Sayıştay 4. Dairesi 33383 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 33383

• Tutanak No: 34579

• Tutanak Tarihi: 21.03.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçilerden Necip ACAR ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, duruşma talep eden dilekçilerden Haydar TATAR’A 21.02.2012 tarihinde, F. Levent ARSLAN’A ise 02.03.2012 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında, gereği görüşüldü:

1. Dilekçilerden Cemil KILIÇ 766 sayılı ilamın 1, 2, 9, 41. maddelerine itiraz etmekte ise de; 766 sayılı ilam dilekçiye 22.04.2010 tarihinde tebliğ edilmiş olup, bu tarihe nazaran 832 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin son fıkrasında yazılı 90 günlük temyiz süresi 21.07.2010 tarihinde (Çarşamba) sona ermiş bulunduğu halde, dilekçi bu tarihten sonra 23.07.2010 tarihinde Sayıştay kayıtlarına intikal eden dilekçe ile başvurmuş olduğundan talebinin SÜRE AŞIMI YÖNÜNDEN REDDİNE,

2. 766 sayılı ilamın 1. maddesi ile Özdoğanlar Taah. Teks. ve Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki Bursa. İnegöl. Bozöyük (2.Kısım) Yol yapım işinde, fiyat farkı uygulamalarında güncel indeksin, Hakedişin düzenlendiği tarihten bir önceki ayın indeksi alınması gerekirken farklı bir indeksin esas alınması suretiyle, kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 12.457,70 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçilerinde özetle; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen işlerde fiyat farkı ödemeleri ile ilgili Karayolları genelinde tereddütler yaşanmasından dolayı konunun Yüksek Fen Kuruluna iletildiğini, Yüksek Fen Kurulunun 18 Aralık 2006 tarih ve 02/1480 sayılı yazısında, güncel indeksin, o uygulama ayına ait indeksin alınacağının belirtildiğini, Yüksek Fen Kurulunun kararından önce hakediş ödemelerinde güncel indeks olarak, uygulama ayından bir önceki aya ait indeks alınırken, bu tarihten sonra Genel Müdürlüğünün 23.02.2007 tarih ve 310/0327 sayılı İç Genelgesi (2007/61) doğrultusunda hareket edildiğini, ödeneklerin yıl içerisinde peyder pey serbest bırakılmasından dolayı, sene başında yapılan iş programının, sene içinde serbest bırakılan ödenekler doğrultusunda revize edildiğini, fiyat farkı ödemelerinde Yüksek Fen Kurulu görüşü doğrultusunda hareket edildiğinden dolayı yapılan işlemden dolayı fazla ödeme söz konusu olmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Savcılık karşılama yazısında; “sorumlular ilamın 1 ve 2 nci maddeleriyle hatalı fiyat farkı ödenmesi nedeniyle verilen tazmin hükmünün, Yüksek Fen Kurulu’nun 18.12.2006 tarihli ve 02/480 sayılı görüşü doğrultusunda hazırlanan Karayolları Genel Müdürlüğünün 23.2.2007 tarihli ve 2007/61 sayılı İç Genelgesi doğrultusunda hareket ettiklerini belirterek kaldırılmasını talep etmişlerse de söz konusu fazla ödemeler 22 no.lu hak edişle tahsil edildiğinden yapılacak işlem bulunmamaktadır” şeklinde görüş belirtmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi, güncel indeks olarak, imalatın, onaylı iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken ay içerisinde veya gerçekleştirilmesi gereken aydan önce yapılması halinde, o uygulama ayına ait indeksin esas alındığını, bu uygulamanın 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın; uygulama esasları başlıklı 7 nci maddesinin (g) bendinde yer alan, "Bu esaslar iş programına uysun olarak yapılan iş kalemleri ve/veya iş grupları ile ihzarata uygulanır." hükmüne uygun olduğunu, iş programı ve ödenek dilimleri başlıklı 8 inci maddesinin ikinci paragrafında yer alan, "Herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hak edişlerde, hak ediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanır." hükmüne aykırı olan uygulamaları nedeniyle ortaya çıkan kamu zararını tahsil ettiklerini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık makamı ise önceki mütalaalarında belirttiği hususları tekrarlamıştır.

31.12.2002 tarih ve 24980/3 Mükerrer sayılı Resmi Gazete yayımlanan 2002/5039 sayılı Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 5. maddesinde;

“j) Uygulama ayı: İdarece onaylanmış iş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirildiği ayı,

k) Temel indeks: İhale (son teklif verme) tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi,

l) Güncel indeks: Hak edişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi,

m) Fiyat farkı: Birim fiyat sözleşmelerde, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak gerçekleşen imalat iş kalemleri ve ihzarat için; anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ise, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen imalat iş grupları için, bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli,

İfade eder.”

