluluk

Madde 32- Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.

Giderin gerçekleştirilmesi

Madde 33- Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında;

“…….

III.3.a)Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin, 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacakları da tabiidir.

Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

III.4.a) Ödeme Emri Belgesini Düzenlemekle Görevlendirilen Gerçekleştirme Görevlisinin Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca ödeme emri belgesi, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir görevli tarafından düzenlenecektir. Ödeme emri belgesi tek başına mali bir işlem sayılmamakla birlikte taahhüt ve tahakkuk aşamalarından sonra ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Aynı esaslarda belirtildiği üzere, harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yapacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir.

Ayrıca, harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur.

Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine çoğunlukla,

b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine,

…….” karar verilmiştir.

İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12. maddesinde; “Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” denilmekte,

13. maddesinde; “Harcama birimlerinde ve malî hizmetler biriminde yapılan kontrol sonucunda, malî karar ve işlemin uygun görülmesi halinde, dayanak belgenin üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülür veya yazılı görüş düzenlenir.” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen hükümlere göre, Harcama Yetkililerinin, harcama talimatı ve bu talimata konu olan harcamaların mevzuata uygunluğundan, Gerçekleştirme Görevlilerinin, ödeme emrinin düzenlenmesinden, fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenlenmesinden ve düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Yapılan açıklamalar uyarınca dilekçinin gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu olmadığı yönündeki talepleri mevzuata uygun bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçilerin sorumluluk yönünden yaptığı itirazlar REDDEDİLEREK konunun esasına geçildi.

Esasa İlişkin Olarak;

Rapor dosyası ve ekleri incelendiğinde; İlam ekindeki kamu zararı tablosunda ismi yer alan Ayla UZKAYA’nın unvanının “Şube Müdürü” değil “Zabıta Memuru” olduğu, Hikmet ERDİŞ’in unvanının “Şube Müdürü” değil “Müdür Yardımcısı” olduğu görülmüştür. Ayrıca Hikmet ERDİŞ ve Yusuf KURTBEYOĞLU’nun fiili görevinin ne olduğu, ya da kendilerine ikinci görev verilip verilmediği ilamdan anlaşılamamaktadır.

Diğer yandan dilekçi İbrahim TEKELİ ise yapılan duruşma esnasında, ikinci görevi dışında aynı zamanda zabıta müdürlüğünde de fiilen çalıştığını ispatlayan belgeleri (kendisinin de imzalarının bulunduğu Nöbetçi Komiseri Görev Takip Defterinin bazı onaylı sayfalarını) sunmuştur. Dolayısıyla bu kişiye maktu mesai ödenmesi mevzuata aykırı değildir.

Ayrıca 36118 numaralı dosyada yer alan dilekçede ve yapılan duruşma esnasında Zabıta Müdürü İsmet ÖZTÜRK tarafından; ikinci görev yapan ve adına tazmin hükmedilen personelin başkanlık makamının emirleri ile normal mesai bitimlerinde görevlerinden ayrılmadıkları, zabıta müdürlüğünün görev aldığı tüm etkinliklerde sosyal faaliyetlerde, hava muhalefeti nedeniyle oluşan doğal afetlerde görev aldıkları, cumartesi, pazar, resmi tatil ve bayram günleri de mesai yaptıkları, zabıtanın mesaisinden farklı çalışmadıkları gibi daha fazla mesaiye de kaldıkları iddia edilmiştir.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle eksik incelemeye dayalı hüküm tesis edildiği görülmüştür. Bu nedenle kamu zararı tablosunda ismi yer alan kişilerin ikinci görevleri dışında fiilen zabıta hizmetlerinde de görev alıp almadıklarının araştırılarak kamu zararının buna göre hesaplanması ve yeniden hüküm tesisini teminen 1447 sayılı İlamın 2. maddesiyle verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

2. Dilekçi, 1447 sayılı İlam’ın 3. maddesi ile verilen 1.580,10 TL tazmin hükmü ile ilgili olarak tahsilat bildirmekte ise de; 1.580,10 TL’nin hüküm tarihinden sonra tahsil edilen 1.264,08 TL’si ilam hükmünün infazı mahiyetinde olup ilam hükmüne karşı da herhangi bir itirazda bulunulmadığından Kurulumuzca yapılacak işlem bulunmamaktadır.

Geriye kalan ve hüküm tarihinden önce yapılan 316,02 TL tahsilat ise temyiz konusu olmayıp yargılamanın iadesiyle ilgili bulunduğundan, bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığı ve gereğinin ifasını teminen dosyanın ilgili Dairesine TEVDİİNE,

Karar verildiği 10.06.2014 tarih ve 39164 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.