KİĞİ Barajı ve HES İnşaatı'nda Hatalı Birim Fiyat Uygulaması Nedeniyle Tazmin Kararı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

Kamu İdaresi:
Yılı: 2002
Daire: 4
Dosya No: 28170
Tutanak No: 28575
Tutanak Tarihi: 10.04.2006
Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve duruşmada hazır bulunan murafacılar ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü;

641 sayılı ilamın 36. maddesi ile ; Özaltın İnş.yükleniminde bulunan KİĞİ Barajı ve HES İnşaatı işinde, derivasyon tünelleri enjeksiyon imalatında 31.7836 poz nolu imalat birim fiyatının formasyona göre yeniden tespit edilerek ödemenin buna göre yapıldığı ve bu hatalı uygulama nedeniyle akaryakıt fiyat farkının da fazla ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Kiğı Barajı ve HES İnşaatı hakedişlerinde, 2001 yılında yapılan ve İLAM konusu olan imalatlarla ilgili uygulamaların, proje müdürlüğünde bulunan nüsha (tasdikli olmayan) sözleşme ve eklerine göre yapılmış olduğunu. proje müdürlüğünde bulunan nüsha (tasdikli olmayan) sözleşmenin ekindeki, DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı'nın "Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri" kitabındaki tariflerin,

Darbeli sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tarzda ve projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu) ve konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması ile bulon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi. Kontak (dolgu) enjeksiyonu İçin kaplama betonu içerisine önceden bırakılan borular içerisinden enjeksiyon yapılacaksa ayrıca delgi bedeli ödenmeyecektir. İskele veya çalışma platformu kurulması, her türlü işçilik, malzeme, makina, ekipman, şantiye ve diğer genel giderler ile müteahhitlik karı dahildir. Galeri çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark Ödenir. Tünel kontak ve sağlamlaştırma enjeksiyonları rotary tip sondaj makinaları ile yaptırılırsa birim fiyatlar % 100 artar.

Not: 31-7836/1-A, 31-7836/1-B ve 31-7837/1 pozlarında belirtilen hususlar 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerlidir, şeklinde yapılmış olduğunu.

2001 yılında yapılan ve su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile açılan delikler için; proje müdürlüğümüzde bulunan nüsha (tasdikli olmayan) sözleşmenin ekindeki yukarıda belirtilen birim fiyat tariflerine göre, 31-7836 pozunun sözleşme eki birim fiyat cetvelindeki birim fiyatının % 100 artırılmış halinin hakedişlere esas alınmış olduğunu. Ancak, konu ile ilgili olarak Genel Müdürlük Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığınca, sözleşme eki birim fiyat tariflerinde 31-7836 pozunun bulunmadığı, 31-7836/1 pozunun yer aldığı proje müdürlüğüne iletilmiş ve uygulamanın sözleşme eki DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı'nın "Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetveli" kitabındaki 31-7836/1-A poz nolu işin altında belirtilen formasyonlara göre belirlenmiş birim fiyatlardan, deliklerin açıldığı formasyona uygun birim fiyatların esas alınması suretiyle yapılması gerektiğinin belirtilmiş olduğunu. Bunun üzerine, Barajlar ve HES Dairesinden istenilen tasdikli sözleşmenin ekindeki DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı'nın "Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri" kitabındaki 31-7836/1 pozunun, DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı'nın "Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetveli" kitabındaki deliklerin açıldığı formasyona göre belirlenmiş olan bîrim fiyatların esas alınması suretiyle 2002 yılının ilk hakedişi olan 31.01.2002 tarihli 15 nolu hakedişte gerekli düzeltmenin yapılmış olduğunu.

DSİ Genel Müdürlüğü 2001 yılı hesabının Sayıştay’ca denetlenmesi sonucunda düzenlenen 24.09.2002 tarihli sorgu yazısının 13. maddesinde, 15 nolu hakedişten önceki (2001 yılındaki), yukarıda açıklanan uygulama şeklinin sorgulanmış olduğunu. Bu sorguda “1.1.1997 tarihinden sonra yapılan ihalelerde 31-7836 pozu için formasyonlara göre fiyatlar belirlenmiş olup, deliklerin delinmesi ise hangi makine olursa olsun fiyatın değişmeyeceği esası getirilmiştir.” tespitinin yapılmış olduğunu. Bu sorguya Kiğı Barajı ve HES Proje Müdürü tarafından Sayıştay Başkanlığına hitaben yazılan 24.10.2002 tarihli savunmada, 15 nolu hakedişten önce sehven yapılan yanlışlığın 15 nolu hakedişte düzeltildiği ve sözleşme ekindeki Birim Fiyat Cetvelinde formasyona göre belirtilen birim fiyatların esas alınması suretiyle ödeme yapıldığının belirtilmiş olduğunu.

2001 Yılı hesabı ile ilgili olarak, Sayıştay 4. Dairesince verilen 2001/544 Sayılı İlamın 135. sayfasında “Ancak, yukarıda müfredatı yazılı cem’an 1.707.837.087.411.- lira fazla ve kanunsuz ödenmiş ise de, hizalarında tarih ve numarası yazılı belgelerle (15 nolu Hakedişin bağlı bulunduğu verile emri ile) ahizlerinin rıza ve muvafakatıyla tahsil edildiğinden ilgililer hakkında başkaca hüküm verilmesine mahal kalmadığına ve ilamın ... maddeleri ile hüküm dışı bırakılan toplam ... lira dışında, maadasının belgelerine dayandığı, kayıtlarına, kanun ve nizamlarına uygun bulunduğu anlaşıldığından sorumluların beraatine 2003 yılı Ekim ayının 23. Perşembe günü hükmolunduğu Sayıştay 4. Dairesinde saklı 29615 sayılı tutanakta yazılı bulunmakla iş bu ilam düzenlendi.” denilmekte olduğunu.

2001/544 Sayılı İlamdan yukarıya aynen alınan ifadelerdeki 1.707.837.087.411.- liranın müfredatında, 2001 Yılı hesabı ile ilgili 24.09.2002 tarihli sorgu yazısının 13. maddesinde hesaplanan fazla ödeme tutarının da yer almakta olduğunu. Bunun da, su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile açılan delgiler için; 15 nolu hakedişten önce 31-7836 poz nolu birim fiyatın % 100 arttırılması suretiyle sehven yapılan ödemelerin, 15 nolu hakedişte minha edilerek yerine formasyona göre belirlenen 31-7836/1 poz nolu birim fiyatların esas alınması suretiyle yapılan ödemelerin, Sayıştay 4. Dairesi tarafından yapılan yargılama sonucunda sözleşme hükümlerine uygun bulunduğunu göstermekte olduğunu.

Ancak 2002 yılı hesabı ile ilgili olarak, Sayıştay Başkanlığının 25.06.2003 ve 2002-16/509 sayılı sorgu yazısının 60. maddesi ile konu tamamen farklı bir mecrada değerlendirilerek, formasyona göre belirlenen birim fiyatların uygulanamayacağı açıklanmak istenilmiştir. Şöyle ki; aynı konudaki, 2001 yılı hesabı ile ilgili sorgu yazısının 13. maddesinde yer alan sorgulama gerekçesi ile 2002 yılı hesabı ile ilgili sorgu yazısının 60. maddesinde yer alan sorgulama gerekçesi, dolayısıyla 4. Dairenin DSİ 2001/544 sayılı ilamı ile aynı Dairenin 2002/641 sayılı ilamında yer alan aynı konu hakkında kararların birbiri ile çelişmekte olduğunu.

2001 yılı hesabı ile ilgili olarak sorgu konusu olan ve 15 nolu hakedişten önce sehven yapılan uygulamanın, 15 nolu hakedişte kaldırılması ve yerine sözleşme ekindeki birim fiyat cetvelinde formasyona göre belirtilen 31-7836/1 poz nolu birim fiyatların esas alınarak ödeme yapılması suretiyle yapılan uygulama nedeniyle 2001/544 sayılı ilam ile ilgililerin beraatine karar verilmiş olmasına rağmen; Sayıştay Başkanlığının 05.12.2003 tarih ve 2002-16/782 sayılı sorgu yazısının 60-EK maddesi ile de Sayın Denetçiler tarafından, 2001 yılı hesabının denetimi kapsamında 2001 yılı sorgu yazısının 13. maddesi ile sorgulanan konu, 2002 yılı hesabının denetimi kapsamına alınmak istenilmiş olduğunu. 2002 yılı ödemeleri ile ilgisi olmayan 2001 yılı hakedişlerinin 2002 yılı denetimi kapsamına alınarak, 2001 yılı hesabı ile ilgili sorgu yazısının 13. maddesinde yer alan sorgunun gerekçesine aykırı sorgu düzenlenmesinin, Sayıştay Denetçilerinin çalışma ve denetim usullerine ilişkin yönetmeliğin getirdiği yıllık denetim ilkesine aykırı olduğunu.

Sayın Denetçilerin, ihalesi 19.01.1998 tarihinde yapılmış olan Kiğı Barajı ve HES İnşaatı işinde su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile açılan delikler için, DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Birim Fiyat Tarifleri kitabında “31-7836/1 Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması.” şeklinde tarif edilen ve bu tarifin altında deliğin açıldığı formasyona göre 31-12.7828 ila 31-17.7828 pozlarında belirtilen bedelin % 80’i ödenir hükmünün bulunduğu ve tarifin sonunda da 31-7836/1 pozunda belirtilen hususların 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olduğu belirtilen 31-7836/1 poz nolu imalatın, Birim Fiyat Cetvelinde formasyona göre 31-12.7828 ila 31-17.7828 pozlarında belirtilen bedelin % 80’i alınarak belirtilmiş olan birim fiyatlarıyla ödeme yapılması yerine, tarifinde 01.01.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerli olduğu belirtilen 31-7836 pozunun birim fiyatıyla ödeme yapılması gerektiğini, tariflerdeki hükümlere rağmen iddia ederek Yargı merciinin yanıltılmasına neden olduklarını.

Sayın Denetçilerin bu iddialarına, Kiğı Barajı ve HES İnşaatı sözleşmesinin ekinde yer alan Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Birim Fiyat Tarifleri kitabındaki 31-7836/1 poz nolu imalatın tarifinde, bir baskı hatasından kaynaklandığı kuşkusuz olan 31-7836 poz nolu imalatın tarifinin yer almasını dayanak göstermekte olduklarını. Baskı hatasından kaynaklanan bu hususun Sayın Denetçiler tarafından görmezlikten gelinmesinin yargı merciinin yanıltılmasına sebep olmuş olduğunu.

Konunun açık bir şekilde ortaya konulabilmesi için, DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının 1997 yılında yayınlamış olduğu 3 adet birim fiyat tarifleri kitabı ile 3 adet birim fiyat cetveli kitabından söz konusu pozların tarif ve fiyatları aşağıya çıkartılmış olduğunu.

A) Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri 1997 yılı Birim Fiyat Cetveli (I)’de;

31-7836 pozu için, ‘‘0-10 metre arasında galeri ve tünel içerisinde her türlü formasyonda, her türlü açıda, kontak, konsalidasyon enjeksiyon delikleri açılması ve blon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi : 4.157.128 TL/m’’ ve

31-7837 pozu için, ‘‘10-20 metre arasında galeri ve tünel içerisinde her türlü formasyonda, her türlü açıda, kontak, konsalidasyon enjeksiyon delikleri açılması ve blon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi : 6.235.691 TL/m’’ birim fiyatlarına yer verilmiş olduğunu.

