Sayıştay 4. Dairesi 28161 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 4

• Dosya No: 28161

• Tutanak No: 28585

• Tutanak Tarihi: 10.04.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1. 641 sayılı ilamın 38. maddesi ile ; İma İnşaat yükleniminde bulunan “Antalya İçme Suyu Ana Besleme Hattı, Depo ve Bağlantıları İnşaatı” işinde İ. 1, İ. 2, İ. 3, İ. 4, İ. 5, İ. 6 poz nolu makinalı kazı imalatlarına ait birim fiyat tariflerinde kazının yükleme ve boşaltma işleminin kazının birim fiyatına dahil olduğu belirtildiği halde, bu pozlara ilişkin kazı malzemesinin nakline ilişkin nakliye analizine yükleme. boşaltma ücreti karşılığı 0,55 saat düz işçi bedeli eklenmesi nedeniyle mükerrer yükleme. boşaltma bedeli ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Söz konusu çelişkinin kazı malzemesinin yükleme ve boşaltma bedelinin "taşıtlara yüklenmesi, dolgu ve depo mahalline 25 mt yarı çap dahilinde taşınması, boşaltılması" diye yazılı bulunan tarifi ile analizin alt kısmında "birim fiyatın tarifindeki şartlar ve işlerin karşılığında olarak" denilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamalardan kaynaklanmakta olduğunu. Daha önceki yıllarda sorguya karşılık yaptığımız savunmalarda (İ) işaretli makineli kazı birim fiyat tarifinde "kazının taşıtlara yükleme ve boşaltılması" kazı fiyatına dahildir diye yazılı bulunan açıklamanın orada zuhulen yer aldığını, bir diğer ifade ile fiyat tarifleri kitabından çıkarılmasının unutulduğunu ve kazı birim fiyatı içerisinde kazı malzemesinin taşıtlara yükleme boşaltma bedelinin yer almadığının beyan edilmiş olmasına rağmen, fiyat analizindeki unsurlara bakılmadan tarifte yapılan açıklamaya göre ilam düzenlendiğini. Fiyat analizi alt kısmında yer alan "Birim fiyat tarifindeki şartlar ve işlerin karşılığı olarak" yazılan not açıklamasının sadece analizdeki unsurları tespit etmek amacına yönelik olduğunu. Bu açıklamaya dayanarak "ilamda" ileri sürüldüğü gibi kazı malzemelerinin araçlara yüklenmesi ve boşaltılması bedelinin analizde yer aldığını anlamanın mümkün olmadığını. Söz konusu kazı analizi içerisinde kazı malzemesinin yüklenmesi ve boşaltılmasının yer almamakta olduğunu. Nakliye analizi içerisinde ise kazı malzemesinin yüklenmesi ve boşaltılması unsurunun bulunmakta olduğunu. Bu nedenle de ilamın ilgili maddesinde yer aldığı gibi mükerrer bir ödemede bulunulmadığını ve bir hesap hatası yapıldığını. Bahse konu analizlerin içerisine yükleme boşaltma ile ilgili herhangi bir bedelin konulmamış olduğunu. Nedeninin ise, nakledilmeyecek kazı için yükleme boşaltma ile ilgili bir bedel konulmuş olursa, nakledilmesi gerekmeyen kazılara da bu bedelin fazladan ödemiş olacağını. İdarenin bu fazla ödemeyi önlemek için sadece nakledilmesi gereken kazılara yükleme -boşaltma bedeli ödemeyi uygun görmüş ve buna göre nakliye analizi içine bedelini koymuş olduğunu. Nakledilmesi gereken kazının mutlaka yükleme, boşaltılmasının yapılması gerektiğini. Burada kazı analizi içinde yükleme - boşaltma bedeli olmadığı halde birim fiyat tarifinde bulunması nedeniyle mükerrerlikten bahsedilmekte olduğunu. "Yükleme - boşaltma dahildir" ifadesinin sehven yapılan bir hata sonucunda birim fiyat tarifinde unutulmuş olup, birim fiyat tespitine ilişkin analiz içine dahil edilmemiş olduğunu. Esasen kazı fiyatı içerisinde, kazı malzemesinin taşıtlara yükleme - boşaltma bedelini dahil etmenin mantığının da olmadığını. Zira kazı malzemesinin tamamını taşımanın söz konusu olmadığından kazı analizi içerisine yükleme - boşaltma bedelinin dahil edilmesinin gerçekten fazla ödeme ve usulsüzlük sonucunu doğuracak olup, bu nedenle analiz içerisine dahil edilmemiş olduğunu. Örneğin kazıdan çıkan 500.000 m3 kazı malzemesinin bir kısmı nakledilecek