7. maddesinin (g) bendinde;

Bu Esaslar, iş programına uygun olarak yapılan iş kalemleri ve/veya iş grupları ile ihzarata uygulanır.

8. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkrasında;

“Yüklenici, sözleşme yapıldıktan sonra iş kalemlerini, aylık imalatı, ihzaratı ve yıllık ödenekleri ve bunların aylara dağılımını gösteren ayrıntılı bir iş programı hazırlayarak idareye onaylatmak zorundadır.

Herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hak edişlerde, hak ediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanır.

Yükleniciye, 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebeplerle veya sözleşmenin ifasının gecikmesine idarenin kusurunun sebep olduğu durumlarda süre uzatımı verilmesi halinde, uzatılan süreye göre yüklenici tarafından hazırlanan ve idarece onaylanan revize iş programına uygun olarak yapılan işler için fiyat farkı hesaplanır.”

Hükümleri bulunmaktadır.

Kararnamede öngörülen düzenlemeler uyarınca, herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hak edişlerde, hak ediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksinin uygulanması gerekecektir.

Bilindiği üzere, iş programında sözleşme fiyatı cinsinden aylık ödenek dilimleri de gösterilmekte, yüklenicinin o ay içerisinde imalat ve ihzarat toplamı itibariyle aylık ödenek dilimi kadar veya kendi iradesi dahilinde olmak üzere ödenek diliminin üzerinde bir gerçekleşme sağlaması gerekmektedir. Bunun sağlandığı durumlarda, o hak ediş döneminde yapılan işlerin tamamına hak edişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki ayın indeksi güncel indeks olarak kabul edilerek fiyat farkı hesaplanacaktır. Yüklenicinin kendi kusuruyla aylık ödenek dilimlerinin gerisinde kalması halinde ise, Kararnamenin yukarıda ifade edilen yaptırım hükmünün uygulanması gerekecek ve daha sonraki aylarda yapılacak hak edişlerde hak ediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanacaktır.

Fiyat farkı hesaplamalarında, temel indeks ve güncel indeks olarak adlandırılan iki ayrı veri kullanılır. Kararname eki Esasların 5 inci madde hükmüne göre;

Temel İndeks; ihale (son teklif verme) tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi,

Güncel indeks ise; hak edişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi, ifade eder.

Bu iki referans değerin mukayese edilmesi sonucu ortaya çıkan artı fark fiyat farkı ödenmesine, aksi fark ise fiyat farkı kesintisi yapılmasına neden olur.

İlamda temel indeks, ihale tarihi olan Haziran 2005 tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeks olan 2005 Mayıs ayının indeksi alınmıştır. Zaten temel indeks konusunda herhangi bir sorun bulunmamaktadır. Sorun güncel indeksten kaynaklanmaktadır.

Güncel indeks ise, hak edişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indekstir. Örneğin hak ediş raporunun 15.09.2007 tarihinde düzenlendiği kabul edilirse, güncel indeks Eylül içinde yayımlanan Ağustos ayına indeks olacaktır.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın; uygulama esasları başlıklı 7 nci maddesinin (g) bendinde yer alan, "Bu esaslar iş programına uysun olarak yapılan iş kalemleri ve/veya iş grupları ile ihzarata uygulanır. " hükmü ile, iş programı ve ödenek dilimleri başlıklı 8 inci maddesinin ikinci paragrafında yer alan, "Herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hak edişlerde, hak ediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanır. " hükmü bulunmaktadır.

Konuyla ilgili olarak diğer mevzuatlarda yer alan hükümler incelendiğinde; Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin İş Programı başlıklı 18 inci ve Geçici Hak ediş Raporları başlıklı 40 inci maddesi, hak edişlerin ne şartlarda düzenleneceğine açıklık getirmektedir. Bu maddelerdeki, iş programı ve hak ediş raporlarının düzenlenmesi esaslarına uygun olarak yapılan hak edişlerin, düzenlenme tarihleri; uygulamada genellikle imalatın yapılıp bitirildiği aydan sonraki ay içerisindeki bir tarih olmaktadır.

Gerçekleştirilen imalatların hangi tarihe kadar yapılan imalatları kapsadığının bilinmesi için ise; hak edişin arka kapağında yer alan, ".../..../ tarihine kadar yapılan işin" (itibar tarihi) bölümünün doldurulması ve bir önceki hak ediş ile bu hak edişin itibar ettiği zaman aralığında yapılan imalatların, fiyat farkı hesabında esas alınması gerekmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar, tanımlar, hüküm ve esaslardan hareket edildiğinde, fiyat farkına esas aylık güncel indeksin;

1. İmalatın, onaylı iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken ay içerisinde veya gerçekleştirilmesi gereken aydan önce yapılması halinde, o uygulama ayına ait indeksi,

2. İmalatın, onaylı iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken aydan soma yapılması halinde ise, imalatın iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken ayın indeksi,

İfade ettiği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalara göre, örneğin iş programındaki Mayıs ayı ödeneğine ilişkin hak ediş Haziran ayında düzenlenecek ve fiyat farkı hesabında güncel indeks olarak Mayıs ayı indeksi (hak edişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeks) alınacaktır.

