Sayıştay 4. Dairesi 33404 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 33404

• Tutanak No: 34586

• Tutanak Tarihi: 21.03.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçilerden Faruk ARSLAN ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, duruşma talep eden dilekçilerden Haydar TATAR’A 21.02.2012 tarihinde, F. Levent ARSLAN’A ise 02.03.2012 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında, gereği görüşüldü:

1. Dilekçilerden Cemil KILIÇ 766 sayılı ilamın 8, 28, 35, 40, 46. maddelerine itiraz etmekte ise de; 766 sayılı ilam dilekçiye 22.04.2010 tarihinde tebliğ edilmiş olup, bu tarihe nazaran 832 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin son fıkrasında yazılı 90 günlük temyiz süresi 21.07.2010 tarihinde (Çarşamba) sona ermiş bulunduğu halde, dilekçi bu tarihten sonra 23.07.2010 tarihinde Sayıştay kayıtlarına intikal eden dilekçe ile başvurmuş olduğundan talebinin SÜRE AŞIMI YÖNÜNDEN REDDİNE,

2. 766 sayılı ilamın 8. maddesi ile Müteahhit Sinos İnş. Nak. ve Taah.San.Tic Lti. Şti. yükleniminde bulunan 285.429.938.787. TL kesif bedelli Silvan. Malabadi. Haydar Köprü. 11. Bölge Hududu Yolu inşaatı isinde, 7500 ve 7502 poz nolu "Prefabrik Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi" iş kaleminin birim fiyat analizinde PÇ.5O çimento yer almasına karşın fiilen PÇ.32,5 çimento kullanılarak kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 12.178,00 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde özetle; söz konusu yol yapım işinde kullanılan 7500 ve 7502 Poz no'lu prefabrik beton parke imali ve yerine döşenmesi imalatında yapıldığı ifade edilen fazla ödemenin ilama konu işe ait özel bir uygulama olmayıp Karayolları Genel Müdürlüğünce yürütülen tüm işlerdeki rutin bir uygulama olduğunu, kurumlarında kullanılan prefabrik elemanlara ait analizler incelendiğinde imalat için öngörülen kriterlerin kullanıldığı yer ve işe ait şartlardan bağımsız olarak Türkiye geneli dikkate alınarak hazırlandığının görüleceğini, bu uygulamanın sadece prefabrik eleman imali ve yerine döşenmesi imalatına ait özel bir uygulama olmadığını, yine kurumlarınca kullanılan ve paçal hale getirilmiş hemen hemen tüm birim fiyatlar için yapılmış olan bir uygulama olduğunu, birim fiyat analizleri geliştirilirken imalatın genel yapım şartları dikkate alınarak farklı arazi, malzeme ve imalat yeri kriterlerine göre ödemeye esas tespit ve kabuller yapıldığını ve birim fiyatların yapılan bu tespit ve kabuller çerçevesinde hazırlandığını, söz konusu uygulamanın prefabrik eleman için kullanılan tüm pozlar için de geçerli olduğunu, prefabrik elemanlar için kurumlarınca kullanılan analizler incelendiğinde analiz içindeki malzeme (granülometrik kum, kırılmış ve elenmiş kırmataş, çimento ve su) miktarlarının tüm işler için aynı alındığının görülmekte olduğunu, yine aynı şekilde işçilik için öngörülen süreler, makine çalıştırma sureleri, nakliye mesafeleri, nakliye katsayıları gibi tespitlerin de tüm işler için aynı kabul edildiğinin görüldüğünü, oysa tüm bu değerler imalatta kullanılan malzeme tür ve ocaktan ve bu malzeme için oluşturulan dizayna göre, kullanıldığı yer ve işe bağlı olarak nakliye mesafesi ve nakliye katsayıları ile yapım şartlarına bağlı olarak farklı olduğu bilinen bir gerçek olduğunu, ancak kurumlarınca yapılan çalışmalarda bu farklılıklar dikkate alınmadan imalata ait poz tanımına ve amacına uygun olarak bir bütün halinde değiştirilmeden kullanıldığını, zaten söz konusu imalatlar için geliştirilmiş olan paçal analizlerin amacının da bu olduğunu, 7500 pozların söz konusu olan imalatın Birim Fiyat Tariflerinde yer alan vücuda getiren her türlü malzeme, işçilik, tesis, makine, alet edevat genel giderleri ile müteahhit kârının, prefabrik bordur birim fiyatı ve analizinde esas teşkil edecek fiyatın tespiti ve izahından ibaret olduğunu, kum ve çimentonun ister yanında alınsın ister yüzlerce km. den alınsın ister çimento cinsi değişsin fiyatının değişmediğini, kaldı ki bu imalatın ödenmesi için Birim Fiyat Tarifinde Prefabrik Beton Yapma Tesisinde Şartnamesine uygun bir şekilde eğilme dayanımı 50 kf/cm2 olması şartının arandığını, bu mukavemetin elde edilebilmesi için PÇ 42,5 çimento oranının artırılarak kullanılması ile şartnamede istenilen mukavemetin elde edilmesinin mümkün olduğunu, hakediş ödemelerinde de bu kriterin arandığını, aksi halde imalat kabul edilmeyerek ret edildiğini, yani; her ne kadar analizde PÇ 50 dökme çimento yer alıyorsa da, mukavemetin elde edilmesi için diğer çimento cinslerinin belirli oranlarda artırılarak aynı mukavemetin elde edilmesinin mümkün olduğunu, ayrıca bu ödeme kriterinin kurumlarınca ihaleden önce tespit edildiğini, ihaleye katılan firmaların bu kriterleri baz almak suretiyle yapılacak imalat türleri, yerleri ve yapım şartlarını dikkate alarak ihale indirimlerini yaptıklarını, sonuç olarak 7500 ve 7502 poz no ile ödemesi yapılan prefabrik parke yapımı imalatı ödemesinin kurumlarınca hazırlanan birim fiyat amaç ve mantığı çerçevesinde yapılan genel bir uygulama olduğunu, bu uygulama sonucunda fazla bir ödeme yapılmasının söz konusu olmadığını,

Malzeme fiyat farkını düzenleyen sözleşmenin 19. 6. maddesinde özetle üretim için kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzeme için fiyat farkı ödeneceği hükmünün bulunduğunu, bu nedenle prefabrik imalatların fiilen yapımı için hangi çimento kullanılmış ise o çimento grubu için fiyat farkı ödemesinin yapıldığını, şartnamede istenilen mukavemetin elde edilebilmesi için PÇ 42,5 çimento oranı karışımda daha fazla kullanılmasından dolayı analizdeki PÇ 50 çimento miktarı esas alınarak idare lehine bir durum da söz konusu olduğunu, bundan dolayı fazla ödeme söz konusu olmadığını, ayrıca bu imalatın gerçekleştiği tarihte tenzilatın % 35 olduğu dikkate alınarak hesabın yapılması gerekirken bu işin başlangıç tenzilatı olan % 23,90 'a göre hesap yapıldığını buna göre;

Kesinti miktarının 13.561,32* 0,65 = 8 814,86*1,18 = 10.401,53 YTL olduğunun görülmekte olduğunu,

Sonuç olarak, fazla ödeme söz konusu olmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Savcılık Makamı karşılama yazısında dilekçilerin talebinin reddi ile Daire Kararının onanması yönünde görüş belirtmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirtikleri hususları tekrarlamışlardır.

Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı bulunmayan ancak yapılması idarece gerekli görülen yeni bir iş çıktığı takdirde bu yeni işe ait birim fiyatın nasıl hesaplanacağı BİGŞ’nin 20. maddesinde ve Karayolları Birim Fiyat Tarifi Kitabı 1. Bölüm Madde 2 de açıklanmaktadır.

Madde metinlerinden de anlaşılacağı üzere yeni birim fiyat tespitinin ön koşulu, yeni işe ait birim fiyatın keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde bulunmaması ve bu yeni işin yapılmasının idarece gerekli görülmesidir. Birim fiyatı keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde yer alan, ayrıca yapılması idarece gerekli görülmeyen bir iş için yeni birim fiyat tespitine gerek bulunmamaktadır.

