Sayıştay 4. Dairesi 29591 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 4

• Dosya No: 29591

• Tutanak No: 30303

• Tutanak Tarihi: 09.07.2008

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi Aysun Çalışkol ve Mehmet Çetin ile Sayıştay Savcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:

618 sayılı ilamın 22. maddesi ile; İzmit-Adapazarı Kesimi Üstyapı İyileştirmesi ve İzmit-Cumaovası Kesimi Viyadük ve Köprülerin Genleşme Derzleri ve İzalasyon Onarım işinde; 6400/M-M Poz No’lu 5 cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması birim fiyatının ödenmesinde mükerrer ödeme yapıldığı gerekçesiyle 464.813.000.000- liraya tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; sözleşme eki keşif özetleri 4-Üstyapı bölümünde; 6400/M-M Poz No'lu Asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (5 cm. kalınlıkta) ve 4300/M Poz No'lu İnşaat bünyesine giren modifiye bitüm temini karşılığı birim fiyatlarının yer aldığını, sözleşme eki ÖZEL ŞARTNAME özel Pozlar (Tahminen) ödeme şekilleri bölümünde ise;

“4300/M-İnşaat Bünyesine Giren Modifiye Bitüm,

Bitümü Modifiye edici madde ve Asfalt Çimentosuyla yapılacak olan aşınma tabakası için Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesine uygun modifiye Bitüm için şantiyede Müteahhide mal olduğu, ton cinsinden, fatura bedeli üzerinden Genel Şartnamenin 20. maddesine göre birim fiyat tespit edilecektir” denildiğini,

Karayolları Genel Müdürlüğünce BSK Kaplamalı yol üstyapılarında geleneksel bitüm ve yoğun gradasyonlu klasik asfalt betonunun artan trafik yükleri nedeniyle beklenilen performansı göstermemesi nedeniyle agrega gradasyonları ve dizayn yöntemlerinin geliştirilmesinin yanı sıra bitümlü bağlayıcının performansının arttırılması amacıyla bitüme polimerlerin eklenmesi suretiyle;

a-Yüksek sıcaklıklarda deformasyonları azaltarak tekerlek izi oluşumunun önlenmesi,

b-Düşük sıcaklıklarda termal çatlakların oluşmasının önlenmesi,

c-Yorulma mukavemetinin arttırılması,

d-Üstyapının taşıma gücünün arttırılması,

amacıyla;

1. )21/08/1997 tarihli 1997/33 KGM genelgesi ile, ana güzergahlardaki önemli yollarda aşınma tabakasında şartnamesine uygun Modifiye Bitüm ve Magmatik Kayaçlardan üretilen agrega kullanılması gerekliliği getirildiğini,

2. )22/09/1997 tarihli Olur ile "Modifiye Bitüm Teknik Şartnamesi" yayımlanmış ve oluşturulan bir komisyonun çalışmaları sonucu hazırlanan,

Poz No: 4300/PMB Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm Hazırlanması,

Poz No: 4436/2 Büyük Plent Ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm kullanılarak Asfalt betonu Kaplama ve Bitümlü Sıcak Temel Hazırlanması için gerekli ilave işler,

Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinin 16/07/1999 tarihli Olur ile yürürlüğe sokulduğunu,

3. Uygulamalarda karşılaşılan eksiklikler ve aksamalarının giderilmesi amacıyla Modifiye Bitüm Teknik Şartnamesinin revize edilerek yenilendiğini ve 19/09/2002 tarihli Olurun yürürlüğe sokulduğunu,

İdarenin yukarıda açıklanan nedenlerle; "Sözleşme Madde-33- İş miktarı ve Cinslerinin, Köprü, Viyadük, Menfez, Ocak ve Ariyet Yerlerinin, Üst Yapı Kalınlık ve Cinslerinin, Projelerin Değişmesi Hali” maddesinde tanınan yetkiyle, Aşınma Tabakalarının Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifiye Bitüm ile yapılmasını ve bu imalatın yapılması karşılığında Özel Şartlarda belirtilen Genel Şartname Madde-20'ye uygun olarak Onaylı Fatura karşılığı ödeme şekli yerine 16/07/1999 tarihinde onaylanarak yürürlüğe konulan ve analizlere dayalı 4300/PMB ve 4436/2 Poz No'lu birim fiyatların kullanılmasını tercih ettiğini,

Poz No: 6400/M "5 cm sıkışmış kalınlıktaki 1 m2 Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) Poz No: 6400/M-M" 5 cm. sıkışmış kalınlıkta ki 1 m2 Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifıye Bitüm ile) Birim Fiyatlarına ait Birim Fiyat tarifleri incelendiğinde;