ise, yükleme -boşaltma bedeli de nakledilecek kazıya ait olacağını. Nakledilen kazıya ait yükleme - boşaltma bedelinin de doğru bir yaklaşımla nakliye pozu içine dahil edilmiş olduğunu. Kazı analizi içinde yükleme - boşaltma karşılığı olarak bir bedel konulmadığı kesinlik arz etmesine rağmen, keşif cetvelinde yer alan kazının taşıma bedeline yükleme - boşaltma ameliyesi karşılığı 0.55 saat düz işçi ücreti ilave edilmesinin, bu durumun hükmü etkileyecek belge mahiyetini arz etmesi nedeniyle kazı birim fiyat içerisindeki yükleme - boşaltma bedeli ameliyesine tekabül eden 0.005 saat ekskavatör ücretinin mükerrer olduğu ve buna göre fazla ödendiği hesap edilen tutarın tazmin edilmesinin doğru olacağını. Çünkü nakledilen kazıyı yükleyip - boşaltmak mecburiyetinde olunması ve nakliye birim fiyat tarifinde de "yükleme - boşaltma bedeli dahildir" ibaresinin konulmuş olması nedeniyle nakliye pozunda değil, yukarıda açıklandığı üzere kazı analizindeki ekskavatörün çalışma saatine dahil edilen yükleme - boşaltma karşılığının mükerrer olacağını. Kazı birim fiyatı içindeki yükleme - boşaltma bedeli ameliyesine tekabül eden 0.005 saat ekskavatör bedelinin mükerrer olduğu sonucuna varıldığından buna göre fazla ödendiği kanaatine varılan bedelin DSİ veznesine yatırılmış olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, “Antalya İçme Suyu Ana Besleme Hattı, Depo ve Bağlantıları İnşaatı” işinde İ-1, İ-2, İ-3, İ-4, İ-5, İ-6 poz nolu makinalı kazı imalatlarına ait birim fiyat tariflerinde kazının yükleme ve boşaltma işleminin kazının birim fiyatına dahil olduğu belirtildiği halde, bu pozlara ilişkin kazı malzemesinin nakline ilişkin nakliye analizine yükleme-boşaltma ücreti karşılığı 0,55 saat düz işçi bedeli eklenmesi nedeniyle mükerrer yükleme-boşaltma bedeli ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Sözleşme eki kazı birim fiyatlarının tariflerinde zeminin kazılması, taşıtlara yüklenmesi, … metreye atılması (taşınması) ve boşaltılması veya depoya konması giderlerinin birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir. Kazı imalatlarının yapıldığı 14.016/1, 14.016/2, 14.017/1, 14.017/2, 15.014/2B ve 15.018/2B poz nolu kazı birim fiyatlarının tariflerinde kazının yükleme-boşaltma ve dolgu veya depoya konulması ameliyesi sayıldıktan sonra, aynı kazı ameliyesinin taşıma bedelinin hesabında, kazının yükleme-boşaltma ve depo ile dolguya konulma bedeline karşılık ayrıca işçilik ücreti ödenmesi öngörülmesi, sözleşme kapsamında sayılan ve yüklenicinin bunlara uygun olarak iş yapmayı kabul ve taahhüt ettiği sözleşmede yer alan kazı birim fiyat tariflerine aykırı olmaktadır. Ayrıca sözleşmede yer alan birim fiyat tariflerinden önce “Birim fiyata dahil işler” belirtilirken (l) bendinde “İş için gerekli bütün malzemenin temini ve iş yerine nakli masrafları (Nakliye bedeli ayrıca ödeneceği belirtilenler hariç) ile işyerindeki yatay ve düşey taşımalar, işyeri dışında ve içindeki bir veya daha fazla yükleme boşaltma masrafları, (çelik boru özel parçaları ile kum çakıl ve stabilize malzemeye zorunlu hallerde ve idarenin onayı ile birden fazla yükleme, boşaltma, ödenebilir.)” hükmü ile işyeri dışında ve içindeki bir veya daha fazla yükleme boşaltma masraflarının birim fiyatlara dahil olduğu ve hangi malzemelere idarenin onayı ile birden fazla yükleme, boşaltma, ödenebileceği açıkça belirtilmiştir. Kazı birim fiyat analizlerinde yer alan ekskavatör çalışma saati içindeki 0,005 saatin yükleme boşaltma bedeli olduğu ve bu nedenle fazla ödemenin 0,005 saat ekskavatör bedeli kadar olduğunu iddia etmek de mümkün bulunmamaktadır. Zira kazı pozlarının tanımlarında yapılan işlerin neleri kapsadığı açıkça belirtilmiş olup, analizleri de yapılan bu tanımlara göre hazırlanmıştır.