1997 yılı Birim Fiyat Cetveli (I)’in kapak sayfasında, ‘‘Birim fiyatlar, Birim Fiyat Cetveli (Tarifleri ve Şartları) Kitabı ile beraber kullanılacaktır. Birim fiyatlar, 1.1.1997’den önce ihale edilen işler için geçerlidir.’’ notunun bulunmakta olduğunu.

1997 yılı Birim Fiyat Cetveli (I)’in beraber kullanıldığı, 1997 yılı ‘‘Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri’’ kitabında 31-7836 ve 31-7837 poz numaralı işlerin tarifinin ortak başlık altında,

“Kontak Ve Konsolidasyon Karotsuz Enjeksiyon Deliğinin Açılması :

Darbeli sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tarzda veya projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu) ve konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması ile bulon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi.

Kontak (dolgu) enjeksiyonu için kaplama betonu içerisine önceden bırakılan borular içerisinden enjeksiyon yapılacaksa ayrıca delgi bedeli ödenmiyecektir. İskele veya çalışma platformu kurulması, her türlü işçilik, malzeme, makina, ekipman, şantiye ve diğer genel giderler ile müteahhitlik karı dahildir. Galeri çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark ödenir.” şeklinde tariflenmiş olduğunu.

B) Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri 1997 yılı Birim Fiyat Cetveli (II)’de; 31-7836/1 pozu için, ‘‘0-20 m (20 m dahil) arasında karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi :

A- Kontak (Dolgu), Konsolidasyon, Ankraj Ve Drenaj Deliklerinin Açılması

Çok yumuşak formasyonlarda 1.798.860 TL/m
Yumuşak formasyonlarda 2.454.935 TL/m
Orta sert formasyonlarda 3.137.956 TL/m
Sert formasyonlarda 4.225.412 TL/m
Çok sert formasyonlarda 6.504.199 TL/m
Çok sert ve aşındırıcı formasyonlarda 7.703.912 TL / m olarak formasyona göre fiyatların verilmiş olduğunu.

1997 yılı Birim Fiyat Cetveli (II)’in kapak sayfasında, ‘‘Birim fiyatlar, Birim Fiyat Cetveli (Tarifleri ve Şartları) Kitabı ile beraber kullanılacaktır. Birim fiyatlar, 1.1.1997’den sonra ihale edilen işler için geçerlidir.’’ notunun bulunmakta olduğunu.

1997 yılı Birim Fiyat Cetveli (II)’in beraber kullanıldığı, 1997 yılı ‘‘Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri’’ kitabında 31-7836/1 poz numaralı işin tarifinin,

“Kontak Ve Konsolidasyon Karotsuz Enjeksiyon Deliğinin Açılması :

C) Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri 1997 yılı Birim Fiyat Cetveli’nde;

31-7836/1 pozu için, ‘‘0-20 m (20 m dahil) arasında karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi :

A- Kontak (Dolgu), Konsolidasyon, Ankraj Ve Drenaj Deliklerinin Açılması

Çok yumuşak formasyonlarda 1.798.860 TL/m
Yumuşak formasyonlarda 2.454.935 TL/m
Orta sert formasyonlarda 3.137.956 TL/m
Sert formasyonlarda 4.225.412 TL/m
Çok sert formasyonlarda 6.504.199 TL/m
Çok sert ve aşındırıcı formasyonlarda 7.703.912 TL / m olarak formasyona göre fiyatların verilmiş olduğunu.

1997 yılı Birim Fiyat Cetveli’nin beraber kullanıldığı, 1997 yılı ‘‘Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri’’ kitabında;

31-7836 ve 31-7837 poz numaralı işlerin tarifi ortak başlık altında,

Galeri Ve Tünellerde Kontak Ve Konsolidasyon Karotsuz Enjeksiyon Deliğinin Açılması :

31-7836/1 pozu için, ‘‘Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması.

A- Kontak, konsolidasyon, ankraj ve drenaj deliklerinin açılması işi, açıldığı formasyona göre;

31-12.7828

31-13.7828

31-14.7828

31-15.7828

31-16.7828

31-17.7828 nolu pozlarda belirtilen bedelin % 80’i ile ödenir.

NOT: 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerlidir.’’ şeklinde tarifinin verilmiş olduğunu.

D) Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri 1998 yılı Birim Fiyat Cetveli’nde;

31-7837 pozu için, ‘‘10-20 metre arasında galeri ve tünel içerisinde her türlü formasyonda, her türlü açıda, kontak, konsalidasyon enjeksiyon delikleri açılması ve blon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi : 11.467.153 TL/m’’ ifadesi yer almış olduğunu.

31-7836/1 pozu için, ‘‘0-20 m (20 m dahil) arasında karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi :

A- Kontak (Dolgu), Konsolidasyon, Ankraj Ve Drenaj Deliklerinin Açılması

Çok yumuşak formasyonlarda 3.330.694 TL/m
Yumuşak formasyonlarda 4.542.464 TL/m
Orta sert formasyonlarda 5.796.497 TL/m
Sert formasyonlarda 7.826.788 TL/m
Çok sert formasyonlarda 11.127.298 TL/m
Çok sert ve aşındırıcı formasyonlarda 14.248.162 TL/m olarak

formasyona göre fiyatlar verilmiş olduğunu.

1998 yılı Birim Fiyat Cetveli’nin beraber kullanıldığı, 1998 yılı ‘‘Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri’’ kitabında;

31-7836 ve 31-7837 poz numaralı işlerin tarifinin ortak başlık altında,

“Galeri Ve Tünellerde Kontak Ve Konsolidasyon Karotsuz Enjeksiyon Deliğinin Açılması :

Kontak (dolgu) enjeksiyonu için kaplama betonu içerisine önceden bırakılan borular içerisinden enjeksiyon yapılacaksa ayrıca delgi bedeli ödenmeyecektir. İskele veya çalışma platformu kurulması, her türlü işçilik, malzeme, makina, ekipman, şantiye ve diğer genel giderler ile müteahhitlik karı dahildir. Galeri çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark ödenir. Tünel kontak ve sağlamlaştırma enjeksiyon delgileri rotary tip sondaj makinaları ile yaptırılırsa, birim fiyatlar % 100 artar.

Not: Bu poz 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerlidir”. şeklinde tariflenirken,

A- Kontak, konsolidasyon, ankraj ve drenaj deliklerinin açılması işi, açıldığı formasyona göre;

31-12.7828

31-13.7828

31-14.7828

31-15.7828

31-16.7828

31-17.7828 nolu pozlarda belirtilen bedelin % 80’i ile ödenir.

NOT: 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerlidir.’’ şeklinde tarifinin verilmiş olduğunu.

Yukarıya çıkartılan birim fiyat cetvellerindeki tanımlardan ve birim fiyat tarifleri kitabındaki tariflerden görüleceği üzere; DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’nın 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerli olan 31-7836 ve 31-7837 pozları yerine, 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için uygulanmak üzere 31-7836/1 pozunu ikame ettiğinin gayet açık olduğunu.

Ancak, (B)’de belirtilen 31-7836/1 poz nolu işin Birim Fiyat Cetvelinde tanımı doğru olarak yazılmasına rağmen, Birim Fiyat Tarifi kitabında; işin yapımının, rotary ve roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile yapılmasının tariflenmesi yerine, sehven 31-7836 pozunun tarifindeki gibi darbeli sondaj makinaları ile yapılmasının tariflenmiş olduğunu. Bu durumun (C)’de belirtilen birim fiyat tarifleri kitabında 31-7836/1 poz nolu işin birim fiyat tarifinde işin rotary ve roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile yapılmasını tarifleyerek düzeltilmiş olduğunu. Gerek düzeltilen bu tariflerde, gerekse, 1997 yılından sonraki yıllarda yayınlanan birim fiyat tarifleri kitaplarında 31-7836/1 poz nolu işin rotary ve roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile yapılması tariflenerek, Kiğı Barajı ve HES İnşaatı sözleşmesinin ekinde de yer alan ve (B)’de belirtilen birim fiyat tarifleri kitabındaki 31-7836/1 poz nolu işin tarifinin baskı hatasından kaynaklandığının teyit edilmiş olduğunu.

DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’nın 1998 yılı Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri kitabının 31-7836 ve 31-7837 poz nolu işler için yapılan birim fiyat tarifinin sonundaki ‘‘Bu poz 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerlidir.’’ notunun bu pozun, 19.01.1998 tarihinde ihalesi yapılan Kiğı Barajı ve HES İnşaatı işinde uygulanamayacağını açıkça ifade etmekte olduğunu. Ayrıca 1997 ve daha sonraki yıllarda yayınlanan birim fiyat tarifleri kitabındaki 31-7836/1 poz nolu işin birim fiyat tarifinin sonunda yer alan ‘‘01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerlidir.’’ Notunun da Kiğı Barajı ve HES İnşaatı için, deliklerin açıldığı formasyona göre 31-7836/1 pozunun uygulanmasını tartışmasız kılmakta olduğunu.

Kiğı Barajı ve HES İnşaatı İşinde, İlama konu olan delgilerin; DSİ Genel Müdürlüğü’nün sözleşme ekindeki Sondaj ve Enjeksiyon Teknik Şartnamesi gereği fiilen rotari ve darbeli-rotari tip, su devri daimli sondaj makinaları ile açılmış olduğunu.

DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’nın sözleşme ekindeki Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri kitabında 31-7836/1 poz nolu işin tarifinde baskı hatası sonucu yer alan tarifin doğru olduğu yani, işin darbeli sondaj makinaları ile yapıldığı kabul edilecek olursa; rotari ve darbeli-rotari tip, su devridaimli sondaj makinaları ile yapılan delgi işinin, sözleşme ve eklerinde bulunmayan bir iş konumunda olacağını ve bu nedenle de Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesinin (a) bendine göre sözleşme ve eklerindeki birim fiyatların tespitinde kullanılan analizlere göre, yeni birim fiyat tespit edilmesi gerekeceğini. Bu durumda da yeni birim fiyat; Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesinin (a) bendine göre, DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’nın 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olan 31-7836/1 poz nolu 0-20 m (20 m dahil) arasında karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi isimli, Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması şeklinde tarif edilen işin birim fiyatıyla aynı olacağını. Ancak, su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile açılan delgi imalatlarının birim fiyat ve tarifleri, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’nın Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri kitabında 31-7836/1 poz nolu iş kalemi ile tayin ve tespit edilerek her yıl yayınlanmakta olduğundan, bu iş kalemi için BİGŞ’nin 20. maddesi uyarınca yeni birim fiyat yapılmasının hukuken mümkün olmadığını. Oysa, 2002/641 sayılı İlamın 36. maddesinde birim fiyatı ve tanımı, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’nın Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri kitabının 31-7836/1 poz nolu iş kalemi ile tayin ve tespit edilen, ayrıca her yıl yayınlanan, ‘‘Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması.” iş kalemi için BİGŞ’nin 20. maddesine aykırı olarak yeni birim fiyat yapılması öngörülmek suretiyle sözleşme hukukuna uygun olarak yapılan ödemelerin tazminine karar verilmiş olduğunu.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, 19.01.1998 tarihinde ihalesi yapılan Kiğı Barajı ve HES İnşaatı işinde sözleşme eki DSİ Genel Müdürlüğü Sondaj ve Enjeksiyon Teknik Şartnamesi gereği rotari ve darbeli-rotari tip, su devridaimli sondaj makinaları ile açılan delgiler için; 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerli olduğu DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’nın Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetvelleri ve Birim Fiyat Tarifleri Kitaplarına göre apaçık belli olan 31-7836 pozunun uygulanmasının hukuken mümkün olmadığını. Bu delgiler için; 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olduğu yine DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlğı’nın Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetvelleri ve Birim Fiyat Tarifleri Kitaplarına göre açıkça belli olan, 31-7836/1 poz nolu Birim Fiyat Tarifine uygun olarak klas heyeti tarafından belirlenmiş olan formasyonlar esas alınarak tespit edilen birim fiyatlarla ödeme yapılmış olup, herhangi bir fazla ödemenin söz konusu olmadığını.

