Sayıştay 4. Dairesi 33389 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 33389

• Tutanak No: 37170

• Tutanak Tarihi: 14.05.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçilerden Yavuz YAZICIOĞLU ile Sayıştay Savcısın sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü;

766 sayılı ilamın 52. maddesi Kolin İnşaat yükleniminde bulunan, Piraziz-Giresun (Giresun Geç. Hariç) Yolu İnşaatı işinde, dolguda kullanılmayan ariyet kazısına, kazı nakliye bedeli ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 341.844,093 $’a tazmin hükmü verilmiş, 18694 (23.03.2012 tarih ve 34617 tutanak) Temyiz Kurulu ilamının 2. Maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.

Dilekçi karar düzeltme dilekçesinde özetle ; fazla ödeme yapıldığı iddia edilen hususun detaylı olarak taraflarınca incelendiğini, aşağıda gerek sözleşme ve ekleri yönüyle gerekse teknik olarak yapmış oldukları detaylı açıklamalarından da görüleceği üzere söz konusu işte mevzuata aykırı ödemede bulunulmadığını, buna göre;

Piraziz-Giresun (Giresun Geçişi Hariç) Yolu İnşaatı işi ile ilgili olarak, yukarıda tarih ve sayı no.su belirtilen İlam'daki Karar'ın yenilenmesine esas olacak yeni bir belgenin daha, ancak yakın bir zamanda bulunabildiğini, mevcut belgeleri tamamlayan ve yapılan uygulamayı da destekleyen bu belgenin daha önceki savunma ve dilekçelerinde mevcut olmamasının, belge tarihinin 10 yıldan eski olması sebebiyle arşivlerden araştırılarak ancak elde edilebilmiş olması nedeniyle olduğunu, konuya daha da açıklık getirecek olan ve işin yürütülmesi sırasında bir taraftan müteahhit ve diğer taraftan da Bölge Müdürlüğü'nce Bölge Müdürü adına yetkili kılınan Kontrol Şefi tarafından imzalanan 11.09.1998 tarihli belge (Tutanak)’nin, dilekçemiz ekinde sunulduğunu (EK-7),

Konunun yeniden kısaca açıklaması ile ilgili olarak; Temyiz Kurulu Kararında, tazmin hükmünün tasdiki ile ilgili olarak bazı gerekçeler ileri sürüldüğünü, bu gerekçelerin, bir ocak işletmesinde yapılan uygulamaların ve özellikle söz konusu ocaklarda yapılan gerçek uygulamaların özellikleri göz önünde tutularak, bir kere daha değerlendirilmesi, konunun açıklığa kavuşturulması bakımından yararlı olabileceğini, şöyle ki:

1. ) 07.005/K. 1 ve 07.005/K. 2 poz no.lu birim fiyatlarla ilgili olarak Kurulca yapılan değerlendirmede; "Ariyet ocağında yapılan, fakat dolguda kullanılmayan kazı için nakliye bedeli ödenmemesi gerekir. Ariyet ocağında yapılan kazının yol dolgusunda kullanılmayan kısmı ariyet ocağında depolanacağı için, ayrıca nakliye bedeli ödenmemesi gerekir" ifadesi yer aldığını, bu değerlendirmenin, normal çalışma şartları düşünüldüğünde doğru bir tespit olmakla beraber, ilama konu ile ilgili işte, kesinlikle, bu şartlar bulunmadığından ve uygulama da bu şekilde yapılamadığından dolayı, bu tespitin söz konusu karar için esas alınması doğru olmayacağı gibi mümkün de olmadığını,

Zira, savunma ve temyiz dilekçelerinde sebepleri detaylı olarak açıklandığı üzere, Piraziz-Giresun Sahil Yolu inşaatı işindeki ariyet ocaklarının bulunduğu yerlerin özel durumları nedeniyle, bu ocaklardaki kazıların yol dolgusunda kullanılamayan kısımları, gerekçede iddia edildiğinin aksine, ariyet ocağında veya kenar arazilerde depolanamadığını, arazi sıkışıklığı ve kamulaştırma durumunun yarattığı depolama problemlerinin, işin başladığı ilk yıllarda tespit edildiği için, işin aksamadan ve kesintisiz olarak sürdürülebilmesini teminen, ariyet ocaklarından çıkan dolguya elverişsiz zeminlerin veya çalışma sırasında doğal olarak oluşan heyelan kütlelerinin ocak sahasına depo edilemediği durumlarda, bu malzemenin ocak sahasından uzaklaştırılmasını sağlamak amacıyla, o tarihlerde bir tutanak (EK-18) düzenlendiğinin görülmekte olduğunu,

