Sayıştay 4. Dairesi 28199 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 4

• Dosya No: 28199

• Tutanak No: 28572

• Tutanak Tarihi: 07.04.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra, duruşma talep eden Hakedişi Düzenleyen sıfatı ile sorumlu Ali Kazancı’ya duruşma günü 20.02.2006 tarihinde bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından HUMK nun 438. maddesi uyarınca gıyabında gereği görüşüldü;

1. 641 sayılı ilamın 46. maddesi ile ; Onar İnş.ve Tic.Ltd.Şti. yükleniminde bulunan Klavuzlu Barajı ve HES İnşaatı işinde, B. 15.313/A poz nolu kazı malzemesinin depoya naklinde D.07.D/4 (7) poz nolu nakliye analizinin kullanılması gerekirken D.07.D/5 (8) poz nolu analizin kullanılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Nakliyelere ait Genel Notların (25 c) maddesinde "Her hangi bir malzeme tarif ve isim olarak B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde zikredilmemişse ve nakliyesinin de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 pozu uygulanır" şeklinde bir ifade olduğunu. B-15.313 pozunun ise; B-07.D/5 karayolu ile taşımalar başlığı altındaki 2 inci maddede açıkça zikredilmiş olduğunu. Bu nedenle; B-15.313 pozu için, B-07.D/4 pozunun uygulanmasının düşünülemeyeceğini. Ayrıca sözleşmenin hiçbir maddesinin aynı özelliklere sahip malzemelere farklı nakliye birim fiyatı ödeneceğinden bahsetmemekte, tam tersine aynı cins malzemelerin nakil bedellerinin aynı sınıfta toplanması gerektiğini vurgulamakta olduğunu. İlamda 2 no'lu not hükmünden hareket ederek, dolgu yerine depoya nakledilen kazı artığı malzeme için B-07.D/4 pozu üzerinden nakliye bedeli ödenmesi gerektiğinin ileri sürülmüş olduğunu. "Kazının kaya olması durumu değiştirmez" yorumunun temel hatalı bir yorum olduğunu. Sözleşme ve ekleri ile birim fiyat tariflerine göre; kazının klasta belirlenen cinsi ve kazının kullanıldığı dolgu yerinin, fiyat oluşumunu etkileyen unsurlar olduğunu. Dolgu dışına atılmasının ise sözleşme içi bir uygulama olduğunu. Nakliye birim fiyatlarının da esas birim fiyatlara bağlı olarak tayin edilmekte olduğunu. 2 no'lu not hükmünün mefhumu muhalifinden hareket ederek kıyasen bir hüküm tesis edilmesinin mümkün olmadığı gibi, 2 nolu hükümde de; depoya götürülen kazı atığı malzeme için B-07.D/4 pozu üzerinden nakliye pozu ödeneceğine ilişkin bir hükmün yer almamakta olduğunu. Dolayısıyla söz konusu iddianın geçerli bir dayanağının da bulunmadığını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, depoya taşınan kazı malzemesi için B.07.D/7 poz nolu taşıma formülü yerine B.07.D/8 poz nolu taşıma formülüne göre hesaplanan bedelin ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, Kaya kazılarının B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyatında sayılmış olduğu, B-07.D/5 pozunda yer alan ve ilam hükmüne gerekçe olarak gösterilen “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmünün kazının baraj dolgusuna konulmasına karşı konulmuş bir şart olduğu, aynı şartlarda kazılan ve baraj dolgusunda kullanılan kaya kazıları için dolguda ölçülen miktar üzerinden B-07.D/3 pozundan ödeme yapılması gerektiğinden, bu şartın konmuş olduğu, kazı ve nakliye pozları birlikte incelendiğinde nakliye pozlarının kazı miktarının ölçüm yerine göre belirlendiğinin ve ilam hükmüne gerekçe oluşturan bu hükmün, aynı şartlarda kazılan ve baraj dolgusunda kullanılan kaya kazıları için dolguda ölçülen miktar üzerinden B-07.D/3 pozundan ödeme yapılması gerektiğinden, konmuş olduğunun görüleceği, Kazının kazı yerinde ölçülen miktarı ile dolguda ölçülen miktarlarının, kazım sırasında oluşan kabarma sonucu farklı olması nedeniyle nakliye birim fiyatlarının, kazı miktarının ölçüm yerine göre belirlenmiş olduğu, bunun nakliye formüllerinde yer alan ve nakliye mesafesi dışında tek farklı unsur olan S katsayısından da açıkça görüleceği, “Nakliyelere Ait Genel Notlar” başlığı altındaki 25. maddenin (c) fıkrasındaki “Herhangi bir malzeme tarif ve isim olarak B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde zikredilmemişse ve nakliyesinin de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 pozu uygulanır.” hükmünün baraj inşaatının ana unsuru olan kazı ve kazı malzemelerini içermediği, bu hükmün baraj inşaatında münferit olarak ortaya çıkan, moloz nakli gibi durumları içeren bir hüküm olduğu, baraj inşaatının ana unsuru olan kazı malzemesinin her cinsinin nakliye formüllerinde sayılmış olduğu, baraj inşaatında ana unsur olan kazı malzemesinin herhangi bir cinsinin nakliye formüllerinde sayılmamış olmasının mümkün olamayacağı, oluşturmaktadır.