Ayrıca, fiili gerçekleşmenin (kümülatif hakediş tutarının) iş programında öngörülen kümülatif ödenek tutarının üzerinde bulunması halinde; fiyat farklarının da Esasların 8 inci maddesine göre değil, 5/h maddesinde öngörüldüğü şekilde hak edişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki ayın indeksi alınmak suretiyle hesaplanması gerekmektedir.

Diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımlarında Fiyat Farkı “ başlıklı İkinci Bölüm (XII) maddesinin “hak ediş Düzenleme Tarihi” alt başlığını taşıyan (A) bendinde;

“4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 6 ncı maddesinin (k) bendinde uygulama ayı; “idaresince onaylanmış iş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirildiği ay” olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede süreklilik arz eden hizmetlerde “hak ediş düzenleme tarihi” belirlenirken hak edişe ilişkin işin gerçekleştirildiği ay dikkate alınacak ve bedeli aylık ödenen işlerde en geç o ayın son günü hak ediş düzenleme tarihi olarak yazılacaktır.

82.2. Hak ediş düzenleme tarihi olarak hak edişin fiilen düzenlendiği tarih değil, iş programına göre hangi ayda yapılan işin hak edişi düzenlenmekte ise o ayın son günü, hak ediş düzenleme tarihi olarak alınacaktır.”

Denilmektedir.

Söz konusu hüküm süreklilik arz eden ve bedeli aylık ödenen hizmet işleri için geçerli olu, yapım işlerine ilişkin hak ediş düzenlemelerini ve fiyat farkı hesap şeklini ilgilendirmemektedir. Dolayısıyla yapım işlerinde YİGŞ’nin 40 ıncı maddesinde hüküm altına alındığı üzere, sözleşme ve eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenecek, hak edişin düzenleme tarihi de fiili duruma göre belirlenecektir.

Dilekçiler,4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen işlerde fiyat farkı ödemeleri ile ilgili Karayolları genelinde tereddütler yaşanmasından dolayı konunun Yüksek Fen Kuruluna iletildiğini, Yüksek Fen Kurulunun 18 Aralık 2006 tarih ve 02/1480 sayılı yazısında, güncel indeksin, o uygulama ayına ait indeksin alınacağının belirtildiğini, Yüksek Fen Kurulunun kararından önce hakediş ödemelerinde güncel indeks olarak, uygulama ayından bir önceki aya ait indeks alınırken, bu tarihten sonra Genel Müdürlüğünün 23.02.2007 tarih ve 310/0327 sayılı İç Genelgesi (2007/61) doğrultusunda hareket edildiğini, ödeneklerin yıl içerisinde peyder pey serbest bırakılmasından dolayı, sene başında yapılan iş programının, sene içinde serbest bırakılan ödenekler doğrultusunda revize edildiğini, fiyat farkı ödemelerinde Yüksek Fen Kurulu görüşü doğrultusunda hareket edildiğinden dolayı yapılan işlemden dolayı fazla ödeme söz konusu olmadığını belirtmişlerdir.

Yapılan incelemede; hak edişler aylık itibariyle düzenlenmeyip 9 numaralı hak ediş 05.08.2007 tarihinde, 10 numaralı hak ediş 27.09.2007 tarihinde, 11 numaralı hak ediş ise 08.11.2007 tarihinde düzenlenmiştir. Ayrıca ödeneklerin yıl içerisinde peyder pey serbest bırakılmasından dolayı, sene başında yapılan iş programının, sene içinde serbest bırakılan ödenekler doğrultusunda revize edildiğine ilişkin bir revişe iş programı da bulunmamaktadır

Yüksek Fen Kurulunun 18 Aralık 2006 tarih ve 02/1480 sayılı yazısında fiyat farkına esas aylık güncel indeksin;

1. İmalatın, onaylı iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken ay içerisinde veya gerçekleştirilmesi gereken aydan önce yapılması halinde, o uygulama ayına ait indeksi,

2. İmalatın, onaylı iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken aydan sonra yapılması halinde ise, imalatın iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken ayın indeksi,

İfade ettiği “ biçimindedir.