Yine aynı ilamda , 31-7836 poz no.lu imalat yerine 31-7836/1 poz no.lu imalatların ödenmiş olması nedeniyle yersiz olarak akaryakıt fiyat farkı ödendiğinin, ifade edilmekte olduğunu.

31-7836 poz no.lu imalatın 01.01.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerli olması nedeniyle, “Akaryakıt Katsayıları Cetveli” nde bu poz için belirtilen 8,15 litre/metre motorin sarfiyatının akaryakıt analizine esas alınamayacağının aşikar olduğunu. 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olan 31-7836/1 poz nolu iş için; uygulandığı formasyona göre birim fiyatın tespitinde emsal alınan 31.15.7828, 31.16.7828, 31.17.7828 poz nolu işlerin akaryakıt katsayıları emsal alınarak hesaplanan akaryakıt katsayıları ile yapılan akaryakıt analizi sonuçlarına göre akaryakıt fiyat farkı ödenmiş olup, herhangi bir yersiz ödemenin söz konusu olmadığını. Bu itibarla 2002/641 sayılı İlamın 36. maddesinde yer alan tazmin hükmüne esastan itirazda bulunulduğundan, işin teferruatı olan akaryakıt fiyat farkı ödemesine ayrıntılı savunmada bulunulmamış olunduğunu. Zira, sözleşme hukuku uyarınca 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen Kiğı Barajı ve HES İnşaatı’nda 31-7836/1 poz nolu Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile delgi imalatları iş kalemi birim fiyatının uygulanması gerektiğinden, bu imalatın gerektirdiği akaryakıt sarfiyatı ve akaryakıt fiyat farkının da 31.15.7828, 31.16.7828, 31.17.7828 poz nolu işlerin akaryakıt katsayıları emsal alınarak hesaplanmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmadığını.

Yine ilam hükmü ile “31-7836 pozunda darbeli sondaj makinası yer alırken, imalatın rotary sondaj makinası ile yapıldığı, bu durumda da B.İ.G.Ş.’nin 20’inci maddesi hükmü uyarınca yeni fiyat düzenlenmesi gerektiğinin belirtilmekte olduğunu, Yeni fiyat oluru alınmadığından, rotary makinasıyla delgi delinmesi imalatı için sözleşme eki birim fiyat cetvelinde yer alan 31-7836 pozdan ödeme yapılması gerektiği, sözleşme eki birim fiyat tarifinde ki 31-7836/1 pozunun uygulanabileceği düşünülse bile anılan pozun sözleşme eki olmayan birim fiyat tariflerinde “rotary tip makinasıyla her türlü formasyonda delik delinmesi” denildiği, anılan fiyat uygulansa bile tarifteki hüküm gereği formasyona göre klaslandırma yapılarak ödemede bulunulmasının mümkün olmadığı”nın belirtilmiş olduğunu.

Öncelikle imalatın darbeli sondaj makinası ile değil, su sirkülasyonlu rotary sondaj makinası ile yapıldığının ilamda kabul edilmiş olmakla birlikte, su sirkülasyonlu rotary sondaj makinası ile delgi delinmesi imalatının birim fiyat ve tariflerinin, birim fiyat tayin ve tespite yetkili olan DSİ Genel Müdürlüğünün aynı işe ilişkin tayin ve tespit edilen birim fiyatının mevcut olup olmadığı araştırılmadan, rotary tip sondaj makinası ile delgi delinmesi imalatı için BİGŞ’nin 20. maddesi hükmü uyarınca yeni birim fiyat yapılması gerektiği ileri sürülmek suretiyle yapılan yasal ödemeler hakkında tazmin kararının verilmiş olduğunu. Oysa, Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması iş kaleminin birim fiyatı ve tarifinin DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca her yıl tespit edilerek, Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetvelleri ve Birim Fiyat Tarifleri Kitabında 31-7836/1 poz numarası ile yayınlanmakta olduğunu. BİGŞ’nin 20. maddesine göre yeni birim fiyat yapılabilmesinin; ilgili iş kalemine ait birim fiyatın, keşif özetinde veya sözleşme eki birim fiyat cetvellerinde ve ilgili kamu kurumu birim fiyat cetvel ve tariflerinde yer almaması şartına bağlı olduğunu. Yine yukarıda belirtildiği üzere, Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması iş kaleminin birim fiyatı ve tarifinin DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca her yıl tespit edilerek, Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetvelleri ve Birim Fiyat Tarifleri Kitabında 31-7836/1 poz numarası ile yayınlanmakta olduğu gibi, sözleşme eki olan Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetvelinde de 31-7836/1 pozu olarak gösterilmekte olduğunu. Dolayısıyla birim fiyatı bulunan ve sözleşme eki birim fiyat cetvelinde yer alan 31-7836/1 poz nolu iş kalemi için yeni birim fiyat yapılmasının hukuken mümkün olmadığını.

Yukarıda açıklandığı ve eklerde gösterildiği üzere 31-7836/1 poz nolu iş kaleminin DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığına ait olup, bu iş kaleminin 19.01.1998 tarihli sözleşmenin tabii ve ayrılmaz bir eki olmasına rağmen, İlamda sözleşmenin eki olarak kabul edilmemek suretiyle haksız yere tazmin hükmü verilmiş olduğunu. Oysa, DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetveli sözleşmenin tabii bir eki olup, bu ekte de 31-7836/1 poz nolu iş kaleminin formasyona göre belirlenmiş birim fiyatlarının yer almakta olduğunu. Öte yandan yapılan delgilerin fiilen rotary sondaj makinası ile yapıldığı ilamda kabul edilmiş iken, 31-7836/1 poz nolu iş kaleminin sözleşmenin eki olmadığı kabul edilerek tazmin hükmüne gerekçe oluşturulmuş olduğunu. Bu gerekçenin hatalı olduğunun yukarıda açıkça anlatılmış olmakla birlikte 31-7836/1 poz nolu iş kaleminin sözleşmenin eki olmadığı bir an kabul edilse dahi; yapılan delgilerin fiilen rotary sondaj makinaları ile yapıldığı, rotary sondaj makinaları ile yapılan delgi delinmesi imalatları için yukarıda anılan DSİ’nin ilgili Dairesince bu imalatın yapım şartlarına tam olarak uyan 31-7836/1 poz nolu “Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması” iş kalemi birim fiyatı tespit edilmiş olduğundan; sözleşme hükümleri uyarınca yine bu birim fiyatın uygulanmasının hukuki bir zorunluluk olduğunu. Zira BİGŞ’nin 39. maddesi uyarınca; nasıl ki, keşif özetinde bir fiyatın-iş kaleminin gösterilmiş olması müteahhide o türden bir iş kalemi yapma hakkını vermediği gibi, herhangi bir iş kaleminin de keşif özetinde gösterilmemiş olması halinde, keşif özetinde gösterilmeyen işin tanım ve yapım şartlarına uygun olarak yapılması durumunda da ilgili iş yada imalat bedelinin yükleniciye ödenmesini zorunlu olacağını.

Yine 2002/641 sayılı ilamın 36. maddesi ile; formasyona göre klaslandırmaya esas teşkil eden 31.01.2002 tarihli klas tutanağının sözleşme eki enjeksiyon işleri birim fiyat tariflerine uygun olmadığı, dolayısıyla 31-7836/1 poz nolu iş kalemi üzerinden bu klas oranlarına göre ödeme yapılamayacağının ileri sürülmüş olduğunu. Ancak ekte sunulan DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının 2001 yılına ait Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri, Kaya-Zemin Mekaniği Deneyleri ve Jeofizik Etütleri Birim Fiyat Tarifleri kitabının “Formasyonun Yapısı” başlıklı 4. sayfasında aynen,

10 ALÜVYON FORMASYON : Blok, çakıl, kum, silt ve kilden meydana gelen (akarsu yatakları, göllerin taşkın alanları, yamaç molozu) malzemeler ile formasyonların çimentosuz çakıllı, kumlu ve siltli seviyeleri.

11 BLOKLU ALÜVYON FORMASYON 10 numaralı poz ile tanımlanan alüvyon formasyon içinde, çapı 60 mm'den büyük malzemenin miktarı %20'yi geçerse (idarenin belirleyeceği şekil ve miktardaki karotlu araştırma kuyuları ile tespit edilecektir).

12 ÇOK YUMUŞAK FORMASYON : Anhidrit, jips, tebeşir, kil.

13 YUMUŞAK FORMASYON : Tüfler, kiltaşı, silttaşı, marn, giliş, marnlı kireçtaşı, mağmatik ve metamorfik kayaçların ayrışmış olanı.

14 ORTA SERT FORMASYON : Kireçtaşı, şeyl, kumtaşı.

15 SERT FORMASYON : Serpantinit, arduvaz, kloritli şist, mikaşist, kalkşist, aglomera, fillit, andezit, bazalt, trakit, dasit, dolomit, kongiomera, breş

16 ÇOK SERT FORMASYON: Mermer, kristalize kireçtaşı,gnays, pegmatik, gabro, diyorit, granadiyorit, piroksenit, peridotit, siyenit, monzolit.

17 ÇOK SERT VE AŞINDIRICI FORMASYON Sileks, granit, kuvarsit, anfibolit, volkan camları.

NOT : Formasyon poz no bölümü 16'da belirtilen kayaçlardaki aşındırıcı minarellerin (Mohs sertlik eşeline göre sertliği kuvars ve kuvarstan daha yüksek olan mineraller) oranı %25 veya daha fazla ise bu kayaçlar 17 nolu pozdan değerlendirilirler. Bu oran, idarenin belirleyeceği adet ve derinlikteki karot numuneleri üzerinde DSİ TAKK Dairesi Başkanlığı Laboratuvarlarında (veya idarenin onaylayacağı diğer kamu kurum ve kuruluş laboratuvarlarında) yapılacak test ve analizlerle tespit edilecektir. Denilmekte olduğunu.

Yukarıdaki tariflerden anlaşılacağı üzere, ana kayaç içerisinde kuvars ve kuvarstan sert minerallerin oranının % 25 olması halinde zemin cinsinin tamamının (% 100’ü) çok sert ve aşındırıcı formasyon olarak değerlendirilmekte olduğunu.

DSİ Genel Müdürlüğünün Teftiş Kurulu Başkanlığınca yayınlanan 19.09.1994 tarih ve 1994/7 Sayılı Genelgesinde, zemin cinslerinin tespitleri; bundan böyle, Bölge Müdür Yardımcısının Başkanlığında, ilgili şube müdürü, zemin cinslerinin (bilhassa kaya ve benzeri zemin cinslerinin) ayrımını yapabilecek tecrübeli uzman teknik personel ve kontrol mühendisinin katılmasıyla oluşacak komisyon tarafından yapılacaktır. Denilmekte olduğunu.