İlam hükmünde gerekçe olarak, B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifinde yer alan, “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmü ile “Nakliyelere Ait Genel Notlar” başlığı altındaki 25. maddenin (c) fıkrasındaki “Herhangi bir malzeme tarif ve isim olarak B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde zikredilmemişse ve nakliyesinin de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 pozu uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

İlam hükmün de gerekçe olarak yer alan “Nakliyelere Ait Genel Notlar” başlığı altındaki 25. maddenin (c) fıkrasındaki hüküm ilama yanlış yazılmıştır. “Herhangi bir malzeme tarif ve isim olarak…” ibaresi DSİ birim fiyat tarifleri kitabında “Herhangi bir malzeme tarif veya isim olarak…” şeklinde yer almaktadır. Yani nakliyesi ödenmesi gereken bir malzemenin nakliye birim fiyatlarında hem tarifinin, hem de isminin birlikte sayılması gerekmemektedir. Bir malzeme tarif veya isim olarak nakliye birim fiyatlarında sayılmış ise bu malzeme için “Nakliyelere Ait Genel Notlar” başlığı altındaki 25. maddenin (c) fıkrasındaki hükmün uygulanması mümkün görülmemektedir.

İlam hükmünde gerekçe olarak yer alan diğer hüküm ise, B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifindeki, “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmüdür.

Kazı ve nakliye birim fiyatlarının birlikte incelenmesinde; kazı birim fiyatlarında, kazının hangi amaca yönelik olarak yapıldığı esasına göre ölçüsünün yani yapılan kazı miktarının hesabının nasıl yapılacağının belirlendiği, nakliye birim fiyatlarının ise nakledilecek malzemelerin ölçüm yerleri esas alınarak belirlendiği görülmektedir.

Bu çerçevede; Nakliye birim fiyatlarında, ölçüm yeri dolgu mahalli olan kaya kazı malzemelerinin nakliye birim fiyatlarının B-07.D/3, ölçüm yeri kazı maktaı olan kaya kazılarının nakliye birim fiyatlarının B-07.D/5 pozundan ödeneceği esasının getirilmiş olduğu görülmektedir.

İlam hükmünde gerekçe olarak yer alan, B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifindeki, “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmünün B-15.313 poz nosu ile ariyet ocağında kazılan ve yol dolgusuna konan kazıların kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne B-07.D/5 pozu ile nakliye bedeli ödenirken, B-15.312 poz nosu ile ariyet ocağında B-15.313 pozu ile aynı şartlar altında kazılıp yol haricindeki dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konan kaya kazıların dolgu maktaında ölçülen beher metre küpüne B-07.D/3 pozundan nakliye bedeli ödenmesi gerekeceği için, bu ayrımın, yani ariyet ocağında kazılan kaya kazılarının yol dolgusunda kullanılması durumunda uygulanacak nakliye birim fiyatının ve yol haricindeki dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusunda kullanılması durumunda uygulanacak olan nakliye birim fiyatının, bu iki durumda nakliye ödenecek malzeme miktarının farklı şekilde ölçülmesi nedeniyle farklı nakliye birim fiyatlarının uygulanmasının gerekeceğinin belirtilmesi amacıyla konmuş olduğu görülmektedir.

Çünkü; “Nakliyelere Ait Genel Notlar” başlığı altındaki 25. maddenin (a) fıkrasındaki; “Nakliye bedelinin ayrıca ödeneceği kaydedilen işlerde Nakliye bedelinin tarifi yapılmış malzeme bedelinin tarifi yapılmış malzeme cinsine bağlı olarak (Karayolu ile taşımalar) ismini taşıyan B-07.D/3, B-07.D/4 , B-07.D/5 pozlarının tatbiki gereken bir poz. ile ödenmesi esastır.” hükmü gereği B-07.D/5 pozisyonunda nakliye bedelinin tarifi yapılmış malzeme cinsi olan kaya kazılarının bedelinin B-07.D/5 pozisyonundan ödenmesi gerekecektir.

B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifindeki, “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmü nedeniyle, ilam hükmüne gerekçe teşkil eden “Nakliyelere Ait Genel Notlar” başlığı altındaki 25. maddenin (c) fıkrasındaki hükmün, B-15.313 pozundan yapılan Kaya kazıları, B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifinde yer alan, “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmü nedeniyle tarif olarak sayılmamış olduğu kabul edilse bile, yollarda yapılan kaya kazıları B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyatında isim olarak sayılmış olduğundan, uygulanabilirliğinin bulunmadığı, görülmektedir.