Uygulamada yüklenici iş programında öngörülen tutardan daha az ödenek harcadığından ve revize iş programı da yapılmadığından, Kararnamenin yukarıda ifade edilen yaptırım hükmünün uygulanması gerekecek ve daha sonraki aylarda yapılacak hak edişlerde hak ediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanacaktır. Zaten Yüksek Fen Kurulunun 18 Aralık 2006 tarih ve 02/1480 sayılı yazısı da bu meyandadır.

Bu itibarla, dilekçilerin iddialarının reddi ile 766 sayılı ilamın 1. maddesi ile 12.457,70 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. . 766 sayılı ilamın 2. maddesi ile Özdoğanlar Taah. Teks. ve Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki Bursa. İnegöl. Bozöyük (2.Kısım) Yol yapım işinde, fiyat farkı uygulamalarında güncel indeksin, Hakedişin düzenlendiği tarihten bir önceki ayın indeksi alınması gerekirken farklı bir indeksin esas alınması suretiyle kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 47.508,90 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçinin dilekçesi ve savcılık karşılaması bu ilamın 2. maddesinde belirtildiği gibidir.

Bu ilamın 2. maddesinde belirtildiği üzere fiyat farkına esas aylık güncel indeksin;

1. İmalatın, onaylı iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken ay içerisinde veya gerçekleştirilmesi gereken aydan önce yapılması halinde, o uygulama ayına ait indeksi,

2. İmalatın, onaylı iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken aydan soma yapılması halinde ise, imalatın iş programına uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken ayın indeksi,

İfade ettiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, ilamın bu maddesinde yer alan fiyat farkı ödemesinin, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın; uygulama esasları başlıklı 7 nci maddesinin (g) bendinde yer alan, "Bu esaslar iş programına uysun olarak yapılan iş kalemleri ve/veya iş grupları ile ihzarata uygulanır. " hükmü ile, iş programı ve ödenek dilimleri başlıklı 8 inci maddesinin ikinci paragrafında yer alan, "Herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hak edişlerde, hak ediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanır. " hükmüne uygun olarak hesaplanıp ödendiği görüldüğünden yapılan uygulama ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmaktadır.

Bu itibarla, dilekçilerin iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 2. maddesi ile 47.508,90 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

4. 766 sayılı ilamın 9. maddesi ile Müteahhit Bülbüloğlu İnşaat yükleniminde yaptırılan Kütahya. Simav. Devrimci Ayr.(1.kısım) yolu inşaatı işinde, Üst Yapı İşleri bünyesinde yapılan 15.122/K poz no'Iu birim fiyatla bedeli ödenen imalatta kullanıla agregaya 4382 poz nolu birim fiyatla yıkama bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 11.650,00 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler temyiz dilekçesinde; kuruluşları tarafından kullanılmakta olan birim fiyatlara esas imalatların hangi esaslar dahilinde ve hangi aşamaları kapsadığı gerek birim fiyat tariflerinde gerekse bu birim fiyat tarifleri doğrultusunda hazırlanan birim fiyat analizlerinde de açıkça belirtildiğini, bu tarif ve analizlerde ilgili imalatın başlangıç çalışması ile imalatın hangi aşamadaki çalışmayla sonlandırılacağının belirtildiğini, buna göre; 15.122/K Poz nolu "istenilen tiplerde konkasörle kırılmış ve elenmiş asfalt mıcırı temini " birim fiyat tarifi incelendiğinde bu imalatın ocaktan taşın çıkartılması aşamasından başlayacağı ve İstenilen granülometrideki asfalt mıcırının kullanılması düşünülen yerde figüre edilmiş halde teslimiyle imalatın son bulacağının açıkça ifade edildiğini, aynı şekilde bu poza ait birim fiyat analizin de bu üretim zincirinde yer alan ödemelerden ibaret olduğunu, dolayısıyla üretilmiş ve figüre halinde teslim edilen söz konusu malzemenin kullanımı ile ilgili olarak, yapılacak yıkanması, katkı malzemesi kullanılması, kullanılacağı bitümlü malzeme ve kaplama türüne göre ilave başka işlemlere (bitümle kaplanması) tabi tutulması gibi çalışmaların söz konusu Poz dışında yapılan ilave imalatlar olduğunu, ödemelerinin de ayrıca yapıldığını, dolayısıyla 15.122/K Poz nolu asfalt mıcırı temini imalatına ait birim fiyat tarifinin fiyata dahil olanlar ile fiyata dahil olmayanlar kısmında bu birim fiyatın dışında tamamen ayrı bir imalat olan yıkamaya ait herhangi bir açıklama olmasının söz konusu olamayacağını, 15.122/K Poz nolu Asfalt mıcırı temini birim fiyatının kurumları tarafından kullanılmaya başlandığı yıllarda sathi kaplama yapımı için asfalt mıcırının yıkanmasının bir ön şart olarak görülmediğini, sadece taş ocağı ve taşın özellikleri dikkate alınarak gerekmesi halinde yaptırılan ve bedeli ödenen ilave imalat olarak uygulandığını, ancak zaman içinde kalitede istenilen standardın sağlanabilmesi için sathi kaplama yapımında kullanılacak tüm asfalt mıcırının yıkatılmasının kararlaştırıldığını, bu durumun Karayolları Teknik Şartnamesinde de yer aldığını, sonuç olarak; 15.122/K Poz nolu Asfalt mıcırı temini ile 4382 Poz nolu yıkama yaptırılması işleri birbirinden farklı iki ayrı imalat olduğunu ve yapılan işlemden dolayı fazla ödeme söz konusu olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Savcılık karşılama yazısında, 15.122/K poz no.lu birim fiyat tarifinde mıcırın konkasörden figüre yerine taşınması dışındaki tüm masrafları kapsadığı öngörüldüğünden talebin reddedilerek daire kararının onanması yönünde görüş belirtmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirttikleri hususları belirtmişlerdir.

