Sayıştay 4. Dairesi 30783 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 4

• Dosya No: 30783

• Tutanak No: 31709

• Tutanak Tarihi: 19.10.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Duruşma talebinde bulunan dilekçi İlknur AYGÜN ile Sayıştay Savcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 302 sayılı ilamın 1.maddesiyle, Akdeniz Üniversitesi merkez ve bağlı birimlerinin elektrik sistemlerinde kompanzasyon tesisi bulunmasına rağmen, bu birimlere ait ödenen elektrik fatura tutarları içerisinde aktif enerjinin yanında reaktif (kapasitif) enerji bedelinin de dahil olduğu ve bu nedenle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 36.610,80 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; elektrik faturalarının geç ödenmesinden kaynaklanan gecikme bedelleri ve reaktif enerji tüketim konusunun Türkiye'deki tüm resmi kurumların yıllardır devam eden ortak sorunu olduğunu, yaşanan sıkıntılar nedeniyle yılları bütçe kanunlarının Maliye Bakanına verdiği yetkiye dayandırılarak süregelen sorunun giderilmesi için Maliye Bakanı imzalı (Ek.1’de) sunulan genelge ile gecikme zammı ve reaktif enerji bedellerinin ödenmesi emredilerek elektrik fatura bedellerinin ödenmesinin istendiğini, ilam konusu husus dikkate alındığında Elektrik Tarife Yönetmeliği hükümlerine dayalı çıkartılan fazla ödemeye ilişkin 4.üncü daire ilamının kaldırılması gereğinin ortaya çıktığını, sorguya karşı gönderdikleri savunma ekinde yer alan belgelerden de anlaşılacağı üzere Sayıştay 6. ve 8.Dairelerinin aynı konu ile ilgili “mevzuata aykırılık yoktur” şeklinde kararlarının bulunduğunu,

Üniversite merkez yerleşkesindeki tüm eğitim blokları ve idari binalarına elektrik enerjisi veren 4 adet elektrik sayacının mevcut olduğunu, bu sayaçlardan geçen elektrik akımı, kampus içinde çeşitli bölgelere inşa edilmiş 28 adet trafo ile 4.000 dekar kampus alanında inşa edilmiş eğitim binaları, idare binaları, araştırma merkezleri ve çevre aydınlatmalarında kullanıldığını, merkez kampus dışında hizmetlerini sürdüren bir çok fakülte ve yüksekokulun bulunduğu Alanya, Akseki, Manavgat, Serik, Korkuteli, Elmalı, Kumluca, Finike ve Çallı da mevcut birimlerine ait trafolarda da ilgili kompanzasyon panolarının olduğunu, bu panoların sürekli ve devamlı kontrol edilmesi gerektiği düşünüldüğünde bu kadar geniş hareket alanının mevcut teknik elaman ile denetim ve kontrol altına tutulmasının fiziken mümkün olmadığını, geniş bir kullanım alanı üzerinde kurulmuş Üniversitelerinin yerleşkesi ve taşra birimlerinin enerji ihtiyacı ve sorunlarının giderilmesine hem ödenek hem de ehliyetli teknik elaman açısından ulaşılamadığını, eldeki ödenek imkanları doğrultusunda trafolardaki kompanzasyon sistemlerini yenilenerek yada zaman zaman bakıma alınarak aktif enerji kullanımı 09.11.1995 tarihli Resmi Gazete de yayınlanan Elektrik Tarife Yönetmeliği hükümlerine uyumlu hale getirilmeye çalışıldığını, ancak Ek'4 de sunulan teknik eleman Elektrik Mühendisi Murat Yardımsever'in raporunda da belirtildiği gibi bu sorunun giderilmesine yönelik sıkıntıların ez az 5 teknik elaman ile giderilebileceğinin ifade edildiğini, sorunların bir teknik eleman tarafından giderilmesinin mümkün olamayacağının ortaya çıktığını, Akdeniz Üniversitesinin eğitim ve sağlık hizmetlerini birlikte götürmekte olduğunu ve 24 saat hizmet verdiğini, olaya bir başka açıdan bakıldığında yetersiz olan teknik elemanla her gün ya da her hafta 28-30 adet trafo ve merkez kampus dışındaki 9 taşra biriminde bulunan kompanzasyon panolarının kontrolünün mümkün olmadığını, nitekim elektrik mühendisinin salt görevinin kompanzasyon panolarının günlük kontrolü olmayıp; enerji projeleri ve sık sık meydana gelen arızaların giderilmesinin de ayrı ve zorunlu bir görev olduğunu,

