Sayıştay 4. Dairesi 32980 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 32980

• Tutanak No: 41770

• Tutanak Tarihi: 05.04.2016

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Döner Sermaye Paylarının dağıtımında hata yapılması.

“İlamın 1.maddesiyle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun değişik 58. maddesine aykırı olarak özel gelir katkı payı ödemelerinin yapılmasında, en az % 35 olarak belirlenmiş olan işletme payının % 30 olarak uygulanması sonucu fazla ödemede bulunulduğu gerekçesiyle … YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmü” 07.02.2012 tarih ve 34368 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile tasdik edilmiştir.

Karar düzeltilmesi kapsamında sorumlu tarafından verilen dilekçede özetle;

Yüksek Öğrenim Kanunu ve Yüksek Öğretim Personel Kanunu 18 Seri Nolu Genel Tebliğinin 6 ve 7. maddeleri (e) fıkrasında “Doğrudan Gelir Getirici Katkı Payı” kapsamında değerlendirilen işlemlerin hangilerinden hangi oranda veya miktarda hasta katılım payı alınacağına veya alınmayacağına ve bu işlemlerden öğretim üyesine hangi oranda veya miktarda dağıtım yapılacağına Üniversite Yönetim Kurulu yetkilidir, denildiğini,

Öğretim üyelerince muayene ve tedaviye katılımın teşviki, özendirilmesi açısından hizmetten yararlananların ödediği bedel üzerinden %5 lik bir (+) katkı sağlandığını, 2547 sayılı Yasanın 58. maddesi ve 18 seri nolu Genel Tebliğde belirtilen Toplam Hizmet Geliri (makbuzlu, makbuzsuz) gelirler toplamının %35 i araç, gereç, araştırma ihtiyaçları, %15’i hazine payı ve %5’i üniversite bilimsel araştırma projesine ayrılıp dağıtılabilecek (%100 - %55) %45’in hiçbir şekilde geçilmediğini, dolayısıyla hiçbir şekilde fazla ödeme, kamu zararı ve mevzuata aykırılık bulunmadığını,

Temyiz Kurulu Kararında; katkı payı olarak ödenen tutarın %45’i geçmediğine ilişkin tabloda kanunen ayrılması gereken paylar ayrılmış gibi gözükmekle birlikte söz konusu tabloyu detaylandıracak kanıtlayıcı belge, bilgi gönderilmediği gerekçesi ile aleyhte hüküm tesis edildiğini, oysa tablonun yıl içerisinde tahsil edilen makbuzlu-makbuzsuz gelir ve dağıtılan payların oran ve tutarlarını gösterir tablo olduğunu, doğruluğunun Bilgi İşlem Sorumlusu ve Döner Sermaye İşletme Müdür Yardımcısı …, Gerçekleştirme Görevlisi … ve Döner Sermaye İşletme Müdürü … ve … tarafından onaylandığını, Temyiz Kurulunca doğruluğu konusunda tereddüt varsa araştırılmasının istenilebileceğini, dağıtım tablosunun bir kez daha değerlendirilmesini,

Ödemelerin Üniversite Yönetim Kurulu Kararına istinaden yapıldığını ve dağıtım oranlarının üst kurulca karara bağlandığını, Yönetim Kurulunun başında Üniversite Rektörü veya vekilinin bulunduğunu, saymanlık ödemeleri açısından yazılı emir niteliğinde olduğunu,

657 sayılı Kanunun kanunsuz emir veya 1050 sayılı Kanuna göre sorumluluğun üstlenilmesi bakımından sorumluluğun yazılı emri veren amire ait olduğunu, yersiz veya hatalı ödeme varsa, yazılı kararı (emri) veren Yönetim Kurulu veya Başkanının yersiz ödemenin muhatabı ve sorumlusu olacağını, saymanın berat ettirilmesi gerektiğini,

Aynı konu ve nedenlerle 2006 yılı idare hesabı hakkında 08.02.2008 tarih ve 2006/58-1-288 sayılı sorgu kağıdının 5. maddesine aynı şekil ve dokümanlarla cevap verildiğini ve verilen cevabın Sayıştay Başkanlığı’nca yeterli görülerek ilamda kaldırıldığını belirterek Temyiz Kurulu kararının düzeltilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık; karar düzeltilmesine mahal olmadığı yönünde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5234 sayılı Kanunla değişik 58. maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafında:

“Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. …..”

hükmüne yer verilmiştir.

Maliye Bakanlığınca 09.07.2005 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği’nin (SERİ NO:18) 7. maddesinde:

“2547 sayılı Kanunun 58. maddesine göre, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatından o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem detayında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları yetkilidir. Ancak bu ayrımların yapılmasında, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler ayrı, öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanacak gelirler ayrı değerlendirilecektir.

ÖRNEK: (B) Üniversitesi Mühendislik Fakültesinde, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den sonra yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler toplamı … YTL., öğretim üyelerinin saat 14.00’den sonra doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanan gelirler toplamının ise … YTL. olması halinde, anılan fakültenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayıracağı en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlükleri … YTL.’den ayrı, … YTL.’den ayrı hesaplanacaktır. Ancak, ayrılacak % 35’lik pay ve diğer yasal yükümlülüklerin … YTL.’yi oluşturan her bir faaliyetin hangisinden hangi oranda yapılacağına üniversite yönetim kurulları karar verecektir.….” denilmiştir.

Bu mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde, öğretim elemanlarının katkısıyla elde edilen döner sermaye brüt gelirlerinin en az %35’inin işletmenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için yasal kesinti olarak ayrılması gerekmektedir.

