Sayıştay 4. Dairesi 28903 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 4

• Dosya No: 28903

• Tutanak No: 29136

• Tutanak Tarihi: 27.02.2007

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi İdris Yılmaz ile Sayıştay Savcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 765 sayılı ilamın 1. maddesi ile herhangi bir kanıtlayıcı belge olmadan ödemede bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; söz konusu ödeme için fatura düzenleme mecburiyeti bulunmayan kişilere yapılan bir ödeme olması nedeniyle, Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğine göre Harcama Pusulası düzenlenmesi gerektiğini, bu belgenin sehven düzenlenmesinin unutulduğunu, yapılan ödemenin Üniversitenin kültürel faaliyetleri kapsamında olduğunu, iş yapılmadan para ödenmesi gibi bir durumun bulunmadığını belirterek, tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

Üniversitenin düzenlediği bahar şenliğine katılan orta oyunu sanatçısı Seyhan Şener’ e banka havalesi ile ödemede bulunulmuş, ödeme evrakına harcama pusulası eklenmediği için tazmin hükmedilmiştir. Dilekçi ödemenin sanatçının malzemelerini kendi aracıyla getirebilmesi için yapıldığını ifade etmektedir.

832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 56. maddesinde; “Resmi daireler, mutemetlere veya istihkak sahiplerine posta veya bankalar vasıtasıyla gönderilen paralarla mukadder kıymetli senet veya ayniyata ait alındılar saymanın beraatine yeterlidir” denilmektedir.

Ödeme belgesi ekindeki 13.06.2003 tarih ve 77230 sayılı dekonttan, tazmin hükmolunan paranın Seyhan Şener’in banka hesabına yatırıldığı anlaşılmaktadır.

Yapılan ödemenin alınan bir hizmet karşılığı olması ve ödemenin hak sahibine yapılmış olması nedenleriyle, 765 sayılı ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2. 765 sayılı ilamın 2. maddesi ile herhangi bir yasal dayanağı olmamasına karşın, öğrenci temsilcilerine cep telefonu alındığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; ilam konusu yapılan harcamaların öğrenciler için o anda yapılması gereken giderlerden olduğunu ve zorunluluktan kaynaklandığını, daha önceki savunmalarının da yeniden değerlendirilerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

Öğrenci temsilcilerine alınan cep telefonlarının ayniyat teslim müzekkeresi düzenlenerek ayniyata kaydedildiği, öğrenci temsilcilerine süreli olarak verildiği ve temsilcilik süresinin bitiminde yeni öğrenci temsilcilerine verilmek üzere geri alındığı görülmektedir. Yapılan ödemenin öğrencilerin sorunlarının zaman geçirilmeden yetkililere iletilmese amacına yönelik olması nedeniyle, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 46. maddesi gereğince hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetine Öğrenci Katkısı ile Diğer Faaliyetlerden Elde Edilen Gelirlerin Kullanım ve Harcanmasına İlişkin Esas ve Usullerin Gider Bütçesi Başlıklı 11. maddesinde belirtilen, öğrencilere yönelik harcamaların kapsamına girdiği görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle dilekçi iddialarının kabulü ile 765 sayılı ilamın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

3. 765 sayılı ilamın 3. maddesi ile Üniversite Sporları Federasyonun düzenlemiş olduğu müsabakalara katılan üniversite öğrenci ve idarecilerine, sadece harcırah ödenmesi gerekirken, bu tutarın üzerinde ödemede bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; ilam konusu yapılan harcamaların öğrenciler için o anda yapılması gereken giderlerden olduğunu ve zorunluluktan kaynaklandığını, daha önceki savunmalarının da yeniden değerlendirilerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 23. maddesi gereğince çıkarılan Spor İdarecisi ve Sporculara Ödenecek Yolluklara Ait Esaslar’ın 4. maddesinde:

“Yurtiçi spor temaslarında verilecek gündelikler, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre her yıl Bütçe Kanunu’na bağlı (H) işaretli cetvel ile tespit edilen miktarlar dikkate alınmak suretiyle;

a) İdarecilere Devlet memurlarından 2. derecede olanlar için tespit olunan miktar (Devlet memuru olup kadro derecesi 1 olanlara kendi derecesi) üzerinden ödenir.

b) Sporculara Devlet memurlarından 4. derecede olanlar için tespit olunan miktar üzerinden ödenir” hükmü yer almaktadır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 46. maddesi gereğince hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetine Öğrenci Katkısı ile Diğer Faaliyetlerden Elde Edilen Gelirlerin Kullanım ve Harcanmasına İlişkin Esas ve Usullerin Gider Bütçesi Başlıklı 11-d maddesine göre; spor faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli olan cari, yatırım ve transfer harcamaları bütçeden karşılanacaktır.