Bu tutanağın, daha önceki dilekçe eklerinde yer almamakla birlikte, her bir nakliyeye ait aynı özellikte kabul edilebilen ve ödemeye esas altlık teşkil eden nakliye tutanaklarının önceki sorgu ve ilam'a cevap olarak verilen dilekçelerinde mevcut olduğunu, bu yeni tutanağın, sözü edilen diğer çeşitli nakliye tutanakları için, ayrıca bir dayanak teşkil ettiğini, zira böyle bir tutanağın tutulmuş olmasının da; İdare'nin işin ve bölgenin özelliğini göz önüne alarak, işte gereksiz aksamaların, para ve zaman kayıplarının önüne geçebilmek amacıyla davranmış olduğunu gösterdiğini, bilindiği üzere; bu bölgede kamulaştırma yapılmasının hem zaman alıcı ve hem de pahalı bir işlem olduğunu, sadece ocaktan çıkan bir kısım malzemeyi depolayabilmek için ilave kamulaştırma yapılmasının maliyetinin, malzemeleri ekonomik mesafelerde tespit edilen alanlara taşımaktan daha pahalı ve zaman alıcı olduğunu, dolayısıyla, bu işletme biçiminin verimli bir çalışma tarzı olmayacağını, görüldüğü üzere; ariyet ocaklarından Karayolları Genel Müdürlüğü Kontrolluğu'nca (1999 yılından itibaren Müşavir ile birlikte) gösterilen ekonomik mesafelerdeki depo yerlerine yapılan nakliyelerin, tamamen ocakların özel şartlarının ortaya çıkardığı nakliyeler olduğunu, bu nakliyelerin, kontrol ve denetim altında yapıldığını, bunlarla ilgili mevzuat hükümlerinin yerine getirildiğini, tutanaklar tutulduğunu ve ödemelerin de buna dayanarak yapıldığını, nitekim, ocak veya civarında depolamanın mümkün olduğu hallerde, 12.200,293 m3'lük malzeme için nakliye bedeli ödenmemiş olmasının da, uygulamada dikkatli davranıldığının ve mevzuat dışına çıkılmadığının diğer bir göstergesi olduğunu,

2. ) Değerlendirme bölümünde ortaya konulan diğer bir gerekçede; "Ariyet ocakları yol dolgusunda kullanılan malzemenin alındığı ocaklardır. Dolguda kullanılan malzeme bu ocaklardan alındığı için bu ocaklarda büyük çaplı boş alanlar oluşmakta ve yol yarma kazısından çıkan malzemeden, yol dolgusunda kullanılmayan kısmı da bu alanlara nakledilip depolanmaktadır. Söz konusu işte de, yarma kazısı bu alanlara depolanmıştır. Bu itibarla, dilekçede belirtilen ocakların küçük olması, kamulaştırma alanlarının dar olması gibi görüşlere katılmak mümkün değildir." denilerek, ariyet ocaklarında kazı malzemesi için depolanacak alan bulunamamasının söz konusu edilemeyeceğinin ileri sürüldüğünü,