Yapılan iş prefabrik beton imali ve yerine döşenmesi (6cm kalınlıkta) işi olup, bu işe ait 7500 ve 7502 poz nolu birim fiyatlar keşif özetinde ve Karayolları birim fiyat listesinde yer almaktadır. Bu pozun birim fiyat tarifinden çimento bedelinin de birim fiyata dahil olduğu açıkça görülmektedir. Dolayısıyla fiilen yapılan işin karşılığı olan birim fiyat keşif özetinde ve birim fiyat listesinde bulunduğu için BİGŞ. nin 20. maddesi ve birim fiyat tarifleri kitabında yer alan hükümlerden hareketle yeni birim fiyat tespiti mümkün değildir. Burada esas olan, işin YFŞ. nin 56. kısmında belirtilen esaslara ve birim fiyat tariflerine uygun olarak yapılmasıdır.

Sözleşme eki keşif özet cetvelinde yer alan bir işin birim fiyat tarifi değişmedikçe ve iş birim fiyat tariflerinde belirtilen esaslara göre yapılmışsa yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşme birim fiyatı değiştirilemez.

İşe ait birim fiyatlar ihaleden önce belirlenerek keşif özetine konulmuş, bu fiyatların da dahil olduğu toplam keşif bedeli üzerinden işin ihalesi yapılmış, belli koşullarda rekabet sağlanarak yüklenici seçilmiş ve sözleşme bağıtlanmıştır. Keşif özetinde yer alan birim fiyatlar sözleşme birim fiyatı olmuştur. Yapılan uygulama sözleşme hükümlerinin ve birim fiyatının uygulanmasından ibaret olup yeni birim fiyat yapılmasına imkan bulunmamaktadır.

Prefabrik beton imali ve yerine döşenmesi imalatının işin projesine, YFŞ. nin 56. kısmına ve 7500 ve 7502 poz nolu birim fiyatların tarifine uygun olarak yapılmadığına ilişkin bir tespit de bulunmamaktadır. Yapılan ödemeler sözleşme gereği olup mevzuata uygundur.

Bu itibarla, dilekçilerin iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 8. maddesiyle 12.178,00 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

3. . 766 sayılı ilamın 28. maddesi ile Nurşah İnş. San. Tic.Ltd. Şti. taahhüdünde bulunan, 1.991.590.094.181. TL keşif bedelli, Cizre. Şırnak Yolu işinde, Demirli imalatlarda, demir fiyatı düştüğü halde fiyat farkı kesintisinin yapılmaması suretiyle kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 1.979,38. YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde; Nurşah İnş. San. Tic.Ltd. Şti. taahhüdünde bulunan Cizre-Şırnak Yolu işinde, demirli imalatlarda, demir fiyatı düştüğü halde fiyat farkı kesintisinin yapılmaması nedeniyle belirtilen 1.979,38-YTL’ lik fiyat farkına ait hesaplamalar 50-Ek 2 nolu hak ediş raporunda yapıldığı ilam öncesi sorguya verilen cevapta bildirilmiş olmasına rağmen tazmin kararı verildiğini bu nedenle temyiz yoluna başvurulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Savcılık karşılama yazısında, yapılan tahsilat ilamın infazı mahiyetinde olduğundan yapılacak işlem bulunmadığına karar verilmesinin uygun olacağını belirtmiştir.

766 sayılı ilamın 28. maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın hükmü veren Daireye GÖNDERİLMESİNE,

4. 766 sayılı ilamın 35. maddesi ile Açık San. Tic. Ltd. Şti yükleniminde bulunan Yalova. Topçular. Altınova yol yapımı işinde;

A) 15.052/6 poz nolu "Titreşimli Silindir ile Sıkıştırma Yapılması" birim fiyatı ile ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 740,33-YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

B) 6400/M-M poz nolu 5 cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifiye Bitüm ile) birim fiyatı ile bedeli ödenen imalatta kullanılan bitümlü malzemeye; 4300/PMB poz nolu Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm (PMB) Hazırlanması ve 4436/1 poz nolu Büyük Plent Ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm Kullanılarak Asfalt Beton Kaplama Hazırlanması için Gerekli İlave işler birim fiyatlarının da ödenmesi sonucunda kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 16.375,12 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

C- İdare malı bitüm kesintinin hatalı yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 340.334,80 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

A) Dilekçiler ilamın A fıkrası ile ilgili olarak dilekçelerinde özetle; Yollar Fenni Şartnamesinin dolgu yapılmasını anlatan 14.kısmı dikkatle incelendiğinde yol bünyesinde dolgu yapılması imalatının malzeme özellikleri dışında üç ana bölüm halinde tarif edildiğini,

Bunların:

1. Dolgu zemininin hazırlanması

2. Dolgu yapılması kuralları ve dolgu tabakalarının oluşturulması

3. Dolguların sıkıştırılması

Olarak belirlendiğini,

Ödemeye esas birim fiyatlar oluşturulurken de aynı paralellikte hareket edildiğini, buna göre yapılan işler ve ödemeleri 2 bölüm halinde ifade etmek gerekirse;

a- Dolgu öncesi çalışmalar

b- Dolgu yapılması

Olarak özetlenebileceğini,

Görüleceği üzere dolgu tabanının sulanarak sıkıştırılmasının, zayıf ve bitkisel toprak kazısı sonrası yapılan bir işlem olduğunu, yarma ve ariyetten gelen malzemeyle yapılan dolguyla ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca Poz no 2200 ve 2202'ye ait birim fiyatlar incelendiğinde birim fiyata dahil olmayan masraflar bölümünde dolgu altlarında yapılacak zayıf ve bitkisel toprak kazısı ile sulama ve sıkıştırmanın, ödemenin dışında ayrı bir imalat olarak bırakıldığının görülmekte olduğunu, buna göre zayıf ve bitkisel toprak temizliğine ait imalatın 2200 ve 2202 Poz nolu imalatlara ait ödemelerin alt sınırı olarak belirlendiğini,

2200 ve 2202 Poz nolu yarma ve yan ariyet kazısı yapılması imalatlarına ait birim fiyat tarifleri incelendiğinde dolgu tabanının sıkıştırılmasına ait bir ifadenin birim fiyat içinde yer almadığını, aynı şekilde 2200 ve 2202 Poz nolu imalatlara ait analizler (Poz No: 15-001/A-B'den 15.023/B'ye kadar) incelendiğinde sıkıştırma bedeli olarak herhangi bir ödemenin analizlerde yer almadığını (EK Poz No: 15-001/A analizi), kaldı ki 2200 ve 2202 poz nolu yarma ve ariyet kazısından dolguya gelen malzemenin sulanıp sıkıştırılması işleminin birim fiyata dahil olmayan imalatlar arasında yer alıp poz no 2209 ile ayrıca ödendiğini,

2209 Poz nolu Dolguya gelen Her cins ve Klastaki Kazı Malzemesinin sulanması ve sıkıştırması imalatına ait birim fiyat tarifi incelendiğinde Birim Fiyata dahil olan Masraflar bölümündeki "Sulama ve Sıkıştırma malzemelerinin iş başında temini, dolguya gelmiş ve sıkıştırma makinelerinin cinsine göre ……………. " diye devam eden ifadede incelendiğinde, bu pozla yapılan ödemenin dolguya gelen yarma yan ariyet kazısı ile ocak ariyet kazısı malzemesiyle sınırlı olduğunu, dolgu tabanında yapılan sıkıştırma imalatını kapsamadığını, belirtilen açıklamalar neticesinde dolgu tabanında yapılan sulama ve sıkıştırmanın ayrı bir imalat olduğunu, 2200, 2202 ve 2209 poz no'lu imalatlar dışında yer aldığını ve ayrıca ödenmesi gerektiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedirler.