Kazı pozlarının birim fiyat analizlerinde bulunan ekskavatörün çalışma saati esas alınarak ekskavatörün 0.005 saatlik çalışmasının analize yükleme-boşaltma karşılığı konduğunu ve nakliye birim fiyat analizlerine yükleme-boşaltma karşılığı düz işçi bedeli konduğu için ortaya çıkan mükerrer yükleme-boşaltma bedelini gidermek için kazı birim fiyat analizlerindeki ekskavatörün çalışma saatinin 0.005 saat azaltılması, yetkili kurullarca tespit edilen kazı birim fiyat analizlerinin değiştirilmesi anlamına geldiğinden mevzuata uygun olmadığı gibi, böyle bir uygulama mükerrerliği tamamen değil ancak kısmen ortadan kaldırmaktadır.

Kazı birim fiyat tariflerinde açıkça yükleme boşaltma bedelinin birim fiyata dahil olduğu belirtilmiş, kazı birim fiyat analizleri de birim fiyat tarifindeki şartlar ve işlerin karşılığı olarak tespit edilmiş olduğundan, teknik bir zorunluluk olmadıkça kazı malzemesi naklinde tekrar yükleme boşaltma bedeli ödenmesi mükerrer ödeme olmaktadır. Belgeleri ile ispatlı teknik zorunluluk iddiası ise bulunmamaktadır.

