Sayıştay 4. Dairesi 32868 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 32868

• Tutanak No: 34618

• Tutanak Tarihi: 23.03.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçilerden Aykut TOKER’E 29.02.2012 tarihinde, Demirhan EROL’A 22.02.2012 tarihinde, Süleyman TÜFEKÇİ ve Yılmaz DEMİRTAŞ’A 24.02.2012 tarihinde, Osman AKŞAN’A ise 02.03.2012 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında, gereği görüşüldü:

766 sayılı ilamın 53. maddesi Müteahhit Farsel İnşaat yükleniminde yaptırılan Kemah-İliç- Divriği Yolu İnşaatı işinde,

A-Toprak işleri bünyesinde kullanılan kum - çakılın (şilte malzemesi) naklinde (A) katsayısının hatalı alınması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 483.922,77 YTL

B - 15.052/5 poz nolu "Titreşimli Silindir ile Sıkıştırma Yapılması" birim fiyatı ile ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesi ile 732.961,23 YTL,

Olmak üzere toplam 1.216.884,00-YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

A) Dilekçiler ilamın A fıkrası ile ilgili olarak; ilamda bahsedilen kum şilte naklinde, taraflarınca uygulanmış olan nakliyeye esas (A) katsayısının 2,0 olarak alınmasının doğru bir işlem olduğunu, zira sözleşmenin bir eki olan ve sözleşmeden önce hazırlanmış olan birim fiyat tarifinde kum şilte malzemesinin nakli için alınması gerekli katsayının A=2,0 olduğunun açık olduğunu, ihaleden sonra nakliyeler için yeni bir katsayının belirlenmesinin mümkün olmadığını, birim fiyat tarifindeki, nakliyelere ait bu katsayıların ihaleden sonra belirlenmediğini, ekte sunulan ihale Onay Belgesinden alınan değerler olduğunu, İhale Onay Belgesinin Diğer Açıklamalar bölümündeki 2. maddenin (b) bendinde kum şilte için A katsayısının 2,0 olduğunun ifade edildiğini, ihale kapsamında kullanılmış olan kum şiltenin Sanat Yapıları bölümünde değil de, Toprak İşleri bölümünde kullanılmış olmasının imalatın herhangi bir değişikliğe uğradığı anlamına gelmediğini, hakedişin içerisindeki gösterim yeri neresi olursa olsun, imalatın aynı şekilde yapıldığını, amacın, söz konusu şilte vasıtasıyla, aşağıdan yukarıya su hareketinin önüne geçmek olduğunu, bunun yanı sıra, ilamda belirtilen farklı iş kalemleri (Toprak işleri, sanat yapıları, üstyapı) için farklı esasların bulunmadığını, ana çerçevede aynı esasların bulunduğunu, örneğin akaryakıt miktarının hesabı için, söz konusu imalatın içerisinde makine ile yapılan bir iş varsa, o pozun analizdeki makinelerin kullanmış olduğu akaryakıt miktarı o pozun akaryakıt emsalini oluşturduğunu, toprak işlerinde de akaryakıt miktarlarının, yine aynı yönteme göre hesaplandığını, fakat toprak işlerindeki brüknerin sürekli değişkenlik göstermesinden dolayı işleri kolaylaştırmak için, 1. keşifteki değerler esas alınarak akaryakıt miktarı tespit edildiğini, emsal değerinin tespiti içinde toplam akaryakıt miktarı, 1. keşifteki toplam kazı miktarına oranlandığını, bu nedenledir ki, toprak işlerinde emsal sadece kazılara uygulandığını, hesap yönteminin yine aynı olduğunu, sadece işlemleri kolaylaştırıcı kabuller yapıldığını, fakat esasların aynı olduğunu, ilamda bahsi geçen, 23.09.1998 tarih ve B091TCK01401/02-710.U-7738 sayılı yazının, 17.081/K-1/A pozu ile ilgili bir yazı olduğunu, söz konusu ihalenin 1997 yılında yapıldığını, bir anlaşmanın hükümlerinin, anlaşma esnasında tek taraflı değiştirilemeyeceğinin aşikar olduğunu, bahis konusu yazının 1998 yılından itibaren yapılan ve yapılacak olan "dolgu altına ocak veya kazı taşından istifsiz taş dolgu" imalatlarında, ödemeler arasında birlikteliğin sağlanabilmesi için yazılan bir yazı olduğunu, zaten, ihaleden sonra ihale bünyesine girmiş olan ve İhale Onay Belgesinde tanımlanmamış yeni bir imalat için Nakliyeye Esas (A ) katsayısının bir olarak alınmasının doğal bir durum olduğunu belirterek ilamın bu fıkrası ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