Kiğı Barajı ve HES İnşaatı işinde de söz konusu delgilerin klaslarının, Teftiş Kurulu Başkanlığının 19.09.1994 tarih ve 1994/7 Sayılı Genelgesi gereği oluşturulan komisyon tarafından, karotlar üzerinde yapılan incelemelere ve karot numuneleri üzerinde DSİ Genel Müdürlüğü TAKK Dairesi Başkanlığı laboratuarlarında yapılan petrografik inceleme sonuçlarına göre kayaç içerisindeki kuvars ve kuvarstan sert mineraller göz önünde bulundurularak belirlenmiş olduğunu.

DSİ Genel Müdürlüğüne ait 2000/960 Sayılı ilamın 43. maddesi ile 4. Daire Başkanlığı 1997 yılından itibaren rotary sondaj makinaları ile yapılan delgi delme imalatlarının 31-7836/1 poz nolu iş kalemi kapsamında formasyona göre belirlenen birim fiyatlarla ödenmesi gerektiğini kabul etmesine rağmen, aynı 4. Daire Başkanlığının DSİ Genel Müdürlüğünün 2002 yılına ait 641 sayılı ilamın temyiz dilekçemize konu olan 36. maddesinde ise ihalesi 1997 yılından sonra 1998 yılında yapılan söz konusu yapım işinde ise rotary sondaj makinaları ile yapılan delgi delme imalatlarının 31-7836/1 poz nolu iş kalemi kapsamında formasyona göre belirlenen birim fiyatlarla ödenmesi gerektiğini kabul etmemek suretiyle aynı konu hakkında çelişkili karar vermiş olduğunu. Ancak, Temyiz Kurulunun 23.11.2004 tarih ve 27455 sayılı kararı ile temyiz konusu yapım işinde olduğu gibi 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen yapım işlerinde rotary sondaj makinaları ile yapılan delgi delme imalatlarının 31-7836/1 poz nolu iş kalemi kapsamında formasyona göre belirlenen birim fiyatlarla ödenmesi gerektiğini zımnen belirtilmiş olduğunu.

Kiğı Barajı ve HES İnşaatı sözleşmesinin “Sözleşme Evrakı” başlıklı 3. maddesinin 16. ve 17. sırasında yer alan Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetveli ile Birim Fiyat Tariflerinin, her uygulama yılında DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca düzenli olarak yayınlanmakta ve uygulanmakta olduğunu. Sözleşmede, sözleşme eki olan birim fiyat tariflerinin sözleşme yılına veya belirli bir yıla ait olanının kullanılacağına dair bir ibarenin bulunmamakta olduğunu. Ertesi yıllara sari işlere ait sözleşme eklerinden Birim Fiyat Tarif ve Cetvellerinde uygulama yıllarında yapılan değişikliklerin, aksine bir hüküm bulunmadıkça tarafları bağlayıcı olduğunu. 31-7836 pozunun uygulanması ile ilgili olarak 1997 yılı Birim Fiyat Tarif ve Cetvellerinde değişiklik yapılarak, 01.01.1997 tarihinden sonra ihalesi yapılan işlerde uygulanmak üzere aynı imalat için 31-7836/1A ve 31-7836/1B poz no’ları altında deliğin açıldığı zemin klasının cinsine göre tarif yapılmış olduğunu. Bu hususun Sayıştay Temyiz Kurulunun 23.11.2004 tarih ve 27455 sayılı kararında da belirtilmiş olup, bu kararın konusu işin 1995 yılında ihale edilmiş olmasına ve bu işin sözleşme eki birim fiyat tariflerinde 31-7836 pozu ile ilgili olarak “Galeri ve tünel çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark ödenir.” hükmünün bulunmamasına rağmen, aynı pozun 2000 uygulama yılı tarifindeki “Galeri ve tünel çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark ödenir.” hükmüne istinaden 1995 yılında ihalesi yapılan işte de % 10’luk farkın ödenmesinin uygun görülmüş olduğunu.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, Kiğı Barajı ve HES İnşaatı işinde, su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile açılan delgiler için, 31-7836/1 poz nolu imalatın sözleşme eki birim fiyat tarifinde baskı hatasından kaynaklandığı kuşkusuz olan tarif yerine, 1998 yılında ve daha sonraki yıllarda yayınlanan birim fiyat tarifleri kitaplarındaki “Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması” tarifinin ve bu tarifin altında yer alan deliklerin açıldığı formasyona göre birim fiyat cetvellerinde belirlenen birim fiyatların geçerli olacağının aşikar olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, KİĞİ Barajı ve HES İnşaatı işinde, derivasyon tünelleri enjeksiyon imalatında 31.7836 poz nolu imalat birim fiyatının formasyona göre yeniden tespit edilerek ödemenin buna göre yapıldığı ve bu hatalı uygulama nedeniyle akaryakıt fiyat farkının da fazla ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca her yıl birim fiyat cetvelleri yayınlanmakta ve birim fiyat cetvelleri kitabının kapak sayfasında, “Birim fiyatlar, Birim Fiyat Cetveli (Tarif ve Şartları) Kitabı ile beraber kullanılacaktır.” Notu yer almaktadır.

Bu notun anlamı Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca yayımlanan birim fiyatların, yine aynı yıl yayınlanmış olan birim fiyat tarif ve şartları ile geçerli olduğudur. Yani yayımlanmış olan birim fiyatlar o yılın birim fiyat tarifleri kitabında tarifi yapılmış olan imalatlara ilişkin olmaktadır.

DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca 1997 yılında 3 adet Birim Fiyat Cetveli ve Birim Fiyat Tarifi Kitabı yayınlamış olduğu görülmektedir. Bu 3 Birim Fiyat Cetveli ve Birim Fiyat Tarifi Kitabından birincisinin 01.01.1997 tarihinden önce ihale edilen işlerde uygulanacağı, ikincisinin 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işlerde uygulanacağı ilgili cetvel ve tarif kitaplarının kapak sayfasında belirtilmektedir.

Üçüncü Birim Fiyat Cetveli ve Birim Fiyat Tarifi Kitabında ise hem 01.01.1997 tarihinden önce uygulanacak birim fiyatlar ve tarifleri, hem de 01.01.1997 tarihinden sonra uygulanacak birim fiyatlar ve tariflerinin yer aldığı, hangi pozların 01.01.1997 tarihinden önce uygulanacağının birim fiyat tariflerinin not kısmında gösterildiği görülmektedir.

Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının 1997 yılında yayınlamış olduğu bu 3 adet Birim Fiyat Cetveli kitabı ile 3 adet Birim Fiyat Tarifleri kitabı incelendiğinde;

Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Daire Başkanlığının “kontak, konsalidasyon enjeksiyon delikleri açılması ve bulon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi” imalatı ile ilgili olarak, 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işlerde 0-10 metre arası delgiler için uygulanmakta olan 31-7836 ve 10-20 metre arası delgiler için uygulanmakta olan 31-7837 pozları yerine 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işlerde geçerli olmak üzere 0-20 metre arası delgiler için 31-7836/1 pozunu uygulamaya koyduğu görülmektedir.

Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının bu maksatla;

Birim fiyatların 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerli olduğunun kapak sayfasında belirtildiği 31-7836 ile 31-7837 pozlarını içeren “1997 BİRİM FİYAT CETVELİ (I)” kitabı ile bu birim fiyat cetveli ile beraber kullanılacak 31-7836 ile 31-7837 pozlarını içeren “BİRİM FİYAT TARİFLERİ” kitabını ve Birim fiyatların 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olduğunun kapak sayfasında belirtildiği 31-7836/1 pozunu içeren “1997 BİRİM FİYAT CETVELİ (II)” ile bu birim fiyat cetveli ile beraber kullanılacak 31-7836/1 pozunu içeren “BİRİM FİYAT TARİFLERİ” kitabını ayrı ayrı yayınlamış olduğu görülmektedir.

Ancak bunların yanında, “1997 BİRİM FİYAT CETVELİ (I)” ile “1997 BİRİM FİYAT CETVELİ (II)” deki pozların birleştirildiği, yani 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 pozlarının üçünü de içeren 1997 yılı BİRİM FİYAT CETVELİ ile bu birim fiyat cetveli ile beraber kullanılacak 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 pozlarının üçünü de içeren “BİRİM FİYAT TARİFLERİ” kitabını da ayrıca yayınlamıştır. Bu kez 31-7836, 31-7837 poz nolu imalatların 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerli olduğu, 31-7836/1 poz nolu imalatın ise 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olduğu bu imalatların “BİRİM FİYAT TARİFLERİ” kitabındaki tariflerinin altında not olarak verilmiş olduğu görülmektedir.

Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler ile 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için ayrı ayrı yayınlamış olduğu Birim Fiyat Tarifleri kitaplarındaki söz konusu pozların tarifinde baskı hataları olduğu, bu hataların söz konusu pozların üçünü de içeren Birim Fiyat Tarifi kitabında (1997) düzeltildiği görülmektedir. Şöyle ki;

Sadece 31-7836 ve 31-7837 Poz nolu imalatların tarifini içeren ve 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri kitabında bu pozların ortak başlık altında verilen tarifinde; söz konusu pozların üçünü de içeren ve Birim Fiyat Tarifleri kitabında (1997) 31-7836 ve 31-7837 Poz nolu imalatların ortak başlık altında verilen birim fiyat tarifinin sonunda yer alan “Tünel kontak ve sağlamlaştırma enjeksiyonları rotary tip sondaj makinaları ile yaptırılırsa, birim fiyatlar % 100 artar” hükmünün baskı hatasından kaynaklanan nedenlerle yer almadığı,

Sadece 31-7836/1 ve 31-7837/1 poz nolu imalatların tarifini içeren ve 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri kitabında bu pozların ortak başlık altında verilen tarifinde; 31-7836 ve 31-7837 Poz nolu imalatların tarifini içeren ve 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri kitabında bu pozların ortak başlık altında verilen tarifi yer almış, ancak bu baskı hatasının 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 pozlarının üçünü de içeren ve “BİRİM FİYAT TARİFLERİ” kitabında 31-7836/1 poz nolu imalatın doğru tarifinin yer almasıyla düzeltildiği görülmektedir. Bu tarife göre de 31-7836/1 poz nolu imalatın 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Nitekim, 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 pozlarının üçünü birden içeren 1998 yılı tariflerinde de yukarıda belirtilen baskı hatalarının tamamen düzeltildiği görülmektedir.

Baskı hatalarının bulunmadığı 1998 yılı Birim Fiyat Tarifleri kitabında;

31-7836 ve 31-7837 poz nolu imalatların ortak başlık altındaki birim fiyat tarifinde, “Darbeli sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tarzda ve projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu) ve konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması ile bulon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi.” tarif edilmekte, tarifin sonunda deliklerin rotary tip sondaj makinaları ile yaptırılması halinde birim fiyatların % 100 artacağı, not’da ise bu pozların 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerli olduğu,

31-7836/1 poz nolu imalatın tarifinin ise “Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinin açılması.

Deliklerin açıldığı formasyona göre;

şeklinde yapıldığı görülmektedir.

İlgili işe ait sözleşmenin ekinde yer alan Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının 1997 yılına ait Birim Fiyat Cetveli Kitabının 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 pozlarını içeren Birim Fiyat Cetveli Kitabı olmasına rağmen, bu birim fiyat cetvelinin birlikte kullanılacağı birim fiyat tarifi kitabı olarak, sadece 31-7836/1 pozunu içeren, ancak tarifinde baskı hatasından kaynaklandığı anlaşılan, 31-7836 pozunun tarif edildiği Birim Fiyat Tarifi Kitabının sözleşme ekinde yer almış olduğu görülmektedir.

