Sayıştay 4. Dairesi 32494 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 4

• Dosya No: 32494

• Tutanak No: 32817

• Tutanak Tarihi: 25.01.2011

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

992 sayılı ilamın 6. maddesi ile, Senirkent Kaymakamı Niyazi ERTEN’e Aralık ayında verilen il özel idaresi ödeneğinden Gelir Vergisi tevkifatı yapılmaması nedeniyle 80,54.-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun "Ücret Tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde,

"Ücret, İşverene Tabii Belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile sağlanabilen menfaatlerdir.

Ücretin Ödenek, Tazminat, Kasa Tazminatı (Mali Sorumluluk Tazminatı), Tahsisat, Zam, Avans, Aidat, Huzur Hakkı, Prim, İkramiye, gider karşılığı veya başka altlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklide tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez ..." hükmüne yer verildiğini;

Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde de Kamu İdare ve Müesseselerinin Ücret ödemeleri sırasında Kanunu'nun 103 ve 104. maddelerine göre Gelir Vergisi Tevkifatı yapmakla yükümlü kılındığını, fakat 5 Temmuz 2006 tarihli 26213 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 01.07.2006 tarih ve 5540 sayılı Yasanın, Ek 5. Maddesinde; “İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek devlet memurluğu aylığının (Ek gösterge dahil) % 200' ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödememin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığı'nın uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28 inci ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara belirlenen oranların altında ek ödeme tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden Damga Vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında 27.01.2000 tarihli ve 4505 Kanunu'nun 5. maddesinde (c) bendi ile 04.07.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. madde hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele "27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesine göre ödeme yapılmaz" denildiğini;

Vali Yardımcıları ve Kaymakamların Mülki İdare Hizmetleri Sınıfında olmaları nedeniyle en yüksek Devlet Memuru Aylığının (Ek Gösterge Dahil) % 200' ünü geçmemek üzere Ek Ödemeden yararlanacaklarının Kanunda çok açık olarak belirlendiğini; Oysa Ek Ödemeyi Emsallerine göre % 195 almaları gerekirken % 105 veya % 100 almak suretiyle eksik almakta olup, İl Özel İdaresinden almış oldukları Görev ve Ek Ödenek'le eşitlik sağlandığını;

Bu ödemenin yukarıda belirtilen Vergi Kanunu’na uygun olmadığı müteala edilmekte ise de Kanun Koyucu 5540 Sayılı yasanın EK 5.ci maddesinde bu hakkı verdiğini ve 1700 Sayılı Dâhiliye Memurları Kanunu'na 5540 sayılı Kanunun 1. maddesi ile eklenen "Ek Ödeme" başlıklı Ek 5. maddesine istinaden İçişleri Bakanlığı Merkezi Taşra Teşkilatında görev yapan Mülki İdare Amirlerine Yapılacak Ek ödemeye ilişkin Usul ve Esasların Kanun maddesi gereği Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak 15.07.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan söz konusu usul ve esaslar dâhilinde ödemeler yapıldığını;

10 Temmuz 2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi gazetede yayımlanan 25.06.2009 tarih ve 5917 Sayılı Yasanın 36. maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanuna eklenen Geçici 4. madde ile;

"Bu Kanunun 28' inci ve 63' üncü maddeleri gereği, 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir" hükmü getirildiğini;

5302 sayılı yasanın 28 ve 63'üncü maddelerine göre Vali, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara ödeme yapıldığını ve bunlara başka türlü bir ödeme yapılması mümkün olmadığından, kesilmeyen vergileri de kapsadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun; Encümen üyelerine verilecek ödenek başlıklı 28. maddesinde;

“Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir.” Denilmektedir.