B) Dilekçiler ilamın B fıkrası ile ilgili olarak; ilamda özetle 2200 poz nolu her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, 2202 poz nolu her cins ve klastaki zeminde ocak ariyet kazısı yapılması ve kullanılması, 2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması ve kullanılması imalatlarına ait birim fiyat tariflerinde birim fiyata dahil olmayan imalatlar arasında 2209 poz nolu sulama ve sıkıştırma imalatı dışında herhangi bir sulama ve sıkıştırma yapımının öngörülmemiş olması nedeniyle ayrıca sıkıştırma ve sulamaya ait herhangi bir ödeme yapılmayacağının belirtildiğini, oysa 15.052/4 poz no ile yapılan ödemenin; 2200, 2202 ve 2204 poz nolu yarma, ariyet ve zayıf zemin kazı imalatları bünyesinde yapılan bir ödeme olmayıp dolgu zemininin hazırlanması aşamasında yapılan çalışmaların karşılığı yapılan ödeme olduğunu,

Genel Müdürlüklerince ihaleli olarak yürütülen çalışmalarda yapılacak dolgu imalatlarının, hangi esaslara göre yapılacağı işe ait sözleşmenin eki mahiyetinde olan Yollar Fenni Şartnamesi'nin 14. kısmında "Dolgular" başlığı altında açıkça tarif edildiğini, buna göre dolgu yapım çalışmalarının üç ana başlık altında ele alındığını,

Bunlar ve bunlarla ilgili ödemelerin:

1. Dolgu malzemesi özellikleri ve temini (malzeme teminiyle ilgili ödemeler 2200 veya 2202 poz nolu yarma veya ariyet kazısı yapılması birim fiyatı üzerinden yapılmaktadır.),

2. Dolgu yapılacak sahada yapılması gerekli çalışmalar (ilama esas ödemeler bu bölümde yapılan çalışmalarla ilgilidir),

3. Dolguların sıkıştırılması

Olduğunu, ilama esas ödemelerin de yukarıda 2. maddede ifade edilen, dolgu yapılacak sahada yapılması gerekli çalışmalarla ilgili olduğunu, bu aşamada yapılan çalışmalar ve bunlara ait ödemelerin:

A) Dolgu yapılacak sahanın mevcut durumunda ağaçlar, ağaç kökleri ve su birikintisinin bulunduğunu,

B) Öncelikle dolgu sahası içerisinde varsa yüzeysel su birikintileri ile yeraltı sularının yapılacak drenaj çalışmalarıyla dolguya zarar vermemesinin sağlandığını, yüzeysel ve yeraltı drenajıyla ilgili ödemelerin, sanat yapıları bünyesinde yer alan birim fiyatlar üzerinden yapıldığını,

C) Dolgu sahası içerisinde yer alan ağaçların kesilerek köklerinin temizlendiğini,

Ödemenin:

1. Mevcut ağaçların kesilerek köklerinin çıkartılması için yapılan imalatların ağaç çaplarına bağlı olarak 14.022/1, 14.022/2, 14.022/3 ve 14.022/4 poz nolu makine ile ağaç kesme ve sökme birim fiyatları üzerinden,

2. Ağaçları daha önceden kesilmiş mevcut köklerin sökülmesi imalatının ise ağaç çaplarına bağlı olarak 14.022/1-K, 14.022/2-K, 14.022/3-K ve 14.022/4-K poz nolu makine ile kök sökme birim fiyatları üzerinden,

Yapıldığını,

D) Dolgu sahası içerirsinde taşıma gücünü kaybetmiş zayıf ve bitkisel toprağın kazılarak inşaat alanı dışında depo edildiğini, ödemenin: yapılan kazı 2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması ve kullanılması birim fiyatı üzerinden yapıldığını, ortalama 100 mt mesafenin üzerine taşınması halinde 07.005/K-1 veya 07.005/K-2 poz nolu depoya gidecek kazı birim fiyatından da nakliye ödemesi yapıldığını,

E) Zayıf ve bitkisel toprak kazısı yapıldıktan sonra zeminin yaklaşık 20 cm kabartılarak (Yollar Fenni Şartnamesi Kısım 14.3.1.Paragraf) bu kesimin sulanarak sıkıştırıldığını, ödemenin de; 15.052/4 poz nolu titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatı üzerinden yapıldığını,

İlama esas ödemelerin bu aşamada (dolgu çalışmalarına başlamadan önce) yapılan ödemeler olduğunu, bu aşamadan sonra ihtiyaç olması halinde zeminin taşıma gücünü arttırmaya yönelik taş dolgu, kum şilte gibi çalışmalar yapıldıktan sonra dolgu yapılmasına başlanıldığını, dolgu yapımı esnasında yapılan sıkıştırma ve sulama işlerinin 2209 poz no.lu birim fiyatlarıyla yapıldığını, yukarıda da izah edildiği üzere söz konusu iş bünyesinde 15.052/4 poz nolu titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatlarından yapılan ödemelerin:

2200 poz nolu Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması,

2202 poz nolu Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyet kazısı yapılması ve kullanılması,

2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması ve kullanılması,

2209 poz nolu sulama ve sıkıştırma imalatları,

Dışında kabartılan dolgu tabanının sıkıştırılması için yapıldığını, dolayısıyla fazla ödeme söz konusu olmadığını belirterek ilamın bu fıkrası ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını etmişlerdir.

