Sayıştay 4. Dairesi 33389 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 33389

• Tutanak No: 34617

• Tutanak Tarihi: 23.03.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçilerden Yavuz YAZICIOĞLU ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, duruşma talep eden dilekçilerden F. Levent ARSLAN’A 02.03.2012 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında, gereği görüşüldü:

1. Dilekçilerden Cemil KILIÇ 766 sayılı ilamın 52. maddesine itiraz etmekte ise de; 766 sayılı ilam dilekçiye 22.04.2010 tarihinde tebliğ edilmiş olup, bu tarihe nazaran 832 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin son fıkrasında yazılı 90 günlük temyiz süresi 21.07.2010 tarihinde (Çarşamba) sona ermiş bulunduğu halde, dilekçi bu tarihten sonra 23.07.2010 tarihinde Sayıştay kayıtlarına intikal eden dilekçe ile başvurmuş olduğundan talebinin SÜRE AŞIMI YÖNÜNDEN REDDİNE,

2. 766 sayılı ilamın 52. maddesi Kolin İnşaat yükleniminde bulunan, Piraziz. Giresun (Giresun Geç. Hariç) Yolu İnşaatı işinde, dolguda kullanılmayan ariyet kazısına, kazı nakliye bedeli ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 341.844,093 $’a tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde özetle; Karadeniz Bölgesinin topoğrafik yapısı nedeniyle yerleşim yerleri ve tarım arazilerinin kıyıya yakın noktalarda yoğunlaştığını, bölgenin en önemli geçim kaynağı olan fındık tarımının da sahilden itibaren yaklaşık 500 m yüksekliğe kadar mümkün olmasının bunun en önemli sebeplerinden biri olduğunu, dağların denize paralel konumunun da tarıma ve yerleşime elverişli alanların sahile yakın olması sonucunu doğurduğunu, sahile yakın arazilerin büyük bir çoğunluğunun bu nedenlerle hazineye ait olmadığını, ariyet ocaklarının taşıma mesafesini kısa tutmak amacıyla sahile, dolayısıyla sahil yolu güzergahına yakın yerlerden seçilmesi zorunluluğunun beraberinde ciddi kamulaştırma ya da muvakkat işgal sorunları getirdiğini, arazinin yetersiz ve fazlaca pahalı oluşu sebebiyle kamulaştırılacak ya da muvakkat işgal edilecek arazilerin ancak dolgu ihtiyacını karşılayacak alanı kapsayacak şekilde minimumda tutulmak zorunda kalındığını, bu durumda ocaktaki elverişsiz malzemeyi sağlıklı bir ocak işletmesine engel olmadan ocak içerisinde depolamanın mümkün olmadığını, bu nedenle bu tür uygunsuz malzemenin, ocağın sağlıklı olarak işletilmesine ve yol dolgu malzemesine karışmasına mani olmak için depo sahalarına atılmasının zorunlu bir hale geldiğini, depo yerleri olarak da genellikle önceden kullanılıp terkedilmiş ya da sınırlarına ulaşmış ocak sahaları ile akarsu kenarları ve tahkimatla denizden kazanılan alanların tercih edildiğini, ocak işletmesi sırasında yapılan bütün bu işlemlerin arazinin ve ocakların konumunun yol açtığı bir zorunluluk olduğu gibi sözleşme eki teknik şartnamelerin, birim fiyat tarifleri ve analizlerinin de gereği olarak yapıldığını ve kontrol edildiğini,

2202 Poz Nolu "Her cins ve Klastaki Zeminde Ocak Ariyeti Kazısı Yapılma ve Kullanılması" birim fiyatının tarifinde "Zayıf zemin, yumuşak veya sert toprak, yumuşak veya sert küskülük zemin, yumuşak kaya, çok sert kaya dahil her cins ve klastaki zeminde; Y.F.Ş.nin 10., 11., 12., 14., ve 15. kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde temizleme ve sökme işleri ile ocak ariyet kazısı yapılması ve kazının kontrol mühendisinin göstereceği yerde kullanılması." Denildiğini, Birim fiyata dahil olan masraflar, Birim Fiyata Dahil olmayan Masraflar, Ölçü ve Not bölümlerinde ise 2200 Poz Nolu "Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması" birim fiyata ait hükümlere atıfta bulunulduğunu,

