Sayıştay 4. Dairesi 29439 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 4

• Dosya No: 29439

• Tutanak No: 30290

• Tutanak Tarihi: 08.07.2008

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi Birol Demir ile Sayıştay Savcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:

1. 618 sayılı ilamın 6. maddesi ile; Bursa. İnegöl. Bozüyük Yolu BSK işinde; 6400/M. M Poz No’lu 5 cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması birim fiyatının ödenmesinde mükerrer ödeme yapıldığı gerekçesiyle 278.744.760.000. liraya tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Sözleşme eki keşif özetleri 4-Üstyapı bölümünde; 6400/M-M Poz No'lu Asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (5 cm. kalınlıkta) ve 4300/M Poz No'lu İnşaat bünyesine giren modifiye bitüm temini karşılığı birim fiyatlarının yer aldığını, sözleşme eki ÖZEL ŞARTNAME özel Pozlar (Tahminen) ödeme şekilleri bölümünde ise;

“4300/M-İnşaat Bünyesine Giren Modifiye Bitüm,

Bitümü Modifiye edici madde ve Asfalt Çimentosuyla yapılacak olan aşınma tabakası için Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesine uygun modifiye Bitüm için şantiyede Müteahhide mal olduğu, ton cinsinden, fatura bedeli üzerinden Genel Şartnamenin 20. maddesine göre birim fiyat tespit edilecektir” denildiğini,

Karayolları Genel Müdürlüğünce BSK Kaplamalı yol üstyapılarında geleneksel bitüm ve yoğun gradasyonlu klasik asfalt betonunun artan trafik yükleri nedeniyle beklenilen performansı göstermemesi nedeniyle agrega gradasyonları ve dizayn yöntemlerinin geliştirilmesinin yanı sıra bitümlü bağlayıcının performansının arttırılması amacıyla bitüme polimerlerin eklenmesi suretiyle;

a-Yüksek sıcaklıklarda deformasyonları azaltarak tekerlek izi oluşumunun önlenmesi,

b-Düşük sıcaklıklarda termal çatlakların oluşmasının önlenmesi,

c-Yorulma mukavemetinin arttırılması,

d-Üstyapının taşıma gücünün arttırılması,

amacıyla;

1. )21/08/1997 tarihli 1997/33 KGM genelgesi ile, ana güzergahlardaki önemli yollarda aşınma tabakasında şartnamesine uygun Modifiye Bitüm ve Magmatik Kayaçlardan üretilen agrega kullanılması gerekliliği getirildiğini,

2. )22/09/1997 tarihli Olur ile "Modifiye Bitüm Teknik Şartnamesi" yayımlanmış ve oluşturulan bir komisyonun çalışmaları sonucu hazırlanan,

Poz No: 4300/PMB Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm Hazırlanması,

Poz No: 4436/2 Büyük Plent Ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm kullanılarak Asfalt betonu Kaplama ve Bitümlü Sıcak Temel Hazırlanması için gerekli ilave işler,

Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinin 16/07/1999 tarihli Olur ile yürürlüğe sokulduğunu,

3. Uygulamalarda karşılaşılan eksiklikler ve aksamalarının giderilmesi amacıyla Modifiye Bitüm Teknik Şartnamesinin revize edilerek yenilendiğini ve 19/09/2002 tarihli Olurun yürürlüğe sokulduğunu,

İdarenin yukarıda açıklanan nedenlerle; "Sözleşme Madde-33- İş miktarı ve Cinslerinin, Köprü, Viyadük, Menfez, Ocak ve Ariyet Yerlerinin, Üst Yapı Kalınlık ve Cinslerinin, Projelerin Değişmesi Hali” maddesinde tanınan yetkiyle, Aşınma Tabakalarının Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifiye Bitüm ile yapılmasını ve bu imalatın yapılması karşılığında Özel Şartlarda belirtilen Genel Şartname Madde-20'ye uygun olarak Onaylı Fatura karşılığı ödeme şekli yerine 16/07/1999 tarihinde onaylanarak yürürlüğe konulan ve analizlere dayalı 4300/PMB ve 4436/2 Poz No'lu birim fiyatların kullanılmasını tercih ettiğini,

Poz No: 6400/M "5 cm sıkışmış kalınlıktaki 1 m2 Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) Poz No: 6400/M-M" 5 cm. sıkışmış kalınlıkta ki 1 m2 Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş ve Modifıye Bitüm ile) Birim Fiyatlarına ait Birim Fiyat tarifleri incelendiğinde;

Karayolları Birim Fiyat Tarifinin "Genel Hükümler" başlıklı

I.Bölümünün "Açıklamalar" kısmının (1.2) maddesinde belirtilen,

1. 2 "Her poza ait Birim Fiyatların tarifi, aşağıda belirtilen 6 grubu ihtiva ettiğini ve bunların:

