Sayıştay 4. Dairesi 32315 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 4

• Dosya No: 32315

• Tutanak No: 31664

• Tutanak Tarihi: 28.09.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği düşünüldü:

a) 877 sayılı İlamın 1/a maddesi ile Özel İdare Genel Sekreteri Mustafa ATSIZ’a, Valinin katılmadığı encümen toplantılarına başkanlık ettiği zamanlarda yersiz olarak ödenen 5.982,33 TL için tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

“5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun “İl Encümeni” başlıklı 25. Maddesinde yer alan;

İl encümeni valinin başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri mali hizmetler birim amiri olmak üzere valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Valinin katılamadığı encümen toplantısına GENEL SEKRETER başkanlık eder.

Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak, ilgili birim amirleri vali tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir."

Hükmünden hareketle; Valinin katılamadığı encümen toplantısına genel sekreterin başkanlık etmesinin yasa gereği olduğunu,

Yine 5302 Sayılı İl Özel idaresi Kanunu’nun Encümen üyelerine verilecek ödenek başlıklı 28. Maddesinde;

"Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir." Denildiğini,

Yasa hükmünde Encümen başkanına ödenek verileceğinin öngörüldüğü; Valiye ödenek verileceğinin ise öngörülmediği. Burada esas olanın Encümene başkanlık eden kişi olduğunu, Encümene başkanlık eden Genel Sekreterin; bu görevi 5302 sayılı yasanın 25.maddesinden almış olduğu, Encümen başkanlığı görev yetki ve sorumluluğunu İdari, Mali, Hukuki olarak üstlenmiş olduğunu,

Encümene Başkanlık eden kişinin İdari, mali ve hukuki sorumluluğu olmasına karşılık bu görevden dolayı Encümen Başkanı ödeneğinin ödenmemesinin söz konusu olamayacağını,

Bu durumun Anayasa’nın 18.maddesinin;"Hiç kimse zorla çalıştırılamaz.Angarya yasaktır. "Hükmüne de aykırı olduğunu,

Büyükşehir Belediyelerinde Genel sekreterin, kanunen hem Belediye Encümenin daimi üyesi hem de Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda, başkan vekili olduğunu, Oysa İl Özel İdaresi Genel Sekreterinin Encümen üyesi olmadığı halde, İl Encümenine Vali adına veya Valiye vekâleten değil, Kanun öngördüğü için başkanlık yaptığını,

Ayrıca aynı durumun söz konusu olduğu, Sayıştay 2. Dairesinin 182 sayılı İlamında; Artvin İl Özel İdaresinin 2005 yılı hesaplarının incelenmesinde; Valinin Encümen toplantılarına başkanlık etmemesi nedeniyle, ödenen encümen başkanı ödeneğinin Encümene fiilen başkanlık edene ödenmesi gerektiği için Valiye tazmin kararı çıkarıldığını,

Yine aynı durumun söz konusu olduğu Sayıştay 3.Dairesinin 547 sayılı İlamında, İzmir İl Özel İdaresinin 2006 yılı hesaplarının incelenmesinde; Valinin Encümen toplantılarına başkanlık etmemesi nedeniyle, ödenen encümen başkanı ödeneğinin de valiye değil Encümene fiilen başkanlık edene ödenmesi gerektiği belirtilerek Valiye tazmin kararı çıkarıldığını,

Aynı hukuksal durumda olanlara ayrı kuralların uygulanması farklı düzenleme yapılması durumunda, Anayasa'nın öngördüğü kanun önünde eşitlik ilkesinin çiğnenmiş olacağını,

10.07.2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile; 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen;

"GEÇİCİ MADDE - 4 Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 4/3/2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir."

Hükmü ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun Encümen üyelerine verilen ödenek başlıklı 28.maddesine göre yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmayacağı, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verileceği belirtilmesine rağmen Temyize konu İlamda, Encümen ödeneği için Tazmin Kararı verildiğini,

Bu durumda 832 sayılı Sayıştay Kanununun Temyiz Sebepleri başlıklı 68.maddesinin a bendinde sayılan kanuna aykırılık söz konusu olduğunu” belirtmiştir.

Sayıştay Savcılığı görüş yazısında;

“1) Sorumlu, ilamın 1/A maddesiyle Encümene başkanlık eden il özel idaresi genel sekreterine yapılan ödeme nedeniyle verilen tazmin hükmünün, 5302 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca kaldırılmasını talep etmiştir.

Talep yerinde olduğundan yapılacak işlem olmadığına karar verilmesi uygun mütalâa olunmaktadır.” Şeklinde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun İl Encümeni başlıklı 25.maddesinde;

“İl encümeni valinin başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Valinin katılamadığı encümen toplantısına genel sekreter başkanlık eder.

Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak, ilgili birim amirleri vali tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.”

Encümen Üyelerine Verilecek Ödenek başlıklı 28.maddesinde;

“Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir.”denilmektedir.

10 Temmuz 2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5917 sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanununun 36. maddesi ile 22.02.2005 tarihli 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa geçici 4.madde eklenmiştir. Söz konusu geçici 4.maddede de,

“Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir.” denilmektedir.

