Sayıştay 4. Dairesi 30881 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2005

• Daire: 4

• Dosya No: 30881

• Tutanak No: 34981

• Tutanak Tarihi: 22.05.2012

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:

893 sayılı ilamın 15. maddesiyle; Bursa-İnegöl-Bozüyük 1. Kısım Yol Yapım işinde,

A- Sözleşmede olmayıp sonradan yaptırılmasına karar verilen toprak dolgu altına makine ile istifsiz taş dolgu yapılması imalatı için, sözleşmede yer alan sanat yapıları ve köprülerde kullanılan 17.081/K poz nolu ocak taşından istifsiz taş dolgu yapılması fiyatının uygulandığı gerekçesiyle, 341.792,15-YTL,

B- Ocak taşı ile istifsiz taş dolgu yapılması imalat miktarında %20’den fazla artış olduğu halde revize fiyat yapılmadığı gerekçesiyle 11.594,98-YTL

Olmak üzere toplam 353.387,13- YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde; 17081/K poz nolu ocak taşından istifsiz taş dolgu yapılması fiyatının, 4734 sayılı İhale Kanununa göre ihale edilen işin teklifinde mevcut olduğunu, bu teklif birim fiyatının birim fiyat teklif cetvelinde hangi iş kalemi adı altında olursa olsun tüm iş kalemleri içinde geçerli olduğunu, bu teklif birim fiyatıyla Dolgu Altında Makine ile İstifsiz Taş Dolgu işleri için yapılan ödemelerin gerçek işlerin karşılığı olarak yersiz ödeme olmadığını, yapılan ödemelerin sözleşme ve eklerine ile teknik yapılabilirlilik esaslarına uygun olduğunu,

Herhangi bir ihtilafa yer vermemek için, ihaleden önce Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesine göre 17.081/K poz nolu Ocak taşı ile istifsiz taş dolgu birim fiyat tarifinin hazırlandığını ve dokümanlar içinde yer aldığını, fiyat tarifinin birim fiyata dahil olan masraflar bölümünde, "Hazırlanmış temel veya taban veya tabi zemin üzerine dolgu taşının; doldurulması, yayılması ve serilmesi suretiyle kuruda ve suda istifsiz taş dolgu yapılması" ifadesinin de aynen yer aldığını,

Birim fiyat tarifinde görüldüğü üzere; ocak taşı ile istifsiz taş dolgunun sınıf ayrımı yapılmadan temeli açılmış her türlü zeminde yapılabileceğinin açıkça belirtildiğini, Yüklenicinin ihaleden önce birim fiyat tariflerinde belirtilen esaslara uygun olarak sözleşmede tanımı yapılan işin tüm kesimlerinde geçerli olmak üzere teklifini yaparak, analizini de İdareye sunduğunu, bundan dolayı sözleşmede belirtilen iş kalemlerinin her bölümünde "17.081/K istifsiz taş dolgu yapılması" birim fiyatının kullanılacağının açıkça görüleceğini, Y.F.Ş.'nin 43. kısmının istifsiz taş dolgu başlıklı 43.3.1 bölümünde; "Projelerde gösterilen yerlerde, tarzda, genişlik, derinlik ve eğimde; hazırlanan temel, taban veya tabi zemin üzerinde dolgu taşı malzemesi ile azami 1 metrelik yatay tabakalar halinde doldurulmak ve yayılmak suretiyle istifsiz taş dolgu yapılır" belirtildiği üzere köprü, toprak işleri ve küçük sanat yapıları sınıfları ayırt edilmeden projede veya "17.081/K istifsiz taş dolgu" yapılacaktır diye karar verilen her yerde sözleşme eki teklif cetvelinde yer alan "17.081/K istifsiz taş dolgu" birim fiyatının kullanılabileceğinin açıkça ifade edildiğini,

