Sayıştay 4. Dairesi 34022 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 34022

• Tutanak No: 34719

• Tutanak Tarihi: 03.04.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1334 sayılı ilamın 1.maddesi ile; İl Özel İdaresi Kanununun 63.maddesi kapsamında vali yardımcılarına verilen ödeneklerden gelir vergisi tevkifatının yapılmaması nedeniyle 6.662,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler ortak olarak vermiş oldukları dilekçelerinde özetle;

5540 Sayılı Dahiliye Memurları Kanunu, İl Özel İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanununda değişiklik yapılmasına dair Kanunun l. maddesi ile 09.06.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen "Ek Ödeme” başlıklı Ek 5. madde ile, bu ödemenin yapılacağı Kamu Görevlilerinin sayılıp, ödemenin üst sınırının belirlendiğini, ödemeye ilişkin kriterlere yer verilip oranı belirleme yetkisine ilişkin usul belirtildiğini, bu ödemeden Damga Vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılamayacağının ifade edildiğini,

Yasanın yürürlüğe konuluş amacı dikkate alındığında Mülki İdare Amirlerine diğer kanunlar uyarınca, bu kapsamda 5302 sayılı Yasa ile yapılan ödemeler için de uygulanmasının yasa koyucu tarafından hedeflendiğinin anlaşıldığını,

5540 Sayılı Kanuna dayanılarak yapılan Ek Ödemeler ile İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında eş görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki Mülki İdare Amirlerinin aylıklarının eşitlenmesini amaçlanmış olduğunu,

5 Temmuz 2006 tarihli 26213 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 01.07.2006 tarih ve 5540 sayılı Yasanın;

Ek Madde – 5: “İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında Mülki İdare Amirliği Hizmetleri sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet Memuru aylığının ( Ek Gösterge Dahil) % 200' ünü geçmemek üzere Ek Ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile Esas ve Usulleri, personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir. 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28. ve 63. maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali Unvanlara belirlenen oranların altında ek ödeme tesbit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden Damga Vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında 27.01.2000 tarihli ve 4505 sayılı Yasanın 5. maddesi ( c ) bendi ile 04.07.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3. maddesine göre ödeme yapılmaz" denildiğini,

Kanunda belirlenen Ek Ödemelerin İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 12.10.2006 tarih ve 22714 sayılı yazıları ile Vali, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar için 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63. maddeleri gereğince İl Özel İdaresi Bütçesinden yapılan ödemelerin Ek ödeme olarak dikkate alınması sonucu Ek Özel Hizmet Tazminatının noksan tesbit edildiği, yine Yasada belirtilen bu ödemelerin yapılmasına ilişkin Maliye Bakanlığının Uygun Görüşü alınarak Mülki İdare Amirliği Hizmetleri sınıfında bulunan İçişleri Bakanlığı Personeline yapılacak Ek ödemeye ilişkin Usul ve Esasların belirlendiği, 4. madde ( c ) fıkrasında açıklandığı üzere Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara İl Özel İdare Bütçesinden yapılan görev ve ek ödeneğin izin, kurs, seminer v.s. gibi nedenlerle görevi başında bulunmadıkları süreler için ödenmeyen Ek ödeme tutarlarının Genel Bütçeden karşılanmakta olduğunu, damga vergisi hariç başkaca vergi tevkifatı yapılmadığını,

Kaymakamların kanun gereği almaları gereken % 200' üne kadar Ek ödemeyi Genel Bütçeden alırken, İl Özel İdaresinden almış oldukları Ek ödenek kadar noksan aldıklarını,

Yani İl Özel İdaresinden almış oldukları Görev ve Ek ödeneğin, almaları gereken Ek ödemeden kesildiğini,

İl Özel İdaresine Vali Yardımcıları ve Kaymakamların almış oldukları Görev ve Ek Ödeneklerden, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının Denizli İli Vergi Dairesi Başkanlığının yazmış olduğu 18.10.2006 tarih ve 081184 sayılı yazısı, İzmir l. Vergi Mahkemesinin 27.11.2008 tarihli 2008/115 Esas, 2008 /155 Karar no.lu Mahkeme Kararı, İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 11.07.2006 tarih ve 15470 sayılı yazısı ve Eki Ek ödemeye İlişkin Usul ve Esaslar, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.12.2006 tarih ve 14914 sayılı yazısı, Danıştay 4.Dairesinin 2007/ 5848 Esas 2008 /5018 sayılı kararıyla da vergi kesilmemesi yönünde kararlar alındığını,

25.06.2009 tarihli 5917 Sayılı Kanunun 36. maddesinde; 22.02.2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici madde de;

Geçici madde 4- “Bu Kanunun 28 ve 63. maddeleri gereğince 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz. Çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek, borç takibi işlemine son verilir.” denildiğini,

Bu Kanun maddesinin kişi borcuna alınan tutarların kaldırılmasına yeterli olduğunu belirterek verilen tazmin hükümlerinin kaldırılmasını istemişlerdir.