Karayolları Birim Fiyat Tarifinin "Genel Hükümler" başlıklı

I.Bölümünün "Açıklamalar" kısmının (1.2) maddesinde belirtilen,

1. 2 "Her poza ait Birim Fiyatların tarifi, aşağıda belirtilen 6 grubu ihtiva ettiğini ve bunların:

1 .Grup: Birim Fiyatın Adı ve Tarifi 2.Grup: Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar 3.Grup: Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar 4.Grup: Birim Fiyata Ait Ölçü tarzı 5.Grup: Birim Fiyata Ait Ödeme Şekli 6.Grup: Birim Fiyata Ait Notlar, olduğunu,

Aynı şekilde Poz No: 6400/M ve Poz No: 6400/M-M Birim Fiyatlarına ait Analizler incelendiğinde ise;

1. 6400/M. M Birim Fiyatının hazırlanmasında 6400/M Pozunun esas alındığı,

2. Sert taş kullanımı nedeniyle agrega hazırlanmasındaki güçlüklerin dikkate alındığı,

3. Magmatik Taşların yoğunluklarının kireçtaşına göre yüksek olması nedeniyle agrega ve karışım ağırlığının ve agrega ağırlığına bağlı olarak bitüm miktarının değiştirildiğinin, görüleceğini,

6400/M Pozunun tarifinde (Kırılmış ve Elenmiş Ocak taşı ile)

6400/M-M Pozunun ise yapılan imalatın hem sert taş hem de Modifiye Bitüm kullanılarak uygulanması halinde geçerli olabileceğinin ifade edildiğini, KGM' nin 23/03/2001 tarih ve 2001/13 sayılı İç Genelgesinde bu durumun açık bir şekilde belirtildiğini,

6400/M-M Poz No'lu Birim Fiyatın 2000 yılı Birim Fiyat Listelerinden başlayarak bugüne kadar yayınlanan tüm B. Fiyat listelerinde yer aldığını,

Birim Fiyata dahil olan masraflar bölümünde; işin yapılması için kullanılan makinelerin her türlü giderlerinin, karışıma giren agreganın temini ve kullanılması ile ilgili giderlerin, yapıştırıcı (RC-250) ile ilgili her türlü giderlerin ve hazırlanan karışımın serme ve sıkıştırmasının dahil olduğunun görüleceğini,

Birim Fiyata dahil olmayan masraflar bölümünde; bitümlü malzeme bedeli, bitümlü malzemenin teslim yerinden depo tankına kadar taşınması, taşıma dolayısıyla soğuyan bitümlü malzemenin emiş derecesine kadar ısıtılması, bitümlü yapıştırıcının yol boyunca taşınması, bitümlü karışımın iş başına taşınması, şehir içinde yapılan süpürme işlerinde tretuvara konan süprüntü malzemenin vasıtalara yüklenmesi, taşınması ve boşaltılması, doğal kumun plente taşınması işlemlerinin yer aldığını,

Sözleşme Eki 1. Keşif Özetinde bulunan 6400/M-M poz numaralı birim fiyat tarifi ve bu birim fiyat analizinde İdare tarafından Müteahhide yapıştırıcı üretimi için bitüm verilemediği için, 4363/1 poz numaralı "İdare Malı Bitümle RC-250 Hazırlanması birim fiyatı çıkarılarak oluşturulan 6400/M-M-1 poz numaralı 5 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m2 Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş Modifiye Bitüm İle) birim fiyat tarifinde Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar) başlığı altında bitümlü malzeme bedelinin birim fiyata dahil olmadığı açıkça belirtildiğini,

Modifiye Bitüm Teknik Şartnamesi, Modifiye Bitüm Teknik Raporu ve TCK Genel Müdürlüğü'nün 21.07.1999 tarih ve 1999/18 sayılı İç Genelgesi'nde bitümün nasıl modifiye edileceğinin açıklandığını, bu iş için şantiyede İç Genelge'de özellikleri belirtilen bir plent ve ekipmanları (Servis Tankları v.s.) tesis edildiğini, PMB üretimi şantiyede bu plentte AC 60/70 bitüm içine granül polimer katkı maddesi katılarak ve karışım plentte değirmenden geçirilerek hazırlandığını, hazırlanan PMB' ye teknik şartnamede belirtilen kalite kontrol deneyleri şantiye laboratuarında idare elemanları gözetiminde yapıldığını,

Buna göre; Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar başlığı altında bahsedilen bitümlü malzeme bedeli, 1. Keşif Özeti 4-Üstyapı İşleri başlığı altında bulunan ve tutarı keşif özetine maktuen ilave edilen Poz No:4300/M;İnşaat Bünyesine Giren Modifiye Bitüm Temini Karşılığı olan; Asfalt Çimentosu (Penetrasyon asfalt), Polimer Katkısı Maddesi, Plentte Polimer Modifiye Bitüm (PMB) hazırlanması bedellerinin toplamından oluştuğunu,