15.122/K poz no'lu ocak taşından istenilen tiplerde konkasörle kırılmış ve elenmiş asfalt mıcırı temini birim fiyat tarifinde

"Poz 15.120/K’daki esaslar ve şartlar dahilinde ocak taşının konkasörle kırılması ve elenmesi suretiyle istenilen tiplerde asfalt mıcırı temini.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:

Taşların; ocaklardan çıkarılması, vasıtalara yüklenmesi, ocak - konkasör arasında nihai ortalama 150 m. mesafeye kadar taşınması, boşaltılması, konkasöre verilmesi, şartnamesinde belirtilen granülometriyi elde edecek şekilde konkasörle kırılması ve elenmesi, elenmiş malzemenin; asıtalara yüklenmesi, figüre yerinde boşaltılması, istenilen ebatta figüre edilmesi suretiyle; kırılmış ve elenmiş asfalt mıcırı hazırlanması, aşağıda "Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alât ve edevat masrafları ile müteahhit kârı ve genel masraflar.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

Poz 15.120/K daki gibidir.

Ölçü:

Poz 15.100’dekı gibidir.

Ödeme:

Birim Fiyat Cetvelinde, Poz 15.122/K’daki "Ocak Taşından İstenilen Tiplerde Konkasörle Kırılmış ve Elenmiş Asfalt Mıcırı Temini" m3 birim fiyatı üzerinden yapılır.

Not:

Poz 15.100 deki Not (1) ve (2) gibidir.

Poz 15.120/K daki Not (2) ve (4) gibidir.

Poz 15.102/2-K daki Not (2) gibidir." hükmü öngörülmüştür. 15.120/K poz no'lu birim fiyat tarifinde birim, fiyata dahil olmayan masraflar olarak sadece "Konkasörden figüre yerinetaşıma bedeli" sayılmıştır.

Birim fiyat tarifindeki bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere bitümlü kaplamalarda kullanılan agreganın hazırlanması için gerekli bütün unsurlar birim fiyata dahildir ve bu imalatlar mevcut agrega ile değil de bu imalatlar için hazırlanan agrega ile yapılmaktadır. Bu itibarla mevcut agreganın yıkanması birim fiyatının bu imalatlarda kullanılan agregaya uygulanması mümkün değildir.

Birim fiyat tarifleri kitabının genel hükümlerinde açıkça belirtildiği üzere, birim fiyata dahil olmayan masraflar arasında sayılmayan masrafların tamamı birim fiyata dahil olduğundan, birim fiyata dahil olmayan masraflar arasında sayılmayan “agreganın yıkanması” işi için 4382 poz no.lu birim fiyattan bir bedel ödenmesi mümkün değildir.

Dilekçiler her ne kadar dilekçelerinde; 15.122/K poz no.lu imalatta kullanılan agrega için yıkama bedeli ödendiğini, bu imalata ilişkin birim fiyat tarifinde yıkamanın dahil olmadığını savunmuşlarsa da;

15.122/K poz no.lu birim fiyat tarifinde, mıcırın “Konkasörden figüre yerine taşınması bedeli” dışında kalan bütün işlerin yapılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masraflarının birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir. Yine aynı birim fiyat tarifinde bu birim fiyatın YFŞ’nin 70 ve 71.kısımlarında belirtilen esaslar dahilinde yapılan imalatın birim fiyatı olduğu belirtilmiştir. Bu itibarla bu imalatın YFŞ’nde sayılan bütün unsurları kapsadığı kabul edilmektedir.