Ayrıca, yasal kesinti olarak 2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesinin b fıkrasına göre %5 oranında bilimsel araştırma projeleri için pay ile 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Kanunun geçici 1’inci maddesi hükmü uyarınca döner sermaye işletmelerinin aylık brüt gelirlerinden %15 oranında Hazine payı kesilmesi gerekmektedir.

Görüldüğü üzere, üniversiteye bağlı döner sermaye işletmelerinin aylık brüt gelirlerinden toplam %55 oranında yasal kesinti yapıldıktan sonra kalan %45’inin mevzuatta belirtilen personele üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde katkı payı olarak dağıtılması öngörülmektedir.

2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesine göre, öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye brüt gelirlerinden işletme için araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az % 35’lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem bazında ayrı ayrı veya toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları yetkili kılınmıştır.

… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulunun 18.01.2007 tarih ve 09 sayılı kararının 10.maddesinde;

“Öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayri safi hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına, % 15’i Hazine payı ve %5’i üniversite bilimsel araştırma projesi payı için kesildikten sonra öğretim üyesinin hesabına brüt olarak yazılır.’ ifadesinde yer alan en az %35 oranındaki (kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için ayrılan) döner sermaye kesintisi her işlem detayında değil toplam hizmet geliri üzerinden yapılacaktır. Şöyle ki; saat 14.00 den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00 den sonra ve tatil günlerinde yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler ayrı, öğretim üyelerinin saat 14.00 den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanacak gelirler ayrı değerlendirilecek ve muhasebeleştirilecektir. Bu yasal hükme göre öğretim üyesinin saat 14.00 ten sonra yaptığı uygulamalar için hastadan tahsil edilen hasta katılım payından (HK Payı) yapılacak olan kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçları için ayrılan döner sermaye kesintisi % 30 oranında uygulanacaktır. Resmi çalışma günlerinde saat 8:00-14:00 arasındaki zaman dilimleri dışında ve resmi tatil günlerinde öğretim üyelerinin doğrudan katkısıyla elde edilen tüm gelirlerin toplamı (HK Payları ve DK Payları gelirlerinin toplamı) üzerinden yapılacak olan döner sermaye kesintisi en az %35 olacaktır.%15 Hazine payı ve %5’i üniversite bilimsel araştırma projesi payı her işlem detayında kesilmeye devam edecektir.

HK Payı kesintileri HK Payı+DK Payı kesintileri

Hastane payı %30 %35

Hazine payı %15 %15

Araş. Fonu %5 %5

TOPLAM %50 %55”

kararı alınmıştır.

Saat 14:00 ten sonraki hizmet gelirleri; hizmetten özel olarak yararlananların ödediği makbuzlu (hasta katılım payı) bedeller ile hizmetten yararlananların kurum ve kuruluşlarına gönderilen fatura bedellerinden oluşmaktadır.

İlamın konusu da hizmetten özel olarak yararlananların ödediği makbuzlu (hasta katılım payı olarak ödenen) bedellerin toplamı üzerinden yapılacak yasal pay ve kesintiler ile kesintilerden sonra dağıtılabilecek döner sermaye katkı payı ile ilgilidir.

Uygulamada, Hasta katılım gelirlerinden (makbuzlu gelir) kanunen ayrılması gereken %35’lik kuruluş veya birimin araç, gereç payı, yürütme kurulu kararı gereği %30 oranı üzerinden ayrılmış, ama yine karar gereği toplam gelir (HK+DK toplamı) üzerinden %35’lik kuruluş araç, gereç payı ayrılması öngörüldüğü için yasal olarak ayrılması gereken payların ayrıldığı ileri sürülmüş ve dilekçe ekindeki tabloda aylar bazında hesabı yapılmıştır. Diğer taraftan makbuzlu (hasta katılım paylı) gelirlerden personele dağıtılacak döner sermaye payında, %45 oranı öğretim üyelerini teşvik amacıyla %50 oranı üzerinden uygulanmıştır.

Ancak eğer bir kısım işlemlerden % 30 işletme payı ayrılmış ise başka bir kısım işlemlerden de %35’den daha yüksek bir oranda işletme payı ayrılmış olması gerekir ki matematiksel olarak asgari %35’lik kurum araç, gereç payı tutarı elde edilebilsin. Daha açık bir ifadeyle, saat 14:00 ten sonraki hizmetlere ilişkin makbuzlu gelirlerden % 30 oranında araç gereç payı ayrılıyor ve toplam gelirden % 35 oranında pay ayrıldığı ileri sürülüyor ve yine makbuzlu gelirlerin %50 si öğretim üyelerine dağıtılıyor ise; o zaman saat 14:00 ten sonra verilen hizmetlere ilişkin kurum fatura bedelleri üzerinden (makbuzsuz doğrudan katkı) elde edilen gelirlerden %35’in üzerinde bir oranda işletme payı ayrılmış olmalıdır.

Yapılan açıklamalara göre, gelire doğrudan katkısı olan öğretim üyelerinin aylık hasta katılım gelirlerini gösteren cetvellerde hasta katılım payının %50 sinin öğretim üyelerinin baz geliri olarak kabul edildiği ve öğretim üyeleri gelir bordrolarında dağıtımın %50 brüt gelir üzerinden yapıldığı buna bağlı olarak saat 14.00’den sonra elde edilen gelirden ayrılması gereken öğretim üyesi payının % 45 olduğu dikkate alındığında hastane araç gereç payının brüt gelirin % 30’u üzerinden ayrıldığı ortaya çıkmaktadır.

İşletme payının %35 yerine bir kısım işlemlerde % 30 ayrılması sonucu bu eksiliğin başka işlemlerde telafi edilmeyerek katkı payı ödenmesi mevzuata aykırıdır.

Bu nedenle 07.02.2012 tarih ve 34368 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına,

Karar verildiği 05.04.2016 tarih ve 41770 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.