Asfalt Çimentosu bedelinin keşif özeti içindeki 4300/A pozundan, granül polimer katkı maddesi bedelinin ise Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. maddesindeki esaslar dahilinde tespit edilen YBF-05 poz numaralı İnşaat bünyesine giren bitümü modifiye edici polimer katkı maddesi (SBS) birim fiyatından ödendiğini, Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm (PMB) Hazırlanması bedelinin ise bahsi geçen İç Genelge doğrultusunda 4300/PMB pozundan ödenmesinin gerektiğini,

Normal BSK üretiminde şart olan 165°C yerine PMB kullanılması halinde 185°C sıcaklıkta karışımın elde edilmesi gerektiğinden, bu sıcaklığın (185°C) elde edilebilmesi için ilave çalışma süreleri ile ilave işçilik süreleri dikkate alınarak Poz No: 4436/2 Büyük Plent ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm kullanılarak Asfalt Betonu Kaplama ve Bitümlü Sıcak temel Hazırlanması için GEREKLİ İLAVE İŞLER birim fiyatı hazırlandığını,

Denetçi Raporunda; bitümün modifive edilmesi ile bu iş için gerekli ilave masraflarda 6400/M-M poz nolu birim fiyata dahil olduğunun belirtilmesine karşın, iki birim fiyat arasındaki farkın %74.4'nün sert taş kullanımı nedeniyle, %24.5'in ise aşınma tabakası karışımın plent ünitesinde hazırlanması, serilmesi ve sıkıştırılması kalemlerinden ileri geldiğinin görüldüğünü,

KGM Teknik Şartnameleri işin ne şekilde yapılacağını ve sonuç olarak yapılan imalatın kalitesinin ne olacağının belirten şartnameler olduğundan, Teknik Şartnamelerde belirtilen bir hususun birim fiyata dahil olduğu şekilde yorumlanması ve başka bir birim fiyat üzerinden ödeme yapılmaması sonucuna gidilmesinin, yapılan işin bedelinin karşılanması şeklindeki temel ilkeye ters düştüğünü,

Fazla ödeme olduğu iddia edilen; Özel Modifıye Bittim Plentinde Modifiye Bitümün Hazırlanması işleri karşılığı ile Büyük Plent Ünitesinde Polimer Modifiye Bittim Kullanılarak Asfalt Betonu Kaplama ve Bitümlü sıcak Temel Hazırlanması için gerekli ilave işler olduğunu, 6400/M-M Poz No'lu Birim Fiyat ile 6400/M Poz Nolu Birim Fiyat arasındaki farkın sadece sert taş kullanımı ve bunun sonucu agrega ağırlığına paralel olarak bittim miktarının artmasından kaynaklandığını, 4300/PMB ve 4436/2 Poz No'lu Birim Fiyatlar karşılığı yapılan ödemelerin fiilen yapılan işler karşılığı olduğunu ve yersiz ödemenin söz konusu edilemeyeceğini, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün 2003 yılı idare hesabının Sayıştay 3. Dairesince yapılan yargılama sonucu düzenlenen 21.06.2005 tarih ve 537 sayılı ilamı ile anılan konuda beraat hükmü verildiğini,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

6400 M-M poz nolu birim fiyat 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile), 4400/PMB poz nolu birim fiyat özel plentte polimer modifiye bitüm hazırlanması, 4436/2 poz nolu birim fiyat da polimer modifiye bitüm kullanarak asfalt betonu kaplama ve bitümlü sıcak temel hazırlanması için gerekli ilave işler, birim fiyatlarıdır.

6400/M-M poz nolu birim fiyat Y.F.Ş.nin 74. kısmında ve Modiyifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinde yer alan usul ve esaslar dahilinde kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitümle asfalt betona aşınma tabakası yapılması birim fiyatıdır. Birim fiyata dahil olan masraflar teker teker sayılarak “birim fiyata dahil olmayan masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine alet ve edevat masrafların birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir. Birim fiyata dahil olmayan masraflar arasında yer almayan bütün işler 6400 M-M pozuna dahil bulunmaktadır.

T.C.K. Genel Müdürlüğü 2004 yılında, birim fiyat tanımında ve analiz değerlerinde herhangi bir değişiklik yapmadan, birim fiyata dahil olmayan masraflar bölümüne; “özel plentte polimer modifiye bitüm hazırlanması ve polimer modifiye bitüm kullanırak asfalt betonu kaplama ve bitümlü sıcak temel hazırlanması için gerekli ilave işler” şeklinde bir ilave yapmıştır. Aynı Genel Müdürlük 15.03.2006 tarihli yazısında bu değişikliğin 2004 yılından önce ihale edilmiş olan işlere uygulanamayacağını belirtmektedir. Bu tespit mevzuata ve Yüksek Fen Kurulunun mustakar kararlarına uygundur.