2000 yılı ve daha sonraki yıllarda yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri Kitabı, 1997 yılında en son yayınlanan ve 1998 yılında yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri Kitabı gibi 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 pozlarının üçünü de içermektedir. 2000 yılında yayınlanan Birim Fiyat Cetveli kitabı ile Birim Fiyat Tarifleri kitabında 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 poz nolu imalatların tanım ve tarifleri;

31-7836 pozu için, “0-10 metre arasında galeri ve tünel içerisinde her türlü formasyonda, her türlü açıda, kontak, konsalidasyon enjeksiyon delikleri açılması ve blon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi : 21.106.421 TL/m”

31-7837 pozu için, “10-20 metre arasında her türlü formasyonda, her türlü açıda, kontak, konsolidasyon, ankraj, blon, drenaj ve perde bağlantı deliklerinin açılması : 31.659.632 TL/m”

31-7836/1 pozu için, “0-20 m (20 m dahil) arasında karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj, blon ve drenaj deliklerinin delinmesi :

A-Karotsuz Kontak, Konsolidasyon, Ankraj, Blon Drenaj Ve Perde Bağlantı Deliğin Açılması

Çok yumuşak formasyonlarda 9.276.631 TL/m
Yumuşak formasyonlarda 12.639.892 TL/m
Orta sert formasyonlarda 16.097.192 TL/m
Sert formasyonlarda 21.726.736 TL/m
Çok sert formasyonlarda 30.899.615 TL/m
Çok sert ve aşındırıcı formasyonlarda 39.417.246 TL/m” şeklinde formasyona göre belirlenen birim fiyatlar olarak yer almakta olduğu görülmektedir.

31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 poz numaralı işlerin tarifinin yer aldığı 2000 yılı “Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri” kitabında ise,

31-7836 ve 31-7837 poz numaralı işlerin tarifi ortak başlık altında,

Kontak (dolgu) enjeksiyonu için kaplama betonu içerisine önceden bırakılan borular içerisinden enjeksiyon yapılacaksa ayrıca delgi bedeli ödenmeyecektir. İskele veya çalışma platformu kurulması, her türlü işçilik, malzeme, makina, ekipman, şantiye ve diğer genel giderler ile müteahhitlik karı dahildir. Galeri ve tünel çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark ödenir. Tünel kontak, konsolidasyon ve perde bağlantı delikleri rotary tip sondaj makinaları ile deldirilirse birim fiyatlar % 100 artar.

Ancak bu % 100’lük artış 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerlidir. şeklinde tariflenirken,

31-7836/1 pozunun tarifinin ise,

“Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tip makinalar ile projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, blon, drenaj ve perde bağlantı deliklerinin açılması.

NOT : 1) 20 m’den derin konsolidasyon, ankraj, bulon, drenaj perde bağlantı delgilerinin bedeli açıldığı formasyonun karotsuz enjeksiyon delgisi pozundan ödenir.

Yukarıda tarif edilen iş; havalı el tabancası (tabanca, hortumlar ve diğer ekipmanları dahil) ile delinirse bu poz fiyatının % 15’i ödenir.

Kontak, konsolidasyon, ankraj, drenaj, blon ve perde bağlantı deliklerinin açılması işi, açıldığı formasyona göre;

NOT: 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerlidir.” şeklinde verilmiş olduğu görülmektedir..

2000 yılı Birim Fiyat Tarifi Kitabındaki 31-7836, 31-7837 ve 31-7836/1 poz nolu imalatların birim fiyat tarifleri, 2001 yılı ve daha sonraki yıllarda yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri Kitaplarında da (perde bağlantı deliklerinin dışında) aynen yer almaktadır.

1998 yılı ve önceki yıllardaki Birim Fiyat Tarifleri kitabında 31-7836 ve 31-7837 poz nolu imalatların tariflerinin sonunda yer alan, deliklerin rotary tip sondaj makinaları ile deldirilmesi halinde birim fiyatın % 100 artacağı ve bu birim fiyatın 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerli olacağı şeklindeki not, 2000 yılı ve daha sonraki yıllarda yayınlanan birim fiyat tarifleri kitaplarında 31-7836 ve 31-7837 poz nolu imalatların tariflerinin sonunda “Ancak bu % 100’lük artış 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerlidir.” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere 2000 yılı ve sonrasındaki yıllarda yayınlanan tariflerde;

Darbeli sondaj makinaları ile açılan karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinden; 0-10 metre arasında olanlar için 31-7836 poz nolu birim fiyatın, 10-20 arasında olanlar için 31-7837 poz nolu birim fiyatın, ihalesi 1.1.1997 tarihinden önce yapılan veya sonra yapılan ayrımı yapılmaksızın uygulanacağı,

Rotary tip sondaj makinaları ile açılan karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinden; 0-10 metre arasında olanlar için 31-7836 poz nolu birim fiyatın % 100 artırılarak, 10-20 arasında olanlar için 31-7837 poz nolu birim fiyatın % 100 arttırılarak 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için uygulanacağı,

Rotary tip su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile açılan karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma), ankraj, bulon ve drenaj deliklerinden; 0-20 metre arasında olanlar için 31-7836/1 poz nolu imalatın birim fiyat cetvellerinde formasyona göre belirlenmiş birim fiyatlarının 1.1.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için uygulanacağı görülmektedir.

İlam hükmünde de belirtildiği gibi ilgili işin sözleşmesinin ekindeki Birim Fiyat Tarifinde sadece 31-7836/1 pozu, sözleşme eki Birim Fiyat Cetvelinde ise hem 31-7836 pozu hem de 31-7836/1 pozu yer almaktadır.

İlam hükmünde, sözleşme eki birim fiyat tarifinde yer alan 31-7836/1 pozunun tarifinin sözleşme ekinde olmayan birim fiyat tarifleri kitabındaki 31-7836 pozun tarifiyle aynı olmasından dolayı; sözleşme eki birim fiyat tarifinde yer alan 31-7836/1 pozunun, sözleşme eki birim fiyat cetvelindeki karşılığının 31-7836 pozunun olması gerektiği tazmin gerekçesi olarak yer almıştır.

Yukarıda da açıklandığı üzere sözleşme eki birim fiyat tariflerinde yer alan 31-7836/1 poz nolu imalatın tarifinde, baskı hatasından kaynaklanan nedenle 31-7836 poz nolu imalatın tarifinin yer aldığı anlaşılmaktadır. İlam hükmünde, Sözleşme eki birim fiyat tarifleri kitabındaki 31-7836/1 poz nolu imalatın tarifinin, sözleşme eki olmayan birim fiyat tarifleri kitabındaki 31-7836 poz nolu imalatın tarifi ile aynı olmasının bir baskı hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı irdelenmeden; bir taraftan sözleşme eki birim fiyat tarifinde yer alan 31-7836/1 pozunun, sözleşme eki birim fiyat cetvelindeki karşılığının 31.7836 pozu olması gerektiği iddia edilirken, diğer taraftan yapılan imalatın 31.7836 pozuyla ilişkisinin bulunmadığı, zira 31-7836 pozunda darbeli sondaj makinası yer alırken imalatın rotary sondaj makinası ile yapıldığı ifade edilmiş, bu durumda da B.İ.G.Ş.’nin 20’nci maddesi hükmü uyarınca yeni fiyat düzenlenmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

Yine ilam hükmünde, yeni fiyat oluru alınmadığı için, rotary makinasıyla delgi delinmesi imalatı için sözleşme eki birim fiyat cetvelinde yer alan 31-7836 pozdan ödeme yapılması gerektiğine karar verilmiş ve fazla ödeme hesabı darbeli sondaj makinaları için belirlenmiş olan 31-7836 poz nolu birim fiyat esas alınarak yapılmıştır.

İlam hükmünde yer alan tazmin kararının gerekçelerinin kendi içerisinde çelişkili olduğu görülmektedir. İlamda, bir taraftan imalatın rotary sondaj makinaları ile yapılması nedeniyle yeni fiyat düzenlenmesi gerektiği ileri sürülürken, diğer taraftan rotary sondaj makinaları ile yapılan bu delgilere yapılacak ödemelere, darbeli sondaj makinaları ile delinen delgilerin ödendiği 31-7836 poz nolu birim fiyatın esas alınarak fazla ödeme hesaplanması yerinde görülmemektedir.

B.İ.G.Ş.’nin “Fiyatları Belli Olmayan İşler” Başlıklı 20. Maddesinde; “Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tesbit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu madde hükmü, keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmiş bir imalat için yeni birim fiyat tespiti yapılamayacağını açıkça göstermektedir.

Sözleşme ekinde yer alan Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Birim Fiyat Cetveli kitabında Rotary sondaj makinaları ile açılan delikler için, deliklerin açıldığı formasyona göre 31-7836/1 poz nolu birim fiyatlar belirtilmiştir. Bu nedenle B.İ.G.Ş.’nin 20. maddesi hükmüne göre, sözleşme eki birim fiyat cetvelinde deliklerin açıldığı formasyona göre birim fiyatları belirtilmiş olan imalatlar için yeni fiyat tespiti yapılması mümkün görülmemektedir.

İlgili işe ait sözleşmenin Madde 3 - SÖZLEŞME EVRAKI başlığı altındaki, 16. sırasında Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetvelinin, 17. sırasında ise Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tariflerinin sözleşme eki olarak yer aldığı görülmektedir.

Sözleşme ekinde yer alan “1997 BİRİM FİYAT CETVELİ” nin kapak sayfasında “Birim fiyatlar, Birim Fiyat Cetveli (Tarif ve Şartları) Kitabı ile beraber kullanılacaktır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle “1997 BİRİM FİYAT CETVELİ” ndeki birim fiyatların aynı uygulama yılında (1997) yayınlanan ve sözleşme evrakı içerisinde 17. sırada belirtilen Birim Fiyat Tarifleri ile birlikte kullanılması gerekmektedir.

Sözleşme evrakının 16.sırasında yer alan Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Cetveli Kitabı ile 17. sırasında yer alan Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri Kitabı, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca her yıl yayınlanmaktadır. Her yıl yayınlanan Birim Fiyat Cetveli Kitabının kapak sayfasında da “Birim fiyatlar, Birim Fiyat Cetveli (Tarif ve Şartları) Kitabı ile beraber kullanılacaktır.” Hükmü bulunmaktadır. Bu nedenle her yıl yayınlanan birim fiyat cetvelleri, uygulamanın yapıldığı yıla karşılık gelen birim fiyat tarifleriyle geçerlilik kazanmaktadır. Dolayısıyla herhangi bir yılda yayınlanan birim fiyat cetveli kitabındaki herhangi bir imalatın birim fiyatı, aynı yılda yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri Kitabındaki aynı imalata ait yapım şartları çerçevesinde belirlenmektedir.

Kurulumuzun 23.11.2004 tarih ve 27455 sayılı kararı ile aynı doğrultuda karar verilerek; 1995 yılında sözleşmeye bağlanmış bir işte, 31-7836 poz nolu imalatın sözleşmenin ekinde yer alan Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Birim Fiyat Tarifleri kitabındaki birim fiyat tarifinde yer almayan, ancak, 2000 uygulama yılı Birim Fiyat Tarifi kitabında aynı 31-7836 poz nolu imalatın birim fiyat tarifinde yer alan “Galeri ve tünel çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark ödenir.” şeklindeki hükmünün 1995 yılında sözleşmeye bağlanan işte de uygulanabileceğine, dolayısıyla ödenmiş olan % 10’luk farklar için, ilam hükmü ile verilen Tazmin Hükmünün Kaldırılmasına karar verilmiştir.