B) Dilekçiler ilamın B fıkrası ile ilgili olarak dilekçelerinde özetle; 6400/M-M poz nolu 5 cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 m2 Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Modifiye Bitüm ile) birim fiyatı ile bedeli ödenen imalatta kullanılan bitümlü malzemeye; 4300/PMB poz nolu Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm (PMB) Hazırlanması ve 4436/2 poz nolu Büyük Plent Ünitesinde PMB Kullanılarak Asfalt Beton Kaplama Hazırlanması için Gerekli İlave İşler birim fiyatlarının da ödenmesi ile ilgili olarak;

Asfalt karışımların kalitesinin arttırılması-ömürlerinin uzatılması hususunda önemli araştırmalar yapıldığını, rafinerilerden alınan AC 60-70 pen asfalt çimentosunun muhtelif katkılarla iyileştirilmesinin gündeme gelindiğini, bitümün modifiye edilmesinin hızla geliştiğini, modifiye edilmiş (iyileştirilmiş) bitüm ile yapılan karışımlarda gerilme, çatlama esnekliği sağlandığını, tekerlek izleri oluşumunun önlendiğini, gelişmiş ülkelerin karayollarında normal (klasik) bitümün modifiye edilmesi ve modifiye edilmiş bitüm ile asfalt karışımın yapılması işinin, ülkemizde de birçok yolda uygulandığını, özellikle 1997'den sonra yapılan tüm asfalt betonu kaplamalı yol inşaatlarında, aşınma tabakasının modifiye edilmiş bitüm ile yapılması şeklinde ihalelerinin yapıldığını,

İlamda; 6400/M-M pozuna ödeme yapıldıktan sonra bu işin birer tamamlayıcısı olan yalnızca modifiye bitüm ile yapılan asfalt karışımlarında kullanılan ve başka hiçbir yerde kullanılmayan 4300/PMB ve 4436/2 pozlarına da ödeme yapılmasının fazla ödeme olduğunun iddia edildiğini, bu nedenle poz no 6400/M-M 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu Aşınma tabakası yapılması işinin ne olduğunun, nasıl yapıldığının ve birim fiyat tariflerinde nasıl tarif edildiği ile yeni birim fiyat olarak yapılan fiyatının analizinin nasıl yapıldığının açıklanması gerekmekte olduğunu,

5 cm Sıkışmış Kalınlıkta Aşınma Tabakası: Agrega ve bitümün plentte karıştırılması, yola götürülerek finişerle serilmesi ve silindirle sıkıştırılması işlerini kapsadığını,

Sorguda da açıklıkla belirtildiği gibi Birim Fiyata Dahil Olmayan Masrafların; “Bitümlü malzeme bedeli, bitümlü malzemenin teslim yerinden depo tankına kadar taşınması, taşıma dolayısıyla soğuyan bitümlü malzemenin emiş derecesine kadar ısıtılması, bitümlü yapıştırıcının yol boyunca taşınması, bitümlü karışımın işbaşına taşınması, şehir içlerinde yapılan süpürme işlerinde tretuvara konan süprüntü malzemenin vasıtalara yüklenmesi, taşınması ve boşaltılması, doğal kumun plente taşınması” olduğunu, burada da belirtildiği gibi, aşınma tabakasının teşkilinde kullanılan karışıma giren bitümlü malzeme bedelinin ayrıca ödenmesi gerektiğini,

Bitümün asfalt betonu karışımında bağlayıcı görevi yaptığını, betonda çimentonun asfaltta da bitümün karışımın bağlayıcısı olduğunu, çimentonun değişik tipleri, cinsleri ve katkıları olduğu gibi asfalt betonu karışımında kullanılan bitümün de değişik tipleri, cinsleri ve katkıları olduğunu, klasik anlamda yapılan aşınma tabakalarında bitüm olarak, rafinerilerden alınan AC 60-70 pen asfalt çimentosu kullanıldığını, yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı gelişmiş ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de son yıllarda bitüm modifiye edilerek (iyileştirilerek) kullanılmaya başlandığını, Yalova-Topçular-Altınova işinde de bitümün şantiyedeki özel plentlerde modifiye edildiğini, bu iş için asfalt plenti dışında ayrıca modifiye bitüm plenti de şantiyede kurulduğunu,

Rafineriden alınan bitümün, asfalt plentinin dışında ayrıca kurulan modifiye bitüm plentinde özel katkı malzemesi polimerler ile karıştırılarak (özel modifiye bitüm plentinde 185 °C sıcaklıklarda ( -ki normal karışımlarda bu sıcaklık 155 °C dir.) 3-4 defa karıştırılıp, değirmenlerden geçirilerek) modifiye bitüm elde edildiğini, bu nedenle poz no 6400/M-M 5 cm. sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt aşınma tabakası fiyatının içersinde olmayan ve ayrıca ödenmesi gerekli olan bitümlü malzeme bedeli olarak da Polimer modifiye bitüm imalatı ile ilgili tüm imalatların da ödenmesi gerektiğini, bunların; bitümlü malzeme bedeli, polimerler (katkılar), karışımı hazırlayan özel modifiye bitüm plenti bedeli ve karışıma giren agregalı karışımın da asfalt plentinde yüksek sıcaklıkta ısıtılması olduğunu, bunlara dayanılarak bitüm bedelinin 4300 pozundan, polimerlerin (katkılar) Özel pozdan (faturadan), polimer modifiye bitümü hazırlayan özel plent bedelinin 4300/PMB pozundan, agreganın yüksek sıcaklıkta ayrıca ısıtılmasının da 4436/2 pozundan hakedişlerde ödenmesi gerekmekte olduğunu, ilama alınan hususlardan birinin, 4300/PMB pozuyla ödenen özel modifiye bitüm plentinde PMB hazırlanması olup, ödemenin yapılan işler karşılığı ve yerinde olduğunu, herhangi bir fazla ödeme söz konusu olmadığını, ilamda, fazla ödeme olduğu iddia edilen ikinci hususun 4436/2 poz nolu büyük plent ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm kullanılarak asfalt betonu kaplama hazırlanması için gerekli ilave işler olup, yapılan bu ödeme ilgili poz nolu tarifinde de açıklıkla belirtildiği gibi ilave işler karşılığı olduğunu, analizinde görüleceği gibi birim fiyata yalnızca ilave işler konulduğunu, ilave olarak yapılan bu işler karışıma giren modifiye bitüm ve agreganın normal asfalt betonu karışımlarına göre daha fazla (+30 °C) ısıtılması olduğunu,

6400/M-M 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (modifiye bitüm ile) ve 6400/M 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması analizleri incelendiğinde, iki birim fiyat arasındaki farkın %74.26'nın sert taş kullanımı nedeniyle, %24.61'nin ise aşınma tabakası karışımın plent ünitesinde hazırlanması, serilmesi ve sıkıştırılması kalemlerinden ileri geldiğinin görülmekte olduğunu (Toplam %98.87), ayrıca ekte sunulan 6400/M-M analizinde de görüldüğü üzere 4300/PMB Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm(PMB) Hazırlanması ve 4436/2 Büyük Plent Ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm kullanılarak "Asfalt Betonu kaplama" ve Bitümlü Sıcak Temel Hazırlanması için Gerekli ilave işler bulunmadığını,

6400/M-M VE 6400/M POZLARININ KIYASLANMASI

GRUPLAR 6400/M-M (YTL) 6400/M (YTL) FARK (YTL)

A 2.065.924 1.623.994 441.930

B 162.292 155.580 6.712

C 205.577 205.577 0

D 3.075.684 2.929.223 146.461

TOPLAM 5.509.476 4.914.373 595.103

6400/M-M 2004 Yılı Birim Fiyatı (YTL) = 5.509.476

6400/M 2O04 Yılı Birim Fiyatı (YTL) = 4.914.373

FARK: = 595.103

GRUPLARA GORE FARKLARIN TOPLAM FARK İÇİNDEKİ YÜZDELERİ

A % 74.26

B % 1,13

C % 0,00

D % 24,61

Dolayısı ile iki birim fiyat arasındaki farkIN 6400/M-M poz nolu birim fiyata ilişkin imalatın modifiye bitüm ile yapılması nedeniyle olmayıp karışımda sert taş kullanılması ve 4440/M pozu ile analize dahil olan karışımın hazırlanması, serilmesi ve sıkıştırılmasından kaynaklandığını, bu pozların analizleri incelendiğinde modifiye bitümün elde edilmesi ile ilgili olarak hiçbir işlemi kapsamadığının açıkça görülmekte olduğunu, geriye kalan % 1,13 oranında ki bölümün ise kuru agrega ağırlığının artması nedeniyle artan bitüm miktarının depolanması, emiş derecesine kadar ısıtılması ve aktarılmasını kapsadığını,