Bu nedenle, genel uygulamaya paralel olarak kazı bedeline dahil olan ve sözleşmede veya sözleşme eki birim fiyat cetvellerinde yer alan kazı birim fiyatının kabulü ile taşıma bedeline mükerrer şekilde ilave edilen ve mevzuata aykırı bulunan ikinci yükleme-boşaltma bedelinin ödenmesi mümkün bulunmadığından dilekçi iddialarının reddi ile 641 sayılı ilamın 38. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 641 sayılı ilamın 39. maddesi ile ; İma İnşaat yükleniminde bulunan Antalya İçme Suyu Ana Besleme Hattı, Depo ve Bağlantıları İnşaatı işinde, İN. 7 poz nolu Transmikserle taze beton nakli analizinde taze betonun transmiksere yüklenmesi. boşaltılması karşılığı 0,95 saat düz işçi girdisinin ilave edilmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Transmikserle taze beton taşınması analizinde mevcut olan yükleme ve boşaltmanın, transmiksere yapılan yükleme ile transmikserden yapılan boşaltmayı kapsamakta olduğunu. Bu nedenle birim fiyat analizinde inşaat sahası dışında yapılan bu yükleme ve boşaltmayı karşılamak üzere bir işçilik saati eklenmiş olduğunu. İnşaat yerindeki yatay ve düşey taşıma fiyata dahildir denmesine rağmen; transmikserle beton naklinin ayrıca ödeneceğinin I.27, 16.012/1, 16.032/1 poz no'lu birim fiyat tarifinin sonunda Not: 1 'de özellikle belirtilmesinin de bu düşünceden kaynaklanmakta olduğunu, Zaten transmikserle beton taşınması bedelinin ödeneceğinin belirtilmesi ile inşaat yerinin dışına çıkıldığı ve I.27, 16.012/1, 16.032/1 poz no'lu birim fiyat tarifinde inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma ifadesinden, beton pompası, asansör ve benzeri makinelerle yapılan, sadece inşaat yerindeki taşıma, yükleme ve boşaltmanın ifade edildiğinin açık olduğunu, Yani transmikserle beton taşınması birim fiyat analizinde, yükleme - boşaltma karşılığı bir bedel konulmuş olmasının herhangi bir yersiz ödemeye sebep olmadığını. Çünkü her iki yükleme -boşaltmanın birbirinden farklı işler olduğunu, Zira; transmikserle taşımanın yapılmadığı bir iş yerinde de yükleme ve boşaltma adı altında bir kısım işler yapılmakta olduğunu. Beton imaline ilişkin birim fiyat analizi içerisinde yer alan yükleme ve boşaltma bedellerinin, işyerindeki bu normal yükleme ve boşaltma işlemlerine ait bedelleri karşılamakta olduğunu. Örneğin beton santrali ile beton pompasının aynı yerde bulunduğu ve transmikserle taşımaya ihtiyaç bulunmadığı durumlarda da; santral ile pompa arasındaki normal taşıma işlemleri; el arabasıyla veya benzeri teknik ekipmanla ve işgücü ile yapılmakta olduğunu. Ancak devreye transmikser girdiğinde; ilave bir yükleme ve boşaltma faaliyetinin oluştuğunu. Bir başka anlatımla; transmikserin devreye girmesinin, şantiye içerisindeki diğer yükleme ve boşaltma işlemlerini kesinlikle ortadan kaldırmamakta olduğunu. Transmikser ile taşınan betonun işyerindeki kullanım alanlarına taşınması için bir takım ilave yükleme ve boşaltmaların yine yapılmakta olduğunu. Transmikserin sadece beton santrali ile beton pompası arasındaki uzun mesafeli taşımaya ihtiyaç duyulduğunda devreye girmekte ve normal gelişim içerisindeki ilave bir iş kısmı olarak çıkmakta olduğunu. Transmikserden yapılan boşaltmadan sonra aynı gelişimin sürmekte ve şantiye içinde bir çok yükleme ve boşaltma işleminin tekrarlanmakta olduğunu. Özetle; her iki birim fiyat içerisinde yer alan yükleme ve boşaltma bedellerinin; birbirinden farklı iş kalemlerini konu almakta olduğunu, transmikserin devreye girmesinin şantiye içindeki diğer rutin yükleme ve boşaltma işlemlerini ortadan kaldırmamakta olduğunu. Bu durumda da; iki ayrı işlem ve iki ayrı yükleme ve boşaltma bedelinin ödenmesinde sözleşmeye aykırılık ve fazla ödeme bulunmamakta olduğunu. I.N.7 poz no'lu transmikserle beton taşınması birim fiyat analizindeki yükleme boşaltma ile I.27, 16.012/1, 16.032/1 beton imalat pozunun tarifinde bahsi geçen inşaat yerindeki yükleme boşaltmanın aynı işler olmaması nedeniyle yapılan ödemelerin sözleşme eki analizlere ve sözleşmeye uygun olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sözleşme eki I.27 poz nolu birim fiyat tarifinde beton, “Yapılacak laboratuar deneyleri ve gronülametrik analizlere göre istenilen mukavemeti temin edecek nisbetler dahilinde ve ağırlık esasına göre granülometrik kum, çakıl, su ve çimentonun (enaz 4 bölmeli agrega silosu, tartı üniteleri, cebri karıştırıcı ve diğer mekanik aksam ile çimento silolarını havi) beton tesisinde, karıştırılarak beton imali, beton pompası seri asansör ve benzeri makinalarla her derinlik ve yüksekliğe taşınarak yerine konması vibratör ile sıkıştırılması gerektiğinde sulanması, ...... her türlü işçilik, malzeme ve zayiatı, makina, alet, edevat, laboratuar giderleri ile inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, müteahhit kârı ve genel giderler dahil, çimento bedeli ve nakli, kum-çakıl nakli hariç olmak üzere; proje ve şartnamelere uygun şekilde idarece istenilen mukavemette granülometrik kum ve kırmataş ile yapılan B.A. betonun 1 m3 fiyatı.” olarak tanımlanmıştır. Beton birim fiyat tariflerinde betonun her derinlik ve yüksekliğe taşınarak imalatın yapılacağı yere konması bedeli ile inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma bedellerinin birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir.