Savcılık;

”Sorumlular, ilamın 1-13 üncü maddeleri ile, Vali Yardımcısı ve Kaymakamlara, 5302 sayılı Kanunun 63. maddesi gereğince yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmemesi nedeniyle verilen tazmin hükmünün;

-Ödemenin 5540 sayılı Kanunun ek 5. maddesi kapsamında olduğunu, bu ödemeden gelir vergisi kesilmediğini,

-Bu ödemenin İçişleri Bakanlığı Merkez Teşkilatı personeline ödenen ek ödemeyi telafi etmek için yapıldığını,İçişleri ve Maliye Bakanlıklarının görüşünün de bu yönde olduğunu, Muhtelif Vergi Mahkemeleri ile Danıştay Dördüncü Dairesinin bu yönde kararı olduğunu,

-Ayrıca 5302 sayılı Kanunun geçici 4. maddesi ile de bu ödemelerin tahsil ve takibinden vazgeçildiğini, ileri sürerek kaldırılmasını istemişlerdir.

İleri sürülen gerekçelerle, talebin kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılması uygun görülmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun Görev ve Ek Ödenek başlıklı 63. maddesinde;

“Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.

…”denilmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61. maddesinde;

“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmez.”denilerek ücretin tarifi yapılmıştır.

Aynı Kanunun "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94. maddesinde, Kamu idare ve müesseselerinin, söz konusu maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları,

94.maddenin 1.bendinde de; Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61. maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104. maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre, Encümen Başkanı, Encümen üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır. Çünkü Gelir Vergisi Kanununun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61. maddesinde, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmış ve bu şekilde bir iş ilişkisi bulunan personele işveren tarafından yapılan ödemenin adının (ödenek, tazminat, kasa tazminatı tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması) o ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 5302 sayılı Kanun kapsamında encümen başkanı (Vali), encümen üyeleri, vali yardımcıları ve kaymakamlara yapılan ödenek ve ek ödenek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu anlamında bir ücret ödemesi olduğundan, yukarıda sayılan personele yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir.

5540 sayılı Kanunun 1.maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dâhiliye Memurları Kanununa eklenen Ek Ödeme başlıklı Ek 5.maddede;

“İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.” denilmektedir.

Söz konusu bu düzenlemeden anlaşılacağı üzere, encümen başkanı(Vali), encümen üyeleri, vali yardımcıları ve kaymakamlara, iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödemede bulunulmaktadır. Bu ödemelerden biri, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ek ödeme, diğeri ise 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesine istinaden yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır. Buna göre, yapılan ödemelerin dayanakları farklı olduğundan, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesinde yer alan istisna hükmü, hukukun genel prensiplerine göre istisnai hükümlerin dar yorumlanması gerektiğinden, sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamaktadır. Ayrıca, vergi hukukunda kanunilik ilkesi geçerli olduğundan ve kıyas yasağı bulunduğundan, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesinde yer alan istisna hükmünün, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre ödenmekte olan ödeneklere de teşmili yasal olarak mümkün değildir.

Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2010/290 Esas nolu 2011/240 Karar nolu kararında, 5302 sayılı Kanun gereğince ödenen ödeneklerden gelir vergisi kesintisi yapılmasına ilişkin açılan davayı, 5302 sayılı Kanuna göre yapılan ödemenin gelir vergisinden müstesna olduğuna ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı, istisna hükmünün yalnızca 1700 sayılı Kanuna göre yapılan ek ödemeyi kapsadığı gerekçesiyle reddeden vergi mahkemesi ısrar kararını hukuka uygun bulmuştur.

Dilekçede, 5917 sayılı Kanun gereğince, borç takibi işlemlerine son verilmesi gerektiği iddia edilmişse de, 5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile getirilen ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici 4.madde, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63.maddelerine göre yapılan ödemelerin aslına ilişkin olup yapılan bu ödemelerin vergiye tabi olma niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle 1334 sayılı ilamın 1. maddesiyle 6.662,00 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 03.04.2012 tarih ve 34719 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.