Yukarıda da bahsedildiği üzere reaktif enerji bedelli elektrik faturalarının ödenmemesi durumunda TEDAŞ tarafından kesilecek elektriğin sağlık ve eğitimi olumsuz yönde etkileyeceğini, bu durumun da sorumlu yöneticileri zor ve telafisi güç sorunlarla karşı karşıya bırakacağını, ayrıca sorguya karşı gönderdikleri savunmalarında sorunun tüm çıplaklığı ile anlatılmış olmasına rağmen savunmalarının ve eklerindeki belgelerin hiç dikkate alınmadığını,

Reaktif enerji tüketimi gerekçe gösterilerek faturaların zamanında ödenmemesi gecikme zammını da beraberinde getireceğinden gecikme zammına sebebiyet vererek gecikme zammı ödemesinin de ayrı bir zimmet konusu doğuracağını, bu durumda ayrı bir sorun olarak ileriki yıllarda yapılacak denetimlerde karşılarına çıkacağını,

Reaktif enerji bedelinin ödemesinin salt ödemeyi gerçekleştiren kurum personelinin sorunu olmadığını, bu sorunun temelinde yeterli ödenek ve bu sistemi kontrol edecek yeterli teknik personel çalıştırabilmek olduğunu, Başkanlığınızca yapılacak değerlendirme sonucu görevli ve sorumlu kamu personellerinin bir art niyetinin olmadığı ve bu işlemden de kamu zararının oluşturulup herhangi bir çıkar da sağlamadığı hususunun saptanacağına karar verilerek tazmin hükmüne ilişkin ilamın yukarıda sıraladığı açıklamalara göre karar verilerek kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılığın karşılama yazısında, kompanzasyon panolarının takibi ve diğer teknik konuların, Teknik Dairenin (veya birimin) görevi olup, bu görevin harcama yetkilisi veya gerçekleştirme görevlisi ile irtıbatlandırılması ve onların sorumlu tutulmaları görev, yetki ve sorumluluk açından hakkaniyete uygun düşmediği belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı belirtilmektedir.

Duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı dilekçe ve mütalalarında belirttikleri hususları tekrarlamışlardır.

Enerji Piyasası Kurumunun 8.1.2004 tarih ve 284/2 nolu “Parakende Satış Tarifesi Usul ve Esasları” konulu Kurul Kararının 5’inci maddesinde aynen;

“ 5) REAKTİF ENERJİ TARİFESİ

Mesken abonelerine, tek fazla beslenen abonelere, bağlantı gücü 9 (dokuz) kW’a (dahil) kadar olan aboneler ile elektrik enerjisi satış tarifelerinde reaktif enerji bedeli bildirilmemiş abonelere reaktif enerji tarifesi uygulanmaz.

Reaktif enerji tarifesi; yukarda belirtilenler dışında kalan ve tek veya çift terimli tarifeden elektrik enerjisi alan abonelere aşağıdaki şartlar dahilinde uygulanır.

A) Endüktif reaktif:

Abone, çekeceği (endüktif) reaktif enerjinin ölçülmesi için gerekli ölçü aletlerini tesis etmek zorundadır. Reaktif enerji sayaçlarına geri dönmesiz mandal takılması zorunludur.