Gerek “Birim fiyatlar, Birim Fiyat Cetveli (Tarif ve Şartları) Kitabı ile beraber kullanılacaktır.” hükmünün gereği herhangi bir yılda yayınlanan birim fiyat cetveli kitabındaki herhangi bir imalatın birim fiyatının, aynı yılda yayınlanan Birim Fiyat Tarifleri Kitabındaki aynı imalata ait yapım şartları çerçevesinde belirlenmesi nedeniyle , gerekse Kurulumuzun 23.11.2004 tarih ve 27455 sayılı kararı gereği, ilam hükmü ile verilen tazmin kararının yerinde olmadığı görülmektedir.

İlam hükmünde, rotary tip su sirkülasyon makinaları ile delinen delikler için 31-7836/1 pozunun uygulanabileceği düşünülse bile anılan pozun sözleşme eki olmayan birim fiyat tariflerinde “rotary tip makineyle her türlü formasyonda delgi delinmesi” denilmekte olduğu ve tarifteki hüküm gereği formasyona göre klaslandırma yapılarak ödemede bulunulmasının mümkün olmadığı ifade edilmektedir.

31-7836/1 poz nolu imalatın birim fiyat tarifinden bu imalatla ilgili ödemelerin formasyona göre 31-12.7828~~31-17.7828 poz bedellerinin % 80’i ile yani birim fiyat cetvellerinde de formasyona göre 31-12.7828~~31-17.7828 poz bedellerinin % 80’inin belirtildiği birim fiyatlar ile ödeneceği açık bir şekilde görülmektedir. Birim Fiyat Cetvellerinde 31-7836/1 poz nolu imalatın tanımının hizasında herhangi bir birim fiyat bulunmayıp, birim fiyat tanımının altında sertlik derecesine göre belirlenmiş 6 adet formasyonun hizasında, formasyona bağlı 6 adet birim fiyat ayrı ayrı belirtilmiştir.

Sözleşmenin “SÖZLEŞME EVRAKI” başlığı altındaki 3. Maddesinin 5. sırasında belirtilen DSİ Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı’na ait “Birim Fiyat Cetveli (Tarifleri ve Şartları)” kitabının 142. Sayfasında;

B-D.304 Ankraj ve Kaya Bulonu Deliği Açılması :

“Projesine, teknik şartnamelere ve idarenin talimatına uygun olarak ankraj ve kaya bulonu deliği açılması için yer altında ve yer üstünde, her derinlik, her yükseklik ve her yerde lüzumlu iş iskelelerinin, çalışma platformlarının yapılması, işin sonunda sökülmesi, her cins ve klastaki zeminde her çap ve her uzunluktaki ankraj deliklerinin açılması, temizlenmesi ve basınçlı su ile yıkanması ve ankraj zamanına kadar muhafazası için lüzumlu her türlü malzeme, işçilik, teçhizat, ekipman, nakliye vesair masraflarla Müteahhit karı ve genel masraflar karşılığı dahil açılmış ankraj deliğinin beher metre uzunluğunun fiyatı” tarifinin bulunduğu,

Tarifi yapılan bu imalatın birim fiyatının da, Sözleşmenin “SÖZLEŞME EVRAKI” başlığı altındaki 3. Maddesinin 6. sırasında belirtilen DSİ Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı’na ait “Birim Fiyat Cetveli” kitabının 18. sayfasında B-D.304 Pozu karşılığında belirtildiği,

Sözleşmenin “SÖZLEŞME EVRAKI” başlığı altındaki 3. Maddesinin 17. sırasında belirtilen DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’na ait 1997 yılı “Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri Birim Fiyat Tarifleri” kitabı ile 16. sırasında belirtilen DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı’na ait “Su Sondajları, Temel Sondajları ve Enjeksiyon İşleri 1997 Birim Fiyat Cetveli” kitabının ve bu kitapların 1997 yılından sonraki baskılarında ise,

Kontak (dolgu) enjeksiyonu için kaplama betonu içerisine önceden bırakılan borular içerisinden enjeksiyon yapılacaksa ayrıca delgi bedeli ödenmeyecektir. İskele veya çalışma platformu kurulması, her türlü işçilik, malzeme, makina, ekipman, şantiye ve diğer genel giderler ile müteahhitlik karı dahildir. Galeri ve tünel çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre % 10 fark ödenir. Tünel kontak, konsolidasyon ve perde bağlantı delikleri rotary tip sondaj makinaları ile deldirilirse birim fiyatlar % 100 artar. Ancak bu % 100’lük artış 1.1.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerlidir. şeklinde tarif edildiği,

Birim Fiyat Cetvellerinde;

31-7837 pozu için, “10-20 metre arasında her türlü formasyonda, her türlü açıda, kontak, konsolidasyon, ankraj, blon, drenaj ve perde bağlantı deliklerinin açılması, tanımlarının karşılığında birim fiyatlarının belirtildiği,

31-7836/1 pozunun tarifi ise,

NOT : 1) 20 m’den derin konsolidasyon, ankraj, bulon, drenaj perde bağlantı delgilerinin bedeli açıldığı formasyonun karotsuz enjeksiyon delgisi pozundan ödenir.

Yukarıda tarif edilen iş; havalı el tabancası (tabanca, hortumlar ve diğer ekipmanları dahil) ile delinirse bu poz fiyatının % 15’i ödenir.

Kontak, konsolidasyon, ankraj, drenaj, blon ve perde bağlantı deliklerinin açılması işi, açıldığı formasyona göre;

NOT: 01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işler için geçerlidir.” şeklinde verildiği,

31-7836/1 pozu için, “0-20 m (20 m dahil) arasında karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj, blon ve drenaj deliklerinin delinmesi tanımının altında,

A- Karotsuz Kontak, Konsolidasyon, Ankraj, Blon Drenaj Ve Perde Bağlantı Deliğin Açılması;

Çok yumuşak formasyonlarda
Yumuşak formasyonlarda
Orta sert formasyonlarda
Sert formasyonlarda
Çok sert formasyonlarda
Çok sert ve aşındırıcı formasyonlarda şeklindeki ifadelerin hizalarında formasyona göre belirlenen birim fiyatlar verildiği görülmektedir.

Sözleşme eki bu iki Birim Fiyat Cetveli ve Tarifleri kitaplarında yer alan birim fiyatların incelenmesinde;

Darbeli sondaj makinaları ile delinen 0-10 metre arasındaki karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj, blon ve drenaj deliklerinin bedelinin 31-7836 poz nolu birim fiyat ile,

Darbeli sondaj makinaları ile delinen 10-20 metre arasındaki karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj, blon ve drenaj deliklerinin bedelinin 31-7837 poz nolu birim fiyat ile,

Rotary ve Roto darbeli su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile delinen 0-20 metre arasındaki karotsuz kontak (dolgu), konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon delgileri ile ankraj, blon ve drenaj deliklerinin bedelinin formasyona göre belirlenen 31-7836/1 poz nolu birim fiyat ile,

B-D.304 Poz nolu imalatın analizinde belirtilen 2 tabancalı 210 cfm’lik kompresör ile delinen ankraj ve bulon deliklerinin bedelinin ise B-D.304 poz nolu birim fiyat ile ödenmesinin gerektiği görülmektedir.

Temyiz konusu deliklerden, Derivasyon tünellerindeki bulon deliklerinin zeminin jeolojik yapısından kaynaklanan nedenlerden dolayı su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile açılması talimatının Bölge Müdürlüğünün (İdarenin) onayladığı 31.01.2001 tarihli tutanakla verildiği, kontak ve konsolidasyon enjeksiyon deliklerinin ise ilam hükmünde de belirtildiği gibi Sondaj ve Enjeksiyon Teknik Şartnamesi gereği su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile delindiği, tüm bu deliklerin ilam hükmünde de belirtildiği gibi su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile delindiği ve 31-7836 pozu (darbeli sondaj makinaları ile delinen delikler) ile bir ilişkisinin bulunmadığı görülmekte olup; İlgili işte su sirkülasyonlu rotary sondaj makinaları ile delinen kontak ve konsolidasyon enjeksiyon delikleri ile bulon deliklerinin 31-7836/1 pozunun formasyona göre belirlenen birim fiyatları ile ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca yayınlanmış akaryakıt katsayıları cetvelinde 31-7836/1 poz nolu imalat için herhangi bir akaryakıt katsayısı belirlenmemiştir. Bu nedenle sorumlularca akaryakıt fiyat farkına esas olmak üzere belirlenen akaryakıt katsayısının;

31-7836/1 poz nolu imalatın formasyona göre belirlenen birim fiyatının, 31-12.782831-17.7828 poz nolu imalatların birim fiyatının % 80’i ile ödenmesi nedeniyle ve bu imalatlardan yeraltında yapılanlar için, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Birim Fiyat Tarifleri Kitabının “GENEL HÜKÜMLER” başlığı altındaki “01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işlerde Galeri ve Tünellerde yapılacak her türlü Sondaj ve Enjeksiyon çalışmalarında ilgili pozun % 10 fazlası ödenir.” hükmü gereği; Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca yayınlanmış akaryakıt katsayıları cetvelindeki 31-12.782831-17.7828 poz nolu imalatlara ait akaryakıt katsayılarının % 80’inin alınması suretiyle ve yeraltında yapılan imalatlar için de % 10 ilave edilmesi suretiyle belirlenmesinde, Yeraltında yapılan imalatlar için açıktaki çalışmaya göre ödenen % 10’luk fark, yeraltındaki çalışma zorluklarından ve açıktaki çalışmaya göre yeraltında imalatın yapılabilmesi için yapılan aydınlatma ve havalandırma giderlerinin karşılığı olarak ödendiği açık olup, dolayısıyla yeraltında yapılan imalatların akaryakıt katsayılarının da % 10 arttırılmasında mevzuata ve sözleşme hükümlerine herhangi bir aykırılık bulunmadığı görülmektedir.

Gerek “Birim fiyatlar, Birim Fiyat Cetveli (Tarif ve Şartları) Kitabı ile beraber kullanılacaktır.” hükmünün gereği, gerek Kurulumuzun yukarıda belirtilen 23.11.2004 tarih ve 27455 sayılı kararı gereği, 01.01.1997’den sonra ihalesi yapılmış olan işlerde Rotary tip su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile açılan 0-20 metre arasında gerek karotsuz kontak (dolgu) deliklerinin, gerek konsolidasyon (sağlamlaştırma) deliklerinin, gerek ankraj deliklerinin, gerekse bulon ve drenaj deliklerinin birim fiyatlarının; 1998 yılından bu tarafa aynı şekilde yayımlanan 1997 yılında ise yukarıda belirtildiği gibi üçüncü birim fiyat cetveli ve birim fiyat tarifinde aynı şekilde yayımlanmış olan 31-7836/1 poz nolu imalatın birim fiyat cetvellerinde formasyona göre belirlenmiş birim fiyatlarının uygulanması gerekeceği anlaşılmaktadır.