Diğer gerekçe olan B-07.D/5 (8) poz nolu nakliye birim fiyat tarifindeki, “Poz no B-15.313’ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguda kullanılması işinde yol dolgusunda kullanılması şartı ile kazılan kayanın kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne uygulanır” hükmünün B-15.313 poz nosu ile ariyet ocağında kazılan ve yol dolgusuna konan kazıların kazı maktaında ölçülen beher metre küpüne B-07.D/5 pozu ile nakliye bedeli ödenirken, B-15.312 poz nosu ile ariyet ocağında B-15.313 pozu ile aynı şartlar altında kazılıp yol haricindeki dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konan kaya kazıların dolgu maktaında ölçülen beher metre küpüne B-07.D/3 pozundan nakliye bedeli ödenmesi gerekeceği için, bu ayrımın, yani ariyet ocağında kazılan kaya kazılarının yol dolgusunda kullanılması durumunda uygulanacak nakliye birim fiyatının ve yol haricindeki dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusunda kullanılması durumunda uygulanacak olan nakliye birim fiyatının, bu iki durumda nakliye ödenecek malzeme miktarının farklı şekilde ölçülmesi nedeniyle farklı nakliye birim fiyatlarının uygulanmasının gerekeceğinin belirtilmesi amacıyla konmuş olduğu, aynı yerde kazılan, fakat ayrı yerlerin dolgusunda kullanılan bu iki kazı malzemesinin miktarının, farklı hesaplanmasından dolayı (yol dolgusunda kazı maktaında, diğer dolgularda dolgu maktaında) nakliye birim fiyatlarının da farklı olacağını vurgulamak üzere konmuş bir hüküm olduğu, yol kazısından çıkıp depoya nakledilen kazı ile yol dolgusunda kullanılan kazıların nakliye birim fiyatlarının farklı olacağına dair bir hüküm olmadığı anlaşılmakta olduğundan, ilam hükmünün yerinde olmadığı görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 46. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2. 641 sayılı ilamın 47. maddesi ile ; Mersin Onar İnş.ve Tic.Ltd.Şti.yükleniminde bulunan Klavuzlu Barajı ve HES İnşaatı işinde, açıkta 0. 10 m. Arasında drenaj, enjeksiyon ve ankraj deliği açılması birim fiyatının % 100 zamlı ödenmesi, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; YF-14 fiyatının, Sözleşme eki birim fiyat cetveli (tarifleri ve şartları) kitabında tarifi ve birim fiyat cetvelinde de birim fiyatı bulunmaması nedeniyle hazırlanmış olduğunu. YF-14 nolu pozun oluşturulmasında esas alınan 31-7836 nolu pozun, sözleşme(1993 yılı) eki Sondaj ve Enjeksiyon Birim Fiyat Tarifleri kitabındaki açıklamasında (31-7837 pozu da dahil);1.paragrafta; "Darbeli sondaj makinesi ile her türlü formasyonda, her türlü açıda ve çapta, idarenin istediği tarzda veya projesine uygun olarak karotsuz kontak(dolgu) ve konsalidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması ile blon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi" 3.paragrafta; denilmekte olduğunu. Bu tarifin 1.paragrafında işin mahiyetinin açıklanmış (enjeksiyon deliğinin açılması ile blon,ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi) ve kullanılan makinenin darbeli sondaj makinesi olarak belirtilmiş olduğunu. Daha sonraki paragraflarda, 1.paragrafta anlatılan işin yapılmasında kullanılan makine ve ekipmanlarının cinsi değiştiğinde; rotary sondaj makinesinde, birim fiyatlar %100 artar, kompresör tabancasında ise poz fiyatının %15'i Ödenir denilerek, tarif edilen işteki kullanılan makine ve ekipmanlarının cinsinin, 31-7836 nolu pozun birim fiyatının uygulanmasında esas olduğunu göstermekte olduğunu. Yani, pozun tarif ettiği işlerin yapıldığı yer, daima tünel içerisinde olmak üzere, kullanılan makine ve ekipmanları değiştiğinde farklı fiyatların uygulanmakta olduğunu. Ayrıca, enjeksiyon deliğinin açılması, drenaj, blon ve ankraj deliklerinin delinmesi denilirken, sadece işin cinsine göre adlandırma yapılmış olup, yapılan iş (delik delinmesi veya açılması) ve işte kullanılan makine ve ekipmanları ile sürelerinin aynı olduğunu. 31-7836 nolu pozun genel fiyat analizi (DSİ Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı Birim Fiyat Analizleri Kitabı) incelediğinde; analizin adının "0-10 metre arasında (10 dahil) galeri ve tünel içerisinde havalı tabanca, wagon drill ve darbeli sondaj makineleri ile her türlü formasyonda ve her türlü açıda, karotsuz kontak ve konsalidasyon enjeksiyon deliği ile blon, ankraj ve drenaj deliğinin açılması."olarak belirtilmekte olduğunu. 31-7836 pozunun; 03.917:kompresör (0,5 saat), 05-101:personel giderleri (1 saat) ve 09-003:şantiye giderleri(1 saat) pozları kullanılarak oluşturulmuş olduğunu. Burada, deliklerin delinmesinde kullanılan makinelerin (havalı tabanca,wagon drill ve darbeli sondaj makineleri) hava ile çalıştığı için sadece kompresör kullanılmış olduğunu. Rotary sondaj makineleri ile delik delinmesinde dönme hareketi, hava (kompresör) ile olmayıp, makine üzerinde yer alan tahrik motoruyla sağlanmakta ve pistonlu su pompasıyla su sirkülasyonu yapılmakta olduğunu. Yani, delik delinmesinde kullanılan makine ve ekipmanları ve kullanılma sürelerinin farklı olduğunu. YF-14 nolu pozun (Açıkta 0-10 m arasında drenaj, enjeksiyon ve ön gerilmeli kablo ankraj deliği açılması) oluşturulmasında, 31-7836 pozunun kullanılmış ve ankraj deliğinin delinmesi açıkta yapıldığı için de, tünel zammı ve tünel uzunluk zammının tenzil edilmiş olduğunu. Yeni fiyat analizinin yapım şartlarında "Açıkta 0-10 m arasında her türlü formasyonda, her türlü açıda ve çapta, idarenin istediği tarzda veya projesine uygun olarak karotsuz, darbeli sondaj makinesi ile drenaj, enjeksiyon ve ön gerilmeli kablo deliği açılması, iskele ve çalışma platformu kurulması, her türlü işçilik, malzeme, makine, ekipman, şantiye giderleri ile müteahhit karı ve genel masraflar dahil açıkta 0-10 m arasında drenaj, enjeksiyon ve ön gerilmeli kablo deliği açılması", notunda ise "Bu birim fiyat için DSİ 31-7836 nolu pozun tarifleri esas alınacaktır" denilmiş olduğunu. YF-14 nolu pozun analizinde, delik delinmesinde kullanılan makinenin "darbeli sondaj makinesi", 31-7836 nolu pozun genel fiyat analizinde de "havalı tabanca, Wagon drill ve darbeli sondaj makineleri" olarak belirtilmiş olduğunu. YF-14 nolu pozun notunda "Bu birim fiyat için,DSİ 31-7836 nolu pozun tarifleri esas alınacaktır" denildiği, 31-7836 nolu pozun tarifinin 3.paragrafında ise "Tünel sağlamlaştırma enjeksiyonları rotary tip sondaj makineleri ile açılırsa birim fiyatlar %100 artar" denilmekte olduğunu. Yukarıda detaylı bir şekilde anlatıldığı gibi, birim fiyatın, kullanılan makine ve ekipmanların cinsine göre uygulanmakta olduğunu. Delik delinmesi işinin karşılığı olan birim fiyatın, işin yapıldığı yerden ziyade, delik delinmesinde kullanılan makine ve ekipmanların cinsine bağlı olarak belirlenmekte olduğunu. YF-14 nolu pozun uygulandığı, "açıkta ön gerilmeli kablo ankraj deliği açılması" işi rotary tip sondaj makinesi ile yapılmış olduğunu. YF-14 nolu pozun oluşturulmasında 31-7836 pozu kullanılmış ve ankraj deliğinin delinmesi açıkta yapıldığı için de, tünel zammı ve tünel uzunluk zammının tenzil edilmiş olduğunu. Ancak, bu yeni fiyatın analizinde kullanılan makinenin "darbeli sondaj makinesi" olarak tarif edilmiş olduğunu. Gerek, YF-14 nolu pozun notu ve gerekse 31-7836 nolu pozun birim fiyat tarifi dikkate alınarak, yapılan iş rotary sondaj makinesi ile yapıldığı için, tünel zammı ve tünel uzunluk zammının tenzil edilerek oluşturulan YF-14 nolu pozun fiyatının % 100 artırılarak ödenmiş olduğunu. Yapılan bu ödemenin birim fiyat tarifleri ile fiyat analizlerine uygun olduğunu. belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, Klavuzlu Barajı ve HES İnşaatı işinde, açıkta 0-10 m. Arasında drenaj, enjeksiyon ve ankraj deliği açılması için 31-7836 poz nolu birim fiyattan yararlanılarak yapılan yeni birim fiyatın % 100 zamlı ödenmesi, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

İlam hükmünde gerekçe olarak birim fiyatın %100 artırılarak uygulanması için ilgili imalatın Galeri ve Tünellerde yapılan sağlamlaştırma enjeksiyonları işi olması gerektiği ilgili imalatın ise açıkta yapılan 0-10 m. Arasında drenaj, enjeksiyon ve ankraj deliği açılması işi olduğu bu nedenle rotary tip makine kullanıldığı gerekçesi ile fiyatının %100 artırılamayacağı yer almaktadır.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, YF-14 poz nolu yeni birim fiyatın yapılmasında 31-7836 poz nolu birim fiyattın esas alındığı ve yeni birim fiyat tarifindeki notta "Bu birim fiyat için,DSİ 31-7836 nolu pozun tarifleri esas alınacaktır" denildiği, 31-7836 nolu pozun tarifinin 3.paragrafında ise "Tünel sağlamlaştırma enjeksiyonları rotary tip sondaj makineleri ile açılırsa birim fiyatlar %100 artar" denilmekte olduğu, 31-7836 nolu pozun fiyatının artmasının veya eksilmesinin şartının kullanılan makineye bağlı olduğu, imalat rotary tip sondaj makinesi ile yapıldığı zaman fiyatın %100 zamlı olarak ödendiği, YF-14 poz nolu yeni birim fiyatında imalatın Darbeli sondaj makinesi ile yapılacağı esasına göre düzenlendiği, ancak fiilen rotary tip sondaj makinesi kullanıldığı için yeni birim fiyat tarifinde yer alan not gereği fiyatının %100 artırıldığı, oluşturmaktadır.

Sondaj ve Enjeksiyon Birim Fiyat Tarifleri kitabında 31-7836 ve 31-7837 pozlarına ait ortak açıklamada bu pozlar, “Darbeli sondaj makinaları ile her türlü formasyonda, her türlü açıda ve çapta, idarenin istediği tarzda ve projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu) ve konsalidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması ile bulon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi” şeklinde tarif edildikten sonra, “Tünel kontak ve konsalidasyon delikleri rotary tip sondaj makinaları ile deldirilirse birim fiyatlar % 100 artar. Ancak bu % 100’lük artış 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerlidir” hükmü getirilmiştir.

YF-10 pozun tarifi incelendiğinde söz konusu deliklerin delinmesinde darbeli sondaj makinesi kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda da delik delme bedelinin % 100 zamlı ödenmesi mümkün değildir.

YF-10 poz nolu analiz yapılırken örnek alınan 31.7836 poz nolu analizin 1993 yılı tarifi “galeri ve tünellerde karotsuz kontak (dolgu) ve konsalidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması şeklinde yapılmış olup, tariften de anlaşılacağı üzere delik delinmesi işlemleri açıkta değildir galeri ve tünellerde yapılmaktadır. Dolayısıyla fiyatlar buna göre belirlenmektedir.

Birim fiyat tarifindeki tünel sağlamlaştırma enjeksiyonları rotary tip sondaj makinası ile açılırsa birim fiyatlar % 100 artar ifadesinden, söz konusu artışın uygulanabilmesi için,

-Delik delme işleminin tünelde yapılması,

-Sadece tünel konsalidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması,

-Deliklerin darbeli sondaj makinesi yerine sondaj makinesi ile açılması, gerekmektedir.

Oysaki ilam konusu işte, delik delme işi açıkta yapılmıştır. Tünel konsalidasyon işi değil drenaj, enjeksiyon ve ankraj deliği açılmasıdır ve YF-14 pozunun tarifine göre delik delme işi darbeli sondaj makinası ile yapılmıştır. Bu durumda yukarıdaki 3 şartında işte bulunmadığı anlaşılmakta olduğundan, delme işlemine ait fiyatın % 100 zamlı ödenmesi mümkün değildir.

Kaldı ki, 31-7836 pozunun tarif ettiği işlerin yapıldığı yer, daima tünel ve galeri içinde ve buralarda yapılan işler olarak belirtilmiş, sadece burada kullanılan makine ve ekipmanlar değiştiğinde farklı fiyatlar uygulaması esası getirilmiştir. Örneğin; Tarife göre, söz konusu işler kompresör tabancısı ile delinirse bu poz fiyatının % 15’i ile ödeneceği, tüneldeki konsolidasyon (sağlamlaştırma) deliği rotary tip sondaj makinesi ile delinirse bu poz fiyatının % 100 zamlı ödeneceği açıklanmıştır.

Bu nedenle, dilekçi tarafından ileri sürülen “delik delinmesi işinin karşılığı olan birim fiyatlar, delik delinmesinde kullanılan makine ve ekipmanların cinsine bağlı olarak belirlenmektedir” savı, sadece tünel ve galerilerde yapılan kontak ve konsolidasyon delik delme işleri için geçerli olup her yerde ve her türlü delik delme (blon, ankraj ve drenaj) işlerini kapsamamaktadır. Çünkü Birim Fiyat Tarifleri gayet açık olup hangi hallerde bu pozun % 100 zamlı ödeneceği sarahaten belirtilmiştir. Dolayısıyla, her yerde (açıkta ve yeraltında) ve her türlü delik delinmesi imalatına % 100 zam verilemeyeceği görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 47. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 641 sayılı ilamın 48. maddesi ile ; Mersin Onar İnş. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan Klavuzlu Barajı İnşaatı işinde,

A) İşte, B-16.502, B-16.503, B-16.506, B-16.507 poz nolu imalatlarda süper akışkanlaştırıcı beton katkı ilavesi kullanılması nedeniyle yapılan YF/1 poz nolu analizde katkı maddesinin miktarının fazla alınması,

B) Söz konusu imalatlar için yapılan yeni fiyatın analizinde yer alan katkı maddesinin birim fiyatının yüksek alınması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; İlam hükmünün (A) ve (B) fıkralarına ilişkin olarak, sözleşme eki olan Barajlara Ait Teknik Şartnamenin kısım 10-03 de betonun terkibinin izah edilmiş olup bu kısmın son satırında ; "Gerekli muhtelif cins beton karışımları İdare tarafından tespit edilecektir" ifadesiyle, yine aynı kısmın 10-06/b de ise "Diğer Katkılar: Betonun mukavemetini, işlenebilme kabiliyetini, yeknesaklığını, su geçirmezliğini ıslah etmek veya piriz müddetini değiştirmek veya agrega evsaflarındaki bozuklukları karşılamak veya herhangi bir maksatla kullanılacak katkılar ancak İdarenin Yazılı muvafakatiyle mukayyettir." ifadesinin bulunmakta olduğunu. Sözleşme eki Özel Teknik Şartname Bölüm 2, madde 88' de "İş bu Özel Teknik Şartname ile öteki şartnameler (Birim Fiyat Tarifleri ve Şartları dahil) arasında bir çelişki görülürse Özel Teknik Şartnamedeki hükümler esas alınacaktır" denilmekte olduğunu. Bu ifadelerden de anlaşıldığı üzere, İdarenin katkı maddesinin oranını belirleme yetkisinin bulunmakta olduğunu. İdarenin hazırladığı karışım raporları ve deneylerinde; Beton ve Betonarme betonları için çimento ağırlığının %2,00 (yüzde iki) oranında süper akışkanlaştırıcı katkı maddesi kullanımı, hem hedef dayanımın bu dozajda yakalanması, hem de kırmataş agrega kullanılması nedeniyle taze betonun işlenebilirliğinin temin edilmesi ve betonun pompalanma probleminin bertaraf edilmesi nedeniyle uygun görülmüş olduğunu. Kullanılan katkı maddesinin üretim katalogunda ise katkı maddesinin çimento ağırlığının %3,00 (yüzde üç) üne kadar kullanılabileceğinin belirtilmekte olduğunu. Katkı dozajının en iyi performansı %2 oranında kullanılması halinde sağlamış olup, Beton Karışım Raporlarında belirtildiği gibi, yapılan deneylerde katkının %0,2 oranında kullanılması halinde istenilen proje beton basınç mukavemetinin elde edilmediğinin de görülmekte olduğunu. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesinde, yeni birim fiyat tespitlerinin ne şekilde yapılacağının belirtilmekte ve 3. paragrafında "Bu usullerden hiç biriyle yeni bîrim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa o İş kalemine ait, Ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir" hükmünün bulunmakta olduğunu. Madde 20/3 hükümlerine göre oluşturulan YF/1 poz no lu imalat ile Bayındırlık fiyatı olan 19.087, 19.087/1 poz no lu imalatın analizindeki 04.613/1 rayicinin; Beton akışkanlaştırıcı yüksek mukavemet katkısı (sıvı) olup, idarece istenilen süper akışkanlaştırıcı tanımına uymamakta olduğunu. Bu nedenle YF/1 fiyatının tasdik gördüğü 1996 yılından sonraki yıllar için fiyatının, aynı fiyata sadık kalınarak DSİ çeviri endeksiyle dönüştürülerek bulunmuş olduğunu. Daha sonraki yıllarda Bayındırlık Bakanlığının betonlar için süper akışkanlaştırıcı rayiç bedelini belirlemesinden dolayı yeniden yeni bir fiyat yapılmasının, Tasdik olmuş ve Sözleşme eki haline gelmiş olan (YF/1) pozunun değiştirilmesi anlamına geleceğini. îdare ve yüklenici tarafından karşılıklı olarak kabul edilen ve sözleşme eki haline getirilen bu fiyatın değiştirilmesinin yasal olmayacağını ve firmanın mağduriyeti açısından işin seyrinde etkili olacağını. İmalatlarda bir fiil kullanılan miktarlar üzerinden ödemelerin yapılmış olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) İlam hükmü Klavuzlu Barajı İnşaatı işinde, B-16.502, B-16.503, B-16.506, B-16.507 poz nolu imalatlarda süper akışkanlaştırıcı beton katkı ilavesi kullanılması nedeniyle yapılan YF/1 poz nolu analizde katkı maddesinin miktarının fazla alınması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

19.087 ve 19.087/1 poz nolu Betona Akışkanlık Verici Katkı Maddesi İlavesi birim fiyat tariflerinde; “Her dozda beton ve betonarme imalât ile harçlarda karma suyu miktarının %10 oranına kadar azaltarak, bu imalâtın mukavemetinin artırılmasında veya su miktarı sabit tutularak, bu imalâta ait çimentolu karışımın yüksek bir işlenme özelliği göstermesini, bu yolla sık teçhizatlı narin kesitlerle, çıplak beton yüzeylerinin teşkilini sağlamak veya betonu pompalanabilir kıvama getirmek üzere alışkanlık verici katkı maddesinin temini ve arzu edilen beton evsafını elde edecek şekilde çimento ağırlığına göre %01.5 (19.087/1 için %02) oranında karma suyuna katılarak imalât bünyesine intikali için her türlü malzeme, işçilik, müteahhit kârı ve genel giderler dahil, her 100 kg. çimento için fiyatı” denilmiştir. 19.087 ve 19.087/1 poz nolu Analizler de , 04.613/a rayiç nolu “Harçta Su Geçirimsizlik Katkısı” katkı maddesinin çimento ağırlığının 0,0015-0,002 oranında katılması öngörülmüş ise de, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ait beton imalat pozlarında belirtilen imalatların, 19.087, 19.087/1 pozlarında belirtilen nitelikli işler ile aynı olmadığı; katkı malzemesi prospektüsünde, katkı malzemesinin istenen işlevi yerine getirebilmesi için karışımda kullanılan çimento miktarının %4 ile %6 (priz hızlandırıcı) oranında ilave edilmesi gerektiğinin belirtildiği ve prospektüste belirtilen oranların aşılmadığı; işin teknik özellikleri dikkate alınarak İdare tarafından, beton içinde yer alacak olan priz hızlandırıcı ve Betona Akışkanlık Verici katkı maddesi miktarının, çimento miktarının % 2’si olarak tespit edilmiş olduğu, İdare tarafından tespit edilmiş olan bu oranlar dikkate alınarak imalatların gerçekleştirildiği anlaşıldığından, ilam hükmü yerinde görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 48/A. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

B) İlam hükmü, Klavuzlu Barajı İnşaatı işinde, B-16.502, B-16.503, B-16.506, B-16.507 poz nolu imalatlarda süper akışkanlaştırıcı beton katkı ilavesi kullanılması nedeniyle yapılan YF/1 poz nolu analizde yer alan katkı maddesinin rayicinin 1999 yılından itibaren Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerine giren süper akışkanlaştırıcı yüksek mukavemet beton katkısı rayici esas alınarak tespit edilmesi gerekirken, 1996 yılında yapılan ve süper akışkanlaştırıcı yüksek mukavemet beton katkısı rayicinin rayiç listelerinde olmaması nedeni ile fatura fiyatı esas olarak alınan rayicin DSİ çeviri fiyat endeksi katsayısı ile çarpılmak suretiyle bulunan uygulama yılı rayicin kullanılması sonucu, fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, YF-1 fiyatının tasdik gördüğü 1996 yılından sonraki yıllar için fiyatı aynı fiyata sadık kalınarak DSİ çeviri endeksiyle çarpılarak bulunmuş olduğu, daha sonraki yıllarda Bayındırlık Bakanlığının betonlar için süper akışkanlaştırıcı rayiç bedelini belirlemesi ve bu rayiçlere göre fiyat oluşturmasının, tasdik olmuş ve sözleşme eki haline gelmiş olan yeni fiyatın (YF/1) değiştirilmesi anlamına geleceği, oluşturmaktadır.

BİGŞ’nin 20. maddesinde sözleşme eki keşif özet cetvelinde ve birim fiyat listesinde fiyatı gösterilmemiş olup da, yapılması idarece istenen imalatların yeni birim fiyatlarının tespitinde öncelikle hangi analizlerin kullanılacağı ve bu analizlerde hangi rayiçlerin kullanılacağı belirtilmektedir.

BİGŞ’nin 20. maddesi çerçevesinde; idare ile yüklenici arasında mutabakat içinde oluşturulan yeni birim fiyatlar, tarafları bağlayıcı bir sözleşme niteliği kazandığından, açık hatalar dışında, her hangi bir gerekçe ile değiştirilememektedir.

İlam hükmünün gerekçesinde, süper akışkanlaştırıcı beton katkı maddesi rayicinin 1999 yılında Bayındırlık rayiç listelerine girmiş olduğu, bu nedenle bu tarihten sonra yeni birim fiyatların uygulama yılı birim fiyatlarının bu rayiç esas alınarak bulunması gerektiği yer almaktadır.

Barajlara ait Teknik Şartnamenin kısım 10-03’te betonun terkibi açıklanmaktadır, bu bölümün sonunda, “Gerekli Muhtelif cins beton karışımları idare tarafından tesbit edilecektir” 10-06/b’de ise “Diğer Katkılar: (Betonun mukavemetini, işlenebilme kabiliyetini, yeknesaklığını, su geçirmezliğini ıslah etmek veya priz müddetini değiştirmek veya aprega evsafındaki bozuklukları karşılamak veya herhangi bir maksatla kullanılacak katkılar ancak idarenin yazılı muvafakatiyle mukayyettir” denilmektedir ve sözleşme eki Özel Teknik Şartnamenin Bölüm 2 madde 88’de “….Özel teknik şartname ile öteki şartnameler (Birim fiyat tarifleri ve şartları dahil) arasında bir çelişki görülürse özel teknik şartnamedeki hükümler esas alınacaktır” hükmü uyarınca idare katkı maddesinin oranını ve hangi marka katkı malzemesi kullanılacağını belirlemektedir.

Yapılan yeni birim fiyat analizinde süper akışkanlaştırıcı beton katkı maddesi için idare tarafından belirlenmiş marka dikkate alınarak yeni birim fiyat tespit edilmiştir. Bayındırlık rayiçlerinde yer alan katkı malzemesi yine Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerinde yer alan imalatlara ilişkin katkı malzemesi olup, bu nedenle DSİ birim fiyatlarında yer alan beton imalatları için Bayındırlık analizlerinde yer alan katkı madde oranlarından daha fazla oranda katkı malzemesi kullanılabilmektedir.

Yüksek Fen Kurulunun 6.7.1982 tarih ve A-04/1/658 sayılı ve bir çok benzer görüşünde; “İdare ile müteahhit arasında, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20 inci maddesine göre düzenlenipte, sözleşme eki niteliği kazanarak hukuki değer taşıyan bir belgenin, uygulama sırasında sonradan tekrar değiştirilmesi söz konusu olmamaktadır. Bu konuda 1960/208, 1962/53 ve 1972/24 sayılı Bayındırlık Kurulu Kararları da mevcuttur.

Sözleşme ve eklerine göre geçerli olan belgelerin muhteviyatındaki bir değişiklik sadece; 4353 sayılı kanunun 31. maddesine göre Danıştayın olumlu mütalaası istihsal edildikten sonra ek sözleşme akdi yoluyla yapılabilmektedir.” denmekte olup, DSİ laboratuarlarında hangi markanın ne miktarda kullanılacağı tespit edildikten sonra fiyatı BİGŞ’nin 20. maddesi çerçevesinde belirlenen katkı maddesine ilişkin analizin girdi rayiçlerinden birinin daha sonra uygulama yılında Bayındırlık rayiçleri ile değiştirilmesi, analizdeki katkı maddesi miktarı kullanılan markaya göre belirlenmiş olduğundan mümkün görülmemektedir.

Ancak 1996 yılında fatura karşılığı tespit edilen katkı maddesi rayicinin daha sonraki yıllarda DSİ çeviri endeksiyle çarpılarak uygulama yılı rayicinin bulunduğu görülmektedir. Yeni birim fiyat analizinde kullanılan rayiçlerin bir veya bir kaçı fatura esas alınarak oluşturulmuş ise bu yeni birim fiyatın uygulama yılı fiyatının da bu rayiçlere ilişkin uygulama yılında alınacak Ticaret ve/veya Sanayi Odalarınca onaylı faturalar esas alınarak tespit edilmesi gerekecektir.

İlam hükmünde Süper akışkanlaştırıcı yüksek mukavemet beton katkı maddesi için 04.613/1-A-3 pozu 2002 yılı rayici ile 1996 yılında onaylı faturalar esas alınarak tespit edilmiş rayicin DSİ çeviri endeksiyle çarpılmak suretiyle bulunan 2002 rayici arasındaki farka tazmin hükmedilmiş olup, yukarıda belirtildiği üzere Süper akışkanlaştırıcı yüksek mukavemet beton katkı maddesi için yapılan yeni birim fiyat, DSİ laboratuarlarında belirlenen marka ve oranlar esas alınarak oluşturulmuş olduğundan, Süper akışkanlaştırıcı yüksek mukavemet beton katkı maddesi için uygulama yılında alınacak Ticaret ve/veya Sanayi Odalarınca onaylı faturalar ile bulunacak 2002 yılı rayici ile 1996 yılında onaylı faturalar esas alınarak tespit edilmiş rayicin DSİ çeviri endeksiyle çarpılmak suretiyle bulunan 2002 rayici arasında bir fark oluşuyor ise buna tazmin hükmedilmesi gerekecektir. Bu nedenle ilam hükmü yerinde görülmemektedir.

Dilekçi ilam hükmünün esası yanında ilamda yer alan fazla ödeme tutarının yanlış hesaplandığına da itiraz etmektedir. İmalat kalemlerinde yani kullanılan katkı malzemesi miktarında, bir azalma olmamasına rağmen 88/13181 sayılı kararnamenin 8. maddesine göre yapılan imalatların tamamı 2002 yılında yapılmış gibi fazla ödeme hesaplandığı, halbuki bu imalatların 2002 yılından önce yapıldığı, bu nedenle fazla ödeme tutarının yanlış olduğu belirtilmekte ise de; ilamda sadece 2002 yılında yapılan imalatlar için tazmin hükmolunduğu görüldüğünden, dilekçinin bu itirazının yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 48/B. maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE,

Sonuç olarak 641 sayılı ilamın 48. maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE,

Karar verildiği 07.04.2006 tarih ve 28572 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.