Sayıştay 4. Dairesi 28881 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 4

• Dosya No: 28881

• Tutanak No: 29781

• Tutanak Tarihi: 14.12.2007

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi Ali Haydar Şahin ile Sayıştay Savcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:

1. 810 sayılı ilamın 11. maddesiyle; Dalaman Akköprü Barajı ve HES İnşaatı işinde dolguda kullanılmayıp depoya götürülen kazı malzemesinin nakliyesinde, B.07.D/4(7) poz nolu fiyat yerine B.07.D/3(6) poz nolu fiyatın esas alındığı gerekçesiyle 1.442.218.016.000. liraya tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Nakliyelere ait Genel Notların (25 c) maddesinde "Her hangi bir malzeme tarif ve isim olarak B-07.B/3 (6), B-07.B/4 (7), B-07.B/5 (8) pozlarından herhangi birinde zikredilmemiş ve nakliyesinin de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 (7) pozu uygulanır” şeklinde bir ifade bulunduğunu, B. 15 313 pozunun ise; B-07.D/5 (8) karayolu ile taşımalar başlığı altındaki 2 inci maddede açıkça zikredildiğini, bu nedenle B. 15 313 pozu için, B-07.D/4 (7) pozunun uygulanmasının düşünülemeyeceğini, sözleşmenin hiçbir maddesinde aynı özelliklere sahip malzemelere farklı nakliye birim fiyatı ödeneceğinden bahsedilmediğini,

2 nolu not hükmünden hareket ederek, dolgu yerine depoya nakledilen kazı artığı malzeme için B-07. D/4 (7) pozu üzerinden nakliye bedeli ödenmesi gerektiği ileri sürülüyor ise de, "Kazının kaya olması durumu değiştirmez" yorumunun hatalı bir yorum olduğunu, Sözleşme ve ekleri ile birim fiyat tariflerine göre, kazının klasta belirlenen cinsi ve kazının kullanıldığı dolgu yerin, fiyat oluşumunu etkileyen temel unsur olduğunu, dolgu dışına atılmasının sözleşme içi bir uygulama olduğunu, nakliye birim fiyatlarının da esas birim fiyatlara bağlı olarak tayin edildiğini, 2 nolu not hükmünün mefhumu muhalifinden hareket ederek kıyasen bir hüküm tesis edilmesinin mümkün olmadığını, 2 nolu hükümde de, depoya götürülen kazı atığı malzeme için B-07.D/4 (7) pozu üzerinden nakliye pozu ödeneceğine ilişkin bir hüküm yer almadığını,

Sayıştay Temyiz Kurulu Başkanlığı'nın 05.04.2006 tarih ve 28569 tutanak sayılı kararında da; B.15.313 pozu ile yapılan yolda kaya kazılarına ilişkin nakliyelerin, taşımanın yapıldığı yere bağlı olmaksızın B.07D/5 (8) pozu ile ödenmesi gerektiği, yapılan uygulama ve hakediş ödemelerinin sözleşmeye ve sözleşme eki bîrim fiyat tariflerine aykırı olmadığına hükmedildiğini,

Belirterek, tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

810 sayılı ilamın 11. maddesiyle, dolguda kullanılmayıp depoya götürülen kazı malzemesinin nakliyesinde, B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifinde yer alan, “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmü ile Nakliyelere Ait Genel Notlar başlığı altındaki 25. maddenin (c) fıkrasındaki “Herhangi bir malzeme tarif ve isim olarak B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde zikredilmemişse ve nakliyesinin de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 pozu uygulanır” hükümleri gerekçe gösterilerek tazmin hükmü verilmiştir.

B-07.D/3 (6) poz nolu nakliye birim fiyat tarifinde bu fiyatın uygulanacağı imalatlar sayılmıştır. Bunlar arasında B.15.313 pozu yer almamaktadır. B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifinde, yolda dolguya konulması şartıyla B.15.313 pozuna uygulanacağı belirtilmektedir. B.15.313 pozu ile yapılan kazı dolguda kullanılmayıp doğrudan depoya götürüldüğünden, taşıma bedelinin Nakliyelere Ait Genel Notlar başlığı altındaki 25. maddenin (c) fıkrasındaki “Herhangi bir malzeme tarif ve isim olarak B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde zikredilmemişse ve nakliyesinin de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 pozu uygulanır” hükmü gereğince B-07.D/4 pozundan ödenmesi gerekir.