1 .Grup: Birim Fiyatın Adı ve Tarifi 2.Grup: Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar 3.Grup: Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar 4.Grup: Birim Fiyata Ait Ölçü tarzı 5.Grup: Birim Fiyata Ait Ödeme Şekli 6.Grup: Birim Fiyata Ait Notlar, olduğunu,

Aynı şekilde Poz No: 6400/M ve Poz No: 6400/M-M Birim Fiyatlarına ait Analizler incelendiğinde ise;

1. 6400/M. M Birim Fiyatının hazırlanmasında 6400/M Pozunun esas alındığı,

2. Sert taş kullanımı nedeniyle agrega hazırlanmasındaki güçlüklerin dikkate alındığı,

3. Magmatik Taşların yoğunluklarının kireçtaşına göre yüksek olması nedeniyle agrega ve karışım ağırlığının ve agrega ağırlığına bağlı olarak bitüm miktarının değiştirildiğinin, görüleceğini,

6400/M Pozunun tarifinde (Kırılmış ve Elenmiş Ocak taşı ile)

6400/M-M Pozunun ise yapılan imalatın hem sert taş hem de Modifiye Bitüm kullanılarak uygulanması halinde geçerli olabileceğinin ifade edildiğini, KGM' nin 23/03/2001 tarih ve 2001/13 sayılı İç Genelgesinde bu durumun açık bir şekilde belirtildiğini,

6400/M-M Poz No'lu Birim Fiyatın 2000 yılı Birim Fiyat Listelerinden başlayarak bugüne kadar yayınlanan tüm B. Fiyat listelerinde yer aldığını,

Birim Fiyata dahil olan masraflar bölümünde; işin yapılması için kullanılan makinelerin her türlü giderlerinin, karışıma giren agreganın temini ve kullanılması ile ilgili giderlerin, yapıştırıcı (RC-250) ile ilgili her türlü giderlerin ve hazırlanan karışımın serme ve sıkıştırmasının dahil olduğunun görüleceğini,

Birim Fiyata dahil olmayan masraflar bölümünde; bitümlü malzeme bedeli, bitümlü malzemenin teslim yerinden depo tankına kadar taşınması, taşıma dolayısıyla soğuyan bitümlü malzemenin emiş derecesine kadar ısıtılması, bitümlü yapıştırıcının yol boyunca taşınması, bitümlü karışımın iş başına taşınması, şehir içinde yapılan süpürme işlerinde tretuvara konan süprüntü malzemenin vasıtalara yüklenmesi, taşınması ve boşaltılması, doğal kumun plente taşınması işlemlerinin yer aldığını,

Sözleşme Eki 1. Keşif Özetinde bulunan 6400/M-M poz numaralı birim fiyat tarifi ve bu birim fiyat analizinde İdare tarafından Müteahhide yapıştırıcı üretimi için bitüm verilemediği için, 4363/1 poz numaralı "İdare Malı Bitümle RC-250 Hazırlanması birim fiyatı çıkarılarak oluşturulan 6400/M-M-1 poz numaralı 5 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m2 Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Sert Taş Modifiye Bitüm İle) birim fiyat tarifinde Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar) başlığı altında bitümlü malzeme bedelinin birim fiyata dahil olmadığı açıkça belirtildiğini,

Modifiye Bitüm Teknik Şartnamesi, Modifiye Bitüm Teknik Raporu ve TCK Genel Müdürlüğü'nün 21.07.1999 tarih ve 1999/18 sayılı İç Genelgesi'nde bitümün nasıl modifiye edileceğinin açıklandığını, bu iş için şantiyede İç Genelge'de özellikleri belirtilen bir plent ve ekipmanları (Servis Tankları v.s.) tesis edildiğini, PMB üretimi şantiyede bu plentte AC 60/70 bitüm içine granül polimer katkı maddesi katılarak ve karışım plentte değirmenden geçirilerek hazırlandığını, hazırlanan PMB' ye teknik şartnamede belirtilen kalite kontrol deneyleri şantiye laboratuarında idare elemanları gözetiminde yapıldığını,

Buna göre; Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar başlığı altında bahsedilen bitümlü malzeme bedeli, 1. Keşif Özeti 4-Üstyapı İşleri başlığı altında bulunan ve tutarı keşif özetine maktuen ilave edilen Poz No:4300/M;İnşaat Bünyesine Giren Modifiye Bitüm Temini Karşılığı olan; Asfalt Çimentosu (Penetrasyon asfalt), Polimer Katkısı Maddesi, Plentte Polimer Modifiye Bitüm (PMB) hazırlanması bedellerinin toplamından oluştuğunu,