4382 poz no.lu birim fiyat, mevcut agreganın yıkama makinesi ile yıkanması birim fiyatıdır. Oysa burada ihale kapsamında elde edilen ve 15.122/K poz no.lu birim fiyatla bedeli ödenen agrega söz konusu olup, YFŞ’nin 70 ve 71.kısımlarında belirtilen esaslara uygun olmasından yüklenici sorumludur. Yani yıkanması gerekiyorsa 15.122/K poz no.lu birim fiyat dahilinde, ayrıca bir bedel ödenmeksizin yıkanacaktır. Sadece yüklenici tarafından sunulan ve 15.122/K poz no.lu birim fiyatla bedeli ödenen agrega yerine idare malı agrega varsa, ayrıca YFŞ’nin 70 ve 71.kısımlarında belirtilen esaslara uygun olmazsa, 4382 poz no.lu birim fiyat ile yıkama bedeli ödenebilecektir.

Bu itibarla, dilekçilerin iddialarının reddi ile 766 sayılı ilamın 9. maddesi ile 11.650,00 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

5. 766 sayılı ilamın 41. maddesi ile Mega. Metyol adi ortaklığı taahhüdünde bulunan Çanakkale. Çan Devlet Yolu işinde, 15.052/4 poz nolu "Titreşimli Silindir ile Sıkıştırma Yapılması" birim fiyatı ile ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 559,35 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler temyiz dilekçesinde; ilamda özetle 2200 poz nolu her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, 2202 poz nolu her cins ve klastaki zeminde ocak ariyet kazısı yapılması ve kullanılması, 2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması ve kullanılması imalatlarına ait birim fiyat tariflerinde birim fiyata dahil olmayan imalatlar arasında 2209 poz nolu sulama ve sıkıştırma imalatı dışında herhangi bir sulama ve sıkıştırma yapımının öngörülmemiş olması nedeniyle ayrıca sıkıştırma ve sulamaya ait herhangi bir ödeme yapılmayacağının belirtildiğini, oysa 15.052/4 poz no ile yapılan ödemenin; 2200, 2202 ve 2204 poz nolu yarma, ariyet ve zayıf zemin kazı imalatları bünyesinde yapılan bir ödeme olmayıp dolgu zemininin hazırlanması aşamasında yapılan çalışmaların karşılığı yapılan ödeme olduğunu,

Genel Müdürlüklerince ihaleli olarak yürütülen çalışmalarda yapılacak dolgu imalatlarının, hangi esaslara göre yapılacağı işe ait sözleşmenin eki mahiyetinde olan Yollar Fenni Şartnamesi'nin 14. kısmında "Dolgular" başlığı altında açıkça tarif edildiğini, buna göre dolgu yapım çalışmalarının üç ana başlık altında ele alındığını,

Bunlar ve bunlarla ilgili ödemelerin:

1. Dolgu malzemesi özellikleri ve temini (malzeme teminiyle ilgili ödemeler 2200 veya 2202 poz nolu yarma veya ariyet kazısı yapılması birim fiyatı üzerinden yapılmaktadır.),

2. Dolgu yapılacak sahada yapılması gerekli çalışmalar (ilama esas ödemeler bu bölümde yapılan çalışmalarla ilgilidir),

3. Dolguların sıkıştırılması

Olduğunu, ilama esas ödemelerin de yukarıda 2. maddede ifade edilen, dolgu yapılacak sahada yapılması gerekli çalışmalarla ilgili olduğunu, bu aşamada yapılan çalışmalar ve bunlara ait ödemelerin:

A) Dolgu yapılacak sahanın mevcut durumunda ağaçlar, ağaç kökleri ve su birikintisinin bulunduğunu,

B) Öncelikle dolgu sahası içerisinde varsa yüzeysel su birikintileri ile yeraltı sularının yapılacak drenaj çalışmalarıyla dolguya zarar vermemesinin sağlandığını, yüzeysel ve yeraltı drenajıyla ilgili ödemelerin, sanat yapıları bünyesinde yer alan birim fiyatlar üzerinden yapıldığını,

C) Dolgu sahası içerisinde yer alan ağaçların kesilerek köklerinin temizlendiğini,

Ödemenin:

1. Mevcut ağaçların kesilerek köklerinin çıkartılması için yapılan imalatların ağaç çaplarına bağlı olarak 14.022/1, 14.022/2, 14.022/3 ve 14.022/4 poz nolu makine ile ağaç kesme ve sökme birim fiyatları üzerinden,

2. Ağaçları daha önceden kesilmiş mevcut köklerin sökülmesi imalatının ise ağaç çaplarına bağlı olarak 14.022/1-K, 14.022/2-K, 14.022/3-K ve 14.022/4-K poz nolu makine ile kök sökme birim fiyatları üzerinden,