Sayıştay Genel Kurulu’ nun 5168-2 nolu İçtihadı Birleştirme Kararında; “Nakliyelere Ait Genel Notlar kısmının 25’inci notunda ise, nakliye bedelinin ayrıca ödeneceği kaydedilen işlerde nakliye bedelinin, tarifi yapılmış malzeme cinsine bağlı olarak karayolu ile taşımalar ismini taşıyan B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından tatbiki gereken bir poz ile ödenmesinin esas olduğu, her taşıma işine ait pozun altına tatbik edilmesi gerekli malzemelerin tarifi yapılarak belirlendiği ve metreküp birimi esas olmak üzere ölçü tarzları da ayrıca yazıldığı ifade edilerek, herhangi bir malzeme tarif veya isim olarak B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde zikredilmemişse ve nakliyesi de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 pozunun uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu not hükmüne göre, B-15.313 pozu ile temin edilen ve yol dolgusunda kullanılmayan malzemenin depoya taşınması bedelinin ödenmesi gerekiyorsa, bunun metreküpüne B-07.D/4 pozu ile belirlenen formülün uygulanması ve buna göre bulunacak bedelin ödenmesi gerekir.

Buna rağmen, B-07.D/5 pozunda sadece kaya malzemesi ifadesinin yer alması gerekçe gösterilerek, B-15.313 pozu ile temin edilen ve yol dolgusunda kullanılmayan malzemenin depoya taşınması bedelinin, bu poz ile belirlenen formüllere göre ödenmesi, anılan hükümlere aykırıdır.

Bu itibarla, B-15.313 pozu ile temin edilen ve yol dolgusunda kullanılmayan malzemenin depoya taşınması bedelinin, B-07.D/4 pozu ile belirlenen formüllere göre ödenmesi gerekmektedir” denilerek, dolguda kullanılmayıp depoya götürülen kazı malzemesinin nakliyesinde B.07.D/4(7) poz nolu fiyatın uygulanacağına içtihadı birleştirme kararıyla karar vermiştir.

Sayıştay Genel Kurulunun 02.10.1972 tarih ve 3606 nolu kararında;

“Genel hukuk ilkelerine göre içtihadı birleştirme kararları, ittihaz tarihinden itibaren tesir icra eden kararlardır. Kaziye-i muhkemelere tesir icra edememesi bakımından da geriye geçerli değildir” denilmektedir.

Dilekçinin, yolda yapılan kaya kazısının depoya naklinde, malzeme yoğunluğu esas alınarak en yakın poz olan yumuşak kaya kazısına ait B-07.D/3 (6) poz nolu nakliye birim fiyatının esas alındığı şeklindeki iddianın, yukarıda açıklanan sözleşme eki birim fiyat tarifleri karşısında bir geçerliliği bulunmamaktadır.

İçtihadı birleştirme kararları, kesin hükme bağlanmış olanlar dışındaki aynı konudaki işlemlerde bağlayıcı olduğundan, tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 810 sayılı ilamın 12. maddesiyle; Dalaman Akköprü Barajı ve HES İnşaatı işinde, tahkimat imalatında kazıdan çıkan kaya malzemesi yerine ocak taşı kullanılarak ödemede bulunulduğu gerekçesiyle 134.525.155.000. liraya tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; "Dalaman çayı ıslahı, koruma seddesi ve karstik aktaş kireçtaşlarının geçirimsizliğini sağlayacak kapatma dolgusu"' ünitesindeki imalat çalışmalarının sırasıyla,

Dalaman çayı ıslah (kupür) kazısı yapılarak Dalaman çayının yeni güzergahına alındığını ve 362.770 m3 kazı yapıldığını, B-15.306 ve B-15.310 pozundan temin edilen yumuşak kaya malzemesinin koruma seddesi dolgusunda kullanıldığını, kazıdan çıkan malzemenin, ekseriyeti sıkışık konglomera olmak üzere kısmen peridotit ve tahallül etmemiş serpantinden oluşmuş olması ve bu tipteki kaya ile Dalaman çayı yatağında ve devamlı surette akan bir suda tahkimat yapılmasına malzemenin sağlamlığı, ebadı ve erime özelliği nedeniyle imkan bulunamadığını fakat malzemenin tamamının dolgu teşkilinde kullanıldığını,

Karstik aktaş kireçtaşlarının geçirimsizliğini sağlayacak kapatma dolgusu sahası içerisinde kalan ve zarureten iptal olan "Akköprü köyü irtibat yolu" mevcut dolgusunun kazılarak ve taşınarak koruma seddesi dolgusunda kullanıldığını, "Kaya ocağı ulaşım yolu” nun kazısından elde edilen malzeme ile dolguda teşkil edilen eski yolun iptal edilen kısmının kazı kübajının 432.037 m3 olduğunu, bu malzeme de peridotit - serpantin, sıkışık konglomeradan ibaret olduğundan taş tahkimat yapımında kullanılmadığını,

Karstik aktaş kireçtaşlarının geçirimsizliğini sağlayacak kapatma dolgusu altında yapılan dolgu temeli şekil verme kazılarından 681.167 m3 malzemenin çıktığını,

Bu kazılardan elde edilen malzemelerin tamamının (362.770 m3 + 681.167 m3 + 432.037 m3) 1.475.974 m3 olduğunu ve bunların 970.446 m3 nün koruma seddesi dolgusunda, 507.167 m3 nün koruma seddesi 130 kotu üstü kaya ocağı revize ulaşım yolu dolgusu ve Akköprü köyü revize bağlantı yolu dolgusunda olmak üzere tamamının kullanıldığını, 643.398 m3 dolgu malzemesi ihtiyacının ise yolların kendi güzergahındaki kazılardan temin edildiğini,

Dalaman çayı kazı şevleri ile koruma seddesinin dalaman çayı tarafındaki şevlerini, devamlı suretle hızlı akan suya ve her yıl oluşan pik feyezanlara karşı korumak amacıyla projelendirilen taş tahkimatı kaya malzemesinin, teknik şartnamesinde yazılı şartlar altında yumuşak kaya hariç ve minimum-maksimum ağırlıkları belirtilmiş, taş tahkimat granülometresine ve evsafına uygun sert, kesif ve tahallüle karşı mukavim kaya olması gerektiğini, kaya malzemesinin, mükerrer olarak doygun hale gelme ve kuruma ve baraj bölgesinin maruz kaldığı ısı değişimi tesirleri karşısında parçalanmayan veya yumuşamayan karakterde olması gerektiğini, kontrollüğün mahruzlu gördüğü organik, dayanıksız ve tahallül edebilen maddeleri havi malzemelerin kesinlikle kullandırılmadığını, hangi malzemenin taş tahkimat yapımında kullanılacağı hususunda idarenin muvafakatinin aranmasının şart olduğunu, kaya kalitesinin iyiliğinin gözle yapılan incelemelerle, dayanıklılığının ise laboratuar tecrübeleri ile tespit edilebildiğini, Ek -6 ve Ek - 7 de verilen Türkiye Jeoloji haritası üzerine baraj yeri ve söz konusu taş tahkimatın yapıldığı yer koordinatlarına göre yerleştirildiğinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü XXI. Bölge Müdürlüğü "Aşağı Dalaman Projesi Master Plan Raporu" , Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Türkiye Jeoloji Haritaları, Fethiye-L7 paftası ve açıklamalarındaki özellikler ile Marmaris peridotiti verilerine göre taş tahkimatı imalatının yapıldığı yerde yapılan kazıların zemin cinslerinin; temel kaya olarak peridotit-serpantinle kaplı olduğunu, satıhtaki ayrışmış yüzlerin kızıl kahverengi, taze yüzeylerin ise koyu yeşil renkli olduğunu, orta sertlikte olup, sıkça çatlak ve zayıf kaya özelliğinde olduklarını ve bu cinsteki kaya malzemeleri ile ancak alelade dolgular yapılabileceğini, minimum tane ebadı 60 cm olan, yüzeyi iklim şartlarından etkilenmeyecek ve yapılan imalatı dengeleyici olması gereken taş tahkimat işinde, peridodit-serpantin, gökseki filisi ve traça malzemelerinin kullanılmasının teknik açıdan imkansız olduğunu, bu nedenlerde B-15.310 poz nolu Barajlarda kaya kazılması, dolgu ve/veya depoya konulması, imalatından elde edilen malzemelerin koruma seddesi dolgusunda kullanıldıktan sonra artan ve taş tahkimat yapımına uygun olmayan kısmının idarece gösterilen depo sahalarına konulduğunu, Dalaman çayı ıslahından sonra çay yatağında yapılan 90 cm kalınlıktaki taş tahkimatının, malzemesinin 4a nolu kaya malzeme ocağından temin edildiğini, bundan dolayı da B-17.D/6 (Barajlarda ocak moloz taşıyla taş tahkimat yapılması) poz nolu birim fiyatın uygulandığını, yüklenici firmaya yapılan ödemelerin, teknik şartname ve birim fiyat cetveline (tarif ve şartlarında) uygun olarak yapıldığını,

Belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedirler.

Tazmin hükmü, inşaatın koruma seddesi ve karstik kireç taşlarının geçirimsizliğini sağlayacak kapatma dolgusu bölümünde 773.689 m3 kaya kazısı yapıldığı, 44.988 m3 tahkimat imalatında kazıdan çıkan ve depoya taşınan malzemenin kullanılması gerektiği ve sorumlular tarafından ileri sürülen kazıdan çıkan malzemenin tahkimat imalatına uygun olmadığı şeklindeki ifadenin deney raporu ile tevsik edilmemesi nedeniyle kabul edilemeyeceği gerekçeleri ile verilmiştir.

Dilekçi, dilekçesi ekinde Aşağı Dalaman Projesi Master Plan Raporunu göndererek, raporda kayıtlı bilgilere göre kazı malzemesinin tahkimat imalatı yapmaya uygun olmadığını iddia etmektedir.

810 sayılı ilamın 12 maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak ibraz edilen belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ve sözü edilen belgeler yargılamanın iadesini gerektiren nitelikte görüldüğü takdirde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın ilgili Daireye TEVDİİNE,

3. 810 sayılı ilamın 18. maddesi ile verilen 1.233.742.500.000. liranın tazminine dair hüküm, aynı tazmin hükmünde sayman sıfatıyla sorumluluğu bulunan Adem Mart’ ın başvurusu üzerine düzenlenen 10.12.2007 tarih ve 29777/1 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile kaldırılmış bulunulduğu anlaşılmakla, dilekçinin iş bu madde ile ilgili itirazı üzerine kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

4. 810 sayılı ilamın 19. maddesi ile Manyas Barajı İnşaatı işinde, dolguda kullanılmayıp depoya götürülen kazı malzemesinin nakliyesinde, B.07.D/4(7) poz nolu fiyat yerine B.07.D/5(8) poz nolu fiyatın esas alındığı gerekçesiyle 8.761.530.000. liraya tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu tutanağın 1. maddesinde belirtilen gerekçelerle, 810 sayılı ilamın 19. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

5. 810 sayılı ilamın tahsilat listesinde 7.318.497,71 ABD doları olarak gösterilen tahsilatla ilgili konuda, Raporun 59. maddesiyle, Deriner Barajı ve HES İnşaatı işinde, varyant yolu imalatlarının yapılmasında gereksiz olarak dişli kazı fiyatı ödendiği gerekçeyle fazla ödendiği belirtilen tutarın, 67. A nolu hakediş raporu yapılan işler listesinden çıkartılarak, ilgili kazı pozlarından ödenmek suretiyle mahsuben tahsil edildiğinin bildirilmesi üzerine, hesaplanan 7.318.497,71 ABD doları tutarındaki tahsilat 810 sayılı ilamın tahsilat tablosunda gösterilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; temyize konu ödemenin, ödeme konusu işe ait 67/A numaralı hakedişte kesilmiş ise de; bu kesintinin, adı geçen ahizin rıza ve muvafakatına dayanmadığını, bu kesintinin, ihtilaf konusu hususların çözümlenmesine kadarki dönem için yapılan ve ihtilaf konusu tutarın tamamını kapsayan geçici bir kesinti olduğunu, bir başka ifadeyle; söz konusu kesintinin, idarenin yorum ve değerlendirmesi sonucu gerçek miktarı belirlenecek bir imalat kalemine ait mevcut ödemelerin tamamının, hakedişlerin bekletilmemesi için müteahhidin talebi üzerine tedbir amacıyla kesildiğini ve kesinleşmiş bir fazla ödeme tutarını içermediğini,

Temyize konu ilamın netice kısmındaki, "yapılan kesintinin ahizin rıza ve muvafakatına dayandığı" ve "kesinti tutarının tamamının haksız ve yersiz ödemeye ilişkin olduğu" şeklindeki, iki hatalı kabule dayandığı için bozma talebinde bulunma zorunluluğunun doğduğunu,

Dişli kazı olarak isimlendirilen özel nitelikli bir kazı türüne ait fiyatın, yollarla ilgili imalatlardaki hangi kazılar için, ne şartlarla uygulanacağı hususunun, İdare nezdinde farklı görüşlerin doğmasına neden olduğunu, Sözleşmede dişli kazıya ilişkin hükümlerin;

Cilt 3-Teknik şartname, Bölüm 1, Kazı İşleri m. 5.3.10 :

"Projelerde gösterilen veya İdare tarafından belirlenen temel seviyelerinin altında, kazılarak atılması istenen zayıf, istenmeyen zemin zorlarına rastlanabilir. Bu tip malzemeler, İdarenin talimatlarına uygun olarak kazılıp belirtilen yerlere atılacaktır. Dolgu (dental) kazısı (dişli kazı), yamaç molozu gibi toprak veya fay zorlarındaki yumuşak parçalanabilir veya çok ayrışmış malzemelerin, yapıların ve geçirimsiz toprak veya kaya kontağı için temellerden veya projelerde gösterilen ana hatlardan, derzlerden ve ağır kazı makinelerinin kullanımının pratik olmadığı ceplerden temizlenip atılmasından ibarettir. "

Cilt 2- Birim Fiyatları ve Şartlan, Kazı İşlerine Ait Açıklamalar, m. 2:

"'Açıkta veya yeraltında jeolojik şartlardan dolayı çıkabilecek dişli kazılar, kazının yapıldığı yerdeki kazı fiyatının % 80 zamlı fiyatı ile ödenir"

Cilt 2- Birim Fiyatları ve Şartları, Kazı İşlerine Ait Açıklamalar, m. 5:

"Dişli kazılar, birinci faz kazılarının proje sınırları dışında kalan kazılar olarak anlaşılacaktır. Sanat yapılan altında kalan ikinci kademe kazılar (drenaj ve sair işler için yapılan kazılar) dişli kazı olarak değerlendirilecektir ve ödemeler dişli kazı olarak ödenecektir" şeklinde düzenlendiğini,

İdarenin, yukarıda belirtilen sözleşme hükümleri ile genel karayolu uygulamalarını dikkate alarak; iş bünyesindeki varyant yolu ve diğer yollar için yapılan projelere göre yol platformunun oluşturulduğu ilk aşamadaki kazıların tamamını 1. kademe (1. faz), yol platformundan sonra yapılan sanat yapılarına ilişkin kazıların tamamını ise 2. kademe (2. faz) kazılar olarak nitelendirdiğini, bu niteleme sonucunda da; 2. faz kazıların başlangıcından itibaren, yukarıda belirtilen "Cilt 2- Birim Fiyatları ve Şartlan, Kazı İşlerine Ait Açıklamalar, m. 5" hükmü gereğince, bu tür kazıların tamamına dişli kazı fiyatı uygulayarak hakediş tanzim ettiğini, 66/A numaralı hakedişe kadar bu uygulamanın devam ettirildiğini, 2000 yılında varyant yolu imalatının tamamlandığını ve 2003 yılında bu yolun geçici kabul işlemlerinin başlatıldığını, bu aşamada dişli kazı ödemeleri konusunda ilgili Bölge Müdürlüğü bünyesinde bir tereddüt yaşandığını, Genel Müdürlüğün;

"İstinat duvarları : temel çukurları dişli kazı olarak, diğer kazılar ise normal kazı pozundan ödenecektir. Ancak uygulama projesi yapıldıktan sonra istinat duvarı yapılması gereken bölümlerde, istinat duvarı temel çukurları dişli kazı, temelin yamaca saplanması sonucunda yamaçta yapılan kazının, sonradan kazılan kısmı için proje değişikliği kazısı olarak Sözleşme Cilt 2, Birim Fiyatları ve Şartları, Kazı İşlerine Ait Açıklamalar, m. 1 'e göre % 25 zamlı olarak ödenecektir” şeklinde görüş verdiğini, Müteahhit firmanın, Genel Müdürlük Makamının görüşüne itiraz ettiğini ve karşı görüşlerini yazılı olarak İdareye bildirdiğini, ancak Genel Müdürlük Makamının, bu itirazları yerinde görmediğini,

Konunun bu şekilde ihtilaflı hale gelmesi ve kısa vadede çözüm olanağının bulunmaması karşısında İdarenin; sorunun daha sonra karşılıklı görüşmelerle çözümlenebilmesi için, 67/a numaralı hakedişte; o tarihe kadar yollar ünitesinde dişli kazı fiyatıyla ödenen toplam 719 284,77m3 kazının tamamını, normal kazı gibi değerlendirip söz konusu hakediş bünyesine dahil ettiğini ve bu suretle 67/a numaralı hakedişten, eskalasyonsuz olarak 7 318 497,71 $, eskalasyonlu olarak da 10 014 288,06 $ tutarında bir kesinti yapıldığını, yapılan kesintinin, fazla ödemeye yönelik bir kesinti olmadığını, fazla ödemenin var olup olmadığının ve varsa miktarının belirlenebilmesi için yapılan tedbir amaçlı bir kesinti olduğunu,

Bu arada 2003 yılı hesaplarını inceleyen Sayıştay Denetçisinin de, yollar ünitesinde dişli kazı pozundan yapılan ödemeleri sorgu konusu yaptığını, bu sorguda, sanat yapılarının temel çukurlarına tekabül eden ve makine kullanımının mümkün ve pratik olmadığı bu nedenle de sonradan ikinci kademede kazılan kazıların dişli kazı olarak değerlendirilmesi gerektiği şeklinde bir tespitten hareketle, yollar ünitesinde dişli kazı pozundan yapılan ödemelerin ne kadarlık bir kısmının fazla ödeme konusu olacağını belirlemek için, dişli kazı pozundan yapılan ödemelerin hangi mahallerdeki kazılara uygulandığına ilişkin bilgilerin gönderilmesinin istendiğini, ayrıca söz konusu dişli kazı miktarında daha sonra düzeltme yoluyla tahsilat yoluna gidilmiş ise buna dair bilgi ve belgelerin gönderilmesinin de istenildiğini, sorguya verilen cevaplarda; konuya açıklık getirmek için ilgili sözleşme maddelerine değinilerek ilgili belgelerin sunulduğunu ve netice olarak 67/A numaralı hakedişten yapılan ve geçmiş dönemdeki tüm dişli kazı ödemelerini normal kazı ödemelerine dönüştüren kesinti işleminden bahsedildiğini, sorguda, "sanat yapılarının temel çukurlarına tekabül eden ve makine kullanımının mümkün ve pratik olmadığı bu nedenle de sonradan ikinci kademede kazılan kazıların dişli kazı olarak değerlendirilmesi" gerektiğinin ifade edildiğini, yollar ünitesinde bu tanıma uyan oldukça büyük bir kazı miktarı bulunduğu ve yapılan kesinti işleminin, Sayıştay denetçisinin bu tespitine dahi aykırı olduğunu, buna rağmen Sayıştay 4. Dairesi'ndeki yargılama aşamasında; büyük bir yanlışlık sonucu, yapılan kesintinin tamamının fazla ödemeye dayandığı ve bu kesinti işlemi ile fazla ödemenin ortadan kalktığı kabul edilerek, ahizin rıza ve muvafakatıyla yapıldığı iddia edilen bu kesinti işlemi sonucunda ilgililer hakkında hüküm vermeye gerek kalmadığının belirtildiğini,

Miktarı tartışılır olmakla birlikte, yollar ünitesinde dişli kazı fiyatıyla ödenmesi gereken kazılar bulunduğunu, böyle bir ihtilafın müteahhit tarafından özel hukuk alanında yargı safhasına taşınması durumunda İdarenin böyle bir davayı belirli bir miktar için de olsa kaybedeceğinin aşikâr olduğunu, bu nedenle, Temyiz Kurulunuz tarafından verilecek bozma kararı sonrasında Sayıştay 4. Dairesi'nin işin esasına girerek hüküm vermesinin temin edilmesi ve yollar ünitesindeki dişli kazı ödemelerine açıklık getirilmesinin zorunlu oluğunu, aksi takdirde müteahhit firmaya, yollar ünitesinde dişli kazı fiyatıyla 1 m3 dahi kazı bedeli ödenmesinin mümkün olmadığını, 810 sayılı ilam hukuk aleminde geçerliliğini koruduğu sürece, Müteahhit firmaya, yollar ünitesinde dişli kazı fiyatıyla yapılacak her m3 kazı ödemesi için sorumlular hakkında tazmin hükmü verileceğinin açık olduğunu, oysa yollar ünitesinde dişli kazı fiyatıyla ödenmesi gereken kazılar bulunduğunu ve bunların bedellerinin de normal kazı pozlarıyla ödenmemesi gerektiğini,

Belirterek söz konusu ilamın bozulmasını talep etmektedirler.

832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 68 inci maddesinde Sayıştay dairelerinin ilamlarının 63 üncü maddede yazılı ilgililer tarafından temyiz olunabileceği belirtilmiş, Kanunun 63 üncü maddesinde ise Sayıştay ilamlarının birer nüshası sorumlulara tebliğ olunacağı hükmü ile temyiz talebinde bulunacak ilgililer arasında sorumlular da sayılmıştır. Sorgu konusu fazla ödemeye, fazla ödeme tahsil edildiğinden dolayı tazmin hükmü verilmeyip tahsilat tablosunda gösterilmiş, ilamda tahsilat olarak gösterildiği için tazmin hükmü verilmemiş olduğundan dilekçi ilamda sorumlu olarak gösterilmemiş ise de, ödeme belgesinde, sorgu ve raporda sorumlu olarak görülen dilekçinin tahsilat olarak gösterildiği için tazmin hükmü verilmeyen konuda sorumluluğu bulunduğundan temyiz hakkı olduğuna karar verilerek, konunun esasının incelenmesine geçilmesine karar verildi.

Tahsilata ilişkin denetçi sorgusunda fazla ödeme hesaplanmamış, dişli kazı bedeli ödenen imalat yerleri ile herhangi bir düzeltme yapılmış ise bunun bildirilmesi istenmiştir. Dilekçi sorguya verdiği cevapta, konunun DSİ Genel Müdürlüğüne iletildiğini, Genel Müdürlüğün baraj gövdesi dışındaki dişli kazı imalatlarının ilgili olduğu kazı pozundan ödenmesine karar verdiğini, bu doğrultuda 67/A nolu hakedişte düzeltme yapıldığını, yüklenicinin hak ediş raporunu itirazi kayıtla imzaladığını bildirmiştir. Dilekçi aynı zamanda Genel Müdürlük görüşünü Daire Başkanı sıfatıyla imzalamış ve Bölge Müdürlüğüne tebliğ etmiştir. Daire, yargılama sonucunda yapılan kesintiyi tahsilat olarak kabul etmiş ve ilama dercine karar vermiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde, ilamın sonuç kısmındaki, “yapılan kesintinin ahizin rıza ve muvafakatına dayandığı" ve "kesinti tutarının tamamının haksız ve yersiz ödemeye ilişkin olduğu" şeklindeki saptamanın haksız olduğunu belirterek, ilama derç kararının bozulmasını istemektedir. Dilekçi, esasa ilişkin olarak “miktarı tartışılır olmakla birlikte yollar ünitesinde ödenmesi gereken kazılar vardır” demekle yetinmektedir.

Raporun sonuç kısmında, 23.08.2004 tarih ve 13734 sayılı verile emri ekindeki 67/A nolu hak ediş raporunda bir kısım dişli kazı imalatlarının hak edişlerden çıkarılması ve bu miktarların ilgili pozlardan (aliviyon kazısı ve kaya kazısı) ödenmesi sonucu, 7.318.925,91 ABD doları fark hesaplanarak bu tutarın tahsilat olarak ilamda gösterilmesi talep edilmiştir. Yargılama sonucu bu tutar ilamın tahsilat tablosunda gösterilmiştir.

Dilekçi tarafından, mevzuata uygun olarak verilen tahsilatın ilama derci hükmünü bozmayı gerektirecek bir gerekçe ileri sürülmediğinden, talebinin reddine ve tazmin hükmünün tasdikine,

Karar verildiği 14.12.2007 tarih ve 29781 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.