Asfalt Çimentosu bedelinin keşif özeti içindeki 4300/A pozundan, granül polimer katkı maddesi bedelinin ise Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. maddesindeki esaslar dahilinde tespit edilen YBF-05 poz numaralı İnşaat bünyesine giren bitümü modifiye edici polimer katkı maddesi (SBS) birim fiyatından ödendiğini, Özel Plentte Polimer Modifiye Bitüm (PMB) Hazırlanması bedelinin ise bahsi geçen İç Genelge doğrultusunda 4300/PMB pozundan ödenmesinin gerektiğini,

Normal BSK üretiminde şart olan 165°C yerine PMB kullanılması halinde 185°C sıcaklıkta karışımın elde edilmesi gerektiğinden, bu sıcaklığın (185°C) elde edilebilmesi için ilave çalışma süreleri ile ilave işçilik süreleri dikkate alınarak Poz No: 4436/2 Büyük Plent ünitesinde Polimer Modifiye Bitüm kullanılarak Asfalt Betonu Kaplama ve Bitümlü Sıcak temel Hazırlanması için GEREKLİ İLAVE İŞLER birim fiyatı hazırlandığını,

Denetçi Raporunda; bitümün modifive edilmesi ile bu iş için gerekli ilave masraflarda 6400/M-M poz nolu birim fiyata dahil olduğunun belirtilmesine karşın, iki birim fiyat arasındaki farkın %74.4'nün sert taş kullanımı nedeniyle, %24.5'in ise aşınma tabakası karışımın plent ünitesinde hazırlanması, serilmesi ve sıkıştırılması kalemlerinden ileri geldiğinin görüldüğünü,

KGM Teknik Şartnameleri işin ne şekilde yapılacağını ve sonuç olarak yapılan imalatın kalitesinin ne olacağının belirten şartnameler olduğundan, Teknik Şartnamelerde belirtilen bir hususun birim fiyata dahil olduğu şekilde yorumlanması ve başka bir birim fiyat üzerinden ödeme yapılmaması sonucuna gidilmesinin, yapılan işin bedelinin karşılanması şeklindeki temel ilkeye ters düştüğünü,

Fazla ödeme olduğu iddia edilen; Özel Modifıye Bittim Plentinde Modifiye Bitümün Hazırlanması işleri karşılığı ile Büyük Plent Ünitesinde Polimer Modifiye Bittim Kullanılarak Asfalt Betonu Kaplama ve Bitümlü sıcak Temel Hazırlanması için gerekli ilave işler olduğunu, 6400/M-M Poz No'lu Birim Fiyat ile 6400/M Poz Nolu Birim Fiyat arasındaki farkın sadece sert taş kullanımı ve bunun sonucu agrega ağırlığına paralel olarak bittim miktarının artmasından kaynaklandığını, 4300/PMB ve 4436/2 Poz No'lu Birim Fiyatlar karşılığı yapılan ödemelerin fiilen yapılan işler karşılığı olduğunu ve yersiz ödemenin söz konusu edilemeyeceğini, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün 2003 yılı idare hesabının Sayıştay 3. Dairesince yapılan yargılama sonucu düzenlenen 21.06.2005 tarih ve 537 sayılı ilamı ile anılan konuda beraat hükmü verildiğini,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

6400 M-M poz nolu birim fiyat 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile), 4400/PMB poz nolu birim fiyat özel plentte polimer modifiye bitüm hazırlanması, 4436/2 poz nolu birim fiyat da polimer modifiye bitüm kullanarak asfalt betonu kaplama ve bitümlü sıcak temel hazırlanması için gerekli ilave işler, birim fiyatlarıdır.

6400/M-M poz nolu birim fiyat Y.F.Ş.nin 74. kısmında ve Modiyifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinde yer alan usul ve esaslar dahilinde kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitümle asfalt betona aşınma tabakası yapılması birim fiyatıdır. Birim fiyata dahil olan masraflar teker teker sayılarak “birim fiyata dahil olmayan masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine alet ve edevat masrafların birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir. Birim fiyata dahil olmayan masraflar arasında yer almayan bütün işler 6400 M-M pozuna dahil bulunmaktadır.

T.C.K. Genel Müdürlüğü 2004 yılında, birim fiyat tanımında ve analiz değerlerinde herhangi bir değişiklik yapmadan, birim fiyata dahil olmayan masraflar bölümüne; “özel plentte polimer modifiye bitüm hazırlanması ve polimer modifiye bitüm kullanırak asfalt betonu kaplama ve bitümlü sıcak temel hazırlanması için gerekli ilave işler” şeklinde bir ilave yapmıştır. Aynı Genel Müdürlük 15.03.2006 tarihli yazısında bu değişikliğin 2004 yılından önce ihale edilmiş olan işlere uygulanamayacağını belirtmektedir. Bu tespit mevzuata ve Yüksek Fen Kurulunun mustakar kararlarına uygundur.