Söz konusu ihalenin 2886 sayılı ihale kanununun tenzilat usulüne göre ihale edilmediğini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun teklif esasına göre ihale edildiğini ve Yüklenicinin ihaleden önce Teklif Birim Fiyat Cetvelinde yer alan tanıma uygun olarak gerek makine gerekse elle yapılabileceği düşünülerek paçal olarak birim fiyat analizini yaparak buna göre de her türlü kesimde kullanılmasına yönelik teklifini verdiğini, sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 17.081/K istifsiz taş dolgu fiyatı bulunduğundan, İdare olarak tek taraflı olarak yeni fiyat yapılması durumunda, yükleniciyle aralarında hukuki problemler doğacağını,

Yüklenicinin 17.081/K fiyatındaki uygulama farklılıklarından dolayı itirazı üzerine Genel Müdürlük APK Dairesi Başkanlığından yazılı görüş istendiğini, cevabi yazıda da görüleceği üzere, yüklenicinin Teklif Birim Fiyatında yer alan 17.081/K Birim Fiyatının köprü yapımı bölümünde yer almasının, başka bir bölümdeki aynı tanımı içeren imalat içinde kullanılabileceği ve başka bir bölümde yapılacak olan "Makine ile İstifsiz Taş Dolgu Yapılması(Dolgu altlarına)" iş kaleminin bu ihalede yeni bir iş kalemi olarak değerlendirilmemesinin gerekliliğinin bildirildiğini, bu hususun Genel Müdürlük tarafından gereğinin yapılması için ilgili mercilere yazılı olarak iletildiğini,

Ayrıca; Y.F.Ş.'nin ilgili maddesinde belirtildiği gibi, idare tarafından zayıf zeminin kazılarak 17.081/K birim fiyat tarifinde belirtildiği üzere istifsiz taş dolgu yapılması istenildiğini ve Yüklenicinin teklifindeki 17.081/K Poz No'lu Ocak Taşından İstifsiz Taş Dolgu Yapılması Birim Fiyatının uygulanması gerektiği kanaatinde olmalarına rağmen, sorguda bahsi geçen 17.081/K-1/A Poz' u baz alınarak yeni birim fiyat yapıldığını ve 5 No'lu hakedişte 3.446.580.- TL olarak hakedişe konulduğunu, ancak bu hakedişi yüklenicinin itiraz kaydıyla imzaladığını,

İdarece hukuki problemin çözümüne yönelik olarak yükleniciyle defalarca görüşerek uzlaşma zemini arandığı ve sonuçta yeni Birim Fiyat yapılması konusunda uzlaşma sağlandığını, uzlaşma sonucu tespit edilen 17.081/K-l/A Poz No'lu Yeni Birim Fiyat 6.667.577- TL olarak taraflarca onaylanarak 15 Nolu hakediş itibariyle yürürlüğe girdiğini, ilamda bahsi geçen "Ocak taşı ile istifsiz taş dolgu" birim fiyatının 12.320.000 .-TL. yerine 6.667.577.- TL olarak tespit edilip uygulandığını,

İlamın B bendinde, ocak taşı ile istifsiz taş dolgu yapılması kaleminde meydana gelen artış nedeniyle, sözleşme bedelindeki payı nispetinde iş kalemine ait birim fiyatın R=F x [1-(A x F) / S ] formülü ile revize edilmesi gerektiğinin belirtildiğini, ilamda dolguda yapılan imalatın Yüklenici teklifinde yer alan 17.081/K Pozundan farklı bir imalat olduğu ve bu farklı imalat için Yeni Birim Fiyat yapılması gerektiği ifade edildiğine göre, bu imalata sözleşmenin 31.maddesinin uygulanmaması gerektiğini, sözleşmenin 31.maddesinin uygulanabilmesi için Sözleşme eki Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan 17.081/K Pozunun Dolgudaki imalatla aynı olduğunun kabul edilmesi halinde mümkün olabileceğini,

Belirterek, 893 sayılı İlamın 25 A-B maddesinde yer alan işle ilgili tazmin hükmünün kaldırılmasını, talep etmiştir.