Dolayısıyla, modifiye bitümün hazırlanması ve aşınma sıcak karışım imalatının karışım sıcaklığının 155 °C 'den 185 °C 'ye çıkmasıyla ilgili ilave işlerini kapsamadığının görülmekte olduğunu,

Bu nedenle, söz konusu ilave pozların düzenlendiğin, aksi halde modifiye bitümlü aşınma tabakası imalatı ile modifiye bitümsüz aşınma tabakası imalatı arasında hiçbir bedel farkının olmayacağını,

Ayrıca modifiye bitümle asfalt betonu imalatları analizlerinin hazırlanması için Genel Müdürlükçe uzman kişilerden oluşan komisyon kurulmuş ve bu komisyonun modifiye bitümlü aşınma tabakası imalatı ile ilgili hazırladıkları,

4300/PMB Özel plentte modifiye bitüm hazırlanması,

4436/2 Büyük plent ünitesinde polimer modifiye bitüm kullanılarak asfalt beton kaplama hazırlanması için gerekli ilave işler;

adlı pozların 16.07.1999 tarihinde Genel Müdürlük Makamınca uygun görülerek 21.07.1999 gün ve 1826 sayılı KGM İç Genelgesi ile tüm Merkez ve Taşra teşkilatına uygulanması için talimat verildiğini, bu talimat gereğince taraflarınca işlem yapıldığını,

İlamda fazla ödeme olarak iddia edilen; 4300/PMB poz nolu ve 4436/2 poz nolu işlere ait ödemelerin, fiilen yapılan gerçek işler karşılığı yapılan ödemeler olduğunu, dolayısıyla yerinde olmayan veya yapılmamış olan bir iş için ödeme söz konusu olmadığını,.

Bununla birlikte yapılan ödemelerin sözleşmeye uygun olduğunu, şöyle ki: sözleşmenin 17.10.1997 tarihinde imzalandığını, 03.11.1997 tarih ve 3877-7034 no ile Sayıştay Başkanlığınca Tescil edildiğini, sözleşme eki keşif özetleri 3-Üstyapı bölümünde; 6400/M-Poz No'lu "5 cm. sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) poz no'lu birim fiyatın yer aldığını,

Karayolları Genel Müdürlüğünün 2003 yılı İdare hesabının Sayıştay 3.Dairesince yapılan yargılama sonucu düzenlenen 21.06.2005 tarih ve 537 sayılı ilamı ile anılan konuda beraat hükmü kararı verildiğin, ayrıca 30.01.2007 tarih ve 29073 no.lu Temyiz Kurulu tutanağındaki ref kararında açıklamalarının teyiden hüküm altına alındığını belirterek ilamın B fıkrası ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedirler.

C) Dilekçiler ilamın C fıkrası ile ilgili olarak dilekçelerinde özetle; Bitümlü kaplama işleri sözleşmesinin; “34.1 a maddesi: idarece verilen bu malzemeler için ihzarat bedeli ödenmeyerek aşağıdaki işlem yapılır. 34.1 b) Agrega, Bitümlü Malzeme ve Bitümlü Yapıştırıcı için; İnşaat bünyesine giren idare malı agrega bitümlü malzeme ve bitümlü yapıştırıcı için müteahhide "Zatı Bedel, Kar ve Genel Masraf ödenmez. Ancak bu malzemelerin teslim yerinden işbaşına kadar taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, depolanması gibi müteahhit tarafından yapılan işlerin bedelleri ödenir.” Hükümlerini içerdiğini,

Ayrıca 34.1.a maddesinde demir ve çimentonun müteahhit tarafından temini gereken işlerde idarece müteahhide demir ve çimento verilmesi halinde, (K) değeri sıfırdan büyük (K>0) olmak şartıyla K=t-0,20 değerinin; sözleşme yılında sözleşme birim fiyatı ile, uygulama yılında uygulama yılı birim fiyatı ile çarpılarak hakedişten kesileceğini, Formüldeki (t) değerinin yüzde olarak müteahhit indirimini gösterdiğini,

Bu işte ödeneklerin kısıtlı olması nedeniyle uzun yıllar devam eden yapım çalışmalarının kısa bir sürede tamamlayarak söz konusu yolun güvenli bir şekilde trafiğin hizmetine sunulması için Genel Müdürlüklerinin Olur'u ile bitüm'ün idare tarafından karşılanmasının uygun görüldüğünü, işin tenzilatının 48,30 olması nedeniyle tenzilat farkının kesilmesi için yapılan çalışmalar neticesinde;

F= 1,25 karlı bitüm fiyatı

t= tenzilat

Hesap esaslarını bitümün müteahhide maliyeti ve idareye maliyeti arasında çıkan tenzilat farkı olduğunu,

1 F = F (1 -t)

1. 25

(İdare aldığında) (Müteahhit Aldığında)

1 F-F (1-t)

1. 25

0,8 F - F+ Et

• 0,2,0 F +Ft

F (t-0,20)xMiktar = Bitüm kesintisi

Görüldüğü gibi yapılan hesap sözleşmenin 34.1.a maddesinde belirtilen K=t-0,20 formülü ile aynı olduğunu,

Dolayısıyla yapılan örneklerde de görüleceği üzere ister sene başı fiyatlarıyla ister uygulama yılı fiyatlarıyla hesap yapılsın tenzilattan doğan kesinti miktarının aynı olduğunu,

Tenzilat: % 48,30

Poz No: 4300

Miktar: 1398 ton

Birim Fiyat: 612,50 YTL.

Rayici Fiyat: 490.00 YTL.

a) Sene başı fiyatlarıyla değerlendirildiğinde;

1398 x 612,50 x 0,517 = 442 694,17 YTL firmaya ödenecek miktar

1398 x490 = 685 020 idareye maliyet

242 325,83 YTL. fark

Yapılan kesinti 1398x612,50x(0.4830-0.20)= 242 325,82 YTL

b) Uygulama yılı fiyatlarıyla değerlendirildiğinde:

1398 612,500.517 =442.694,17 YTL.

*260,760 (513,00 - 490.00) = 5.997,48 YTL.

1137,299(584,00-490,00) = 106 906,10 YTL*

555 597,76 YTL firmaya ödenmesi gereken.

1398*570,76 = 797 923.57 YTL idare maliyet

242 325.82 YTL fark

Yapılan kesinti 1398x612,50x(0.4830-0.20)= 242 325,82 YTL.

Görüldüğü gibi tenzilat farkından dolayı yapılan kesinti her iki işlemde de aynı olduğu ve yapılan kesintinin doğru olduğunun görülmekte olduğunu, ayrıca dikkat edilmesi gereken diğer konunun uygulama tarihinde fiyat üzerinden kesinti yapma durumunda müteahhidin alması gereken malzeme fiyat farkının da dikkate alınması gerektiğini,

Sonuç olarak idarelerinin yapmış olduğu kesinti işleminin doğru olduğunu belirterek ilamın bu fıkrasında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedirler.

Savcılık karşılama yazılarında, ilamın 35/A maddesiyle verilen tazmin hükmü ile ilgili olarak, Temyiz Kurulunun benzer konuda verdiği 25.05.2010 tarihli ve 31485 (Tutanak) sayılı kararı uyarınca talebin kabul edilmesi,

İlamın 35/B maddesiyle verilen tazmin hükmü ile ilgili olarak, Sayıştay Temyiz Kurulunun 25.05.2010 tarihli ve 31478 (Tutanak) sayılı kararı da bu yönde olduğundan talebin kabul edilmesi,

İlamın 35/C maddesiyle verilen tazmin hükmünün onanması,

Yönünde görüş bildirmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirtikleri hususları tekrarlamışlardır.