T.C.K. Genel Müdürlüğünce yayınlanan birim fiyat listesinde 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması imalatı ile ilgili iki farklı birim fiyat bulunmaktadır. Bunlar; 6400 M poz nolu 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) ve 6400 M-M poz nolu 5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile) birim fiyatlarıdır. İki birim fiyat arasındaki fark 6400 M-M poz nolu birim fiyata ilişkin imalatın sert taş ve modifiye bitum ile yapılmasıdır. Bu nedenle de 6400 M-M poz nolu birim fiyat 6400 M poz nolu birim fiyattan daha yüksektir. Yapım şartları olarak 6400 M poz nolu birim fiyat tarifinde Yollar Fenni Şartnamesinin 74. maddesindeki esaslar ve şartlara atıfta bulunurken, 6400 M-M poz nolu birim fiyat tarifinde YFŞ’ nin 74. maddesi ile birlikte Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesine de atıfta bulunulmaktadır.

Birim fiyat listesinde yer alan fiyatlar, teknik şartnamelerde belirtilen esaslara uyularak yapılmış olan imalatların bedelleri olup, şartnamelerde öngörülmüş olan imalat yöntem ve koşulları birim fiyata dahildir. Modifiye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinde bitümün modifiye edilerek aşınma tabakası yapımında kullanılmasıyla ilgili koşullar belirlenmiştir. Buna göre modifiye bitüm, asfalt çimentosu (bitüm) ile modifiye edici katkı malzemesi (polimer) karıştırılarak elde edilmektedir. Anılan teknik şartnamede bu karışımın nasıl, hangi oranda ve hangi ısıda yapılacağı açıkça belirtilmiş ve bu imalatın şartnameye uygun olarak yapılmasından müteahhidin sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Modifiye bitüm hazırlanılmasında kullanılan bitüm ve polimer malzemelerinin bedeli ayrıca ödenmektedir. Tazmin hükmü, modifiye bitüm hazırlanması için gerekli makine ve işçilik 6400 M-M poz nolu birim fiyata dahil olduğundan, bu işler için ayrı bir bedel ödenmeyeceği gerekçesiyle verilmiştir. Dilekçi, 4300/PMB poz nolu özel plentte modifiye bitüm hazırlanması ve 4436/2 poz nolu büyük plent ünitesinde polimer modifiye bitüm kullanarak bitüm malzemesi hazırlanması için gerekli ilave işlerin 6400 M-M poz nolu birim fiyata dahil olmadığını iddia etmektedir. T.C.K. Genel Müdürlüğünce yayınlanan birim fiyat tariflerinin Genel Hükümler kısmında; “Bütün pozlarda işin, her türlü durum ve şart altında, YFŞ’ nin ilgili kısımlarındaki esaslar ve şartlara göre eksiksiz olarak meydana getirilmesi için gerekli olan ve Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar başlığı altında sayılan unsurlar dışında kalan diğer bütün unsurlar birim fiyata dahildir” denilmektedir. 6400 M-M poz nolu birim fiyat tarifinin Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar kısmında dilekçinin iddia ettiği ilave işler (4300/PMB ve 4436/2 poz nolu) yer almamaktadır.

4300/PMB ve 4436/2 poz nolu fiyatlar keşif özetinde yer almamaktadır. Dilekçinin keşifte yer aldığını belirttiği 4300/M poz nolu fiyat, modifıye bitüm temini karşılığı tahmini olarak konulan bir fiyat olup, 4300/PMB ve 4436/2 poz nolu fiyatlar ile bir ilgisi bulunmamaktadır.

Modifıye Bitüm Özel Teknik Şartnamesinin 6. maddesinde “müteahhit ihale sözleşmesine göre; bu şartname kapsamındaki modifıye bitüm ile, bitümlü sıcak karışım veya sathi kaplama üretimi yapacak ise depolama tankları, plent, distribütör, finişer, silindir vs. gibi ekipmanlarda yapılması gereken değişiklik ve ilaveleri hiçbir ücret talep etmeksizin yapacaktır. Plentin modifıye bitüm depolama ve besleme sistemi, mikserdeki karıştırma süresi, karışım ve silindirleme sıcaklıkları, bitüm püskürtme sıcaklıkları, kullanılan modifıye bitümün özelliklerine bağlı olarak ayarlanacaktır” Hükmü öngörülmüştür. Bu itibarla bitüm sıcaklığı, plentteki ilaveler ve ilave işler için 6400/ M-M Poz no'lu birim fiyat dışında bir bedel ödenmesi mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, 618 sayılı ilamın 6. maddesi ile verilen ve yerinde olan tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 618 sayılı ilamın 13. maddesi ile; Bursa Çevre Yolu Yalova Ayrımı Turanköy Köprülü Kavşak İnşaatı işinde; 9000 Poz No’lu birim fiyatın, TCK Genel Müdürlüğü’ nün 9.4.2003 tarihli oluruna aykırı olarak bu tarihten önce ihale edilen söz konusu işte uygulandığı gerekçesiyle 15.459,118. $’ a tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Bursa Çevre Yolu Yalova Ayrımı-Turanköy Köprülü Kavşağı Kesimi İnşaatı işinde, çalışmalara başlandıktan sonra Bursa ilini besleyen 134,5 KW' lık enerji hattı pilonun olduğu kesimdeki toprak işlerine başlamadan önce, bu pilonun devrilmemesi ve gerekli stabiliteyi sağlamak için ve bu kesimlerin jeolojik ve topoğrafik yapısı nedeniyle yarma şevlerinde stabilite problemi olan kesimlerde zemini tanımak için sondajlar ve buna göre stabilite analizleri yapılarak, destekleme sistemlerinin projelendirildiğini, kullanılacak destekleme sistemine; jeolojik yapı, karşılanacak yük gibi etkenlere göre karar verildiğini, zemin çivileri ile kaya bulonları arasında şekil olarak bir benzerlik olsa da uygulandıkları zemin cinsi, çapı, kullanılan ekipman, makine ve işçilik yönlerinden aralarında birçok farklılıklar bulunduğunu,

