Sayıştay 4. Dairesi 32981 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 32981

• Tutanak No: 34369

• Tutanak Tarihi: 07.02.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İlamın 1.maddesiyle;2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun değişik 58. maddesine aykırı olarak özel gelir katkı payı ödemelerinin yapılmasında, en az % 35 olarak belirlenmiş olan işletme payının % 30 olarak uygulanması sonucu fazla ödemede bulunulduğu gerekçesiyle 23.719,50 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58. maddesinde;

"(Değişik 4. paragraf 31.07.2003-4969/12 md.) Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35' i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksekokul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye İşletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık müdürlüğü personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç ) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının iki katını, diğer öğretim elemanları için bir katını, 657 sayılı Kanuna tabi personel için ise % 100 ünü geçemez. İşin ve hizmetin Özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık diyaliz, ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve acil serviste çalışan sağlık personeli için % 100 oranı, ayrıca % 50 sine kadar arttırılabilir. (Değişik son cümle : 17.09.2004/5234/2. md.) Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya ileri teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil, görev tazminatları hariç) toplamının on katma kadar pay verilebilir Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının dört katına kadar ayrıca pay verilebilir …….. " hükmünün bulunduğunu,

Kanunun uygulanmasına açıklık getiren Yüksek Öğretim Kanunu ve Yüksek Öğretim Personel Kanunu 18 seri nolu Genel Tebliğinde tazmine konu 6. ve 7. maddelerin de örnekleriyle açıklandığını, buna göre;

"Öğretim üyelerinin saat 14.00 den sonra ve tatil günlerinde doğrudan katkılarından dolayı dağıtılacak katkı payının hesabında üniversite yönetim kurulları;

a)Sadece hizmetten yararlananların bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını veya,

b)Hizmetten yararlananların bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını dikkate almadan sadece hizmetten özel olarak yararlananların ödediği bedeli veya,

c)Hizmetten yararlananların bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarları ile hizmetten Özel olarak yararlananların ödediği bedelin toplamını, dikkate alabileceklerdir.Doğrudan gelir getirici katkı payı kapsamında değerlendirilen işlemlerin hangilerinden hangi oranda (veya miktarda)hasta katılım payı alınacağına veya alınmayacağına ve bu işlemlerden öğretim üyesine hangi oranda (veya miktarda) dağıtım yapılacağına üniversite yönetim kurulları yetkilidir " denildiğini,

Buna istinaden Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun 18.01.2007 tarih ve 09 sayılı kararının B.III. 10. maddesinde aynen;

"Öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayri safı hasılatın en az % 35'i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına, % 15'i hazine payı ve % 5'i üniversite araştırma projesi payı için kesildikten sonra öğretim üyesinin hesabına brüt olarak yazılır. Gerekli yasal vergiler kesilerek ödeme yapılır " ifadesinde yer alan en az % 35 oranındaki (kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için ayrılan ) döner sermaye kesintisi her işlem detayında değil toplam hizmet geliri üzerinden yapılacaktır. Şöyle ki; saat 14.00'den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00'den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanacak gelirler ayrı değerlendirilecek ve muhasebeleştirilecektir. Bu yasal hükme göre öğretim üyesinin saat 14.00'den sonra yaptığı uygulamalar için hastadan tahsil edilen hasta katılım payından (HK Payı) yapılacak olan kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için ayrılan döner sermaye kesintisi % 30 oranında uygulanacaktır. Resmi çalışma günlerinde saat 08:00-14:00 arasındaki zaman dilimleri dışında ve resmi tatil günlerinde öğretim üyelerinin doğrudan katkısıyla elde edilen tüm gelirlerin toplamı (HK Paylan ve DK Paylan gelirlerinin toplamı) üzerinden yapılacak olan döner sermaye kesintisi en az % 35 olacaktır. % 15'i hazine payı ve % 5'i üniversite bilimsel araştırma projesi payı her işlem detayında kesilmeye devam edecektir " şeklinde karar alındığını,

Özetle öğretim elemanlarının katkısıyla elde edilen döner sermaye hasılatından en az % 35’nin o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ihtiyaçlarına, % 15'inin hazine payına, % 5'inin bilimsel araştırma proje fon payı olarak kesildikten sonra kalanın öğretim üyesine yasal kesintilerden sonra ayrılacağının kararlaştırıldığını ancak; % 35 oranındaki araç, gereç, araştırma v.s. payının her işlem detayında değil toplam hizmet geliri üzerinden yapılacağını

Yani; doğrudan katkı ( saat 14.00 den sonra ve resmi tatil günlerindeki katkı) makbuzsuz olarak yapılan hizmetler bedeli ile özel (makbuzlu) olarak yapılan hizmet bedelleri için ayrı oranlarda tespit edilmiş olup, öğretim üyelerinin poliklinik yapmalarını özendirmek üzere özel (makbuzlu) gelirlerin dağıtımında % 30 araç-gereç, % 15 hazine payı, % 5 fon payı = % 50 kesinti yapılıp % 50 öğretim üyesine ödendiğini,