İlam hükmüne konu işte 1998 yılında ihale edilmiş olup, bu işte Rotary tip su sirkülasyonlu sondaj makinaları ile açılan 0-20 metre arasındaki derivasyon tünelleri enjeksiyon imalatında, 31-7836/1 poz nolu imalatın birim fiyat cetvellerinde formasyona göre belirlenmiş birim fiyatlarının uygulanmasında ve Akaryakıt fiyat farkının ödenmesinde; 31-7836/1 poz nolu imalatın formasyona göre belirlenen birim fiyatının, 31-12.782831-17.7828 poz nolu imalatların birim fiyatının % 80’i ile ödenmesi nedeniyle ve bu imalatlardan yeraltında yapılanlar için, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığının Birim Fiyat Tarifleri Kitabının “GENEL HÜKÜMLER” başlığı altındaki “01.01.1997 tarihinden sonra ihale edilen işlerde Galeri ve Tünellerde yapılacak her türlü Sondaj ve Enjeksiyon çalışmalarında ilgili pozun % 10 fazlası ödenir.” hükmü gereği; Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca yayınlanmış akaryakıt katsayıları cetvelindeki 31-12.782831-17.7828 poz nolu imalatlara ait akaryakıt katsayılarının % 80’inin alınması suretiyle ve yeraltında yapılan imalatlar için de % 10 ilave edilmesi suretiyle belirlenmesinde mevzuata aykırı bir durum görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 36. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

641 sayılı ilamın 37. maddesi ile ; Özaltın İnş.yükleniminde bulunan Kiği Barajı ve HES İnşaatı işinde, B. 15.310 poz nolu imalat patlayıcı madde kullanılmadan yapıldığı halde bu imalat için patlayıcı madde fiyat farkı ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; 88/13181 Sayılı kararnamenin; Malzeme Fiyat Farkları bölümünün altında; “Madde 9 – ……….işlerin meydana getirilmesinde kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden bu maddede belirtilenlere, bunların, sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerinde yılı içinde değişiklik olması halinde fiyat farkı ödenir veya kesilir. Bununla ilgili uygulama usulleri idarelerce sözleşmelerine eklenir.”

“9.1 – Malzeme fiyat farkı hesabına esas alınacak miktarlar

Sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa, malzeme fiyat farkı ödenecek malzemenin miktarları aşağıda belirtilen usullerle hesaplanır.

1. 1 – Malzeme miktarlarının analizlerden hesaplanması;

a) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçleri ve birim fiyatları ile yapılan ihalelerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığında mevcut veya kabul edilen,

b) Müteahhitlerden Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçleri ve kendi analizleri ile birim fiyat teklifi alınarak yapılan ihalelerde teklif fiyatlarına esas olan,

c) Müteahhitlerin fiyat teklifi ekinde analiz bulunmayan işlerde fiyat farkı hesabına esas alınan, analizlerden fiyat farkı ödenecek malzeme miktarları hesaplanır. Analizlerde gösterilmiş ise kayıplar, miktar hesabında dikkate alınır.

Akaryakıt ve patlayıcı madde için, müteahhitlikçe ibraz edilen faturalara göre, kullanıldığı idaresince tespit olunan miktarlar esas alınır. Ancak bu miktarlar analizlerle hesaplanan miktarları geçemez.” hükümlerine yer verilmiş olduğunu.

Ancak, 12.06.2001 tarihli 2001/2862 sayılı Kararnamenin eki Esasların 2. maddesi ile, 88/13181 sayılı Kararnamenin eki Esasların 9 uncu maddesinin; “Malzeme miktarlarının analizlerden hesaplanması” başlıklı 9.1.1 bendinin (c) alt bendinin son paragrafında yer alan “Akaryakıt ve patlayıcı madde için, müteahhitlikçe ibraz edilen faturalara göre kullanıldığı idaresince tespit olunan miktarlar esas alınır. Ancak bu miktarlar analizlerle hesaplanan miktarları geçemez” hükmünün yürürlükten kaldırılmış olduğunu.

Konuyla ilgili her iki kararnamenin yukarıya alınan hükümlerine göre, akaryakıt ve patlayıcı madde için fiyat farkına esas miktarların; fiilen kullanılan miktarlar yerine, fiyat farkı hesabına esas alınan analizlerden hesaplanan miktarlar olduğunun açıkça anlaşılmakta olduğunu.

Kiğı Barajı ve HES İnşaatı sözleşmesinin eki, Birim Fiyat Cetveli (Tarifleri ve Şartları) kitabının (D) formasının Pozlarla İlgili Notlar bölümünün 65. maddesinde “Herhangi bir şekilde kaya kazısının patlayıcı madde kullanılmadan yapılması halinde B-15.310 pozisyonu fiyatına % 80 zam yapılır.’’ hükmünün yer almış olduğunu.

Pozlarla İlgili Notların 65. maddesi gereği ödenen % 80 zammın, patlayıcı madde kullanılmadan kazı yapılması nedeniyle artan maliyetlerin ve oluşan müşkülatın karşılığı olduğunu. Bir başka ifadeyle, kazının patlayıcı madde kullanılmadan yapılması nedeniyle oluşan müşkülatın; Pozlarla İlgili Notların 65. maddesine göre kazı birim fiyatına % 80 zam yapılarak telafi edilmekte olduğunu.

B-15.310 poz nolu işin analizinde gösterilen kazı makineleri (dozerler) ile yapılacak kaya malzemenin ripperlenerek sökülmesi işinin; patlatılmamış kayada patlatılmış kayaya göre belki de 10 katı bir müşkülatla (makinenin çalışma süresi, sarf edilen akaryakıt miktarı v.b) yapılabilmekte olduğunu. Bu durumun birim miktar kaya kazısı için sarf edilen akaryakıt miktarını artırdığı gibi, makinelerin erken yıpranmasına sebep olmakta yani, makinelerin amortisman (ekonomik çalışma süresi) süresini kısaltmakta, yedek parça giderlerini ve tamir, bakım masraflarını artırmakta olduğunu.

Kiğı Barajı ve HES İnşaatı sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan DSİ Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığının B-15.310 poz nolu “Barajlarda kaya kazılması, dolgu ve/veya depoya konulması” işi ile ilgili analizin 2002 yılı Bayındırlık Bakanlığı rayiçleri ile aşağıya çıkarılmış olduğunu.

Malzeme fiyat farklarının, müteahhit karı ve genel giderler eklenmeksizin hakedişlere eklendiği veya hakedişlerden kesildiği için; konuya açıklık getirecek hususlarının, B-15.310 poz nolu işin 2002 yılı karsız bedeli üzerine örneklemeler yapılarak açıklanacak olursa;

Yukarıya çıkarılan analizden görüleceği üzere, B-15.310 poz nolu “Barajlarda kaya kazılması dolgu ve/veya depoya konulması” işinin 2002 yılı karsız birim fiyatının 3.460.616,09 TL/m3 olduğunu. Kaya kazısının patlayıcı madde kullanılmadan yapılması halinde; karsız birim fiyatın, pozlarla ilgili notların 65. maddesi gereği % 80 zamlı olarak 3.460.616,09 * 1,80 = 6.229.108,96 TL/m3 olmakta olduğunu.

01.07.2002 tarihi itibariyle patlayıcı madde fiyatlarının % 100 arttığını kabul edersek; 1 m3 kazı için, 1.587.900 TL. patlayıcı madde fiyat farkı ödenecek olan B-15.310 poz nolu işin 01.07.2002 tarihindeki karsız birim fiyatının 3.460.616,09 + 1.587.900,00 = 5.048.516,09 TL/m3 olacak olduğunu. Patlayıcı madde kullanılmadan yapılan B-15.310 poz nolu iş için, sorgu yazısında ve 2002/641 Sayılı İlamın 37. Maddesinde iddia edildiği gibi patlayıcı madde fiyat farkı ödenmemesi halinde; pozlarla ilgili notların 65. maddesi gereği patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazılarında oluşan müşkülatın karşılığı olarak verilen % 80 oranındaki zammın, % 23,38’e [(6.229.108,96 - 5.048.516,09) / 5.048.516,09] düşecek olduğunu. Bu durumun da; müşkülatın karşılığının, müteahhide tam olarak verilmemesi sonucunu doğuracağını.

Hatta, 31.12.2002 tarihi itibariyle patlayıcı madde fiyatlarının Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerindeki fiyatlara göre % 175 arttığını varsaydığımızda; 1 m3 kazı için, 1.587.900 * 1,75 = 2.778.825 TL. patlayıcı madde fiyat farkı ödenecektir. Bu durumda B-15.310 poz nolu işin 31.12.2002 tarihindeki karsız birim fiyatının 3.460.616,09 + 2.778.825,00 = 6.239.441,09 TL/m3 olacak olduğunu. Böylece, 31.12.2002 tarihinde yapılan B-15.310 poz nolu kaya kazısı için ödenen birim fiyatın, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazısı için ödenen birim fiyattan daha fazla olacak olduğunu, bunun da patlayıcı madde kullanılmamasından dolayı oluşan müşkülatın karşılığında hiçbir bedel ödenmemesi anlamına gelecek olduğunu.

2002 yılı boyunca akaryakıta hiç zam yapılmadığı, işçilik rayiçlerinin 2003 yılında da 2002 rayiçlerindeki ile aynı tutulduğu ve 31.12.2002 tarihindeki % 175 zamlı patlayıcı madde fiyatlarının 2003 yılı rayiçlerinde aynen yer alacağı düşünülecek olursa; 01.01.2003 tarihinde B-15.310 poz nolu işin birim fiyatının;

POZ NO B-15.310 ANALİZİN ADI:Barajlarda kaya kazılması dolgu ve/veya depoya konulması (2003 yılı Bayındırlık rayiçleri ile) ÖLÇÜ BİRİMİ m3

POZ NO CİNSİ BİRİM MİKTAR BİRİM FİYATI TUTARI BÖLÜM TOPLAMI

04.101 Dinamit (Gom II) Kg. 0,220 10.161.250,00 2.235.475,00

04.106/b Kapsül (Elektrikli 2,50 m) Ad. 0,500 2.378.750,00 1.189.375,00

04.105/1 Kapsül (Tavikli) Ad. 0,500 1.883.750,00 941.875,00 4.366.725,00

03.517 Kompresör Sa. 0,065 18.956.724,00 1.232.187,06

03.501 Ekskavatör Sa. 0,015 29.843.444,00 447.651,66

03.511 Traktör-Buldozer Sa. 0,003 48.219.342,00 144.658,03

03.511 Traktör-Buldozer Sa. 0,001 48.219.342,00 48.219,34 1.872.716,09

TOPLAM 6.239.441,09

% 25 Müteahhit karı ve genel giderler 1.559.860,27

1 m3 fiyatı 7.799.301,36

olacağını. Yani karsız B-15.310 birim fiyatının 6.239.441,09 TL/m3 olacak olduğunu. 01.01.2003 tarihinde patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazısının karsız birim fiyatının ise, pozlarla ilgili notların 65. maddesi gereği 6.239.441,09 * 1,80 = 11.230.993,96 TL/m3 olacak olduğunu. Yani 31.12.2002 tarihinde ödenmeyen patlayıcı madde fiyat farkının, 1 gün sonra 01.01.2003 tarihinde ödenmiş olmakta olduğunu. 1 gün sonra ödenen farkın 1 gün önce ödenmemesinin sebebinin hiçbir hukuk kuralı ile açıklanamayacağını.

Aynı durumun patlayıcı madde fiyatlarının rayiç bedele göre ucuzlaması hali için de geçerli olduğunu. 01.07.2002 tarihi itibariyle patlayıcı madde fiyatlarının % 50 ucuzladığı kabul edilirse; 1 m3 kazı için, 1.587.900 / 2 = 793.950 TL. patlayıcı madde fiyat farkı kesilecek olan B-15.310 poz nolu işin, 01.07.2002 tarihindeki karsız birim fiyatının 3.460.616,09 – 793.950,00 = 2.666.666,09 TL/m3 olacak olduğunu. Patlayıcı madde kullanılmadan yapılan B-15.310 poz nolu iş için, sorgu yazısında ve 2002/641 Sayılı İlamın 37. Maddesinde iddia edildiği gibi patlayıcı madde fiyat farkı ödenmemesi veya kesilmemesi halinde; pozlarla ilgili notların 65. maddesi gereği patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazılarında oluşan müşkülatın karşılığı olarak verilen % 80 oranındaki zammın, % 133,59’a [(6.229.108,96 – 2.666.666,09) / 2.666.666,09] çıkacak olduğunu. Bu durumda da müşkülatın karşılığının müteahhide 65. maddeye aykırı olarak % 80’den fazla bir oranla ödenmesi sonucunun ortaya çıkacak olduğunu.

