Sayıştay 4. Dairesi 32722 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 4

• Dosya No: 32722

• Tutanak No: 34614

• Tutanak Tarihi: 21.03.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi M. Zeki BAYRAKTAR’A 05.03.2012 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında, gereği görüşüldü:

766 sayılı ilamın 59. maddesi ile Müteahhit MAPA İnşaat yükleniminde yaptırılan Çarşıbaşı-Trabzon–Araklı (Trabzon Sahil Geçişi) yolu inşaatı işinde; Tünel işlerine ilişkin imalat kalemlerinin incelenmesinden, 9000 Poz Nolu Delgi makinesiyle Her Türlü Zeminde /Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Her Açıda Ankraj, Zemin Çivisi ve Barbakan Deliği Delinmesi Birim Fiyatı ile 9001 Poz Nolu Delgi makinesiyle Her Türlü Zeminde Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Her Açıda Bulon Delinmesi Birim Fiyatının hatalı uygulanması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 53.344,00-YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; Karadeniz Sahil Yolu Trabzon Sahil Geçişi Yolu İnşaatı işinde, Trabzon II Tüneli Giriş ve Çıkış bölgelerinde yoğun yapılaşma bulunduğundan şev oluşturulamadığını ve şev alın destekleme sistemleri projelendirilerek imalat yapıldığını, alın destekleme sistemlerinin fore kazıklı ve zemin ankrajı olarak dizayn edildiğini, buradan anlaşılacağı üzere zemin ankrajı ve kaya bulonları imalatının Trabzon II Tüneli dışında yapılmış bir imalat olduğunu, tünel içinde yapılan kaya bulonlarının delgi imalatının 2015 poz numaraları ile hakedişe dahil edildiğini, ilgi Sayıştay ilamında, 14.009/1 poz numaralı birim fiyatın Karayolları Genel Müdürlüğünce yayınlanan ve sözleşme eki olan birim fiyat listesi ve tarifleri kitabında yer aldığının belirtildiğini, oysaki Trabzon Sahil Geçişi Yolu Sözleşme ekinde bulunan birim fiyat listesinde 14.009/1 pozunun yer almadığını, karayolları birim fiyat cetvelinin sözleşme eki olmadığını,

Kullanılacak destekleme sistemine, jeolojik yapı, karşılanacak yük gibi etkenlere göre karar verildiğini, ankraj delgileri ile kaya bulonları arasında şekil olarak bir benzerlik olsa da uygulandıkları zemin cinsi, çapı, kullanılan ekipman, makine ve işçilik yönlerinden aralarında birçok farklılıklar bulunduğunu, kaya bulonlarının, daha stabil kaya ortamlarda şev yüzeyine yakın kayması yada düşmesi muhtemel tabakanın arka taraftaki sağlam tabakaya ankrajında kullanıldığını, zemin çivilerinin ise yarma şevlerinde çok zayıf, ayrışmış, killeşmiş zemin ortamlarında, komple kayması veya toptan göçmesi muhtemel kütlenin komple stabilitesinin sağlanmasında uygulandığını,

Kaya bulonları genelde kaya ortamlarda yapıldığından, 51 mm.'lik delik delindiğini ve delgi esnasında genellikle delik cidarlarında yıkılma olmadığını, zemin çivileri ise, çok ayrışmış zemin ortamlarında yapıldığından kaya bulonu deliğine göre daha geniş açılan zemin çivisi deliği cidarlarında genellikle yıkılmalar olduğunu, aynı işlemin tekrarlanmasının gerektiğini, kaya bulonu tesisi işinin açılan delik içine çimento şerbetinin doldurulması ve 28-32 mm.'lik nervürlü çeliğin enjeksiyon dolu deliğin içine sürülmesi işi olduğunu, zemin çivisi tesisinin ise 100-130 mm. Çapında çok ayrışmış zemin ortamında açılan deliğin içerisine dışarıda paket olarak hazırlanan 5 cm çapında oluklu boru, borunun içinde iç merkezleyicilerle merkezlenmiş 28-32 mm lik nervürlü çelik, oluklu boruya uç ve başlık tıkacı geçirilmiş, enjeksiyon ve hava alma hortumları yerleştirilmiş komple paket düzeneğin delik içerisine sokulması, delik içinde merkezlenmesi, önce iç sonra dış enjeksiyonların yerleştirilen hortumlar vasıtasıyla yapılması işi olduğunu, bu işlemin bulon tesisine göre daha müşkül olduğunu,

Ankraj çapları ve boylarının büyük olması nedeniyle komprosör ve tabanca ile delinemediğini, Wagondril veya rockdrill gibi bu işlere özel rotary tipi makine ve ekipmanlarla delinebildiğini, 14.009/1 poz nolu analizlerde yer alan kompresörde kullanılan 2 adet tabanca ile ancak 1,2 m. uzunluğunda delik delinebildiğini, bunun da ancak hasır çelik gibi stabilite sağlayacak elemanların zemine tutturulmasını sağlayacak saplama amaçlı kullanımlar için uygun olduğunu, ankraj uygulamalarının yüksek ve şev eğimi dik olan yarmalarda yapılması nedeniyle kademeli olarak yapılmasının zorunda olduğunu, bunun da inşaatın hızını yavaşlattığını ve maliyeti artırdığını,