A) 2200 Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş.’nin 10., 11., 12., 14., 15. ve 40.kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde, her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:

Yarma, yan ariyet ve dolgu sahalarındaki temizleme ve sökme işlerinin yapılması, gerektiğinde kompresör ve patlayıcı madde de kullanılarak yarma ve yan ariyet sahalarında; zayıf zemin, bataklık, yumuşak veya sert toprak, yumuşak veya sert küskülük, yumuşak kaya, sert kaya ve çok sert kaya kazılarının yapılması, kırmataş, şose ve asfalt sökülmesi, bunlardan çıkan her cins kazı ve sökme malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi, nihai ortalama 100 m. mesafeyi kadar taşınması, boşaltılması, tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilecek yerlerde, idarece istenecek şekilde depo veya istif edilmesi suretiyle her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısının yapılması ve kullanılması, aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

Dolgu veya depoya gidecek beher m³ kazının nihai ortalama 100 m. den fazla mesafeye taşınması, yol kamulaştırma sahası ile ariyet ve ocak yerlerinde yapılacak “Ağaç kesme ve daha önce kesilmiş ağaçların köklerinin sökülmesi” işleri, dolgu altlarında yapılan zayıf (bitkisel toprak v.s.) ve oynak (batak ve balçık) zemin kazıları, dolgu altlarındaki mevcut yol yüzeylerinin sürülerek kabartılması işleri, kazılmış malzemenin dolgularda kullanılması sırasında yaptırılan “Sulama” ve “Sıkıştırma” işleri, Poz 18.190 dışındaki yıkma ve sökme işleri.

2202 Her Cins ve Klastaki Zeminde Ocak Ariyeti Kazısı Yapılması ve Kullanılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Zayıf zemin, yumuşak veya sert toprak, yumuşak veya sert küskülük zemin, yumuşak kaya, sert kaya, çok sert kaya dahil her cins ve klastaki zeminde Y.F.Ş.nin 10, 11, 12, 14 ve 15 kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde temizleme ve sökme işleri ile ocak ariyet kazısı yapılması ve kazının kontrol mühendisinin göstereceği yerlerde kullanılması.

Birim Fiyat Dahil Olan Masraflar

Poz 2200 deki gibidir.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar

Poz 2200 deki gibidir.

Ölçü: Poz 2200 deki gibidir.

15.052/6 poz nolu, titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Poz 15.051 deki esaslar dahilinde titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması.

15.051 poz nolu, titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş.nin 14. kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Niteliği yukarıda belirtilen titreşimli silindirin işbaşında temini ve sıkıştırmanın yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme. makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş. nin 11,12,14,ve 15. kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde yol dolgusunun zemine oturacağı kısımlardaki her cins zayıf zemin, bitkisel toprak, batak ve balçık zeminlerin kazılması ve kullanılması. Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Yol dolgusunun oturacağı kısımlarındaki zayıf zemin, bitkisel toprak, batak ve balçık zeminlerin kazılması, kazı malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi, nihai ortalama 100 m mesafeye kadar taşınması, boşaltılması tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilen yerlerde, idarece istenecek şekilde depo edilmesi, suretiyle hafriyatın yapılması, aşağıda "birim fiyata dahil olmayan masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar. Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar: Şevlere veya depoya gidecek beher m3 kazının nihai ortalama 100 m.den fazla mesafeye taşınması, dolgu altlarında yapılacak "ağaç kesme" işleri. ÖLÇÜ: Yukarıdaki sayılmış malzemenin kazılmadan önce yerinde ölçülen ve sahalar ortalaması metodu ile hesap edilen m3 cinsinden hacmidir. ÖDEME: Birim Fiyat Cetvelinde, Poz 2204 deki <> m3 birim fiyatı üzerinden yapılır. NOT: 1- Dolgu altlarına rastlayan kesimlerde yapılacak temizleme ve sökme işleri, 2200, 2210, 2220, 2230/1, 2230/2, 2230/3 Poz No.lu birim fiyatlara dahil edilmiş bulunduğundan bu işler için ayrıca ödeme yapılmaz. 2- Projede gösterilmiş bulunan yol ekseni herhangi bir sebeple değişse dahi yeni yol ekseni üzerindeki dolguların altlarında yapılacak zayıf (bitkisel toprak vs.) ve oynak (batak ve balçık) zemin kazıları için de bu birim fiyat aynen uygulanır.

İlamda; 2200 ve 2209 poz nolu birim fiyatlara dahil bulunan işlemler dışında dolgu imalatı yapılmadığı, 15.052/6 poz nolu tarif gereğince, titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması işleminin Y.F.Ş.nin 14. kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde yapılmasının hüküm altına alındığını ve yol dolgusuyla ilgili olamadığı hüküm altına alınarak, mükerrer olan bu işlem için tazmin hükmedilmiştir.

Dilekçiler, 2209 pozu ile yapılan imalatın dolgu malzemesinin sıkıştırılması işlemi olduğunu, 15.052/6 pozu ile yapılan imalatın ise kazı yapılan ve dolguya hazırlanan zeminlerdeki dolguya elverişli olmayan ağaç köklerinin temizlenmesi, zayıf toprak ve benzeri malzemenin giderilmesi işlemleri olduğunu ve bu işlemlerin karşılığının diğer birim fiyatlara dahil bulunmadığını iddia etmektedir.

Yollar Fenni Şartnamesinin Yol Alt Yapısı başlıklı 2. Bölümünün; 11. Kısmı, zayıf zeminlerin kaldırılıp depo edilmesi ve oynak (batak) zeminlerde inşaat metotları, 14. Kısmı ise dolgularla ilgilidir.

Dolguda kullanılacak malzemenin temini 2200’lü pozlarla, sıkıştırma işlemi de 2209 pozu ile yapılmaktadır. Adı geçen işte ayrıca 2204 poz nolu Dolgu Altlarındaki Her Cins Zayıf Ve Oynak Zeminlerin Kazılması fiyatı kullanılmıştır. Dilekçi zayıf zemin kazısı yapıldıktan sonra 15052/4 poz nolu sıkıştırma işleminin yapılarak zeminin dolguya hazır hale getirildiğini iddia etmektedir. Bu işlemin de YFŞ’nin 14.3 kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde, zayıf zemin kazısı yapıldıktan sonra yapılan titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması işlemi olduğunu iddia etmektedir. Bu işlemler YFŞ ile yapılması kayıt altına alınan işlemler olup, bu işlemlerin karşılığı ilamda belirtilen fiyatlara dahil bulunmamaktadır. İlamda, dolguya elverişli olmayan zayıf zemin vb. malzeme bulunması durumunda bunun depoya nakledilmesi gerektiği, hak ediş raporlarında bununla ilgili bir ödeme bulunmadığından gerçekte böyle bir işlemin de yapılmadığı iddia edilmekte ise de, bu malzemelerin 100 metreden uzağa depolanması gereken durumlarda nakliye bedeli ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, dilekçilerin iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 35. maddesinin A fıkrası ile 740,33-YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

B) Karayolları Genel Müdürlüğünün 25.08.1997 tarihli oluru ile 6400/M-M 5 cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifiye Bitüm ile) birim fiyatının analiz ve tarifi tesbit edilmiş ve bu tarihten sonra yapılacak ihalelerde geçerli olmak üzere uygulamaya konulmuştur.