Ancak, söz konusu ödemelerle ilgili depolama ve nakliye işlemleri bir kere daha incelendiğinde, açıklıkla görüleceği gibi; burada yapılan işlemin, bir yol kazısından arta kalan malzemenin daha önce ariyet olarak kullanılmış büyük çaplı boş alanlara taşınması işlemi olmayıp, ödemelerin de bununla ilgili olmadığını, dilekçelerinde de açıklamaya çalıştıkları üzere; bu işlemin, ocak işletmelerinin başlangıcındaki sıyırma kazılarının ve dolguda kullanılmayacak elverişsiz zeminlerin, henüz yeteri kadar genişlememiş ve söylenildiği şekilde büyük çaplı alanlara dönüşmemiş ocak sahalarından, ocak isletmesine engel olmadan, ocak sahasından uzaklaştırılması işlemi olduğunu, genellikle, ocak sahalarının müsait olduğu durumlarda, bu tip zeminlerin ocak sahasının yanındaki arazilere veya ocak sahası yeteri kadar genişse ocak sahalarının içine depo edildiğini ve bu depolama işlemleri için herhangi bir bedelin de ödenmediğini, ancak, dilekçelerinde de belirtildiği gibi, söz konusu işte ocak sahalarının bu özellikte olmayıp, bölgenin özelliği dolayısıyla çok sınırlı alanlar kamulaştırılabilmiş ve dolayısıyla uygun olmayan zeminlerin Kontrol Teşkilatınca (1999 yılından itibaren Müşavir ile birlikte) uygun görülen ekonomik mesafelere taşınması mecburiyetinin ortaya çıktığını, bu gibi, ocak sahası dışına yapılacak nakliyelerde ise nakliye bedeli ödenmekte olduğunu, tutanaklardan da görüleceği üzere, 4 adet ocağın toplamında bu şekilde yapılan nakliyelerin miktarının toplam ariyet kazılarının küçük bir yüzdesini teşkil ettiğini, bu miktarın içinde, ocak aynası açılırken oluşan toprak kaymalarından kaynaklanan miktarlar da bulunduğunu,

Sonuç olarak özetle; tazmin hükmüne konu olan nakliyelerin, tamamen zorunlu olduğu için bilfiil yapılmış olan nakliyeler olduğunu, bununla ilgili ödemelerin de, tutanaklara bağlanarak ve bilfiil gerçekleştirilmiş olan söz konusu işlere karşılık olarak yapıldığını, dolayısıyla; bu işlem ve ödemelerde, mevzuata aykırı bir durum olmadığı gibi, herhangi bir kamu zararı da oluşmadığını belirterek Sayıştay Temyiz Kurulu Başkanlığı'nın 21.03.2012 tarih ve 33393 Dosya-34617 Tutanak no.lu 2007/766 sayılı İlam'ın 52. maddesine ilişkin olarak verilen 341.844,093 $ tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

Sayıştay Başsavcılığının karşılama yazısında; “Ariyet ocakları yol dolgusunda kullanılan malzemenin alındığı ocaklardır. Dolguda kullanılan malzeme bu ocaklardan alındığı için, ocaklarda büyük geniş alanlar oluşmakta ve yol yarma kazısında çıkan malzemeden yol dolgusunda kullanılmayan kısmı da bu alanlara nakledilip depolanmaktadır. Bu işte ariyet ocaklarının küçük olması, kamulaştırma alanlarının dar olması gibi gerekçelerle, kazı malzemesi için depolanacak alan bulunmaması söz konusu olmayacağından, talebin reddolunarak, Kurul kararının korunması uygun mütalaa edilmektedir.” Denilmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirttikleri hususları tekrarlamışlardır.

Dilekçi, temyiz aşamasında yaptığı açıklamalara ilaveten dilekçesi ekinde konuya daha da açıklık getirecek olan ve işin yürütülmesi sırasında bir taraftan Müteahhit ve diğer taraftan da Bölge Müdürlüğü'nce Bölge Müdürü adına yetkili kılınan Kontrol Şefi tarafından imzalanan 11.09.1998 tarihli tutanağa istinaden kararın düzeltilmesini istemekle birlikte, bu belge (Tutanak) rapor dosyasında bulunmayan, temyiz dilekçesi ekinde de ibraz edilmeyen, dolayısıyla Temyiz Kurulu Kararında dikkate alınması söz konusu olmayan bir belgedir.

Bu itibarla, 18694 (23.03.2012 tarih ve 34617 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 2. Maddesinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, ancak ibraz edilen belge yargılamanın iadesini gerektirecek nitelikte görüldüğü takdirde bu yönde işlem yapılmasının temini için dosyanın İLGİLİ DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 14.05.2013 tarihli ve 37170 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.