Sözleşme eki Yollar Fenni Şartnamesinin "Kazı İşleri" başlıklı 12.Kısmının 12.3.1 maddesinde "Yol boyunca ve ariyet ve ocak yerlerinde kazıdan önce temizleme ve sökme işi yapılması icabeden kısımlarda bu iş 10. Kısım'da gösterilen esaslar dahilinde yapılacaktır." ifadesinin yer aldığını, Yollar Fenni Şartnamesinin "Ağaç Kesme, Kök Sökme ve Temizleme İşleri" başlıklı 10.Kısmı' nın tarifinde " Bu kısım, tayin edilen sahaların; her türlü ağaçlardan, dallardan, çalılardan ve diğer bitki süprüntü ve lüzumsuz, zararlı fazla malzemeden temizlenmesinden, ağaç v.s kesilmesinden, köklerinin sökülüp çıkarılmasından ve temizleme ve sökmeden hasıl olan bütün enkazın, döküntünün temizleme sahası dışına kaldırılmasından bahseder. Bu iş, kontrol mühendisi tarafından kazıklarla tespit edilen; inşaat, derivasyon, ariyet sahaları ve malzeme ocakları ile benzeri sahalarda yapılacaktır."denildiğini,

Aynı kısmın 10.2.1 maddesinin son paragrafında "Temizleme ve sökme işleri o kısımda kazı işine başlanmadan önce tamamlanmış bulunacak ve bu iki iş birbirine karıştırılmayacaktır. Ariyet yerlerinde veya benzeri diğer kamulaştırma sahası dışındaki yerlerde temizleme ve sökme işi yapılması icab ediyorsa bu işler ariyetin veya malzemenin alınmaya başlanmasından daha önce tamamlanmış bulunacak ve böylece buralardan ariyet veya malzeme alınırken kökler vesairesinin karışması önlenecektir." denildiğini, yine aynı kısmın 10.2.2 maddesinin ilk paragrafında "Kesme, temizleme ve sökme işleminden çıkan bütün parçalar kontrol mühendisinin göstereceği yerlere yığılacak veya istif edilecek ve gereken muhafaza tedbirleri müteahhit tarafından alınacaktır."denildiğini,

Buraya kadar anlatılanlardan anlaşılacağı üzere ariyet ocaklarından malzeme alımı sırasında yapılacak tüm temizleme ve sıyırma işlemlerinin 2202 Poz Nolu "Her cins ve Klastaki Zeminde Ocak Ariyeti Kazısı Yapılması ve Kullanılması" Birim Fiyatının gereği olduğunu ve bu fiyata ait hükümler çerçevesinde yapıldığını, yine aynı poz nolu birim fiyatın "Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar" kısmında da açıklandığı üzere "Dolgu veya depoya gidecek beher m3 kazının nihai ortalama 100 m.den fazla mesafeye taşınması"'da ayrıca ödenmesi gereken bir bedel olduğunu, söz konu malzemenin ariyet ocağı içerisinde depo edilmesi yada nakil edilmeyeceği ile ilgili sözleşme ve ekleri ile birim fiyat tariflerinde ve yollar fenni şartnamesinde herhangi bir ibare bulunmadığını, dolayısıyla bu tür bir nakliyenin teknik olarak yapılan işin gereği olduğundan herhangi bir kamu zararı oluşturmadığını,