Betonun, beton santrali ile döküm yeri arasında transmikserle taşınması fiyatına ayrıca yükleme-boşaltma karşılığı olarak 0.955 saat düz işçi bedeli ilave edilmesi, aynı iş olan yükleme-boşaltma işlemi için mükerrer ödeme olduğundan ve aynı iş için mükerrer ödeme yapılması söz konusu olamayacağından 641 sayılı ilamın 39. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 641 sayılı ilamın 40. maddesi ile ; İma İnş.yükleniminde bulunan Antalya İçme Suyu Ana Besleme Hattı, Depo ve Bağlantıları İnşaatı işinde, İN. 2 poz nolu demir nakli birim fiyat analizinde yer alan yükleme boşaltma bedelinden, fabrikaca yapılan yükleme bedelinin düşülmemesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Demir yükleme, istif ve muhafazası bedelinin ihale öncesi keşif özetinde İN-2 poz nolu nakliye bedeli içerisinde tespit edilmiş, birim fiyat cetveli ekinde verilmiş olduğunu. Sözü edilen İN-2 nolu pozun sözleşme öncesinde tespit edilen özel birim fiyat olduğu ve bu birim fiyat üzerinden ihaleye teklifte bulunulduğundan bu özel birim fiyatın sözleşmeden sonra idare veya denetim organlarınca tek taraflı olarak değiştirilmesinin veya değişiklik teklifinde bulunulmasının uygun olmayacağının düşünülmekte olduğunu. Bilindiği üzere özel birim fiyatların maddi hata hariç değiştirilemeyeceği yolunda Sayıştay Temyiz Kurulu ile Yargıtay Dairesinin de kararlarının mevcut olduğunu. Ayrıca analiz incelendiğinde içersinde yer alan yükleme bedelinin demirin şantiye sahasına indirildikten sonra işlenip baraj şantiye sahasındaki farklı birimlerdeki montaj yerlerine nakil etmek için yapılan yükleme, boşaltma, istif ve muhafaza karşılığı olduğunun açıkça görülmekte olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, Antalya İçme Suyu Ana Besleme Hattı, Depo ve Bağlantıları İnşaatı işinde, fabrikadan temin edilen demir için nakliye bedelinin hesaplanmasında fabrikaca yapılan yükleme bedelinin düşülmemesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

İlam hükmüne konu 07.D/2 poz nolu Demir Nakli birim fiyat analizi incelendiğinde, her cins demirin taşıtlara yükletilip boşaltılması ve istifi karşılığında 3 saat düz işçi girdisinin yer aldığı görülmektedir. Birim fiyat tarifinde ise “Poz B-07.D/1’deki şartlar altında beher ton Özel Şartname Bölüm I’de belirtilen fabrikası demirinin, iş başına kadar taşınması fiyatı.” denilmektedir.

Poz B-07.D/1 Çimento taşınmasına ait birim fiyat olup birim fiyat tarifi;” Özel Teknik Şartname Bölüm I'de belirtilen belirtilen Çimento Fabrikasından veya deposundan satın alınmış çimentonun her nevi yol ve vasıta ile işbaşına kadar taşınması için yapılan her türlü hizmet ve giderlerle müteahhit kârı ve genel giderler karşılığı dahil (Fabrikada yükleme hariç) beher ton çimentonun yükleme, boşaltma ve taşıma bedeli.” Şeklindedir.

Birim fiyat tarifinde yer alan “…her türlü hizmet ve giderlerle müteahhit kârı ve genel giderler karşılığı dahil (Fabrikada yükleme hariç) beher ton çimentonun yükleme, boşaltma ve taşıma bedeli.” ifadesinden fabrikaca yapılan yükleme bedelinin birim fiyata dahil olmadığı, yüklemenin fabrikaca yapılması durumunda da bu birim fiyatın uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Bayındırlık birim fiyatlarında aynı iş için 5 saat düz işçi bedeli öngörülürken, DSİ birim fiyatlarında 3 saat düz işçi bedeli öngörülmektedir. DSİ birim fiyat tarif ve analizlerinde demirin fabrikaca yüklenmesi durumunda, yükleme bedelinin analizden düşüleceğine dair bir ifade bulunmadığı gibi birim fiyata fabrikaca yapılan yüklemenin dahil olmadığına ilişkin ifade mevcuttur. Bu nedenle Bayındırlık uygulamalarından kıyasla demir naklinde fabrika yüklemesinin birim fiyattan düşülmesi gerektiğini söylemek mümkün görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 40. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 10.04.2006 tarih ve 28585 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.