T.C.K. Genel Müdürlüğünce yayınlanan birim fiyat listesinde 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması imalatı ile ilgili iki farklı birim fiyat bulunmaktadır. Bunlar; 6400 M poz nolu 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) ve 6400 M-M poz nolu 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile) birim fiyatlarıdır. İki birim fiyat arasındaki fark 6400 M-M poz nolu birim fiyata ilişkin imalatın sert taş ve modifiye bitum ile yapılmasıdır. Bu nedenle de 6400 M-M poz nolu birim fiyat 6400 M poz nolu birim fiyattan daha yüksektir. Yapım şartları olarak 6400 M poz nolu birim fiyat tarifinde Yollar Fenni Şartnamesinin 74. maddesindeki esaslar ve şartlara atıfta bulunurken, 6400 M-M poz nolu birim fiyat tarifinde YFŞ’ nin 74. maddesi ile birlikte Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesine de atıfta bulunulmaktadır.

Birim fiyat listesinde yer alan fiyatlar, teknik şartnamelerde belirtilen esaslara uyularak yapılmış olan imalatların bedelleri olup, şartnamelerde öngörülmüş olan imalat yöntem ve koşulları birim fiyata dahildir. Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinde bitümün modifiye edilerek aşınma tabakası yapımında kullanılmasıyla ilgili koşullar belirlenmiştir. Buna göre modifiye bitüm, asfalt çimentosu (bitüm) ile modifiye edici katkı malzemesi (polimer) karıştırılarak elde edilmektedir. Anılan teknik şartnamede bu karışımın nasıl, hangi oranda ve hangi ısıda yapılacağı açıkça belirtilmiş ve bu imalatın şartnameye uygun olarak yapılmasından müteahhidin sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Modifiye bitüm hazırlanılmasında kullanılan bitüm ve polimer malzemelerinin bedeli ayrıca ödenmektedir. Tazmin hükmü, modifiye bitüm hazırlanması için gerekli makine ve işçilik 6400 M-M poz nolu birim fiyata dahil olduğundan, bu işler için ayrı bir bedel ödenmeyeceği gerekçesiyle verilmiştir. Dilekçi, 4300/PMB poz nolu özel plentte modifiye bitüm hazırlanması ve 4436/2 poz nolu büyük plent ünitesinde polimer modifiye bitüm kullanarak bitüm malzemesi hazırlanması için gerekli ilave işlerin 6400 M-M poz nolu birim fiyata dahil olmadığını iddia etmektedir. T.C.K. Genel Müdürlüğünce yayınlanan birim fiyat tariflerinin Genel Hükümler kısmında; “Bütün pozlarda işin, her türlü durum ve şart altında, YFŞ’ nin ilgili kısımlarındaki esaslar ve şartlara göre eksiksiz olarak meydana getirilmesi için gerekli olan ve Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar başlığı altında sayılan unsurlar dışında kalan diğer bütün unsurlar birim fiyata dahildir” denilmektedir. 6400 M-M poz nolu birim fiyat tarifinin Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar kısmında dilekçinin iddia ettiği ilave işler (4300/PMB ve 4436/2 poz nolu) yer almamaktadır.

4300/PMB ve 4436/2 poz nolu fiyatlar keşif özetinde yer almamaktadır. Dilekçinin keşifte yer aldığını belirttiği 4300/M poz nolu fiyat, modifıye bitüm temini karşılığı tahmini olarak konulan bir fiyat olup, 4300/PMB ve 4436/2 poz nolu fiyatlar ile bir ilgisi bulunmamaktadır.

Modifıye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinin 6. maddesinde “müteahhit ihale sözleşmesine göre; bu şartname kapsamındaki modifıye bitüm ile, bitümlü sıcak karışım veya sathi kaplama üretimi yapacak ise depolama tankları, plent, distribütör, finişer, silindir vs. gibi ekipmanlarda yapılması gereken değişiklik ve ilaveleri hiçbir ücret talep etmeksizin yapacaktır. Plentin modifıye bitüm depolama ve besleme sistemi, mikserdeki karıştırma süresi, karışım ve silindirleme sıcaklıkları, bitüm püskürtme sıcaklıkları, kullanılan modifıye bitümün özelliklerine bağlı olarak ayarlanacaktır” Hükmü öngörülmüştür. Bu itibarla bitüm sıcaklığı, plentteki ilaveler ve ilave işler için 6400/ M-M Poz no'lu birim fiyat dışında bir bedel ödenmesi mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, 618 sayılı ilamın 22. maddesi ile verilen ve yerinde olan tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 09.07.2008 tarih ve 30303 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.