İlamda bahsi geçen işe ilişkin sözleşmenin 42. maddesi "İş Sahasının Temizlenmesi" hükümlerini kapsamakta olup adı geçen madde de "İşin tamamlanmasından sonra, son hakediş ödenmeden önce müteahhit, kamulaştırma sahası içine girsin girmesin çalışması ile ilgili her sahada fazla malzemeyi, köprülerde suyun akışına mani olan her türlü iskele, kazık, kazı, inşaat ve yıkma artıklarını kaldırmak, kurduğu baraka, depo gibi geçici yapıları sökmek, kaldırmak, ocak/ardaki artık malzemeyi isteniyorsa yaymak ve bu sahaları temiz ve düzgün görünüşlü hale getirmek için gerekli her türlü çalışmayı ve masrafları yapmakla yükümlüdür, "denildiğini, Geçici Kabulü yapılan Piraziz - Giresun (G.G.Y) Yolu İnşaatı işinin kabul işlemleri sırasında söz konusu madde ile ilgili herhangi bir eksik, kusur tespit edilmediğini,

Yine ilamda, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 29. maddesine atıfta bulunularak, "Ocaklardan çıkarılacak malzemenin en iyi damarlardan alınması ve işe en elverişli cinsten olması gereklidir" denildiğini, zaten ilama konu olan imalatın da tam bu maddenin gereğini yerine getirmek, yani yol dolgusuna en uygun malzemeye ulaşabilmek amacıyla yapıldığını,

Sonuç olarak ilama konu olan imalat, BIGS 'nin ocakların açılması, ocaklardan çıkarılacak malzemenin en iyi damarlardan alınması yada ocağın tekrar işletilmesi için uygun bir şekle getirilmesi hükümleriyle ilgili olmayıp tamamıyla 2202 Poz Nolu "Her cins ve Klastaki Zeminde Ocak Ariyeti Kazısı Yapılması" Birim Fiyatı' nın tarif ve şartlarının gereği olduğunu,

Diğer yandan bir önceki savunmada sunulan belgelerden nakledilen malzeme miktarlarının tam olarak tespit edilemediğinin anlaşılmakta olduğunu, bu duruma açıklık getirmek amacıyla ayrıntılı dökümün aşağıda çıkartılarak ilgili belgelerin yazıları ekinde sunulduğunu

1. Piraziz Deresi (Mustafalı) Ariyet Ocağı' ndan Depoya Giden Malzemenin Dökümü;

EK-2, EK-3, EK-4 den 2074,119 m3

EK-5 den 10626.000 m3

EK-6 dan 901.311 m3

TOPLAM 13601,430 m3

2. Pazarsuyu Aiyet Ocağı' ndan Depoya Giden Malzeme’nin Dökümü;

EK-3 ve EK-4 den 48258,713 m3

3. Şeyhmusa Ariyet Ocağı 'ndan Depoya Giden Malzeme'nin Dökümü;

EK-8 ve EK-9 dan 3841,026 m3

4. Teyyaredüzü Ariyet Ocağı' ndan Depoya Giden Malzeme' nin Dökümü;

EK-10, EK-11, EK-12, EK-13'den 6045,400 m3

Genel Toplam (EK-1) =13601,430 + 48 258,713 + 3841,026 + 6045,400 = 71746,569 m3

Yukarıda da görüldüğü üzere toplam nakledilen miktarın 71.746,569 m3 olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Savcılık karşılama yazısında, savunmalar yerinde olduğundan talebin kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılması, yönünde görüş bildirmiştir.

Anılan işe ilişkin 37 nolu hakedişi ekli toprak işleri ataşmanının incelenmesinden ariyet ocaklarından, yapılan toplam 2.439.641,343 m³ kazı yapıldığı ve bu kazının 2.355.694,481 m³’nün dolguda kullanıldığı, 83.946,862 (12.200,293 + 71.746,569) m³'nün ise depoya atıldığı anlaşılmaktadır. Depoya atılan kazı malzemesinin 12.200,293 m³’üne nakliye bedeli ödenmemesine rağmen, 71.746,569 m³ kazıya nakliye bedeli ödenmiştir.