Sistemden çekilen (endüktif) reaktif enerjiyi ölçen düzeni olmayan aboneden, o dönemde çektiği aktif enerjinin 0.90 (yüzde doksan ) katı reaktif enerji bedeli alınır. Reaktif enerji ölçü aletleri olmayan müşterinin talep etmesi halinde, temin edecekleri reaktif enerji ölçü aletlerinin monte edilmesi dağıtım şirketince sağlanır.

Çekilen reaktif enerjiyi ölçmek üzere gerekli ölçü aletlerini tesis eden aboneden, çektiği aktif enerjinin 0,33 (yüzde otuz üç) (dahil) katına kadar reaktif enerji bedeli alınmaz. Bu sınır aşılırsa, çekilen reaktif enerjinin tamamına (endüktif sayaçta ölçülen değer) reaktif enerji tarifesi uygulanır.

B) Kapasitif Reaktif:

a) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca yayımlanan Elektrik Projelerinin hazırlanması ve Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi Sürecinde Güç Faktörünün İyileştirilmesine İlişkin Tebliğe göre kompanzasyon tesisi yapma zorunluluğu bulunan abone, dağıtım şirketince gerekli görülmesi halende, aşırı kompanzasyon sonucunda sisteme vereceği reaktif (kapasitif) enerjiyi ölçmek için 1 (bir) adet geri dönmesiz reaktif (kapasitif) enerji sayacını şirketçe yapılacak bildirim tarihinden itibaren 1 (bir) ay içinde tesis etmek zorundadır.

Yapılan bildirime rağmen siteme vereceği (kapasitif) reaktif enerji sayacını tesis etmeyen aboneden, o dönemde çektiği enerjinin 0,90 (yüzde doksan) katı reaktif enerji bedeli alınır.

b) (a) bendi kapsamında sisteme vereceği (kapasitif) reaktif enerjiyi ölçmek üzere gerekli ölçü aletlerini tesis eden aboneden, çektiği aktif enerji miktarının 0,20 (yüzde yirmi) (dahil) katına kadar sisteme verilen (kapasitif) reaktif enerji için reaktif enerji bedeli alınmaz. Bu sınır aşılırsa, sisteme verilen reaktif (kapasitif sayaçta ölçülen değer) enerjinin tamamına reaktif enerji tarifesi uygulanır.

C) Endüktif ve kapasitif sınırların ikisinin birden aşılması:

(A) ve (B) bendinde belirtilen endüktif ve kapasitif sınırların ikisini birden aşan aboneye, endüktif reaktif ve kapasitif reaktif sayaçlardan hangisi daha yüksek değer kaydetmişse o sayaç değerinin tamamına reaktif enerji tarifesi uygulanır.

D) Arıza durumu:

Aboneye ait kompanzasyon tesisinde arıza sonucu oluşan ihlalin yılda (takvim yılı) bir kez olması halinde reaktif enerji bedeli faturalama da dikkate alınmaz.

Bu durumun yılda bir defadan fazla olması halinde, o yıl için daha önceden dikkate alınmayan reaktif enerji bedeli, sistemden çekildiği aydaki birim fiyat dikkate alınarak ilk çıkacak faturaya ilave edilerek tahsil edilir”

Denilmektedir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri 01.09.2006 tarih ve 26276 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 24.08.2006 tarih ve 875 Numaralı Kararı Eki 20 Dağıtım Şirketi için Tarife Uygulamalarına ilişkin Usul ve Esaslar’ın 8.maddesinde yeniden düzenlenmiş olmakla birlikte konunun özüne ilişkin esaslı bir değişiklik olmamıştır.