A- Adı geçen işe ait birim fiyat teklif cetveline göre, yüklenici köprü inşaatlarında kullanılacak ocak taşı ile istifsiz taş dolgu imalatı için 12,320- YTL teklif etmiştir. İlamda, toprak işlerinde dolgu altına ocak taşından makine ile istifsiz taş dolgu yapılması imalatının bedelinin, köprü ve sanat yapılarında kullanılan ocak taşı ile istifsiz taş dolgu fiyatına göre ödendiğini, imalatlar birbirinden farklı olduğu için bunun mümkün olmadığı ve sözleşmede bulunmadığından fiyat teklif edilmeyen sonraki imalat için YİGŞ’nin 23. maddesine göre yeni fiyat belirlenerek ödemede bulunulması gerektiği, gerekçeleriyle tazmin hükmü verilmiştir.

17.081/K poz nolu ocak taşından istifsiz taş dolgu yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş. nin 43. kısmındaki esaslar dahilinde, ocak taşı ile istifsiz taş dolgu yapılması. Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Taşın; ocaklardan çıkarılması, vasıtalara yüklenmesi, işyerinde boşaltılması. Hazırlanmış temel veya taban veya tabii zemin üzerine dolgu taşının, doldurulması, yayılması ve serilmesi suretiyle kuruda ve suda istifsiz taş dolgu yapılması, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, her türlü malzeme zayiatı, Aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit kârı ve genel masraflar. Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar : Taşın; işyerine taşınması, dolgu taban ve temelinde yapılan kazı işleri. ÖLÇÜ : Proje ebatları üzerinden hesap edilen m³ cinsinden hacmidir. ÖDEME : Birim Fiyat Cetvelinde, Poz 17.081/K daki <> m3 birim fiyatı üzerinden yapılır. NOT : (1) Gabari dışına atılmış ve inşaatın bünyesine girmemiş dolgu veya tahkimat malzemesi için herhangi bir bedel ödenmez. (2) Müteahhit, ihtiyaçtan fazla kalan her türlü ocak taşı ve artığı için herhangi bir bedel talep edemez.

17.081/K-1/A poz nolu dolgu altına ocak taşından makine ile istifsiz taş dolgu yapılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Y.F.Ş.’nin 43.kısmındaki esaslar dahilinde, ocak taşından makine ile istifsiz taş dolgu yapılması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Taşın; ocaklardan çıkarılması, vasıtalara yüklenmesi, işyerinde boşaltılması, dolgu altına makine ile doldurulması, serilmesi ve düzeltilmesi suretiyle istifsiz taş dolgu yapılması, her türlü malzeme zayiatı, aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar: Taşın işyerine taşınması, dolgu taban veya temelinde yapılan kazı işleri.

Ölçü: Proje ebatları üzerinden hesap edilen metreküp cinsinden hacmidir.

Ödeme: Birim Fiyat Cetvelinde, poz 17.081/K-1/A daki “Dolgu Altına Ocak Taşından Makine İle İstifsiz Taş Dolgu Yapılması” m³ birim fiyatı üzerinden yapılır.

Not: Poz 17.081/K daki Not (1) ve (2) gibidir.

Sözleşme eki Yapım İşlerinin Genel Şartnamesinin 23. maddesi şu şekildedir.

Sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti

Madde 23-a) Doğal afet sebebiyle ön veya kesin proje üzerinden Sözleşmeye bağlanan işler ile işin yapımı sırasında arazi ve zemin etütleri gerektirmesi sebebiyle kesin proje üzerinden sözleşmeye bağlanan işlerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni işlerin bedelleri,

b) Bu şartnamenin 22 nci maddesine göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri,

Yüklenici ile birlikte aşağıdaki usuller çerçevesinde tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

Yeni birim fiyatın tespitinde öncelik sırasına göre aşağıdaki analizler kullanılır;

a) Yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler.

c) Yeni iş kalemin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler.

Yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır;

1. Yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

2. İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

3. İdarece kabul edilmek şartı ile uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçleri.

Yeni birim fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni birim fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, birim fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.

Yeni birim fiyatın hesabında, (a) bendine göre, teklif analız ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.