Kaya bulonlarının daha stabil kaya ortamlarda uygulanan şev yüzeyine yakın, kayması ya da düşmesi muhtemel tabakanın arka taraftaki sağlam tabakaya ankrajında kullanıldığını, zemin çivilerinin yarma şevlerinde çok zayıf, ayrışmış, killeşmiş zemin ortamlarında, komple kayma veya toptan göçmesi muhtemel kütlenin komple stabilitesinin sağlanmasında uygulandığını, kaya bulonlarının genelde kaya ortamlarda yapıldığını ve 51 mm.lik delik delindiğini, delgi esnasında genellikle delik cidarlarında yıkılma olmadığını, olsa dahi bu durumun enjeksiyon ve bulonun delik içine sürülmesine engel teşkil etmediğini, zemin çivilerinin ise çok ayrışmış zemin ortamlarında ve daha geniş yapıldıklarından, zemin çivisi deliği cidarlarında genellikle yıkılmalar olduğunu,

Kaya bulonu tesisi işinin; açılan delik içine çimento şerbetinin doldurulması ve 28-32 mm.lik nervürlü çeliğin enjeksiyon dolu deliğin içine sürülmesi işi olduğunu, zemin çivisi tesisinin ise; 100-150 mm çapında çok ayrışmış zemin ortamında açılan deliğin içerisine dışarıda paket olarak hazırlanan 5 cm çapında oluklu boru, borunun içinde iç merkezleyicilerle merkezlenmiş 28-32 mm.lik nervürlü çelik, oluklu boruya uç ve başlık tıkacı geçirilmiş, enjeksiyon ve hava alma hortumları yerleştirilmiş komple paket düzeneğin delik içerisine sokulması, delik içinde merkezlenmesi önce iç sonra dış enjeksiyonların yerleştirilen hortumlar vasıtasıyla yapılması işi olduğunu,

Zemin çivisi çapları ve boylarının büyük olması nedeniyle kompresör ve tabanca ile delinemediğinden, Wagondril veya rockdrill gibi bu işlere özel rotary tipi makine ve ekipmanlarla delinebildiklerini, seçilen makine ile delik boy ve çapının sınıflandırıldığını, 14.009/1 nolu pozun, ancak hasır çelik gibi stabilite sağlayacak elemanların zemine tutturulmasını sağlayacak saplama amaçlı kullanımlar için uygun olduğunu, bu pozun tanımladığı ekipman ve ekiple stabilite oluşturmaya yönelik bir imalat yapmanın mümkün bulunmadığını, çapı daha büyük ve boyu uzun delikleri delmek için hidrolik kaya deliciler ve shank-road-bit sisteminin kullanıldığını,

Zemin çivisi uygulamalarının şev eğimi dik olan yarmalarda yapılması nedeniyle kademeli olarak yapılmak zorunda olduğunu, zemin çivisi imalatını yapan makine ve teçhizatın her kademeye yapılacak servis yollarında nakledilmesi dolayısıyla, inşaat hızının yavaşladığı ve maliyetin önemli ölçüde artığını,

14.009/ 1 poz no ile 9000 poz no.lu birim fiyatlarının isim ve tarif benzerliği ile delme işlemi olmasının dışında birbiri ile ilgilerinin bulunmadığını, zemin çivisi imalatlarının birim fiyatının tespiti için 9 Kasım 2001 tarihinde KGM' de bir fiyat tespit komisyonu oluşturulduğunu, söz konusu komisyonun imalatın yapıldığı şantiyelerde fiili olarak maliyet tespitlerini bire bir oluşturarak, çalışmasını 11 Nisan 2003 tarihinde tamamlayarak bu sorun giderdiğini,

Poz no: 9000 ait tarif incelendiğinde; 14.009/ 1 pozuna benzer bir tarif yer almakta, ancak 14.009/1 pozunda "Gerekli makine ve teçhizatın iş yerinde temini" ibaresi 9000 pozunda "Gerekli delgi makinesi, kompresör ve teçhizatın işlerinde temini" şeklinde çok büyük değişiklik içeren şekilde yer aldığını,

Poz No:9000'de

1. 003-588 pozu ile yer alan 152 BHP 2500 rpm'lik paletli delgi makinesi,

2. 003.589 pozu ile yer alan 12 bar. 760 cfin'lik kompresör, yer aldığını,

14.009/1 pozunda sadece 210 cfm'lik kompresör ile tabanca ve ekipmanı ile maksimum 42 mm çapında ve maksimum 4.80 m boyunda delikler açılabilirken, 9000 poz no ile tanımlanan birim fiyat kapsamında 760 cfm'lik kompresör ve 152 BHP 2500 rpm'lik özel delgi makinesi ile 100-200 mm çapında ve 24 m uzunluğunda delik açılabildiğini,

İşin 1998 yılında ihale edilmesi ve sözleşme ekleri arasında 14.009/1 poz no.lu ankraj ve kaya bulonu deliği açılması birim fiyatının bulunması, analizinde tanımlanan iş tanımı ile örtüşmemesine rağmen, sadece isim benzerliği nedeniyle kullanılması sonucunu doğurmaması gerektiğini, son yıllarda yapım tekniklerinin gelişmesi nedeniyle şevlerin desteklenmesinde ve stabilite sağlama çalışmalarında kullanılmaması için 9000'li pozlar oluşturulduğunu,

Sözleşme ekinde yer alan 1. Keşif özeti, Birim Fiyat Cetveli ve Birim Fiyat Listesi incelendiğinde 14.009/1 pozunun yer almadığının da görüleceğini, 9000 pozunun iş tanımına uygun imalatların proje revizyonları ve 1999 yılı depremi sonrası kuzey Anadolu fay hattında yer alan İğdir tünelinin iptali ve yerine varyantın projelendirilmesi ile ortaya çıktığını, varyanta ait yarma kazısı yapılırken, zeminin stabilitesi düşük olduğundan kendisini tutamadığı için zemin etütleri ve geoteknik raporlar hazırlandığını, yarma üst şev noktasında yer alan Bursa ilini besleyen yüksek enerji hattının geçtiği mevcut pilon'un ilerde devrilip tehlike yaratmaması için zemin çivisiyle üst palyenin mukavemetinin arttırıldığını, bundan dolay, ihale dokümanlarında veya projelerde 9000 pozu ile tanımlanan ekipman ve ekiple yapılacak herhangi bir imalatın olmaması, 14.009/1 pozu ile sadece saplama işlerinin yapılacağı tespit ve değerlendirmesi karşısında müteahhidin işin ehli olarak teklifini oluşturduğunun açık olduğunu,

Sözleşme eki birim fiyat listesinde yer almayan "delgi makinasıyla her türlü zeminde, her uzunlukta her çapta zemin çivisi deliği delinmesi" için söz konusu imalatı mümkün olduğu ölçüde aynen yansıtan ve İdarenin komisyonca tespit ettiği 9000 pozu kullanılarak yeni birim fiyat yapılması karşısında, Bayındırlık İşleri Genel şartnamesinin 20. maddesinin hükümlerine uygun olarak yeni fiyatlar yapıldığı ve fiilen yapılan işlerin karşılığının ödendiğini,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sözleşme eki TCK Genel Müdürlüğü birim fiyat listesinde yer alan, 14.009/1 poz nolu Ankraj Ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Projesine, teknik şartnamelere ve İdarenin Talimatına uygun olarak ankraj ve kaya bulonu deliği açılması. BİRİM FİYATA DAHİL OLAN MASRAFLAR : Gerekli Makine ve Teçhizatın işyerinde temini, lüzumlu iş iskelelerinin çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, her cins ve klastaki zeminde her çap ve uzunluktaki ankraj deliklerinin açılması, temizlenmesi, başınçlı su ile yıkanması ve ankraj zamanına kadar muhafazası için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edavat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

11.04.2003 tarih ve 2003/19 sayılı iç genelge ile, bu pozun adı saplama deliği açılması olarak değiştirilmiş ve yeni ihale edilecek işlerde kullanılmasına karar verilmiştir. Yeni oluşturulan 9000 poz nolu Delgi Makinesiyle Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta Ve Her Açıda Ankraj, Zemim Çivisi Ve Barbakan Deliği Delinmesi birim fiyatının tarifi şöyledir: Projesine, teknik şartnamelere ve İdare ve/veya mühendisin talimatına uygun olarak delgi makinesiyle her türlü zeminde/kayada, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi. BİRİM FİYATA DAHİL OLAN MASRAFLAR: Gerekli delgi makinesi, kompresör ve teçhizatın işyerinde temini, lüzumlu iş iskelesi ve çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, her cins ve klastaki zeminde/kayada her çapta, her uzunlukta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliklerinin açılması, hava veya gerektiğinde basınçlı su ile temizlenmesi, suyun gerekiyorsa işbaşında temini, destekleme zamanına kadar muhafazası için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, (muhafaza borusu v.b dahil) makine, alet, edavat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