Uygulamada Akdeniz Üniversitesi merkez ve bağlı birimlerinin elektrik sistemlerinde kompanzasyon tesisi bulunmasına rağmen, bu birimlere ait ödenen elektrik fatura tutarları içerisinde aktif enerjinin yanında reaktif (kapasitif) enerji bedelinin de bulunduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen ‘Esas ve Usuller’de, tek veya çift terimli tarifeden elektrik enerjisi satın alan abonelerin, çekecekleri reaktif enerjiyi ölçmek için ölçü aletlerini tesis etmelerinin gerekli olduğu belirtilmekte ise de, elektrik idaresi tarafından düzenlenen elektrik faturaları belirtilen mevzuat hükümlerine göre reaktif enerji bedelli olarak düzenlenmektedir. Tesisleri kurulmadığı için veya kompanzasyon tesisi bulunmasına rağmen çeşitli nedenlerle reaktif enerji bedeli de dahil olarak düzenlenen elektrik fatura bedellerinin ödenmemesi durumunda ise ilgili Yönetmelik gereği gecikme faizi uygulanmaktadır. Otomatik reaktif güç kompanzasyon tesislerinin kurulması ve tesisin gereği gibi işlemesi, idarenin bu tesis için gerekli yatırımı programına alması, yeterli ödenek olması gibi usul ve nedenlere bağlı olup elektrik faturalarının tahakkuk ve ödenmesi işlemleri bunun tamamen dışındadır.

Dolayısıyla, Akdeniz Üniversitesi merkez ve bağlı birimlerinde kompanzasyon sistemi kurulmuş olmasına rağmen gerekli takiplerin yapılmaması ve önlemlerin alınmaması sonucu reaktif enerji bedelli olarak düzenlenen elektrik faturalarının ödenmesi nedeniyle söz konusu tesisin kurulmasında ve gereği gibi işletilmesinde etkisi olmayan ve elektrik faturalarının tahakkuk ve ödemesi ile görevli olanların ilişkilendirilmesi mümkün değildir. Reaktif enerji bedelli olarak düzenlenen elektrik faturalarının ödenmesi nedeniyle söz konusu tesisin işetilmesinde hiçbir etkisi olmayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkililerinin sorumlu tutulmaması gerekmektedir.

Öte yandan dilekçinin sorgu aşamasında yaptığı savunma ve temyiz dilekçesi ekinde gönderdikleri (2008 Yılına ait) faturalar incelendiğinde; Akdeniz Üniversitesinin Antalya kampusünde ve ilçelerdeki fakülte ve yüksekokul kompanzasyon tesislerinde revizyonlar yapılmaya başlandığı ve kapasitif ve endüktif reaktif değerlerinin müsaade edilen sınırlara indirildiği dolayısıyla reaktif (kapasitif) enerji bedelinin ödenmediği görülmekte sorumluların bu konuda üzerlerine düşen görevleri gereği gibi yaptıkları anlaşılmaktadır.

Belirtilen esaslar dahilinde reaktif enerji tüketimini önlemek amacıyla kurulan kompanzasyon sisteminin sağlıklı çalıştırılmaması, sistemin kurulmamış olması ile aynı sonucu vermektedir. Sistemin sağlıklı çalıştırılmaması idarenin yükümlülüğünde bir işlem olduğundan ve Tedaş da çekilen reaktif enerjiye göre bedel tahakkuk ettirdiğinden dilekçi iddialarının kabulüyle 302 sayılı ilamın 1. maddesiyle 36.610,80 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2. 302 sayılı ilamın 2.maddesiyle, Akdeniz Üniversitesi merkez ve bağlı birimlerinin elektrik sistemlerinde kompanzasyon tesisi bulunmasına rağmen, bu birimlere ait ödenen elektrik fatura tutarları içerisinde aktif enerjinin yanında reaktif (kapasitif) enerji bedelinin de dahil olduğu ve bu nedenle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 215.890,56 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Bu ilamın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle; dilekçi iddialarının kabulüyle 302 sayılı ilamın 2. maddesiyle 215.890,56 YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 19.10.2010 tarih ve 31709 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.