İdare istediği takdirde sözleşme ve ekleri kapsamında bulunmayıp ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

Bu maddeye uygun olarak yüklenicinin teklif ekinde idareye verdiği analizler yardımıyla 17.081/K-1-A poz no.lu iş kaleminin yeni birim fiyatı sorguda 3.446.580.-lira olarak tespit edilmiş, ilamda da bu tutar esas alınarak hesaplanan tutara tazmin hükmedilmiştir.

Dilekçi, yüklenicinin işin tamamında kullanılacağı düşüncesiyle dolgu imalatına ait söz konusu fiyatı teklif ettiğini, bu fiyatın Köprü bölümünde yer almasının işin diğer bölümlerindeki benzer imalatlara uygulanmasına engel teşkil etmeyeceğine dair APK Dairesi Başkanlığının görüşünün bulunduğunu, yeni fiyatın yüklenici ile mutabakata varılarak hazırlanması gerektiğini ve yüklenicinin ilamda hesap edilen yeni fiyatı kabul etmediğini, sorunu çözmek için uzlaşma yoluna gidilerek ilama konu imalatlar için yeni fiyatın 6.667.577- TL olarak tespit edilerek karşılıklı olarak imza edildiğini ve 15 nolu hak edişten itibaren de uygulandığını bildirmiştir.

İlamda, KGM’nün 17.081/K-1-A poz nolu birim fiyatı esas alınarak tespit edilen yeni fiyata (3.446.580) göre hesaplanan fazla ödemeye tazmin hükmedilmiştir. Dilekçiler ise 17.081/K ve 17.081/K-1-A birim fiyatlar arasındaki oranı, yüklenicinin dolgu teklif fiyatına kıyaslayarak makineli dolgu fiyatını (6.667.577) tespit etmişlerdir. Dilekçiler tarafından uygulanan usul, Yapım İşlerinin Genel Şartnamesine göre 23. maddesine göre öncelikli olduğundan mevzuata uygundur. Dilekçi 15 nolu hakediş raporundan itibaren bu fiyatın esas alınarak ödemede bulunulduğunu bildirmesine karşılık, 15 nolu hakediş raporunun ilgili sayfaları ile raporun bağlı bulunduğu ödeme emri belgesinin onaylı suretini ibraz etmemiştir. Tazmin tutarının bu fiyata göre ve hesabı aşağıda gösterildiği üzere 219.614,64-YTL olarak düzeltilmesi gerekmektedir.

Fazla Ödeme Hesabı:

Fark Fiyat: 30801,499*(12.320,00-6.657,57)=174.411.116.372-

F. Farkı: 174.411.116.3720.90(8.950,24/8.329,70-1)=11.702.985.908-

KDV:33.500.538.410-

Toplam:219.614.640.690-(219.614,64-YTL)

B- İlamın B bendi ile verilen tazmin hükmü, hak edişi düzenleyen sıfatıyla sorumluluğa iştiraki bulunan Haydar Atar’ın başvurusu üzerine düzenlenen 31466 tutanak sayılı Temyiz Kurulu ilamı ile kaldırılmıştır.

Sayılan nedenlerle;

a- İlamın A bendi ile verilen tazmin hükmünün düzeltilerek tasdikine,

b- İlamın B bendi ile verilen tazmin hükmü hakkında yapılacak işlem olmadığına,

Sonuç olarak 893 sayılı ilamın 15. maddesi ile 353.387,13-YTL’ye verilen tazmin hükmünden 133.772,49-YTL’sinin düşülerek kalan 219.614,64- YTL’sinin sorumlular; tahakkuk memuru ve onaylayan Cemil Kılıç (Yap. Daire B.), sayman Ayten Özcan (Say. Md. Y.), düzenleyenler Bülent Hacak (Baş Müh.), Haydar Tatar (Yapım Şefi), ve Mehmet Yılmaz (Şube Md.) ile onaylayan Birol Demir (Bölge Md. Yar.) uhdesinde bırakılarak, tazmin hükmünün DÜZELTİLEREK TASDİKİNE,

Karar verildiği 25.05.2010 tarih ve 31495 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.