Sayıştay 4. Dairesi 34058 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 34058

• Tutanak No: 33672

• Tutanak Tarihi: 27.09.2011

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

1. 1309 sayılı ilamın 1. maddesi ile Gümüşhane İl Encümen Başkanı (Vali) ve üyelerine 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca yapılan ödemeden gelir vergisinin kesilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 7.037,19 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 01.07.2006 tarih ve 5540 Sayılı Dahiliye Memurları Kanunu, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun İle Devlet Memurları Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesi ile 1700 Sayılı Dahiliye Memurları Kanunu'na eklenen "Ek Ödeme" başlıklı Ek 5. maddesinde "İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) % 200' ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir.5302 sayılı İl özel İdaresi Kanununun 28 inci ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar İle diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranlan tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemede damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında 27.01.2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin c bendi ile 04.07.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 16 ncı maddesinin hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek-3 üncü maddesine göre ödeme yapılmaz. " denildiğini, görüldüğü üzere gerek 5302 sayılı kanun gerekse 5540 sayılı yasaların ilgili maddelerindeki hükümlerin gayet açık ve net bir şekilde hüküm altına alındığını, burada yasa koyucunun uygulayıcılara uygulama safhasında herhangi bir yorum veya görüş gerektirecek bir uygulama getirmediğini, hatta 5540 sayılı yasanın 1. maddesi ile değişik 1700 sayılı yasanın ek 5. maddesinde hangi yasaların uygulamada istisna tutulacağı açık ve net belirtildiğini, 1700 sayılı yasaya eklenen ek 5. maddesinde 5302 sayılı yasanın 28.ve 63.maddelerinde ek ödeme yapılanlara damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılamaz denmekte olduğunu, ayrıca bu konuda Kırıkkale İl Özel İdaresi tarafından Kırıkkale Vergi Mahkemesine dava açıldığını, Mahkemece verilen kısmi kararına karşı Danıştay'a temyiz başvurusu yapıldığını, Danıştay 4. Dairesi 2007/5848 esas nolu 2008/5019 nolu kararı ile itirazı kabul ederek 5302 sayılı yasa ile yapılan ek ödemeler için vergi istisnası uygulanacağı kararı verildiğini, öte yandan 10.07.2009 tarih ve 5917 sayılı Bütçe kanunlarında yer alan hükümlerin ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelere eklenmesi ve bazı kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına ilişkin Kanunun 36.maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi kanununa geçici madde eklendiğini, bu madde ile, 5302 sayılı Kanunun 28.ve 63.maddeleri gereğince yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takip işlemine son verilir denildiğini belirterek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılığın karşılama yazısında, Danıştay Dördüncü Dairesinin 22.12.2008 tarih ve E:2007/5848, K: 2008/5019 sayılı kararı uyarınca dilekçi talebinin kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Bilindiği üzere; 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde; “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında, maddede bentler halinde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yapanların, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmektedir. Bu maddenin 1 numaralı bendinde “Hizmet erbabına ödenen ödenen ücretler ile, 61’inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalanan hariç), 103 ve 104’üncü maddelere göre” vergi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre; ücret ve ücret sayılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu’nun 61, 94, 103 ve 104’üncü maddelerine göre vergi tevkifatı yapılması suretiyle verilendirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “Encümen Üyelerine Verilecek Ödenek” başlıklı 28’inci maddesinde; “Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir. “Görev ve Ek Ödenek” başlıklı 63’üncü maddesinin birinci fıkrasında da “ Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.”

01.07.2006 tarih ve 5540 sayılı Dahiliye Memurları, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1’inci maddesiyle 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen “Ek Ödeme” başlıklı Ek 5’inci maddesinde ise “İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında, 27/1/2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin (c) bendi ile 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16’ıncı maddesi hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3’üncü maddesine göre ödeme yapılmaz.” hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümlerin tetkikinden; encümen başkanı ve üyeleri ile vali yardımcıları ve kaymakamlara iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödeme yapılabileceği sonucu çıkmaktadır. Bu ödemelerden birisi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63’üncü maddeleri kapsamında encümen başkanı ve üyeleri ile vali yardımcıları ve kaymakamlara yapılan ödemeler, ikincisi ise 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesine göre yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır.

Buna göre, 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesinde yer alan istisna hükmü sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamakta olup, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri uyarınca yapılan ödemeleri kapsamamakta ve bu ödemelerin, diğer kanunlarda da istisna hükmü olmaması nedeniyle eskiden olduğu gibi genel hükümler çerçevesinde vergilendirilmesi gerekmektedir.

5540 sayılı Kanun ile getirilen ek ödemenin amacı, İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatındaki eş değer görevleri yapan ve aynı memuriyet kıdemindeki Mülki İdare Amirleri sınıfına dahil personelin aylıklarının eşitlenmesi ise; burada yapılması gereken, 5540 sayılı Kanuna dayanılarak yapılan ek ödeme miktarlarının, diğer Kanunlara istinaden yapılan ödemelerin gelir vergisine tabi olduğu dikkate alınarak yeniden belirlenmesidir.