6400/M-M 5 cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifiye Bitüm ile) birim fiyat tarifinde bu imalatın yapım şartları:

“Y.F.Ş.’nin 74.kısmındaki ve Özel Teknik Şartnamesindeki esaslar ve şartlar dahilinde, 5 cm. sıkışmış kalınlıkta 1 m² sıcak karışım asfalt betonu aşınma tabakası yapılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:

Gerekli makine ve teçhizatın işbaşında temini, montajı ve demontajı, taşın ocaklardan çıkarılması, konkasöre verilecek ebatta kırılması, vasıtalara yüklenmesi, ocak-konkasör arasında nihai ortalama 150 m. mesafeye kadar taşınması, boşaltılması, konkasöre verilmesi, şartnamesinde belirtilen veya idarece istenilen granülometriyi elde edecek şekilde konkasörle kırılması ve elenmesi, gerektiğinde ilave fiiller ve doğal kum temini, munzam elemeler ve granülometri ayarlama işlerinin yapılması, konkasör altının boşaltılması, agreganın vasıtalara yüklenmesi, plent sahasındaki depo yerine taşınması ve boşaltılması, depo yerinde taşıma vasıtalarına yüklenmesi, plent silosuna kadar taşınması, siloya boşaltılması, ısıtılması, kurutulması, elenerek gruplara ayrılması, karıştırıcıya nakli, buhar jeneratörü için gerekli suyun işbaşında temini, bitümlü malzemenin depo tankına aktarılması, depo tankında emiş derecesine kadar ısıtılması ve servis tankına aktarılması, depo ve servis tankında depolanması, tatbik derecesine kadar ısıtılması, miksere istenilen miktarda püskürtülmesi, agrega ve bitümlü malzemenin şartnamesine göre karıştırılması, kaplama yapılacak yol sathının ve kaplama anında ek yerlerinin süpürülmesi ve çıkan süprüntü malzemesinin platform dışına atılması veya tretuvar üzerine konulması, bitümlü yapıştırıcı (RC/250) hazırlanması, depolanması, distribütöre aktarılması, tatbik derecesine kadar distribütörde ısıtılması ve püskürtme borusu ile veya borunun yanaşmadığı yerlerde el ile püskürtülmesi, sıcak bitümlü karışımın taşıma vasıtalarına yüklenmesi, finişere boşaltılması, elektronik duyargalı finişerle serilmesi, tokmaklanması, demir merdaneli ve lastik tekerlekli silindirlerle sıkıştırılması, gerektiğinde ek yerlerinin ısıtılması, kesilmesi, kenarların ve ek yerlerinin tanzimi, geometrik standardın temini için aletli ölçmelerin yapılması, elektronik duyargalı finişer için yan baz hattının yerleştirilmesi, kot almaya yarayacak ayarlı ofset hattının teşkili, aplikasyon, nivelman vs. yapılması, taşıma kamyonlarının plentte bekletilmeleri, finişerle beraber çalışmaları ve sırası gelinceye kadar beklemeleri karşılığı, araştırma ve teknik nezaret işlerinin yapılması suretiyle aşınma tabakasının teşkili ile aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alat ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar,

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

Bitümlü malzeme bedeli, bitümlü malzemenin teslim yerinden depo tankına kadar taşınması, taşıma dolayısıyla soğuyan bitümlü malzemenin emiş derecesine kadar ısıtılması, bitümlü yapıştırıcının yol boyuncu taşınması, bitümlü karışımın işbaşına taşınması, şehir içinde yapılan süpürme işlerinde tretuvara konan süprüntü malzemesinin vasıtalara yüklenmesi, taşınması ve boşaltılması, doğal kumun plente taşınması,

Ölçü:

5 cm. sıkışmış kalınlıktaki aşınma karışımının metrekare cinsinden alanıdır.

Ödeme:

Birim Fiyat Cetvelinde, poz 6400/M-M deki “5 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifiye Bitüm ile)” m² birim fiyatı üzerinden yapılır.

Not:

(1) Aşınma, projede belirtilen 5 cm. kalınlıkta serilecektir. Tolerans olarak T 0.5 cm. kabul edilecek olup, tabaka kalınlığının toleranstan fazla serilmesi halinde fazlası için ödeme yapılmayacak veya fazla kalınlık kazıtılacaktır. Toleranstan eksik serilmesi halinde ise, her türlü masrafı müteahhide ait olmak üzere aşınma tabakasının tamamı kazınacak ve yeniden sıkışmış kalınlıkta 5 cm. serilecektir.

(2) Kullanılan karışımın hacmi (sıkışmış kalınlık x genişlik x uzunluk) ile 2,45 T/m³ yoğunluğun çarpımından bulunan ağırlık kullanılan karışımın yola nakli ödenmesine, bu ağırlıktan işyeri karışımı formülünde belirtilen bitümün ağırlığı düşüldükten sonra, kalan ağırlık ise ocak taşının ocaktan konkasöre naklinin ödenmesinde esas alınır.

(3) Bitümlü karışım içindeki agrega karışım oranlarının değişmesi veya ilave fiiller ve/veya kum gerekmesi halinde, herhangi bir munzam Ödeme veya yeni fiyat yapılmaz.

(4) Konkasör, plent sahasına kurulacak ve agreganın plente taşınması için ayrıca herhangi bir bedel ödenmeyecektir. Ancak, plent sahasının yetersizliği nedeniyle, idarenin yazılı izni ile konkasörün plent sahasının dışında kurulması halinde, agreganın konkasörden plente kadar taşınması bedeli ayrıca ödenecektir.

(5) Bu birim fiyat Los Angeles aşınma değeri (B tipi) % 18 ve daha düşük olan taşımalar için geçerlidir.

(6) Poz 6100/2 deki Not (2) ve (3) gibidir,” olarak tarif edilmiştir.

6400 M-M poz nolu birim fiyat 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile), 4400/PMB poz nolu birim fiyat özel plentte polimer modifiye bitüm hazırlanması, 4436/2 poz nolu birim fiyat da polimer modifiye bitüm kullanarak asfalt betonu kaplama ve bitümlü sıcak temel hazırlanması için gerekli ilave işler, birim fiyatlarıdır.

6400/M-M Poz No'lu Birim Fiyat 2000 yılı Birim Fiyat Listelerinden başlayarak bugüne kadar yayınlanan tüm Birim Fiyat listelerinde yer almış olup; Birim Fiyata dahil olmayan masraflar bölümünde;

Bitümlü malzeme bedeli, bitümlü malzemenin teslim yerinden depo tankına kadar taşınması, taşıma dolayısıyla soğuyan bitümlü malzemenin emiş derecesine kadar ısıtılması, bitümlü yapıştırıcının yol boyunca taşınması, bitümlü karışımın iş başına taşınması, şehir içinde yapılan süpürme işlerinde tretuvara konan süprüntü malzemenin vasıtalara yüklenmesi, taşınması ve boşaltılması, doğal kumun plente taşınmasıdır.

Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifiye Bitüm İle) birim fiyat tarifinde "Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar) başlığı altında "bitümlü malzeme bedeli"nin birim fiyata dahil olmadığı açıkça belirtilmektedir. Yapılacak aşınma tabakası polimer modifiye bitüm (PMB) ile üretileceğinden burada belirtilen bitümlü malzeme bedeli "Polimer Modifiye Bitüm (PMB) " olmaktadır.

Modifiye Bitüm Teknik Şartnamesi, Modifiye Bitüm Teknik Raporu ve TCK Genel Müdürlüğü'nün 21.07.1999 tarih ve 1999/18 sayılı İç Genelgesi'nde bitümün nasıl modifiye edileceği adım adım verilmektedir. Bu iş için şantiyede İç Genelge'de özellikleri belirtilen bir plent ve ekipmanları (Servis Tankları v.s.) tesis edilmiş; PMB üretimi şantiyede bu plentte AC 60/70 bitüm içine granül polimer katkı maddesi katılarak ve karışım plentte değirmenden geçirilerek hazırlanmaktadır. Hazırlanan PMB'ye teknik şartnamede belirtilen kalite kontrol deneyleri şantiye laboratuarında İdare elemanları gözetiminde yapılmaktadır.

Buna göre; "Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar" başlığı altında bahsedilen bitümlü malzeme bedeli,

1. Keşif Özeti 4-Üstyapı İşleri başlığı altında bulunan ve tutarı keşif özetine maktuen ilave edilen "Poz No:4300/M:İnşaat Bünyesine Giren Modifiye Bitüm Temini Karşılığı" olmaktadır.