Görev ve Ek Ödenek başlıklı 63. maddesinde de;

Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verileceği, düzenlenmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde (Değişik: 24.12.1980-2361/43 md.);

Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği,

"Vergi Tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinde; (3946 sayılı Kanunun 22'nci Maddesiyle değişen madde. Yürürlük;1.1.1994)

Kamu idare ve müesseselerinin, aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları,

1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104' üncü maddelere göre,

Esas Tarife başlıklı 103 üncü maddesinde de:

(5479 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle 1.1.2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere değişen madde. Yürürlük;08.04.2006)

Gelir vergisine tabi gelirlerin;

7. 000 YTL'ye kadarının % 15

18.000 YTL'nin 7.000 YTL'si için 1.050 YTL, fazlasının % 20

40.000 YTL'nin 18.000 YTL'si için 3.250 YTL, fazlasının % 27

40.000 YTL'den fazlasının 40.000 YTL'si için 9.190 YTL, fazlasının da % 35

Oranında vergilendirileceği, hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28 ve 63 üncü maddelerine göre, Encümen Başkanı, Encümen üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır. Çünkü; Gelir Vergisi Kanunu'nun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61 inci maddesinde, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmış ve bu şekilde bir iş ilişkisi bulunan personele işveren tarafından yapılan ödemenin adının (ödenek, tazminat, kasa tazminatı tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması) o ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 5302 sayılı Kanun kapsamında encümen başkanı(Vali), encümen üyeleri, vali yardımcıları ve kaymakamlara yapılan ödenek ve ek ödenek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu anlamında bir ücret ödemesi olduğundan, ayrıca 5302 sayılı İl özel İdaresi Kanunu'nun 28. maddesinde de, brüt ödenek verileceği şeklinde düzenleme yapılmak suretiyle kendi özel Kanunu’nda da, yapılan bu ödemeden vergi kesintisi yapılayacağına dair bir düzenleme bulunduğundan, yukarıda sayılan personele yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Her ne kadar dilekçi, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemelerin, 1700 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi kapsamında bir ek ödeme olduğunu ve damga vergisi dışında bir kesintiye tabi tutulmaması gerektiğini iddia etmişse de,

5540 sayılı Kanun'un 1.maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dâhiliye Memurları Kanununa eklenen Ek Ödeme başlıklı Ek 5.maddesinde;

İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmayacağı, hükme bağlanmıştır.

Söz konusu düzenlemeden anlaşılacağı üzere, encümen başkanı(Vali), encümen üyeleri, vali yardımcıları ve kaymakamlara, iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödemede bulunulmaktadır. Bu ödemelerden biri, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ek ödeme, diğeri ise 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır. Buna göre, yapılan ödemelerin dayanakları farklı olduğundan, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmü, hukukun genel prensiplerine göre istisnai hükümlerin dar yorumlanması gerektiğinden, sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamaktadır. Ayrıca, vergi hukukunda kanunilik ilkesi geçerli olduğundan ve kıyas yasağı bulunduğundan, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmünün, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödenmekte olan ödeneklere de teşmili yasal olarak mümkün değildir.

Ayrıca, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na 5917 sayılı Kanun’un 36. maddesi ile eklenen Geçici 4. Madde hükmü, 5302 sayılı Kanun’un 28. ve 63. maddeleri gereği yapılacak ödemelerin aslı ile ilgili olup bu ödemelerden yapılacak kesintileri kapsamamaktadır.

Dilekçi bu ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmayacağına ilişkin Danıştay 4. Dairesi Kararının göz önünde bulundurularak tazmin hükmünün kaldırılmasının gerektiğini iddia etmişse de, yukarıda açıkladığımız üzere, mülki idare amirlerine yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olması ve bu ödemelerden vergi kesintisi yapılmayacağına dair bir yasal hükmün bulunmaması, özel kanunda brüt ödeneceğine dair hüküm bulunması karşısında, bu savunmanın kabulü mümkün değildir. Ayrıca, bu konuyla ilgili kesinleşmiş bir Danıştay kararı da bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçi iddialarının reddiyle, 992 sayılı ilamın 6. maddesi ile 80,54.-TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmün TASDİKİNE,

Karar verildiği 25.01.2011 tarih ve 32817 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.