Bu nedenle, B-15.310 poz nolu “Barajlarda kaya kazılması dolgu ve/veya depoya konulması” işinin patlayıcı madde kullanılmadan yapılması halinde, oluşan müşkülatın karşılığı olarak; ödenen % 80 oranındaki zammın her zaman % 80 oranında olması gerektiğini. Bu zammın her zaman % 80 oranında olabilmesi için, yapılacak patlayıcı madde ve akaryakıt analizlerine;

B-15.310 pozu için, bu pozun analizinde yer alan 0,220 kg/m3 Dinamit (Gom II), 0,50 adet/m3 elektrikli kapsül, ve “Akaryakıt Analiz Katsayıları Cetveli” nde, B-15.310 pozu için belirlenen 0,587 Lt/m3 mazot miktarlarının,

B-15.310/A pozu için de; B-15.310 pozu için kullanılan malzeme miktarlarının % 80’i alınarak 0,220 kg/m3 * 0,80 = 0,176 kg/m3 Dinamit (Gom II), 0,50 adet/m3 * 0,80 = 0,40 adet/m3 elektrikli kapsül, 0,50 adet/m3 * 0,80 = 0,40 adet/m3 tavikli kapsül ve 0,587 Lt/m3 * 0,80 = 0,470 Lt/m3 mazot miktarlarının esas alınması gerektiğini.

Aksi takdirde; Pozlarla İlgili Notların 65. maddesi hükmüne aykırı olarak, patlayıcı madde ve mazot fiyatlarının artması halinde müşkülatın karşılığında verilen zam oranının % 80’in altında kalması, patlayıcı madde ve mazot fiyatlarının ucuzlaması halinde ise % 80’in üzerine çıkması sonucunun ortaya çıkacak olduğunu, bunun da; her zaman aynı olan müşkülatın karşılığının, farklı zamanlarda farklı oranlardaki zamlarla karşılanması veya hiç karşılanmaması anlamına geleceğini.

Kiğı Barajı ve HES İnşaatı işine ait 17/A nolu hakedişte yer alan Güvenlik Tesisleri bölümünde, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan ve % 80 zamlı ödenen B-15.310 poz nolu “Barajlarda kaya kazılması dolgu ve/veya depoya konulması” işi ile ilgili analizde yer alan patlayıcı maddeler için; uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlere göre meydana gelen fiyat farkları, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde sözleşme hükümlerine ve 88/13181 sayılı Kararnamenin, 12.06.2001 tarihli 2001/2862 sayılı Kararnamenin eki Esasların 2. maddesi ile değiştirilen 9.1.1. maddesi hükümlerine göre müteahhide ödenmiş olup, herhangi bir fazla ödemenin söz konusu olmadığını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, Kiği Barajı ve HES İnşaatı işinde, B-15.310 poz nolu imalat patlayıcı madde kullanılmadan yapıldığı halde bu imalat için patlayıcı madde fiyat farkı ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

88/13181 Sayılı kararnamenin; Malzeme Fiyat Farkları başlıklı 9.maddesinde;

“Madde 9 ……….işlerin meydana getirilmesinde kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden bu maddede belirtilenlere, bunların, sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerinde yılı içinde değişiklik olması halinde fiyat farkı ödenir veya kesilir. Bununla ilgili uygulama usulleri idarelerce sözleşmelerine eklenir.”

“9.1 – Malzeme fiyat farkı hesabına esas alınacak miktarlar

Sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa, malzeme fiyat farkı ödenecek malzemenin miktarları aşağıda belirtilen usullerle hesaplanır.

1. 1 – Malzeme miktarlarının analizlerden hesaplanması;

a) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçleri ve birim fiyatları ile yapılan ihalelerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığında mevcut veya kabul edilen,

b) Müteahhitlerden Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçleri ve kendi analizleri ile birim fiyat teklifi alınarak yapılan ihalelerde teklif fiyatlarına esas olan,

Konuyla ilgili her iki kararnamenin yukarıya alınan hükümlerine göre, akaryakıt ve patlayıcı madde için fiyat farkına esas alınacak miktarların; fiilen kullanılan miktarlar olmadığı, akaryakıt ve patlayıcı madde analizleri ile hesaplanan miktarlar olduğu açıktır.

İlgili işin sözleşmesinin eki, Birim Fiyat Cetveli (Tarifleri ve Şartları) kitabının (D) formasının Pozlarla İlgili Notlar bölümünün 65. maddesinde “Herhangi bir şekilde kaya kazısının patlayıcı madde kullanılmadan yapılması halinde B-15.310 pozisyonu fiyatına % 80 zam yapılır.’’ hükmü bulunmaktadır.

Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığına ait her uygulama yılı için yayınlanan Birim Fiyat Cetveli kitabında belirtilen birim fiyatlar; yine Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığına ait Birim Fiyat Analizleri’ne, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı tarafından ait olduğu uygulama yılı için yayınlanan “İnşaat Birim Fiyatlarına Esas İşçilik-Araç ve Gereç Rayiç Listeleri” nde belirtilen rayiç fiyatların esas alınması suretiyle tespit edilmektedir. Dolayısıyla, patlayıcı madde kullanılarak yapılan B-15.310 Poz nolu kaya kazılması birim fiyatı da aynı yöntemle tespit edilmektedir.

Kaya kazısının patlayıcı madde kullanılmadan yapılması halinde, pozlarla ilgili notların 65. maddesi gereği B-15.310 pozisyon fiyatının % 80’i olarak ödenecek zammın karşılığı; her uygulama yılı için, B-15.310 poz nolu analizde yer alan girdilerin miktarlarının (makine ve işçilik çalışma süreleri ile patlayıcı madde ve akaryakıt miktarlarının) % 80’ine tekabül eden kısmına, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı tarafından ait olduğu uygulama yılı için yayınlanan “İnşaat Birim Fiyatlarına Esas İşçilik-Araç ve Gereç Rayiç Listeleri” nde belirtilen rayiç fiyatların esas alınması suretiyle belirlenen tutar olmaktadır.

Pozlarla İlgili Notların 65. maddesi gereği ödenen % 80 zam, patlayıcı madde kullanılmadan kazı yapılması nedeniyle artan maliyetlerin ve oluşan müşkülatın karşılığıdır. Yani, kazının patlayıcı madde kullanılmadan yapılması nedeniyle oluşan müşkülatın karşılığı; Pozlarla İlgili Notların 65. maddesine göre kazı birim fiyatına % 80 zam yapılarak telafi edilmeye çalışılmıştır.

B-15.310 poz nolu işin analizinde belirtilen kaya malzemenin ripperlenerek sökülmesi ve kazılması işini yapan kazı makinelerinin çalışma sürelerinin ve bu makinelerin çalışırken sarf ettikleri akaryakıt miktarlarının, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazısında, patlayıcı madde kullanılarak yapılan kaya kazısına göre çok daha fazla olacağı görülmektedir. Yani, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan birim miktar kaya kazısı için kazıyı yapan makinaların çalışma süreleri ile bu makinaların sarf ettikleri akaryakıt miktarları; patlayıcı madde kullanılarak parçalanan ve gevşetilen birim miktar kaya kazısı için kazıyı yapan makinaların çalışma sürelerine ve bu makinaların sarf ettikleri akaryakıt miktarlarına göre daha da fazla olmaktadır. Dolayısıyla patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazılarında, patlayıcı madde kullanılarak yapılan kaya kazılarına nazaran makinelerin amortisman sürelerinin kısalacağı, yedek parça giderleri ile tamir ve bakım masraflarının da artacağı aşikardır.

İlgili işin Sözleşmesinin ekinde yer alan Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığına ait Birim Fiyat Cetveli (Tarifleri ve Şartları) kitabında, kaya kazılarının patlayıcı madde kullanılmadan yapılması hali için, patlayıcı madde kullanılarak yapılan B-15.310 Poz nolu kaya kazılması birim fiyatının % 80’i tutarında bir zam verilmesi öngörülmüş olup; Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığınca, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazıları için, ayrıca herhangi bir birim fiyat tarifi ve herhangi bir analiz yapılmamıştır. Bu nedenle patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazıları için, akaryakıt ve patlayıcı madde fiyat farkına esas olacak miktarlar; 88/13181 sayılı Kararnamenin eki Esasların 9. Maddesinin 9.1.1 bendi ve 2001/2862 sayılı Kararnamenin eki Esasların 2. maddesi gereği, kaya kazılarının patlayıcı madde kullanılarak yapılması haline ait analizlerinde belirtilen birim imalattaki patlayıcı madde ve akaryakıt miktarları ile B-15.310 poz nolu kaya kazısı analizindeki akaryakıt ve patlayıcı madde miktarlarının % 80’i karşılığındaki miktarlarının esas alınması suretiyle yapılacak “patlayıcı madde ve akaryakıt analizleri” sonucunda belirlenecek miktarlardır.

Patlayıcı madde ve akaryakıt fiyatlarında, yıl içinde yıl başındaki fiyatlara göre oluşacak fiyat farklarının, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazıları için yukarıda belirtilen şekilde yapılacak “patlayıcı madde ve akaryakıt analizleri” sonucunda belirlenen miktarlara uygulanmaması; dilekçinin de belirttiği gibi, pozlarla ilgili notların 65. maddesi gereği ödenmesi gereken % 80 oranındaki zammın, patlayıcı madde ve akaryakıt fiyatlarının artması halinde % 80’in altına düşmesi sonucunu veya patlayıcı madde ve akaryakıt fiyatlarının düşmesi halinde de % 80’den fazla olması sonucunu doğuracaktır ki, bu da 65. madde hükmüne aykırıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazıları için pozlarla ilgili notların 65. maddesi gereği B-15.310 pozisyon fiyatının % 80’i olarak ödenecek zammın, her zaman % 80 olabilmesi için; patlayıcı madde kullanılmadan yapılan kaya kazıları için yukarıda belirtilen şekilde yapılacak “patlayıcı madde ve akaryakıt analizleri” sonucunda bulunacak patlayıcı madde ve akaryakıt miktarları ile bu malzemelerin birim fiyatlarında oluşacak farkların (zammın/ucuzlamanın) çarpılması suretiyle hesaplanacak fiyat farkı tutarlarının herhangi bir tenzilat ve kar uygulanmadan ödenmesi / kesilmesi gerekmektedir.

İlgili işe ait 17/A nolu hakedişte, patlayıcı madde kullanılmadan yapılan ve % 80 zamlı ödenen kaya kazıları için, patlayıcı madde fiyat farkı ödenmesi; yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde sözleşme hükümlerine ve 88/13181 sayılı Kararnamenin, 12.06.2001 tarihli 2001/2862 sayılı Kararnamenin eki Esasların 2. maddesi ile değiştirilen 9.1.1. maddesi hükümlerine uygun olup, herhangi bir fazla ödeme söz konusu değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 37. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 10.04.2006 tarih ve 28575 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Sayıştay 4. Dairesi 28170 Kararı -

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin