Sayıştay 4. Dairesi 28406 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 4

• Dosya No: 28406

• Tutanak No: 28833

• Tutanak Tarihi: 03.10.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

292 sayılı ilamın 2. maddesinde, Türkiye Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsünün 2003-2004 akademik yılı Kamu Yönetimi Lisans Programına katılan Mengen Hakimi İsmail Zararsız’ a bu programa katıldığı günler için gündelik ve yol masrafı ödenmesinin mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle 903.150.000.- liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, söz konusu kişinin giriş sınavında başarılı olduğunu ve kendisine bu programa devam edebilmesi için gerekli iznin verildiğini, 7163 Sayılı Todaie Teşkilat Kanunu'nun 15. maddesine göre Enstitüye devam eden kişilerin maaş dışında başka bir takım ödeneklere de hak kazandığını, 2802 Sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 31 /son maddesi uyarınca; Todaie'yi bitiren hâkim ve savcılara bir kademe ilerlemesi uygulandığını, aynı maddenin 2. fıkrasında Todaie'yi bitirenler için 9 yıllık meslek kıdeminin birinci sınıfa ayrılmada yeterli sayıldığını dolayısıyla, bu eğitimin Sayıştay Genel Kurulu Kararında geçen "memuru daha ileriki görevlere hazırlamak" amacına hizmet ettiğini, bu konuda İdare mahkemeleri ve Danıştay’ın ödenmesi gerektiği yönünde kararlarının bulunduğunu, hukuk birliği ilkesi gereğince; Danıştay ile Sayıştay'ın kararları arasında bir paralelliğin bulunması gerektiğini bildirerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun, “Yurt İçi ve Yurt Dışında Kurslara Katılanlara Verilecek Gündelik” başlıklı 2562 sayılı Kanunla değişik 37 ‘nci maddesinin 1. fıkrasında;

“Mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere, bu Kanuna göre geçici görev gündeliği verilir” hükmü yer almaktadır.

Madde hükmünden anlaşılacağı üzere, memuriyet mahalli dışında açılan kurslara katılanlara geçici görev gündeliği verilebilmesi için ilgili kursun, şahsın mesleki bilgisini arttırıcı özellikte olması diğer bir deyişle, hizmet içi eğitim kapsamında olması ve kurum tarafından bu kursa gönderilmesi gerekmektedir. Söz konusu olayda, anılan kişi kursa kendi isteğiyle katılmış, sınavı kazanması üzerine de kendisine izin verilmiştir. Yani burada kanunun öngördüğü anlamda personelin kursa gönderilmesi söz konusu olmayıp anılan personele sınavı kazanması nedeniyle verilen bir izin vardır.

Diğer yandan, 19.12.1988-4636/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı gereğince, Todaie’de eğitim gören Devlet Memurlarının bu eğitimlerinin hizmet içi eğitim sayılabilmesi ve dolayısıyla bunlara geçici görev yolluğu ödenebilmesi için, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından usulüne uygun olarak hazırlanmış bir hizmet içi eğitim yönetmeliğinin bulunması ve bu yönetmelikte, söz konusu kurumdaki eğitim programlarına katılmaya imkan veren bir hükmün yer alması, memurun buradaki eğitime, kurumunun isteği üzerine katılmış olması gerekmektedir.

Söz konusu işlemde yukarıda da açıkladığımız üzere anılan kişi kursa kendi isteğiyle katıldığından sınavı kazanması üzerine kendisine izin verilmiştir. Dolayısıyla kararda öngörülen kurum tarafından gönderilme şartı gerçekleşmemiştir. Ayrıca, Sayıştay Genel Kurulunun yukarıda zikredilen kararında yer alan ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından usulüne uygun olarak hazırlanmış bir hizmet içi eğitim yönetmeliğinin bulunması ve bu yönetmelikte, söz konusu kurumdaki eğitim programlarına katılmaya imkan veren bir hükmün yer alması ve kursun ilgilinin mesleki bilgisini artırıcı nitelikte olması şartlarının gerçekleşmediği görüldüğünden herhangi bir harcırah tediyesine imkan bulunmamaktadır.

Devlet memurlarının mesleki bilgilerinin artırılmasına, bir başka deyişle yetiştirilmelerine ilişkin esas ve usuller 657 sayılı yasanın 214 ila 220 nci maddelerinde düzenlenmiş bulunmaktadır.

Memurların mesleki bilgilerinin artırılmasına yönelik faaliyetler, anılan yasanın 214 üncü maddesinde, “hizmeti içi eğitim” olarak adlandırılmış ve Devlet Memurlarının yetiştirilmelerini sağlamak, verimliliğini artırmak ve daha ileriki görevlere hazırlamak amacıyla uygulanacak eğitim biçiminde tanımlanan hizmet içi eğitimin, Devlet Personel Dairesi tarafından ilgili kurumlarla birlikte hazırlanacak yönetmelikler dahilinde yürütüleceği ifade edilmiş; yine aynı yasanın 217 nci maddesinde de, Başbakanlık Devlet Personel Dairesi tarafından, Maliye ve Milli Eğitim Bakanlıklarıyla Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, Devlet Planlama Teşkilatı ve ilgili kurumların görüşleri alındıktan sonra Devlet Memurları Eğitimi Genel Planı hazırlanması ve bu şekilde hazırlanacak planın Bakanlar Kurulu kararnamesiyle yürürlüğe konulması öngörülmüştür.

Bu maddeye dayanılarak hazırlanıp 83/6854 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesiyle (19.10.1983 günlü 18196 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak) yürürlüğe konulan Devlet Memurları Eğitimi Genel Planının “Eğitimde Öncelikler” başlıklı üçüncü kısmında, eğiticilerin ve eğitim yöneticilerinin yetiştirilmelerinin Devlet Personel Dairesinin koordinatörlüğünde Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü ve ilgili yükseköğretim kurumlarınca düzenlenecek programlarla gerçekleştirileceği; personel, eğitim, organizasyon ve metod, halkla ilişkiler, planlama gibi çeşitli uzmanlık alanlarında kurum ve kuruluşların yetişmiş eleman ihtiyaçlarını karşılamak üzere Devlet Personel Dairesinin işbirliği ile Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünce ve ilgili yükseköğretim kurumlarınca eğitim programları düzenleneceği, kurum ve kuruluşların bu alanlarda yönetici ve uzman olarak görevlendirecekleri personelden bu eğitim programlarını bitirmiş olanlara öncelik tanınacağı belirtilmektedir.

Devlet Memurları Eğitimi Genel Planında yer alan bu açıklamalardan, Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün, kendi uzmanlık programları dışında, Devlet Personel Başkanlığının koordinatörlüğünde ve bu Başkanlıkla işbirliği içerisinde, ilgili kurumların isteği üzerine diğer yükseköğretim kurumlarıyla birlikte düzenlediği çeşitli programlarının da olduğu ve bu programlara kurumlarınca gönderilen memurların devam ettiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, Devlet Memurları Eğitimi Genel Planında belirlenen esaslar çerçevesinde kurumlarca hazırlanan hizmet içi eğitim yönetmeliklerinin bazılarında, Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün düzenlediği “Organizasyon ve Metod” ile “Kamu Yönetimi” gibi uzmanlık programlarına katılmak için 7163 sayılı Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Teşkilat Kanununun 15 inci maddesinde belirtilenlerin dışında aranacak bazı niteliklere yer verilmekte; dolayısıyla bu eğitimin bir hizmet içi eğitimi olduğu kurumlarca ve bu yönetmelikleri onlarla birlikte hazırlayan Devlet Personel Başkanlığınca kabul edilmektedir.

Bu itibarla, gerek doğrudan Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünce düzenlenen uzmanlık programlarına, gerekse yine aynı Enstitü tarafından kurumların isteği üzerine düzenlenen diğer eğitim programlarına katılan Devlet Memurlarının bu eğitimlerinin hizmet içi eğitim sayılabilmesi için, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 214 üncü maddesi uyarınca, ilgili kurum ve Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacağı “Hizmet içi Eğitim” yönetmeliğinin bulunması ve bu yönetmelikte, Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde eğitim yapmaya imkan veren bir hükmün mevcut olması gerekmektedir.

Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsündeki eğitim programlarına katılanların, geçici görev yolluğuna hak kazanabilmesinin bir başka koşulu ise, yukarıda da belirtildiği üzere, söz konusu Enstitüde düzenlenen uzmanlık programları ile diğer programlara katılmanın, idarenin takdir ve onayı ile gerçekleşmiş olmasıdır. Gerçekten, 6245 sayılı yasanın değişik 37 inci maddesinde sözü edilen “gönderme” keyfiyeti, idarenin takdir yetkisini de içine alan bir anlam ifade etmekte olup, bunun 7163 sayılı yasanın 15 inci maddesi uyarınca, yarışma sınavını kazanarak Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde öğrenime hak kazananlara verilmesi zorunlu olan “izin” ile bir tutulmaması gerekir.