07.005/K-1 ve 07.005/K-2 poz nolu birim fiyatlarla ariyet ocağından getirilen, yarma veya yan ariyet kazısından depoya götürülen kazı malzemesine nakliye bedeli ödenir. Ariyet ocağında yapılan fakat dolguda kollanılmayan kazı için nakliye bedeli ödenmemesi gerekir. Ariyet ocağında yapılan kazının yol dolgusunda kullanılmayan kısmı ariyet ocağında depolanacağı için ayrıca nakliye bedeli ödenmemesi gerekir.

İşe ilişkin sözleşmenin 42 inci maddesine göre yüklenici, "ocağın tekrar işletilmesine uygun bir hale getirmek için gerekli her türlü çalışmayı ve masrafları yapmakla yükümlüdür. Bu işler için müteahhide ayrıca bir ödeme yapılmaz. Bu işlerin yapılmaması veya eksik yapılması halinde bunu karşılamak üzere müteahhidin son hakedişinden, hakedişi kalmamışsa teminatından ihale bedeli nispetinde kesinti yapılır."

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 29 uncu maddesinde, "Ocaklardan çıkarılacak malzemenin en iyi damarlardan alınması ve işe en elverişli cinsten olması gereklidir.

Sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm yoksa Sözleşmesinde belirlenen ocaklar için ocak açma giderleri müteahhide aittir.

Ocakların işletilmesi ocağı körletecek ve işletmeyi güçleştirecek şekilde yapılmayacaktır. Ocakların kullanılması sonucunda Müteahhit, ocağın tekrar işletilmesi için uygun bir şekle getirmek ve ocağı temizlemek zorundadır. Bu işler için müteahhide herhangi bir bedel ödenmez. Müteahhit bu işleri yapmadığı takdirde 8. madde hükümleri uygulanır."hükmü öngörülmüştür. BİGŞ'nin atıf yapılan 8 inci maddesi İşyerlerinin Temizlenmesi ve Tesislerin Kaldırılması ile ilgili olup sözleşmenin yukarıya alınan hükmünü kapsamaktadır.

Sözleşme ve eki BİGŞ' nin yukarıya alınan hükümlerinden anlaşılacağı üzere;

-Ocakların açılması,

-Ocaklardan çıkarılacak malzemenin en iyi damarlardan alınması,

-Ocağın tekrar işletilmesi için uygun bir şekle getirmek için gerekli her türlü çalışmayı ve masrafı yapmak, müteahhidin yükümlülüğündedir. Bunlar için bir bedel ödenmez.

Bu açıklamalar çerçevesinde dilekçe ve ekli tutanaklarda belirtilen; heyelan sonucu ocak aynasını kapatan zayıf zemin, bu zeminin depo yeri sıkıntısı olması veya ocak işletilmesi sonucunda çıkan malzemenin ocak içersine yayılarak ocağın uygun şekilde terk edilmesini sağlamak amacıyla ocakta uygun yerlere depo edilmesi için yükleniciye herhangi bir bedel ödenemez.

Ariyet ocakları yol dolgusunda kullanılan malzemenin alındığı ocaklardır. Dolguda kullanılan malzeme bu ocaklardan alındığı için, bu ocaklarda büyük çaplı boş alanlar oluşmakta ve yol yarma kazısından çıkan malzemeden yol dolgusunda kullanılmayan kısmı da bu alanlara nakledilip depolanmaktadır. Söz konusu işte de yarma kazı bu alanlarda depolanmıştır. Bu itibarla dilekçede belirtilen ocakların küçük olması, kamulaştırma alanlarının dar olması gibi görüşlere katılmak mümkün değildir. Söz konusu ariyet ocaklarında, ilişikli ödeme emrine ekli 37 nolu Hakediş itibariyle toplam 2.439.641,343 m³ kazı yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla ilam konusu 71.746,569 m³ kazı malzemesi için depolayacak alan bulunamaması söz konusu olmaması gerekir.

Bu itibarla, dilekçilerin iddialarını reddi ile 766 sayılı ilamın 52. maddesiyle 341.844,093 $’a ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 23.03.2012 tarih ve 34617 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.