Yapıldığını,

D) Dolgu sahası içerirsinde taşıma gücünü kaybetmiş zayıf ve bitkisel toprağın kazılarak inşaat alanı dışında depo edildiğini, ödemenin: yapılan kazı 2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması ve kullanılması birim fiyatı üzerinden yapıldığını, ortalama 100 mt mesafenin üzerine taşınması halinde 07.005/K-1 veya 07.005/K-2 poz nolu depoya gidecek kazı birim fiyatından da nakliye ödemesi yapıldığını,

E) Zayıf ve bitkisel toprak kazısı yapıldıktan sonra zeminin yaklaşık 20 cm kabartılarak (Yollar Fenni Şartnamesi Kısım 14.3.1.Paragraf) bu kesimin sulanarak sıkıştırıldığını, ödemenin de; 15.052/4 poz nolu titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatı üzerinden yapıldığını,

İlama esas ödemelerin bu aşamada (dolgu çalışmalarına başlamadan önce) yapılan ödemeler olduğunu,

Bu aşamadan sonra ihtiyaç olması halinde zeminin taşıma gücünü arttırmaya yönelik taş dolgu, kum şilte gibi çalışmalar yapıldıktan sonra dolgu yapılmasına başlanıldığını, dolgu yapımı esnasında yapılan sıkıştırma ve sulama işlerinin 2209 poz no.lu birim fiyatlarıyla yapıldığını,

Yukarıda da izah edildiği üzere söz konusu iş bünyesinde 15.052/4 poz nolu titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatlarından yapılan ödemelerin:

2200 poz nolu Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması,

2202 poz nolu Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyet kazısı yapılması ve kullanılması,

2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması ve kullanılması,

2209 poz nolu sulama ve sıkıştırma imalatları,

Dışında kabartılan dolgu tabanının sıkıştırılması için yapıldığını, dolayısıyla fazla ödeme söz konusu olmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık Makamı karşılama yazısında, Temyiz Kurulunun benzer konuda verdiği 15.05.2010 tarihli ve 31485 (tutanak) sayılı ref kararı gereğince talebin kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırması, yönünde görüş belirtmiştir.

Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirtikleri hususları tekrarlamışlardır.

2200 Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş.’nin 10., 11., 12., 14., 15. ve 40.kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde, her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:

Yarma, yan ariyet ve dolgu sahalarındaki temizleme ve sökme işlerinin yapılması, gerektiğinde kompresör ve patlayıcı madde de kullanılarak yarma ve yan ariyet sahalarında; zayıf zemin, bataklık, yumuşak veya sert toprak, yumuşak veya sert küskülük, yumuşak kaya, sert kaya ve çok sert kaya kazılarının yapılması, kırmataş, şose ve asfalt sökülmesi, bunlardan çıkan her cins kazı ve sökme malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi, nihai ortalama 100 m. mesafeyi kadar taşınması, boşaltılması, tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilecek yerlerde, idarece istenecek şekilde depo veya istif edilmesi suretiyle her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısının yapılması ve kullanılması, aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

Dolgu veya depoya gidecek beher m³ kazının nihai ortalama 100 m. den fazla mesafeye taşınması, yol kamulaştırma sahası ile ariyet ve ocak yerlerinde yapılacak “Ağaç kesme ve daha önce kesilmiş ağaçların köklerinin sökülmesi” işleri, dolgu altlarında yapılan zayıf (bitkisel toprak v.s.) ve oynak (batak ve balçık) zemin kazıları, dolgu altlarındaki mevcut yol yüzeylerinin sürülerek kabartılması işleri, kazılmış malzemenin dolgularda kullanılması sırasında yaptırılan “Sulama” ve “Sıkıştırma” işleri, Poz 18.190 dışındaki yıkma ve sökme işleri.

2202 Her Cins ve Klastaki Zeminde Ocak Ariyeti Kazısı Yapılması ve Kullanılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Zayıf zemin, yumuşak veya sert toprak, yumuşak veya sert küskülük zemin, yumuşak kaya, sert kaya, çok sert kaya dahil her cins ve klastaki zeminde Y.F.Ş.nin 10, 11, 12, 14 ve 15 kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde temizleme ve sökme işleri ile ocak ariyet kazısı yapılması ve kazının kontrol mühendisinin göstereceği yerlerde kullanılması.

Birim Fiyat Dahil Olan Masraflar

Poz 2200 deki gibidir.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar

Poz 2200 deki gibidir.

Ölçü: Poz 2200 deki gibidir.

15.052/4 poz nolu, titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Poz 15.051 deki esaslar dahilinde titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması.