Savcılığın karşılama yazısında A ve B fıkraları ile ilgili olarak dilekçi iddialarının kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.

A) Anılan işe ilişkin hakedişlerin incelenmesinden 2644 poz nolu imalatta kullanılan kum - çakıl nakliye bedelinin 7.005/K.-A poz nolu birim fiyat ile ödendiği, 07.006/K poz. nolu birim fiyatın tespitinde de (A) katsayısının 2 (iki) olarak alındığı anlaşılmaktadır.

A katsayısının ihaleden önce İhale Onay Belgesinde belirlenmesi gerekmektedir. İhale Onay Belgesinin Diğer Açıklamalar bölümündeki 2. maddenin (b) bendinde kum şilte için A katsayısının 2 (iki) olarak tespit edilmiştir. İhale kapsamında kullanılmış olan kum şiltenin sanat yapıları bölümünde değil de, toprak İşleri bölümünde kullanılmış olması imalatın herhangi bir değişikliğe uğradığı anlamına gelmemektedir. Hakedişin içerisindeki gösterim yeri neresi olursa olsun, imalat aynı şekilde yapılmaktadır. Amaç, söz konusu şilte vasıtasıyla, aşağıdan yukarıya su hareketinin önüne geçmektir. Yapılan uygulama ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçilerin 766 sayılı ilamın 53. maddesinin A fıkrası ile ilgili iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 53. maddesinin A fıkrası ile 483.922,77 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün MEVZUATA AYKIRI OLDUĞUNU;

B) 2200 Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş.’nin 10., 11., 12., 14., 15. ve 40.kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde, her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:

Yarma, yan ariyet ve dolgu sahalarındaki temizleme ve sökme işlerinin yapılması, gerektiğinde kompresör ve patlayıcı madde de kullanılarak yarma ve yan ariyet sahalarında; zayıf zemin, bataklık, yumuşak veya sert toprak, yumuşak veya sert küskülük, yumuşak kaya, sert kaya ve çok sert kaya kazılarının yapılması, kırmataş, şose ve asfalt sökülmesi, bunlardan çıkan her cins kazı ve sökme malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi, nihai ortalama 100 m. mesafeyi kadar taşınması, boşaltılması, tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilecek yerlerde, idarece istenecek şekilde depo veya istif edilmesi suretiyle her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısının yapılması ve kullanılması, aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar:

Dolgu veya depoya gidecek beher m³ kazının nihai ortalama 100 m. den fazla mesafeye taşınması, yol kamulaştırma sahası ile ariyet ve ocak yerlerinde yapılacak “Ağaç kesme ve daha önce kesilmiş ağaçların köklerinin sökülmesi” işleri, dolgu altlarında yapılan zayıf (bitkisel toprak v.s.) ve oynak (batak ve balçık) zemin kazıları, dolgu altlarındaki mevcut yol yüzeylerinin sürülerek kabartılması işleri, kazılmış malzemenin dolgularda kullanılması sırasında yaptırılan “Sulama” ve “Sıkıştırma” işleri, Poz 18.190 dışındaki yıkma ve sökme işleri.

2202 Her Cins ve Klastaki Zeminde Ocak Ariyeti Kazısı Yapılması ve Kullanılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Zayıf zemin, yumuşak veya sert toprak, yumuşak veya sert küskülük zemin, yumuşak kaya, sert kaya, çok sert kaya dahil her cins ve klastaki zeminde Y.F.Ş.nin 10, 11, 12, 14 ve 15 kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde temizleme ve sökme işleri ile ocak ariyet kazısı yapılması ve kazının kontrol mühendisinin göstereceği yerlerde kullanılması.

Birim Fiyat Dahil Olan Masraflar

Poz 2200 deki gibidir.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar

Poz 2200 deki gibidir.

Ölçü: Poz 2200 deki gibidir.

15.052/5 poz nolu, titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Poz 15.051 deki esaslar dahilinde titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması.