Modifiye Bitüm Bedeli:

1. Asfalt Çimentosu (Penetrasyon Asfalt)

2. Polimer Katkı Maddesi,

3. Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm (PMB) Hazırlanması (Asfalt Çimentosu ile Polimer Katkı maddesinin özel plentte karıştırılması),

Bedellerinin toplamından oluşmaktadır. Bitüm bedeli 4300 pozundan, polimerler (katkılar) özel pozdan (faturadan), polimer modifiye bitümü hazırlayan özel plent bedeli 4300/PMB pozundan hakedişlerde ödenmektedir. Bu üç pozun bedeli ayrı ayrı ödendiğinde "4300/M" poz numaralı "İnşaat Bünyesine Giren Modifiye Bitüm Bedeli" tam olarak ödenmiş olmaktadır. Bu itibarla 6400-M-M pozu ile birlikte 4300/PMB pozunun ödenmesinde mükerrerlik bulunmamaktadır.

4436/2 poz no.lu Büyük Plent Ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm Kullanılarak Asfalt Beton Kaplama Hazırlanması için Gerekli ilave işler birim fiyatı ile ilgili olarak;

Sözleşme eki birim fiyat tarifleri kitabının,

1. 3. 2. maddesinde “Bütün pozlarda, “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılan unsurlar kesin olarak belirtilmiş olup, sadece bunlar için, ilgili pozlarındaki birim fiyatları üzerinden ayrıca ödeme yapılır.

Ancak; 07.005/K, 07.006/K ve 2013 taşıma pozlarında “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” bölümünde gösterilen “Yükleme, boşaltma, ambarlama, istif ve figüre” unsurlarının ayrıca ödenebilmesi için bu unsurların ilgili imalat ve ihzarat birim fiyatlarına dahil edilmemiş olması ve bu imalat ve ihzarat pozlarının birim fiyat tariflerinde bu unsurların ayrıca ödeneceğinin belirtilmiş olması gerekir. Aksi halde bu unsurlar için ayrıca herhangi bir ödeme yapılmaz.”

1. 3. 3. maddesinde ise, “işin; her türlü durum ve şartlar altında, Y. F. Ş. ’nin ilgili kısımlarındaki esaslar ve şartlara göre eksiksiz olarak meydana getirilmesi için gerekli olan ve “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masrafları” başlığı altında sayılan unsurlar ile 15. 024 (Makineli kazılarda su müşkülat zammı), 15. 024/1 (Üst yapı malzemelerinin temininde malzeme çıkarma müşkülatı zammı), 32. 006/K (Tünele ait inşaat malzemelerinin yüklenmesi ve boşaltılması), 32. 007/K (Tünel içinde kazı ve inşaat malzemesinin taşınması zammı),32. 009/1 (Kesiti 6-55 m² olan tünellerde tünel zammı), 32. 009/2 (Kesiti 55 m² den büyük olan tünellerde tünel zammı), 32. 011 (Tünel uzunluk zammı), poz nolu birim fiyatlar dışında kalan diğer bütün unsurlar birim fiyata dahildir. ”hükmü öngörülmüştür.

Birim Fiyat Tariflerinin yukarıya alınan hükümlerinde anlaşılacağı üzere 6400/M-M poz nolu birim fiyat Y.F.Ş.’nin 74. kısmındaki ve Özel Teknik Şartnamesindeki esaslar ve şartlar dahilinde, 5 cm. sıkışmış kalınlıkta 1 m² sıcak karışım asfalt betonu aşınma tabakası yapılması birim fiyatı olup, “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masraflarını kapsamaktadır.

Yapım şartları olarak 6400/M poz nolu birim fiyatta Yollar Fenni Şartnamesinin (YFŞ) 74.kısmındaki esaslar ve şartlara atıfta bulunurken 6400/M-M poz nolu birim fiyatta ise YFŞ nin 74. maddesi ile birlikte Özel Teknik Şartnameye atıfta bulunulmaktadır. Dolayısı ile 6400/M-M poz nolu birim fiyatta bedeli ödenen imalatın YFŞ ile birlikte özel teknik şartnamede belirtilen esaslara da uygun olması gerekir. Birim fiyat listesinde yer alan fiyatlar teknik şartnamelere uygun olarak yapılan imalatların bedelidir. Teknik şartnamede öngörülen imalat yöntem ve şartları birim fiyata dahildir. Örneğin teknik şartnamede bitümün 185 dereceye kadar ısıtılması öngörülmüş ise, bu ısı derecesinin elde edilmesi birim fiyata dahildir ve bu ısı derecesi elde edildi diye başka bir birim fiyat üzerinden ödeme yapılmaması gerekir.

Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinde bitümün modifiye edilesi ve modifiye edilen bu bitümle aşınma tabakası malzemesi hazırlanması düzenlenmektedir. Buna göre Modifiye bitüm, asfalt çimentosu (bitüm) ile modifiye edici madde olarak kullanılacak katkı malzemelerinin (polimer) karıştırılarak elde edilmektedir. Anılan teknik şartnamede bu karışımın nasıl, hangi oranda ve hangi ısıda yapılacağı açıkça belirtilmiş ve bu imalatın teknik şartnameye uygun olarak yapılmasından müteahhidin sorumlu olduğu belirtilmiştir.

6400/M-M poz no.lu birim fiyat tarifi ile Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinin incelenmesinden anlaşılacağı üzere, 5 cm. sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile) için gerekli bütün malzeme, makine, işçilik, alet ve edevat masraflarının, bitümün 185 dereceye kadar ısıtılmasının, gerekli makine ve teçhizatın temini, montajı ve demontajının birim fiyata dahil olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla 6400-M-M pozu ile birlikte 4436/2 pozunun ödenmesi mükerrerliğe neden olup mevzuata aykırı olmaktadır.

İlamın bu fıkrası için kamu zararı olarak belirtilen 16.375,12 YTL’nin 4300/PMB pozuna tekabül eden 7.628,82 YTL’lik kısmı mevzuata uygun bulunmakta, 4436/2 pozuna tekabül eden 8.746,30 YTL’lik kısmı ise mevzuata aykırı bulunmaktadır.

Bu itibarla, 766 sayılı ilamın 35. maddesinin B fıkrasıyla 16.375,12 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünden mevzuata uygun ödenen 7.628,82 YTL’nin düşülerek kalan 8.746,30 YTL’nin ilamın 35. maddesinin B fıkrasında belirtilen sorumluların uhdelerinde bırakılmak üzere tazmin hükmünün 8.746,30 YTL olarak DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

C) Söz konusu işe ilişkin hakedişlerin incelenmesinden; Genel Müdürlük oluruna istinaden yüklenici tarafından rafinerilerden 2007 yılı içinde 1.398,00 ton idare malı bitüm alındığı ve alınan 1.398,00 ton idare malı bitüme ilişkin kesintinin de bu olura istinaden ihale tenzilatı esas alınarak yapıldığı anlaşılmaktadır.

Sözleşme şartlarına göre, işin bünyesinde kullanılan bitümün yüklenici tarafından rafineriden temin edilmesi ve sözleşmede öngörülen 4300 Poz No'lu İnşaat bünyesine giren bitümün zati bedeli ve ana depoya taşınması birim fiyatı üzerinden bedelinin ödenmesi gerekir.

Sözleşmede bitümün idare tarafından karşılanması öngörülmediği için dolayısıyla idare tarafından bitümün temini durumunda yapılacak kesintisi ile ilgili bir formül öngörülmemiştir. İdare tarafından bitüm verilmesi halinde ise idarenin zarara uğramaması için bitüm kesintisinin; bitümün yüklenici tarafından karşılanması halinde idarenin ödeyeceği bedel ile söz konusu bitüm için idarenin ödediği bedel (rafineri satış fiyatı) arasındaki fark üzerinden yapılması gerekir. Şöyle ki;

Tenzilat: % 48,30

Poz No: 4300

Miktar: (260,701+1137,209=)1398 ton

Birim Fiyat: 612,50 YTL.