Öte yandan, aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 03.06.2011 tarihli ve 2011/240 Karar, 2010/290 Esas Sayılı Kararında açıkça gelir vergisi kesilmesi nedeniyle açılan davanın temyizi sonrasındaki direnme kararında hukuka aykırılık görülmemiş ve gelir vergisi kesileceği karara bağlanmıştır.

Diğer taraftan, 5917 sayılı Kanunun 5302 sayılı kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri gereği yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamayacağı şeklindeki hükmü ise, ödeneğin kendisi ile ilgili olup ödenekten yapılacak kesintilerle bir ilgisi bulunmamaktadır. Ek ödeneğin gelir vergisinden istisna edildiğine dair gerek Gelir Vergisi Kanununda gerekse İl Özel İdaresi Kanununda herhangi bir hüküm bulunmadığına göre, Encümen Başkanı (Vali) ve üyelerine 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca yapılan ödemeden gelir vergisi kesilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddi ile 1309 sayılı ilamın 1.maddesiyle 7.037,19 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 1309 sayılı ilamın 2. maddesi ile Gümüşhane İl Genel Meclisi Başkan ve üyelerine 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca ödenen huzur hakkı ücretlerinden kesilen gelir vergisi diliminin 7.500,00 YTL' den sonra %20 yerine %15 olarak uygulandığı gerekçesi ile 1.373,76 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 10.07.2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan bazı kanun ve kararnamelerde değişiklik yapılmasına ilişkin 5917 sayılı kanunun 36 maddesinde '5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici madde ile bu kanunun 28. ve 63. maddeleri gereğince 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgilere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibine son verilir." Denildiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık Daire Kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun Ücretin Tarifi başlıklı 61.maddesinde;

“Madde 61 – (2361 sayılı Kanunun 43'üncü maddesiyle değişen madde) Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.

Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır:

1. 23'üncü maddenin 11 numaralı bendine göre istisna dışında kalan emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylıkları;

2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler;

3. Türkiye Büyük Millet Meclisi, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

4. Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

5. (3239 sayılı Kanunun 53'üncü maddesiyle değişen bent) Bilirkişilere, resmî arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

6. Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler. ”

Denilmektedir.

Anılan Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında, maddede bentler halinde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yapanların, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmektedir. Bu maddenin 1 numaralı bendinde “Hizmet erbabına ödenen ödenen ücretler ile, 61’inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalanan hariç), 103 ve 104’üncü maddelere göre” vergi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre; ücret ve ücret sayılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu’nun 61, 94, 103 ve 104’üncü maddelerine göre vergi tevkifatı yapılması suretiyle verilendirilmesi gerekmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Esas Tarife” başlıklı 103. maddesinde, “Gelir Vergisine tabi gelirler; 7500 TL’ya kadar %15, 19.000 TL’nın 7500 TL’sı için 1.125 TL, fazlası %20 ….. oranında vergilendirilir.” (2007 yılı) hükmünde yer verilmiştir.

Bu maddeden de anlaşılacağı üzere 2007 yılında ücretlere uygulanacak Gelir Vergisi Stopajı 7.500TL’ya kadar %15, sonrası için (19.000 TL’ya kadar) %20’dir. Huzur hakkı da tanım olarak ücret olduğu için aynı tarz vergilendirilecektir.

İl Genel Meclisi Başkanının 2007 yılı içerisinde aldığı huzur hakkı toplamı 16.000 TL’dan fazladır. 7500 TL’dan fazlası %20 kesintiye tabi olacaktır. Bunun yanında isimleri geçen 5 üye aynı zamanda il encümeni üyesi olmaları dolayısıyla hem il encümenliğinden hem de il genel meclisi üyeliğinden dolayı bir gelir elde ettiklerinden, ikisinin toplamına gelir vergisi dilimleri itibariyle değerlendirilmesinin yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, 5917 sayılı Kanunun 5302 sayılı kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri gereği yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamayacağı şeklindeki hükmü ise, ödeneğin kendisi ile ilgili olup ödenekten yapılacak kesintilerle bir ilgisi bulunmamaktadır. Ayrıca İl Genel Meclisi Başkanına yapılan huzur hakkı ödemeleri 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63’üncü maddelerine göre değil 24. maddesine göre yapılmaktadır.

Açıklanan nedenlerden dolayı, Gümüşhane İl Genel Meclisi Başkanı ve İl Encümen üyelerine yapılan ödemeler 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 103. maddesinde belirtilen 1. gelir dilimini aşması nedeniyle %20 oranında gelir vergisi kesilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddi ile 1309 sayılı ilamın 2. maddesiyle 1.373,76 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 1309 sayılı ilamın 3. maddesi ile Gümüşhane İl Vali Yardımcılarına ve Vali Yardımcılığına vekalet eden kaymakamlara 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 63. maddesi uyarınca yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 2.358,66 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçinin dilekçesi ve savcılık karşılaması iş bu ilamın 1. maddesinde belirtildiği gibi olup; sözü edilen maddede yer alan gerekçelerle dilekçi iddialarının reddi ile 1309 sayılı ilamın 3. maddesiyle 2.358,66 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 27.09.2011 tarih ve 33672 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.