5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici 4.madde ile getirilen düzenleme ile ilgili uygulamanın, idareye taalluk eden işlerden bulunması hasebiyle, ilgilileri adına yazılmış veya bu suretle yazılacak olan borçların, takip ve tahsillerinin idarece yürütülmesinin tabii olması nedeniyle, 877 sayılı ilamın 1/a. maddesi ile verilen 5.982,33 YTL tazmin hükmüne ilişkin, kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

b) 877 sayılı İlamın 1/a maddesi ile Aralık ayı içinde; Vali’ye verilen encümen ödeneğinden ve vali yardımcılarına verilen ödenekten gelir vergisi kesilmemesi sebebiyle 737,58 TL için tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

10.07.2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen ;

"GEÇİCİ MADDE - 4 Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 4/3/2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir."

Hükmü ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun Görev ve ödenek başlıklı 63.maddesine göre yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmayacağı, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verileceği belirtilmesine rağmen Temyize konu İlamda, Vali ve Vali Yardımcılarına verilen ödenekten gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucu Tazmin kararı verildiğini,

Bu durumda 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun Temyiz Sebepleri başlıklı 68.maddesinin a bendinde sayılan kanuna aykırılık söz konusu olduğunu,

Birbiriyle aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanmasını amaçlayan Anayasanın 10.maddesinde kanun önünde eşitlik ilkesine de aykırılık oluşturduğunu,

Yukarda izah edilen nedenlerle, Temyiz talebinin kabul edilerek ilamın 1/A-B maddelerindeki Tazmin hükmünün kaldırılmasını talep ettiklerini” Belirtmiştir.

Sayıştay Savcılığı görüş yazısında;

“Sorumlu ilamın 1/B maddesiyle Vali ve Vali Yardımcılarına, Encümen Başkanlığı nedeniyle yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmemesi nedeniyle verilen tazmin hükmünün, 5302 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesiyle borç asıllarının takip ve tahsilinden vazgeçildiğini belirterek, Anayasa’nın eşitlik ilkesi gereği kaldırılmasını talep etmiştir.

Danıştay 4 üncü Dairesinin 21.01.2009 tarihli ve E: 2008/1510, K:2009/94 sayılı kararı ile söz konusu ödemelerden gelir vergisi kesilmesi uygulaması iptal edilmiştir.

Bu itibarla talebin kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılması uygun mütalâa olunmaktadır.” Şeklinde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun; Encümen üyelerine verilecek ödenek başlıklı 28. maddesinde;

“Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir.

Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir” denilmiş,

Görev ve Ek Ödenek başlıklı 63. maddesinde de; Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verileceği, düzenlenmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde (Değişik: 24.12.1980-2361/43 md.);

“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmez.”denilerek ücretin tarifi yapılmıştır.

Aynı Kanunun "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94. maddesinde (3946 sayılı Kanunun 22'nci Maddesiyle değişen madde. Yürürlük;1.1.1994),

Kamu idare ve müesseselerinin, söz konusu maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları,

94.maddenin 1.bendinde de; Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104' üncü maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.

Kanunun Esas Tarife başlıklı 103. maddesinde de:

(5479 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle 1.1.2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere değişen madde. Yürürlük;08.04.2006)

Gelir vergisine tabi gelirlerin;

7. 000 YTL'ye kadarının % 15

18.000 YTL'nin 7.000 YTL'si için 1.050 YTL, fazlasının % 20

40.000 YTL'nin 18.000 YTL'si için 3.250 YTL, fazlasının % 27

40.000 YTL'den fazlasının 40.000 YTL'si için 9.190 YTL, fazlasının da % 35

Oranında vergilendirileceği, hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28 ve 63. maddelerine göre, Encümen Başkanı, Encümen üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır. Çünkü Gelir Vergisi Kanunu'nun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61. maddesinde, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmış ve bu şekilde bir iş ilişkisi bulunan personele işveren tarafından yapılan ödemenin adının (ödenek, tazminat, kasa tazminatı tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması) o ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 5302 sayılı Kanun kapsamında Encümen Başkanı(Vali), Encümen Üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödenek ve ek ödenek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu anlamında bir ücret ödemesi olduğundan, ayrıca 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28. maddesinde de, brüt ödenek verileceği şeklinde düzenleme yapılmak suretiyle kendi özel Kanunu’nda da, yapılan bu ödemeden vergi kesintisi yapılacağına dair bir düzenleme bulunduğundan, yukarıda sayılan personele yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir.

5540 sayılı Kanunun 1.maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dâhiliye Memurları Kanununa eklenen Ek Ödeme başlıklı Ek 5.maddesinde;

“İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.” denilmiştir.

Söz konusu bu düzenlemeden anlaşılacağı üzere, Encümen Başkanı(Vali), Encümen Üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara, iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödemede bulunulmaktadır. Bu ödemelerden biri, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ek ödeme, diğeri ise 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesine istinaden yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır. Buna göre, yapılan ödemelerin dayanakları farklı olduğundan, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesinde yer alan istisna hükmü, sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamaktadır. Dolayısıyla, hukukun genel prensiplerine göre istisnai hükümlerin dar yorumlanması gerektiğinden, ayrıca vergi hukukunda kanunilik ilkesi geçerli olduğundan ve kıyas yasağı bulunduğundan, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesinde yer alan istisna hükmünün, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre ödenmekte olan ödeneklere de teşmili yasal olarak mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, 877 sayılı ilamın 1. maddesi (B) şıkkında yer alan ödemelere ilişkin gelir vergisi kesintisinin yapılmaması mevzuata aykırılık teşkil ettiğinden 877 sayılı ilamın 1/b maddesi ile verilen 737,58 YTL. Tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 28.09.2010 tarih ve 31664 numaralı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.