Üniversite spor takımları Isparta ve Kütahya illerinde yapılan müsabakalara katılmış, yol, yemek ve yatacak giderleri ile sporcu harçlıkları, ilaç giderleri, malzemelerin kargo ücretleri, hediyelik eşya ücretleri kurum bütçesinden karşılanmıştır. İlamda sporcu ve idarecilerin gündelikleri ile yol giderleri toplamı yapılan harcamadan düşülmüş ve kalan tutar için tazmin hükmolunmuştur.

Tazmin hükmolunan harcamalar; spor müsabakalarına katılımdan kaynaklanan yiyecek, yatacak giderleri ve sporcu harçlıkları, ilaç giderleri, malzemelerin kargo ücretleri, hediyelik eşya ücretleri olup, yukarıdaki Esasların 11-d hükmü gereği Öğrenci Sosyal Hizmetler Saymanlığı bütçesinden karşılanabilecek giderlerdir. Müsabakalara katılan idareci ve öğrencilere bu giderlerin yanında herhangi bir harcırah ödemesi de yapılmamış olduğundan fazla ödeme yapılmadığı görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle dilekçi iddialarının kabulü ile 765 sayılı ilamın 3. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

4. 765 sayılı ilamın 4. maddesi ile elektrik tüketim bedelinin üniversiteler için belirlenmiş tarife yerine diğer kamu kuruluşları için belirlenmiş tarifeye göre ödenmesi ve yapılan ödemelerden damga vergisi kesintilerinin yapılmadığı gerekçeleriyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; TEDAŞ ödemelerinden damga vergisi kesilmesi gerektiği konusunda ilam hükmüne itirazının bulunmadığını, abonelik işlemleri sırasında ve daha sonraki dönemlerde fatura kesilirken hangi tarife üzerinden ücretlendirme yapıldığının Tahakkuk Memuru ve Sayman tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını, ödeme yapılan tarifenin resmi kurum tarifesi olduğunu, fahiş fiyattan bir ödeme yapılmadığını, bir devlet kuruluşu olan TEDAŞ a söz konusu borçlar için başvurduklarında “geçmiş dönemler için bir şey yapamayacakları” şeklinde cevap verildiğini, bu konuda tarife farkı için gereken elektrik saati değişikliğinin yapıldığını, ilam konusu fazla ödeme tutarı TEDAŞ tarafından kabul edilmediği için maaşından kesilmek zorunda kalınacağını,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

Dilekçinin, tahakkuk memuru ve saymanın hangi tarife üzerinden ücretlendirme yapıldığını bilemeyeceği şeklindeki savunmasının, 1050 Sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu’nun 13 üncü maddesinde yer alan; " Varidat ve masraf tahakkuk memurları ile muhasipler tanzim ettikleri evrakın sıhhatinden ve kavanine mutabakatından mes'uldürler" hükmü karşısında geçerliği bulunmamaktadır.

Dilekçi damga vergisi ile ilgili tazmin miktarını kabul etmekte, tarife farkından kaynaklanan tazmin tutarının ise elektrik idaresince “geçmiş dönemler için bir şey yapılamayacağının” kendilerine bildirildiğini söyleyerek, bu tutarın tahsil edilemediğini ileri sürmekte, fakat bu konuda ilgili idareyle yapılan görüşmelere ait herhangi bir belge ibraz etmemektedir.

Açıklanan nedenlerle dilekçi iddialarının reddi ile 765 sayılı ilamın 4. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

5. 765 sayılı ilamın 6. maddesi ile herhangi bir kanıtlayıcı belge olmadan ödemede bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; söz konusu ödeme için fatura düzenleme mecburiyeti bulunmayan kişilere yapılan bir ödeme olması nedeniyle, Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğine göre Harcama Pusulası düzenlenmesi gerektiğini, bu belgenin sehven düzenlenmesinin unutulduğunu, yapılan ödemenin Üniversitenin kültürel faaliyetleri kapsamında olduğunu, iş yapılmadan para ödenmesi gibi bir durumun bulunmadığını, mevzuat konusundaki bilgi eksikliğinden kaynaklanan ve ikmal edilebilir nitelikte olan bu belgeler için tarafına tazmin hükmedilmesi konusunun yeniden incelenerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

Üniversitenin düzenlediği bahar şenliğine katılan öğrenci folklor ekibine eşlik eden saz heyetine ödenmek üzere 225.000.000- lira üniversite mutemedine ödenmiştir.

Paranın hak sahibine ödendiğini gösteren herhangi bir belge ibraz edilemediğinden, 765 sayılı ilamın 6. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

6. 765 sayılı ilamın 7. maddesi ile Maliye Bakanlığınca vize edilen cetvelde belirtilen geçici işçi sayısından fazla işçi çalıştırıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; söz konusu ilam maddesinde 4833 sayılı 2003 Mali Yılı Bütçe Kanunun "İstihdam Esasları" bölümünde düzenlenen "İşçi Ödenekleri ve Geçici İşçi Pozisyonları" başlıklı 33 üncü maddesi hükümlerine aykırı davranılarak fazla ödemede bulunulduğuna hükmedildiğini,

Kanun metninin;

“MADDE 33. - a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idareler, sürekli işçileri ile otuz iş gününden fazla süreyle çalıştıracakları geçici işçileri, bütçelerinin (55) ve (66) alt programlarında yer alan 100-Personel Giderleri harcama kalemindeki ödenekleri aşmayacak sayıda ve süreyle istihdam edebilirler.

Söz konusu kurum ve kuruluşların birim amirleri fazla çalışma için tefrik edilen ödeneğe göre iş programlarını yapmak, bu ödeneği aşacak şekilde fazla çalışma yaptırmamak ve ertesi yıla fazla çalışmadan dolayı borç bırakılmamakla yükümlüdürler. Deprem, yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ ve benzeri afetler nedeniyle yürürlüğe konulacak Bakanlar Kumlu kararlan uyarınca yaptırılacak fazla çalışmalar hariç fazla çalışma ücret ödemeleri için hiçbir şekilde ödenek aktarması yapılamaz.

Kurumlar, bütçelerinin (66) alt programına tertip edilen ödenek ile sınırlı olmak üzere yıl içinde aylar itibarıyla çalıştıracakları geçici isçilerin sayılarının, bunların çalıştırılacakları birimlere göre dağılımını (merkez teşkilâtında birimler, taşra teşkilâtında ise bölge ve il müdürlüğü olarak) gösteren cetvelleri, yapılan hesaplamalarla birlikte Nisan ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığına vize ettirmek zorundadır. Yıl içinde yer ve birim değişiklikleri ile aylık dağılımda meydana gelecek değişiklikler de aynı usule göre vizeye tabidir. Bu vize işlemi yapılmaksızın geçici işçi istihdam edilemez ve ödeme yapılamaz. Memurlar eliyle görülmesi gereken işlerde istihdam edilmek amacıyla işçi alınamaz.

Yukarıdaki hükümlere aykırı uygulamalardan ita amirleri ve tahakkuk memurları ile ödenek üstü harcama yapan saymanlar sorumludur.

b) Döner sermayeler, fonlar ve bütçelerin yatırım ve/veya transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar ile 8.6.1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında kalan kuruluşların 1.1.2003 tarihinden itibaren otuz iş gününden fazla süre ile çalıştıracaktan geçici işçilere ait geçici iş pozisyonları, aylar ve birimler itibarıyla ilgili bakanlığın onayı alınmak suretiyle 30.4.2003 tarihine kadar Maliye Bakanlığına vize ettirilir. Ancak 26.12.2002 tarihli ve 4776 sayılı Kanun uyarınca yapılan vize işlemleri yıl sonuna kadar geçerlidir. Kuruluşların geçici iş pozisyonlarında yıl içinde meydana gelecek yer ve birim değişiklikleri ile aylık dağılım değişiklikleri de aynı usule göre vizeye tabidir.

c) (a) ve (b) bentleri kapsamındaki kurum, kuruluş ve fonların kanunla, uluslararası anlaşmalarla veya yılı programı ile kurulması veya genişletilmesi öngörülen birimleri için yapılacak yeni vizeler dışında, 2002 yılında vize edilmiş toplam adam/ay miktarlarını aşacak şekilde vize yapılamaz. Vize edilmiş bulunan geçici iş pozisyonları Maliye Bakanlığının uygun görüşü ile başka unvanlı geçici iş pozisyonları ile değiştirilebilir veya iptal edilebilir. Maliye Bakanlığınca vize edilen cetvellerin bir örneği, ilgisine göre Sayıştay Başkanlığına veya Başbakanlık Yüksek Denetleme Kuruluna gönderilir. Bu vize işlemi yapılmaksızın ödeme yapılamaz.

e) İl Özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik ve müesseselerde çalıştırılacak geçici işçilere ait geçici iş pozisyonları her yıl İçişleri Bakanlığına vize ettirilir Vize edilmiş bulunan geçici iş pozisyonları İçişleri Bakanlığı tararından başka unvanlı geçici iş pozisyonları ile değiştirilebilir veya iptal edilebilir. İçişleri Bakanlığı tarafından vize edilen geçici iş pozisyonlarına ait vize cetvellerinin bir örneği Devlet Personel Başkanlığına gönderilir. Bu vize işlemi yapılmadan geçici işçi çalıştırılamaz ve herhangi bir ödeme yapılamaz" şeklinde olduğunu,

Madde hükümleri incelendiğinde de görüleceği üzere, öncelikle bütçe ödeneklerinin aşılamayacağının belirtildiğini, çalıştırılacak işçi sayıları için adam/ay şeklinde Maliye Bakanlığınca vize zorunluluğu getirildiğini,

Konunun bütçe türü olarak incelenmesi durumunda ise Öğrenci Sosyal Hizmetler Birim Saymanlıkları bütçelerinden yapılacak giderlerin nitelik olarak söz konusu Kanun maddesinin (b) bendi hükümlerince değerlendirilmesinin uygun olacağını, bu durumda, işçi istihdamı ile getirilen sınırlamalardan bütçe ödeneği konusunda herhangi bir hükme yer verilmediğinden, sadece "geçici iş pozisyonları, aylar ve birimler itibarıyla" ilgili Bakanlığın vizesinin alınması gerekeceği hükmüne uyulması gerektiğini,

Maliye Bakanlığınca 2003 mali yılı içerisinde saymanlık bütçesinden çalıştırılabilecek geçici işçi sayılan konusunda her ay 26 kişi çalıştırılmak üzere 12 ay süre ile toplam 312 adam/ay vizesi yaptırıldığını, ilam maddesi ile ilgili ek hesap cetveli incelendiğinde de görüleceği üzere; Ocak-Ekim aylan 31 kişi çalıştırılmasına karşın son iki ay tüm işçilerin işten çıkarıldığını, 2003 yılı içerisinde 310 adam/ay işçi çalıştırılmış olup, Kanunun 33. maddesinde belirtilen işçi istihdamı ile ilgili kişi sınırlaması ve toplam sayı üzerinden vize rakamlarının aşılmadığını, ancak, "Kuruluşların geçici iş pozisyonlarında yıl içinde meydana gelecek yer ve birim değişiklikleri ile aylık dağılım değişiklikleri de aynı usule göre vizeye tabidir" hükmüne aykırı olarak aylık dağılım değişikliklerinin sehven vize ettirilmediğini,

Ödeneklerin kullanılmasında konsolide bütçe rakamlarının aylık dengelerini herhangi bir şekilde etkilemeyen ve tamamı öğrenci gelirleri ile finanse edilen bu işlemle ilgili olarak kamu kaynağında azalmaya neden olacak bir fazla ödemenin yapılmadığını,

Gelişen bir Üniversite olarak 2003 yılı için Maliye Bakanlığından daha fazla vize talebi yapıldığını, mart-nisan ayları gibi sonuçlanan vize işlemi ile önceki yıldaki sayılarda artış olmadığının görüldüğünü, bu tarihten sonra da işe alınan kişilerden herhangi birileri tercih edilerek işten çıkarma işleminin yapılmadığını, bunun yerine Üniversite yönetimi olarak yılın son aylarında tüm işçilerin işine son verme kararı verilerek (yıl içerisindeki aylar itibarıyla yapılması gereken değişiklik vizesi sehven yapılmamıştır) vize edilen rakamlarda aşma yapılmadığını,

İlam sonucunun tazmin hükmedilmesi nedeniyle sayman sıfatıyla bu tutarın tarafıma ödettirilmesinin doğru olmayacağını, fazla ödeme olarak gösterilen tutarın asgari ücret ile geçimlerini sürdüren bu işçilerden tekrar tahsil edilmesi gerekeceğini, bunun da çalışarak hak ettikleri ücretlerinin işçilerin ellerinden alınması anlamına geleceğini,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

Tazmin hükmü 2003 Mali Yılı Bütçe Kanunu’nda yer alan vizesiz işçi çalıştırılamayacağı ve herhangi bir ödeme yapılamayacağı hükmüne dayanılarak verilmiştir.

Dilekçi, vize işleminin Nisan ayında sonuçlandığını, bazı işçileri işten çıkarmak zorunda kalmamak için yılın son aylarında tüm işçilerin işine son verilerek vizeli toplam adam ay sayısının aşılmadığını belirtmektedir.

4833 sayılı 2003 Mali Yılı Bütçe Kanunun 33. maddesi hükmü gereğince, vizesiz işçi çalıştırılması mümkün değilse de, söz konusu geçici işçilerin 2003 yılı için alınan toplam vize sayısı aşılmadan çalıştırılmış olmaları nedeniyle, 765 sayılı ilamın 7. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 27.02.2007 tarih ve 29136 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.