Ancak yürütme kurulu kararında belirtildiği gibi toplam hizmet geliri (makbuzlu, makbuzsuz) birlikte değerlendirildiğinde gelirler toplamından % 35 + % 15 + % 5 = % 55 kesilerek dağıtılabilecek olan % 45’in hiçbir şekilde aşılmadığını, dolayısıyla yapılan işlemin 2547 sayılı yasanın 58. maddesi, 18 no.lu genel tebliğ ve yürütme kurulu kararına tamamen uygun olduğunu,

Aynı konunun 2006 yılı idare hesabı hakkındaki, T.C.Sayıştay Başkanlığı'nın 08.02.2008 tarih ve 2006-58-3-288 sayılı sorgu kağıdının 5. maddesinde sorgu konusu yapılmış olduğunu, verilen cevap yeterli görülerek ilamda kaldırıldığını,

Doğrudan katkı payı ödemesi Yüksek Öğretim Kanunu 58.mad. ve Yüksek Öğretim kanunu ve yüksek öğretim Personel Kanunu 18 seri no.lu genel tebliğin 6. ve 7. maddelerine istinaden Üniversite Yüksek Öğretim Kurulu kararı gereği resmi çalışmalar karşılığı doğrudan katkı (makbuzsuz) ve özel muayene ve tedaviler karşılığı (makbuzlu) hasta katılım paylı gelirler olarak her iki tedaviden de doğrudan katkı payı dağıtıldığını ancak, genel toplam üzerinden % 35 den aşağı olmamak üzere araç-gereç v.s. , % 15 hazine payı, % 5 araştırma fon payı ayrılarak kalan kısmın dağıtılmakta olduğunu,

Her ne kadar öğretim üyelerine poliklinik yapmalarının özendirilmesi için özel gelirlerin dağıtılmasında işletme payı % 30 ayrılsa da genel toplam üzerinden fazla ve yersiz ödeme yapılmadığının anlaşılacağını,

Giderin mevzuata uygun olarak yapıldığını ve kamu zararının bulunmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık, Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5234 sayılı kanunla değişik 58. maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafında: “Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. …..”

hükmüne yer verilmiştir.

Maliye Bakanlığınca 09.07.2005 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği’nin (SERİ NO:18) 7. maddesinde:

“2547 sayılı Kanunun 58. maddesine göre, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatından o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem detayında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları yetkilidir. Ancak bu ayrımların yapılmasında, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler ayrı, öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanacak gelirler ayrı değerlendirilecektir.

ÖRNEK: (B) Üniversitesi Mühendislik Fakültesinde, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den sonra yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler toplamı 50.000 YTL., öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanan gelirler toplamının ise 30.000 YTL. olması halinde, anılan fakültenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayıracağı en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlükleri 50.000 YTL.’den ayrı, 30.000 YTL.’den ayrı hesaplanacaktır. Ancak, ayrılacak % 35’lik pay ve diğer yasal yükümlülüklerin 30.000 YTL.’yi oluşturan her bir faaliyetin hangisinden hangi oranda yapılacağına üniversite yönetim kurulları karar verecektir.….” denilmiştir.

Bu mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde, öğretim elemanlarının katkısıyla elde edilen döner sermaye brüt gelirlerinin en az %35 inin işletmenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için yasal kesinti olarak ayrılması gerekmektedir.

Ayrıca, yasal kesinti olarak 2547 sayılı kanunun 58. maddesinin b fıkrasına göre %5 oranında bilimsel araştırma projeleri için pay ile 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi hükmü uyarınca döner sermaye işletmelerinin aylık brüt gelirlerinden %15 oranında hazine payı kesilmesi gerekmektedir.

Görüldüğü üzere, üniversiteye bağlı döner sermaye işletmelerinin aylık brüt gelirlerinden toplam %55 oranında yasal kesinti yapıldıktan sonra kalan %45 inin mevzuatta belirtilen personele üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde katkı payı olarak dağıtılması öngörülmektedir.

2547 sayılı Kanunun 58. maddesine göre, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye brüt gelirlerinden işletme için araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem bazında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları yetkili kılınmıştır.

Cumhuriyet Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun 18.01.2007 tarih ve 09 sayılı kararının 10.maddesinde;

“ ‘Öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayri safi hasılatının en az % 35 i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına, % 15 i Hazine payı ve %5 i üniversite bilimsel araştırma projesi payı için kesildikten sonra öğretim üyesinin hesabına brüt olarak yazılır.’ ifadesinde yer alan en az %35 oranındaki (kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için ayrılan) döner sermaye kesintisi her işlem detayında değil toplam hizmet geliri üzerinden yapılacaktır.Şöyle ki; saat 14.00 den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00 den sonra ve tatil günlerinde yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler ayrı, öğretim üyelerinin saat 14.00 den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanacak gelirler ayrı değerlendirilecek ve muhasebeleştirilecektir.Bu yasal hükme göre öğretim üyesinin saat 14.00 ten sonra yaptığı uygulamalar için hastadan tahsil edilen hasta katılım payından (HK Payı) yapılacak olan kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için ayrılan döner sermaye kesintisi % 30 oranında uygulanacaktır.Resmi çalışma günlerinde saat 8:00-14:00 arasındaki zaman dilimleri dışında ve resmi tatil günlerinde öğretim üyelerinin doğrudan katkısıyla elde edilen tüm gelirlerin toplamı (HK Payları ve DK Payları gelirlerinin toplamı) üzerinden yapılacak olan döner sermaye kesintisi en az %35 olacaktır.%15 hazine payı ve %5 i üniversite bilimsel araştırma projesi payı her işlem detayında kesilmeye devam edecektir.