Zira, anılan yasanın 15 inci maddesi, yarışma sınavını kazanarak Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde devam etmeye hak kazanan Devlet Memurlarına tahsil süresince izin verileceğine amir olup, bu hükümde, memurun eğitimi konusunda idarelere herhangi bir takdir hakkı tanınmamaktadır.

Ayrıca, kişinin talebi ve arzusu ile ve yarışma sınavını kazanması sonucunda başlayan böyle bir eğitimin, memurun mesleki bilgisini artırmak amacına dönük olduğunu ve idarelerin gösterdiği lüzuma müsteniden gerçekleştiğini söylemek de pek kolay değildir. Çünkü, 7163 sayılı yasanın öngördüğü eğitim, (2) yıllık ek bir öğrenim niteliğindedir. Yani burada memurun kendi isteği ile bir üst öğrenime devam etmesi söz konusudur. Böyle olunca, bu tür bir eğitimin, memurun mesleki bilgisinin artırılması amacına dönük olan ve idarelerin isteğiyle gerçekleşen hizmet içi eğitimle ilgisinin bulunduğunu söylemek her zaman mümkün olmasa gerekir.

Diğer taraftan, 7163 sayılı yasanın 15 inci maddesinde, Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsüne devam etmeye hak kazanmaları nedeniyle kurumlarınca izinli sayılan Devlet Memurlarının, izin süresince her türlü maaş ve özlük haklarından faydalanacakları, maaş ve ödeneklerinin verilmeye devam edileceği belirtilmişse de, belli bir hizmetin görülmesi amacıyla yapılan masraf karşılığı olan harcırahın bu niteliği itibariyle özlük hakları kapsamında düşünülmesi mümkün olmadığından ve maddede harcırah ödeneceğine dair bir hükme de yer verilmediğinden, idarenin isteği dışında kendi talebi ve arzusu ile Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsündeki öğrenime devam eden Devlet Memurlarına geçici görev yoluğu ödenebilmesi, bu açıdan da mümkün görülmemektedir.

29.08.1983 tarihinde Adalet Bakanlığının onayı ile yürürlüğe giren Hakim ve Savcıların Meslek İçi Eğitim Yönetmeliğinin Eğitim şekilleri başlıklı 24. maddesinde eğitimin uygulamalı eğitim, kurs, seminer, konferans, toplantı, yayın yoluyla yapılacağı hükme bağlanmış, Türkiye Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Kamu Yönetimi Lisans programı bu kapsamda değerlendirilmemiştir. Bu durumda, söz konusu eğitimin hizmet içi eğitim olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Dilekçi dilekçesinde, Hakimler ve Savcılar Kanunu’na göre Todaie'yi bitiren hâkim ve savcılara bir kademe ilerlemesi uygulandığını, bununda memuru daha ileriki görevlere hazırlamak amacı güttüğünü iddia etmişse de, aynı hak Devlet Memurları Kanununun 36/12 (c) alt bendiyle bütün memurlara tanınmıştır. Dolayısıyla, 2802 sayılı kanundaki hükmün böyle bir amacı güttüğünü söylemek mümkün değildir. Söz konusu kanun bir ayrıcalık değil eşitlik getirmiştir.

Ayrıca dilekçi harcırah ödenmesi gerektiği yönünde muhtelif İdare Mahkemesi ve Danıştay Kararlarının olduğunu iddia etmişse de, Sayıştay Kanununun 65. maddesine göre genel mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştay’ın, hesap ve işlemler yönünden denetimine ve hükmüne engel olmadığından bu iddianın da kabulü mümkün görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, Türkiye ve Orta – Doğu Amme İdaresi Enstitüsüne devam eden söz konusu personele, 6245 sayılı yasanın 37 inci maddesi hükümleri dairesinde geçici görev yolluğu ödenebilmesi, memurun kurumu tarafından 657 sayılı yasanın 214 üncü maddesi uyarınca ve Devlet Memurları Eğitimi Genel Planı ile belirlenin esaslar doğrultusunda hazırlanmış bir hizmet içi eğitim yönetmeliğinin bulunmasına ve bu yönetmelikte, anılan Enstitüdeki eğitim programlarına katılmaya imkan sağlayacak bir hükme yer verilmiş olmasına ve ayrıca, memurların söz konusu Enstitüdeki eğitim programlarına katılmalarının, kurumlarının isteği ile gerçekleşmesine bağlıdır.

Bu şartlar yerine gelmeden TODAİE’ne devam eden Mengen Hakimi İsmail Zararsız’a geçici görev yolluğu ödenmesine imkan bulunmamaktadır.

Bu nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile ilamın 2 inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 03.10.2006 tarih ve 28833 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.