KGM Teknik Araştırma Dairesi Başkanlığınca yayınlanan 2001 yılı Birim Fiyat Listesi Genel Hususlar bölümünün 6.maddesinde "sondaj kuyusu açma birim fiyatı jeoteknik amaçlı sondaj kuyusu açma işleri için analiz yapılarak belirlenmiştir. Enjeksiyon, ankraj, bulon ve zemin çivisi imalatı amaçlı açılan delikler için kullanılamaz" ifadesinin yer aldığını, bu nedenle projesi gereği yaptırılmakta olan zemin çivisi imalatlarının fiyatının tespiti için KGM'de bir fiyat tespit komisyonu oluşturulduğunu, komisyonun çalışmasını Nisan 2003 tarihinde tamamladığını, 14.009/1 pozunun adının 'saplama deliği açılması' olarak değiştirildiğini, Komisyon kararı ile oluşturulan analizler ve birim fiyat tariflerinin "ihale edilecek işlerde kullanılmak üzere" onaylatıldığını, ancak, İdarede zemin çivileri delgisinin yapılmasına ilişkin başkaca bir tarif ve analizin bulunmaması dolayısıyla 09.04.2003 tarihli Genel Müdürlük Olur'u ile onaylanan analiz ve tariflerin bu tarihten önceki ihalelerde de uygulanmasının uygun olacağı konusunda Yüksek Fen Kurulu Başkanlığından uygun görüş alındığını, bu uygun görüş üzerine sözleşme eki birim fiyat cetvelinde bu birim fiyatlar (9000) bulunmaması sebebiyle yeni fiyat tutanağı hazırlandığını,

Trabzon Sahil Geçişi Yolu sözleşme eki birim fiyat cetvelinde 14.009/1 poz nolu birim fiyat yer almadığını, Bayındırlık Ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 9000 ve 9001 pozları hakkında, 10.06.2004 tarih ve B.09.0.YFK.0.00.00.00/2-A/573 sayılı kararı ile devam eden işler içinde kullanılmasının uygun olduğu kararı verildiğini, ayrıca 9000 pozu ihale bünyesinde bu poz ve fiyat Tünel Portallerindeki imalatı yapılan şev destekleme sistemlerindeki ankraj imalatı için kullanıldığını, yapılan imalatın, bu imalatın yapılışına tamamen uyan bedelinin ödenmesi gerektiği prensibinden yola çıkılarak "Delgi makinasıyla her türlü zeminde, kayada, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj ve zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi" imalatına 14.009/1 poz nolu 'Ankraj ve kaya bulonu deliği açılması' (yeni adıyla-saplama deliği açılması) fiyatının değil 9000 poz nolu birim fiyatın uygulanmasının doğru ve gerçekçi olduğunu, yukarıda anlatılan nedenlerden dolayı anılan pozların kullanılması ile fazla bir ödeme yapılmasının söz konusu olmadığını,

Diğer taraftan benzer konuda, 2003 yılı hesabına ait 537 sayılı İlamın 17. maddesi ile ilgili olarak Müteahhit Firma Doğuş+Polat Ortak girişimi yükleniminde bulunan Araklı-İyidere Yolu İnşaatı işi için, 21.03.2007 tarih ve 29203 sayılı Sayıştay temyiz kurulu kararında, konu ile ilgili tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini belirterek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık karşılama yazısında, esasen Temyiz Kurulu’nun 25.05.2010 tarihli ve 31462 (tutanak) ve 31471 (tutanak) sayılı ref kararları bulunduğundan talebin kabulü ile temyiz hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılması, yönünde görüş bildirmiştir.

14.009/1 poz nolu Ankraj ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyatının tanımında; “Projesine, teknik şartnamelere ve idarenin talimatına uygun olarak ankraj ve kaya bulonu deliği açılması” denilmekte her cins ve klastaki zeminde, her çap ve uzunluktaki ankraj deliklerinin açılması masraflarının da birim fiyata dahil olduğu belirtilmektedir.

9000 poz nolu Delgi Makinası ile Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Her Açıda Ankraj Zemin Çivisi ve Barbakan Deliği Delinmesi birim fiyatının tanımında; “Projesine, teknik şartnamelere, idare ve/veya mühendis talimatına uygun olarak delgi makinesiyle her türlü zeminde/kayada her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi” denilmekte, her cins ve klastaki zeminde/kayada, her çapta, her uzunlukta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliklerini açılması masraflarının birim fiyata dahil olduğu belirtilmektedir.