HK Payı kesintileri HK Payı+DK Payı kesintileri

Hastane payı %30 %35

Hazine payı %15 %15

Araş. Fonu %5 %5

TOPLAM %50 %55 “ kararı alınmıştır.

Saat 14:00 ten sonraki hizmet gelirleri; hizmetten özel olarak yararlananların ödediği makbuzlu (hasta katılım payı) bedeller ile hizmetten yararlananların kurum ve kuruluşlarına gönderilen fatura bedellerinden oluşmaktadır.

İlamın konusu da hizmetten özel olarak yararlananların ödediği makbuzlu (hasta katılım payı olarak ödenen) bedellerin toplamı üzerinden yapılacak yasal pay ve kesintiler ile kesintilerden sonra dağıtılabilecek döner sermaye katkı payı ile ilgilidir.

Uygulamada, Hasta katılım gelirlerinden (makbuzlu gelir) kanunen ayrılması gereken %35’lik kuruluş veya birimin araç, gereç payı, yürütme kurulu kararı gereği %30 oranı üzerinden ayrılmış, ama yine karar gereği toplam gelir (HK+DK toplamı) üzerinden %35’lik kuruluş araç, gereç payı ayrılması öngörüldüğü için yasal olarak ayrılması gereken payların ayrıldığı ileri sürülmüş ve dilekçe ekindeki tabloda aylar bazında hesabı yapılmıştır.Diğer taraftan makbuzlu (hasta katılım paylı) gelirlerden personele dağıtılacak döner sermaye payında, %45 oranı öğretim üyelerini teşvik amacıyla %50 oranı üzerinden uygulanmıştır.

Ancak eğer bir kısım işlemlerden % 30 işletme payı ayrılmış ise başka bir kısım işlemlerden de %35’den daha yüksek bir oranda işletme payı ayrılmış olması gerekir ki matematiksel olarak asgari %35’lik kurum araç, gereç payı tutarı elde edilebilsin.Daha açık bir ifadeyle, saat 14:00 ten sonraki hizmetlere ilişkin makbuzlu gelirlerden % 30 oranında araç gereç payı ayrılıyor ve toplam gelirden % 35 oranında pay ayrıldığı ileri sürülüyor ve yine makbuzlu gelirlerin %50 si öğretim üyelerine dağıtılıyor ise; o zaman saat 14:00 ten sonra verilen hizmetlere ilişkin kurum fatura bedelleri üzerinden (makbuzsuz doğrudan katkı) elde edilen gelirlerden %35 in üzerinde bir oranda işletme payı ayrılmış olmalıdır.

Dilekçe eki tabloda uygulamanın bu şekilde yapılmış dolayısıyla kanunen ayrılması gereken paylar ayrılmış gibi gözükmekle birlikte söz konusu tabloyu detaylandıracak kanıtlayıcı herhangi bir bilgi ve belge gönderilmemiştir.Kaldı ki rapor dosyasına ekli döner sermaye payı dağıtımı ile ilgili (22.03.2007 tarih ve 1710 sayılı, 03.04.2007 tarih ve 2136 sayılı, 31.12.2007 tarih ve 8764 sayılı, 7.12.2007 tarih ve 8059 sayılı 3.10.2007 tarih ve 6071 sayılı, 3.10.2007 tarih ve 6073 sayılı, 31.12.2007 ve 8638 sayılı) başka ödeme emri eklerinde yer alan Turhan İlter, Salih Kurt, Cebrail Özce, Dursun İnan imzalı tablolara göre de makbuzlu gelirlerin %30’u üzerinden kurum araç gereç payı, makbuzsuz gelirlerin %35’i üzerinden kurum araç gereç payı ayrıldığı görülmüştür.

Yapılan açıklamalara göre, gelire doğrudan katkısı olan öğretim üyelerinin aylık hasta katılım gelirlerini gösteren cetvellerde hasta katılım payının %50 sinin öğretim üyelerinin baz geliri olarak kabul edildiği ve öğretim üyeleri gelir bordrolarında dağıtımın %50 brüt gelir üzerinden yapıldığı buna bağlı olarak saat 14.00’den sonra elde edilen gelirden ayrılması gereken öğretim üyesi payının % 45 olduğu dikkate alındığında hastane araç gereç payının brüt gelirin % 30’u üzerinden ayrıldığı ortaya çıkmaktadır.

İşletme payının %35 yerine bir kısım işlemlerde % 30 ayrılması sonucu bu eksiliğin başka işlemlerde telafi edilmeyerek mevzuata aykırı katkı payı ödenmesi nedeniyle 901 sayılı ilamın 1. maddesiyle 23.719,50 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 07.02.2012 tarih ve 34369 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.