Genelge hükmü uyarınca, yeni tanzim edilen 9000 poz nolu birim fiyatın 11.04 2003 tarihinden sonra ihale edilecek işlere uygulanması gerekmektedir. Bu hüküm Yüksek Fen Kurulu’ nun yerleşik kararları ve mevzuata uygun olup, TCK Genel Müdürlüğü teşkilatının da buna uyması zorunludur. 14.009/1 poz nolu birim fiyatın isminin değiştirilerek mevcut işlere uygulanması, sözleşme ve eklerinin Genel Müdürlük oluru ile değiştirilebileceği anlamına gelir ki, bu durum mevzuata aykırıdır.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesinin 1. fıkrasında; “Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş, olup da yapılması İdarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır.

a- Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler” hükmü yer almaktadır.

14.009/1 poz nolu birim fiyat, sözleşme eki TCK Genel Müdürlüğü birim fiyat listesinde yer almaktadır. 9000 poz nolu birim fiyat ise sözleşme eki değildir. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesi gereğince öncelik 14.009/1 poz nolu birim fiyattadır.

Her iki birim fiyat tarifi incelendiğinde; yapılan işin her cins ve klastaki zeminde, her çap ve uzunlukta delik açılması imalatı olduğu ve aynı mahiyete sahip oldukları görülmektedir. Tazmin hükmü delik açılmasıyla ilgli olup, bu deliklerde değişik adlar altında yapılan imalatlarla ilgili değildir. Dilekçinin 14.009/1 poz nolu birim fiyat analizinde yer alan makine ile sadece 42 mm çapında ve 4.80 metre boyunda delik açılabileceği iddiasının ise, birim fiyat tarifinde açık olarak belirtilen; projesine, teknik şartnamelere ve idarenin talimatına uygun olarak her cins ve klastaki zeminde her çap ve uzunluktaki ankraj deliklerinin açılması, kaydı karşısında bir geçerliliği bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, 618 sayılı ilamın 13. maddesi ile verilen ve yerinde olan tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 618 sayılı ilamın 20. maddesi ile; Bursa Çevre Yolu Karacabey Köprülü Kavşak İnşaatı işinde;

A- İlamın 6. maddesinde açıklanan gerekçelerle 582.399,827- $,

B- 9000 Poz No’lu birim fiyatın, TCK Genel Müdürlüğü’ nün 9.4.2003 tarihli oluruna aykırı olarak bu tarihten önce ihale edilen söz konusu işte uygulandığı gerekçesiyle 19.247,594- $,

Olmak üzere 601.587,421-$ na tazmin hükmü verilmiştir.

A- İşbu ilâmın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle ilâmın 20-A maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

B- Dilekçi dilekçesinde; yarma şevlerinde stabilite problemi olan kesimlerde destekleme sistemlerinin projelendirildiğini ve mevcut suyun barbakan deliği ile deşarj edilmesine karar verildiğini, yapılan işin ankraj ya da kaya bulonu imalatı olmadığını ve barbakan imalatı ile ankraj ve kaya bulonu imalatları arasında şekil olarak bir benzerlik olsa da uygulandıkları zemin cinsi, çapı, kullanılan ekipman, makine ve işçilik yönlerinden aralarında birçok farklılıklar bulunduğunu,

Barbakan deliklerinin çap ve boylarının büyük olması nedeniyle kompresör ve tabanca ile delinemediğinden, Wagondril veya rockdrill gibi bu işlere özel rotary tipi makine ve ekipmanlarla delinebildiklerini,

14.009/ 1 poz no ile 9000 poz no.lu birim fiyatlarının isim ve tarif benzerliği ile delme işlemi olmasının dışında birbiri ile ilgilerinin bulunmadığını, zemin çivisi imalatlarının birim fiyatının tespiti için 9 Kasım 2001 tarihinde KGM' de bir fiyat tespit komisyonu oluşturulduğunu, söz konusu komisyonun imalatın yapıldığı şantiyelerde fiili olarak maliyet tespitlerini bire bir oluşturarak, çalışmasını 11 Nisan 2003 tarihinde tamamlayarak bu sorun giderdiğini,

Poz no: 9000 ait tarif incelendiğinde; 14.009/ 1 pozuna benzer bir tarif yer almakta, ancak 14.009/1 pozunda "Gerekli makine ve teçhizatın iş yerinde temini" ibaresi 9000 pozunda "Gerekli delgi makinesi, kompresör ve teçhizatın işlerinde temini" şeklinde çok büyük değişiklik içeren şekilde yer aldığını,