Görüldüğü gibi 14.009/ poz nolu birim fiyat ankraj ve kaya bulonu deliği açılması birim fiyatı, 9000 poz nolu birim fiyat ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi birim fiyatıdır. Dilekçi, 14.009/1 poz nolu birim fiyatın projelendirilen ve onaylanan destekleme sistemi dahilinde yapılan imalatlar için yeterli olmadığını, ancak çelik hasır gibi stabilite sağlayacak elemanların zeminine tutturulmasını sağlayacak saptama amaçlı kullanımlar için uygun olduğunu belirtmiştir.

Ankraj, zemin çivisi, bulon gibi destekleme sistemlerine ait delik delinmesi ve tesis edilmesi işlemlerinin analizinin oluşturulması amacıyla 09.11.2001 tarih B091TCK06501-21-710/4802 sayılı Genel Müdürlük Olur’u ile oluşturulan ve çalışmalarını 09.04.2003 tarihinde sonuçlandıran analiz komisyonunun kararında; söz konusu işlere ilişkin analiz ve birim fiyat tariflerinin hazırlandığı bu birim fiyatların devam eden ve ihalesi yapılacak işlerde kullanılmasının uygun olacağının düşünüldüğü, ayrıca yapılan çalışmalar sırasında 14.009/1 poz nolu Ankraj ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyatının uygulanmasında bazı problemler yaşandığının görüldüğü, birim fiyatın tarifinde ve analizinde her boy ve çapta ankraj ve kaya bulonu deliği delinmesi denilmekte birlikte burada delinen deliğin sadece hortumları ve el tabancasıyla birlikte kompresörle yapılabildiğinin ve delik çapının maksimum 40 mm olabildiğinin, delik boyunun ise çap büyüdükçe çok kısıtlandığının belirlendiği, bu nedenle 14.009/1 pozunda tanımlanan işin saplama kapsamında olduğu, ankraj kaya bulonu gibi destekleme sistemi olmadığı, bu bakımdan 14.009/1 poz nolu birim fiyatın adının “Saplama Deliği Açılması” olarak değiştirilmesini uygun olduğu kararına varıldığı belirtilmiştir. Komisyon kararında, hazırlanan birim fiyatların yapımı devam eden ve ihalesi yapılacak işlerde kullanılmasının uygun olacağı belirtilmesine karşın Genel Müdürlük Olur’unda ihale edilecek işlerde kullanılacağı belirtilmiştir.

İdarenin tespitine göre zemin çivisi imalatlarına ait delik çap ve boylarının büyük olması nedeniyle kompresör ve tabanca ile delinemediği, özel rotary tipi makinelerle delinebildiği açıktır. Bundan dolayı da 14.009/1 poz nolu Ankraj Ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyat ile bu imalatların yapılamayacağı açıktır. TCK Genel Müdürlüğü’nün 11.04.2003 tarihli oluru ile 9000 poz nolu Delgi Makinesiyle Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta Ve Her Açıda Ankraj, Zemim Çivisi Ve Barbakan Deliği Delinmesi birim fiyatı yürürlüğe sokulmuştur. 11.04.2003 tarih ve 2003/19 sayılı iç genelge ile, bu pozun yeni ihale edilecek işlerde kullanılmasına karar verilmiş olması, devam eden işlerde söz konusu imalatların bedellerinin ödenmesinde, bu fiyatın kullanılamayacağı anlamına gelmemektedir. Zemin çivisi imalatı için oluşturulan özel fiyatların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan 9000 poz nolu birim fiyattan çok daha yüksek olduğu açıktır. Zemin çivisi imalatı için daha ekonomik olan ve iş sahibi idare tarafından tanzim edilip benzer işlerde kullanılan birim fiyatın uygulanması, mevzuata uygun olması yanında hazinenin de menfaatinedir.

Karayolları Genel Müdürlüğünün 09.04.2003 tarihli Olur’unda tespit edilen birim fiyat ve analizlerinin ihale edilecek işlerde uygulanacağı belirtilmesine karşın 14.009/1 poz nolu birim fiyatın yapılan imalatları karşılamaması, T.C.K. Genel Müdürlüğünce oluşturulan analiz ve birim fiyat tespit komisyonunca 14.009/1 pozunda tanımlanan işin ankraj ve kaya bulonu gibi destekleme sistemi olmadığı kabul edilerek pozun adının “saplama deliği açılması” olarak değiştirilmesi, bu işlerin karşılığı olarak başka bir birim fiyat bulunmaması ve yapılan ödemeden sonra da olsa Yüksek Fen Kurulu tarafından uygun görüş bildirilmesi nedenleriyle 9000 (delgi makinasıyla her türlü zeminde/kayada, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi) ve 9001 (delgi makinasıyla her türlü zeminde kayada, her uzunlukta, her çapta ve her açıda bulon delinmesi) poz nolu birim fiyatlar üzerinden ödeme yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabulü ile 766 sayılı ilamın 59. maddesi ile 53.344,00-YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 21.03.2012 tarih ve 34614 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.