15.051 poz nolu, titreşimli silindirle sıkıştırma yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş.nin 14. kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Niteliği yukarıda belirtilen titreşimli silindirin işbaşında temini ve sıkıştırmanın yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme. makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

2204 poz nolu dolgu altlarındaki her cins zayıf ve oynak zeminlerin kazılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş. nin 11,12,14,ve 15. kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde yol dolgusunun zemine oturacağı kısımlardaki her cins zayıf zemin, bitkisel toprak, batak ve balçık zeminlerin kazılması ve kullanılması. Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Yol dolgusunun oturacağı kısımlarındaki zayıf zemin, bitkisel toprak, batak ve balçık zeminlerin kazılması, kazı malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi, nihai ortalama 100 m mesafeye kadar taşınması, boşaltılması tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilen yerlerde, idarece istenecek şekilde depo edilmesi, suretiyle hafriyatın yapılması, aşağıda "birim fiyata dahil olmayan masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar. Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar: Şevlere veya depoya gidecek beher m3 kazının nihai ortalama 100 m.den fazla mesafeye taşınması, dolgu altlarında yapılacak "ağaç kesme" işleri. ÖLÇÜ: Yukarıdaki sayılmış malzemenin kazılmadan önce yerinde ölçülen ve sahalar ortalaması metodu ile hesap edilen m3 cinsinden hacmidir. ÖDEME: Birim Fiyat Cetvelinde, Poz 2204 deki <> m3 birim fiyatı üzerinden yapılır. NOT: 1- Dolgu altlarına rastlayan kesimlerde yapılacak temizleme ve sökme işleri, 2200, 2210, 2220, 2230/1, 2230/2, 2230/3 Poz No.lu birim fiyatlara dahil edilmiş bulunduğundan bu işler için ayrıca ödeme yapılmaz. 2- Projede gösterilmiş bulunan yol ekseni herhangi bir sebeple değişse dahi yeni yol ekseni üzerindeki dolguların altlarında yapılacak zayıf (bitkisel toprak vs.) ve oynak (batak ve balçık) zemin kazıları için de bu birim fiyat aynen uygulanır.

İlamda; 2200 ve 2209 poz nolu birim fiyatlara dahil bulunan işlemler dışında dolgu imalatı yapılmadığı, 15.052/5 poz nolu tarif gereğince, titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması işleminin Y.F.Ş.nin 14. kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde yapılmasının hüküm altına alındığını ve yol dolgusuyla ilgili olamadığı hüküm altına alınarak, mükerrer olan bu işlem için tazmin hükmedilmiştir.

Dilekçi, 2209 pozu ile yapılan imalatın dolgu malzemesinin sıkıştırılması işlemi olduğunu, 15.052/5 pozu ile yapılan imalatın ise kazı yapılan ve dolguya hazırlanan zeminlerdeki dolguya elverişli olmayan ağaç köklerinin temizlenmesi, zayıf toprak ve benzeri malzemenin giderilmesi işlemleri olduğunu ve bu işlemlerin karşılığının diğer birim fiyatlara dahil bulunmadığını iddia etmektedir.

Yollar Fenni Şartnamesinin Yol Alt Yapısı başlıklı 2. Bölümünün; 11. Kısmı, zayıf zeminlerin kaldırılıp depo edilmesi ve oynak (batak) zeminlerde inşaat metotları, 14. Kısmı ise dolgularla ilgilidir.

Dolguda kullanılacak malzemenin temini 2200’lü pozlarla, sıkıştırma işlemi de 2209 pozu ile yapılmaktadır. Adı geçen işte ayrıca 2204 poz nolu Dolgu Altlarındaki Her Cins Zayıf Ve Oynak Zeminlerin Kazılması fiyatı kullanılmıştır. Dilekçi zayıf zemin kazısı yapıldıktan sonra 15052/5 poz nolu sıkıştırma işleminin yapılarak zeminin dolguya hazır hale getirildiğini iddia etmektedir. Bu işlemin de YFŞ’nin 14.3 kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde, zayıf zemin kazısı yapıldıktan sonra yapılan titreşimli silindir ile sıkıştırma yapılması işlemi olduğunu iddia etmektedir. Bu işlemler YFŞ ile yapılması kayıt altına alınan işlemler olup, bu işlemlerin karşılığı ilamda belirtilen fiyatlara dahil bulunmamaktadır. İlamda, dolguya elverişli olmayan zayıf zemin vb. malzeme bulunması durumunda bunun depoya nakledilmesi gerektiği, hak ediş raporlarında bununla ilgili bir ödeme bulunmadığından gerçekte böyle bir işlemin de yapılmadığı iddia edilmekte ise de, bu malzemelerin 100 metreden uzağa depolanması gereken durumlarda nakliye bedeli ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, dilekçilerin 766 sayılı ilamın 53. maddesinin B fıkrası ile ilgili iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 53. maddesinin B fıkrası ile 732.961,23 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün MEVZUATA AYKIRI OLDUĞUNA;

Sonuç olarak 766 sayılı ilamın 53. maddesinin A ve B fıkraları ile toplam 1.216.884,00 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 23.03.2012 tarih ve 34618 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.