15.051 poz nolu, titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş.nin 14. kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Niteliği yukarıda belirtilen titreşimli silindirin işbaşında temini ve sıkıştırmanın yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme. makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş. nin 11,12,14,ve 15. kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde yol dolgusunun zemine oturacağı kısımlardaki her cins zayıf zemin, bitkisel toprak, batak ve balçık zeminlerin kazılması ve kullanılması. Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Yol dolgusunun oturacağı kısımlarındaki zayıf zemin, bitkisel toprak, batak ve balçık zeminlerin kazılması, kazı malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi, nihai ortalama 100 m mesafeye kadar taşınması, boşaltılması tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilen yerlerde, idarece istenecek şekilde depo edilmesi, suretiyle hafriyatın yapılması, aşağıda "birim fiyata dahil olmayan masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar. Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar: Şevlere veya depoya gidecek beher m3 kazının nihai ortalama 100 m.den fazla mesafeye taşınması, dolgu altlarında yapılacak "ağaç kesme" işleri. ÖLÇÜ: Yukarıdaki sayılmış malzemenin kazılmadan önce yerinde ölçülen ve sahalar ortalaması metodu ile hesap edilen m3 cinsinden hacmidir. ÖDEME: Birim Fiyat Cetvelinde, Poz 2204 deki <> m3 birim fiyatı üzerinden yapılır. NOT: 1- Dolgu altlarına rastlayan kesimlerde yapılacak temizleme ve sökme işleri, 2200, 2210, 2220, 2230/1, 2230/2, 2230/3 Poz No.lu birim fiyatlara dahil edilmiş bulunduğundan bu işler için ayrıca ödeme yapılmaz. 2- Projede gösterilmiş bulunan yol ekseni herhangi bir sebeple değişse dahi yeni yol ekseni üzerindeki dolguların altlarında yapılacak zayıf (bitkisel toprak vs.) ve oynak (batak ve balçık) zemin kazıları için de bu birim fiyat aynen uygulanır.

İlamda; 2200 ve 2209 poz nolu birim fiyatlara dahil bulunan işlemler dışında dolgu imalatı yapılmadığı, 15.052/4 poz nolu tarif gereğince, titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması işleminin Y.F.Ş.nin 14. kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde yapılmasının hüküm altına alındığını ve yol dolgusuyla ilgili olamadığı hüküm altına alınarak, mükerrer olan bu işlem için tazmin hükmedilmiştir.

Dilekçiler, 2209 pozu ile yapılan imalatın dolgu malzemesinin sıkıştırılması işlemi olduğunu, 15.052/4 pozu ile yapılan imalatın ise kazı yapılan ve dolguya hazırlanan zeminlerdeki dolguya elverişli olmayan ağaç köklerinin temizlenmesi, zayıf toprak ve benzeri malzemenin giderilmesi işlemleri olduğunu ve bu işlemlerin karşılığının diğer birim fiyatlara dahil bulunmadığını iddia etmektedir.

Yollar Fenni Şartnamesinin Yol Alt Yapısı başlıklı 2. Bölümünün; 11. Kısmı, zayıf zeminlerin kaldırılıp depo edilmesi ve oynak (batak) zeminlerde inşaat metotları, 14. Kısmı ise dolgularla ilgilidir.

Dolguda kullanılacak malzemenin temini 2200’lü pozlarla, sıkıştırma işlemi de 2209 pozu ile yapılmaktadır. Adı geçen işte ayrıca 2204 poz nolu Dolgu Altlarındaki Her Cins Zayıf Ve Oynak Zeminlerin Kazılması fiyatı kullanılmıştır. Dilekçi zayıf zemin kazısı yapıldıktan sonra 15052/4 poz nolu sıkıştırma işleminin yapılarak zeminin dolguya hazır hale getirildiğini iddia etmektedir. Bu işlemin de YFŞ’nin 14.3 kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde, zayıf zemin kazısı yapıldıktan sonra yapılan titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması işlemi olduğunu iddia etmektedir. Bu işlemler YFŞ ile yapılması kayıt altına alınan işlemler olup, bu işlemlerin karşılığı ilamda belirtilen fiyatlara dahil bulunmamaktadır. İlamda, dolguya elverişli olmayan zayıf zemin vb. malzeme bulunması durumunda bunun depoya nakledilmesi gerektiği, hak ediş raporlarında bununla ilgili bir ödeme bulunmadığından gerçekte böyle bir işlemin de yapılmadığı iddia edilmekte ise de, bu malzemelerin 100 metreden uzağa depolanması gereken durumlarda nakliye bedeli ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, dilekçilerin iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 41. maddesi ile 559,35 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 21.03.2012 tarih ve 34579 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.