Rayici Fiyat: 490,00 YTL.

Bitümüm rafineri satış fiyatı (İdarenin bitümü temin ettiği fiyat): 513,00 YTL/Ton

Bitümün müteahhit tarafından temin edilmesi durumunda İdarenin 1 ton bitüm için ödeyeceği tutar:

4901,25( % 48,30) =316,67 YTL (zati bedel)

513,00 -490,00 = 23,00 YTL (fiyat farkı)

= 339,67 YTL (ödenecek tutar)

İdareye maliyet: 513,00 YTL

Fark (513,00 – 339,67): 173,33 YTL

Yapılması gereken kesinti: 173,33*260,701= 45.187,30 YTL

Yapılan kesinti: 45.189,30 YTL

Yapılan incelemede 48 numaralı hak edişte idare malı bitüm için kesinti yapılan miktar 124,664 ton olduğu halde ilamda bu miktar 1137,299 ton için hesaplama yapılmıştır. 48 numaralı hak edişte toplam idare malı bitüm 385,365 ton’dur. Bunun 260,701 tonu için 46 numaralı hak edişte kesinti yapıldığına göre bu hak edişte yapılması gereken kesinti ise (385,365 - 260,701 =) 124,664 ton olması gerekmektedir. Bu miktara göre yapılan hesaplamada

Bitümüm rafineri satış fiyatı (İdarenin bitümü temin ettiği fiyat): 584,00 YTL/Ton

4901,25( % 48,30) =316,67 YTL (zati bedel)

584,00 -490,00 = 94,00 YTL (fiyat farkı)

= 410,67 YTL (ödenecek tutar)

İdareye maliyet: 584,00 YTL

Fark (584,00 – 410,67): 173,33 YTL

Yapılması gereken kesinti: 173,33*124,664= 21.608, 01 YTL

Yapılan kesinti: 21.608,94 YTL ‘dir.

İdare malı bitüm kesintisinde, uygulama tarihindeki fiyat üzerinden kesinti yapılması durumunda müteahhidin alması gereken malzeme fiyat farkının da dikkate alınması gerekmektedir. Bu durumda yukarıda da görüldüğü üzere herhangi bir kamu zararına neden olunmadığından yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçilerin bu fıkra ile ilgili iddialarının kabulü ile ilamın bu fıkrası ile 340.334,80 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

5. 766 sayılı ilamın 40. maddesi müteahhit Maruf Tekstil İnş. San Tic. Aş. yükleniminde bulunan Şanlıurfa. Akçakale Yolu inşaatı isinde, 7502 poz nolu "Prefabrik Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi" iş kaleminin birim fiyat analizinde PÇ.5O çimento yer almasına karşın fiilen PÇ.32,5 çimento kullanılarak kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 14.567,02. YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçinin dilekçesi ve savcılık karşılaması bu ilamın 2. maddesinde belirtildiği gibi olup sözü edilen madde de belirtilen gerekçelerle; 766 sayılı ilamın 40. maddesi ile 14.567,02- YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

6. 766 sayılı ilamın 46. maddesi ile MB Yapı İnş. Yükleniminde bulunan Edirne. Lalapaşa. Hamzabeyli Hudut Kapısı Devlet Yolu İnş.işinde; İdare malı bitüm kesintinin hatalı yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 209.988,69. YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde özetle;- İdare malı bitüm kesintisi; Bitümlü kaplama işleri sözleşmesinin;

“34.1.a maddesi: İdarece verilen bu malzemeler için ihzarat bedeli ödenmeyerek aşağıdaki işlem yapılır.

34.1.b) Agrega, Bitümlü Malzeme ve Bitümlü Yapıştırıcı için; inşaat bünyesine giren idare malı agrega bitümlü malzeme ve bitümlü yapıştırıcı için müteahhide "Zatı Bedel, Kar ve Genel Masraf" ödenmez. Ancak bu malzemelerin teslim yerinden işbaşına kadar taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, depolanması gibi müteahhit tarafından yapılan işlerin bedelleri ödenir.” Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca 34.1.a maddesinde demir ve çimentonun müteahhit tarafından temini gereken işlerde idarece müteahhide demir ve çimento verilmesi halinde, (K) değeri sıfırdan büyük (K>0) olmak şartıyla K=t-0,20 değerinin; sözleşme yılında sözleşme birim fiyatı ile, uygulama yılında uygulama yılı birim fiyatı ile çarpılarak hakedişten kesileceğini, Formüldeki (t) değerinin yüzde olarak müteahhit indirimini gösterdiğini,

Bu işte ödeneklerin kısıtlı olması nedeniyle uzun yıllar devam eden yapım çalışmalarının kısa bir sürede tamamlayarak söz konusu yolun güvenli bir şekilde trafiğin hizmetine sunulması için Genel Müdürlüklerinin Olur'u ile bitüm'ün idare tarafından karşılanmasının uygun görüldüğünü, işin tenzilatının 47 olması nedeniyle tenzilat farkının kesilmesi için yapılan çalışmalar neticesinde;

F= 1,25 karlı bitüm fiyatı

t= tenzilat

Hesap esaslarını bitümün müteahhide maliyeti ve idareye maliyeti arasında çıkan tenzilat farkı olduğunu,

1 F = F (1 -t)

1. 25

(İdare aldığında) (Müteahhit Aldığında)

1 F-F (1-t)

1. 25

0,8 F - F+ Et

• 0,2,0 F +Ft

F (t-0,20)xMiktar = Bitüm kesintisi

Görüldüğü gibi yapılan hesap sözleşmenin 34.1.a maddesinde belirtilen K=t-0,20 formülü ile aynı olduğunu,

Dolayısıyla yapılan örneklerde de görüleceği üzere ister sene başı fiyatlarıyla ister uygulama yılı fiyatlarıyla hesap yapılsın tenzilattan doğan kesinti miktarı aynı olmaktadır.

Tenzilat: %47

Poz No: 4300

Miktar: 3197,18 ton

Birim Fiyat: 612,50 YTL

Rayici Fiyat: 490,00 YTL.

a) Sene başı fiyatlarıyla değerlendirildiğinde;

3197,18x612,50x0,53 = 1.037.884,55 firmaya ödenecek miktar

3197,18x490 = 1.566.618,20 idareye maliyet

528.733.64 YTL. fark

Yapılan kesinti —- 3.197,18x612,50x(0.47-0.20)= 528 733,64 YTL

b) Uygulama yılı fiyatlarıyla değerlendirildiğinde:

3197,18 *612,50x0.53 = 1 037 884,55 YTL

*379,49 (562,00-490,00) = 17 002,44 YTL

540,81(586,00-490,00) = 51 917,76 YTL*

761,913(549,00-490,00) = 44 952,86 YTL*

548,29(545,94-490,00) = 30 671.34 YTL*

873,99(513,00-490,00) = 20 101,77 YTL*

92,684(502,00-490,00) =1 112,21 YTL*

1 203 642,93 YTL firmaya ödenmesi gereken.

3197,18*541,85 = 1 732 376,57 YTL idare maliyet

528 733,64 YTL fark

Yapılan kesinti 3197,18x612,50x(0.47-0.20)= 528 733,64 YTL.

Görüldüğü gibi tenzilat farkından dolayı yapılan kesinti her iki işlemde de aynı olduğu ve yapılan kesintinin doğru olduğunun görülmekte olduğunu, ayrıca dikkat edilmesi gereken diğer konunun uygulama tarihinde fiyat üzerinden kesinti yapma durumunda müteahhidin alması gereken malzeme fiyat farkının da dikkate alınması gerektiğini,

Sonuç olarak idarelerinin yapmış olduğu kesinti işleminin doğru olduğunu belirterek ilamın bu fıkrasında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Savcılık karşılama yazısında, Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Bu ilamın 4. maddesinin C fıkrasında belirtilen gerekçelerle, dilekçilerin iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 46. maddesi ile 209.988,69- YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 21.03.2012 tarih ve 34586 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.