Sözleşme eki birim fiyat listesinde yer almayan "delgi makinasıyla her türlü zeminde, her uzunlukta her çapta zemin çivisi deliği delinmesi" için söz konusu imalatı mümkün olduğu ölçüde aynen yansıtan ve İdarenin komisyonca tespit ettiği 9000 pozu kullanılarak yeni birim fiyat yapılması karşısında, Bayındırlık İşleri Genel şartnamesinin 20. maddesinin hükümlerine uygun olarak yeni fiyatlar yapıldığı ve fiilen yapılan işlerin karşılığının ödendiğini,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sözleşme eki TCK Genel Müdürlüğü birim fiyat listesinde yer alan, 14.009/1 poz nolu Ankraj Ve Kaya Bulonu Deliği Açılması birim fiyatının tarifi şöyledir: Projesine, teknik şartnamelere ve İdarenin Talimatına uygun olarak ankraj ve kaya bulonu deliği açılması. BİRİM FİYATA DAHİL OLAN MASRAFLAR : Gerekli Makine ve Teçhizatın işyerinde temini, lüzumlu iş iskelelerinin çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, her cins ve klastaki zeminde her çap ve uzunluktaki ankraj deliklerinin açılması, temizlenmesi, başınçlı su ile yıkanması ve ankraj zamanına kadar muhafazası için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edavat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

11.04.2003 tarih ve 2003/19 sayılı iç genelge ile, bu pozun adı saplama deliği açılması olarak değiştirilmiş ve yeni ihale edilecek işlerde kullanılmasına karar verilmiştir. Yeni oluşturulan 9000 poz nolu Delgi Makinesiyle Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta Ve Her Açıda Ankraj, Zemim Çivisi Ve Barbakan Deliği Delinmesi birim fiyatının tarifi şöyledir: Projesine, teknik şartnamelere ve İdare ve/veya mühendisin talimatına uygun olarak delgi makinesiyle her türlü zeminde/kayada, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliği delinmesi. BİRİM FİYATA DAHİL OLAN MASRAFLAR: Gerekli delgi makinesi, kompresör ve teçhizatın işyerinde temini, lüzumlu iş iskelesi ve çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, her cins ve klastaki zeminde/kayada her çapta, her uzunlukta ve her açıda ankraj, zemin çivisi ve barbakan deliklerinin açılması, hava veya gerektiğinde basınçlı su ile temizlenmesi, suyun gerekiyorsa işbaşında temini, destekleme zamanına kadar muhafazası için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, (muhafaza borusu v.b dahil) makine, alet, edavat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.

Genelge hükmü uyarınca, yeni tanzim edilen 9000 poz nolu birim fiyatın 11.04 2003 tarihinden sonra ihale edilecek işlere uygulanması gerekmektedir. Bu hüküm Yüksek Fen Kurulu’ nun yerleşik kararları ve mevzuata uygun olup, TCK Genel Müdürlüğü teşkilatının da buna uyması zorunludur. 14.009/1 poz nolu birim fiyatın isminin değiştirilerek mevcut işlere uygulanması, sözleşme ve eklerinin Genel Müdürlük oluru ile değiştirilebileceği anlamına gelir ki, bu durum mevzuata aykırıdır.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesinin 1. fıkrasında; “Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş, olup da yapılması İdarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır.

a- Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler” hükmü yer almaktadır.

14.009/1 poz nolu birim fiyat, sözleşme eki TCK Genel Müdürlüğü birim fiyat listesinde yer almaktadır. 9000 poz nolu birim fiyat ise sözleşme eki değildir. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesi gereğince öncelik 14.009/1 poz nolu birim fiyattadır.

Her iki birim fiyat tarifi incelendiğinde; yapılan işin her cins ve klastaki zeminde, her çap ve uzunlukta delik açılması imalatı olduğu ve aynı mahiyete sahip oldukları görülmektedir. Tazmin hükmü delik açılmasıyla ilgli olup, bu deliklerde değişik adlar altında yapılan imalatlarla ilgili değildir. Dilekçinin 14.009/1 poz nolu birim fiyat analizinde yer alan makine ile sadece 42 mm çapında ve 4.80 metre boyunda delik açılabileceği iddiasının ise, birim fiyat tarifinde açık olarak belirtilen; projesine, teknik şartnamelere ve idarenin talimatına uygun olarak her cins ve klastaki zeminde her çap ve uzunluktaki ankraj deliklerinin açılması, kaydı karşısında bir geçerliliği bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle 618 sayılı ilamın 20-B maddesiyle verilen ve yerinde olan tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Sonuç olarak 618 sayılı ilamın 20. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 08.07.2008 tarih ve 30290 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş ilâm tanzim kılındı.