Kralkızı Dicle Sulamasında Kablolu Ankraj İçin Fazla Ödeme, Tazminat Kararı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

Kamu İdaresi:
Yılı: 2002
Daire: 4
Dosya No: 28157
Tutanak No: 28566
Tutanak Tarihi: 05.04.2006
Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra, duruşma talep eden Hakedişi Onaylayan sıfatı ile sorumlu Nihat Üstündağ’ duruşma günü 17.03.2006 tarihinde bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından HUMK nun 438. maddesi uyarınca gıyabında gereği görüşüldü;

641 sayılı ilamın 13. maddesi ile ; Kralkızı Dicle Cazibe Sulaması İsale Kanalı İnşaatında 16.066/F1 poz no'lu düşeyle 75 derece açı yapacak şekilde kablolu ankraj için delik delinmesi iş kalemi için B.I.G.Ş.'nin 20. maddesi hükmüne aykırı olarak yeni birim fiyat oluşturulduğu, oysa DSİ Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Daire Başkanlığının birim fiyat tariflerinde yer alan 31.7837 poz no'lu iş kalemi birim fiyat tanımının, düşeyde 75 derece açı yapacak şekilde kablolu ankraj için delik delinmesi iş kalemi tanımına uygun düştüğü, bu itibarla düşeyde 75 derece açı yapacak şekilde kablolu ankraj için delik delinmesi iş kalemi için 16.066/F. 1 poz no'lu yeni birim fiyat oluşturulmasına mahal bulunmadığı, buna rağmen anılan imalat için 31.7837 poz no' lu birim fiyat yerine, 16.066/F. 1 poz no'lu eni birim fiyat yapılarak bu fiyat üzerinden ödeme yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; ilamda 16.066/F-1 düşeyle 75 derece açı yapacak şekilde kablolu ankraj için delgi delinmesi imalatları yeni fiyatının yapılmasına iki sebepten itiraz edilmekte olduğunu, ilamda "DSİ Genel Müdürlüğünce yaptırılan enjeksiyon işlerinde genellikle 31.7836 - 31.7837 poz numaralı Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı görülmektedir." Bu sebeple B.İ.G.Ş 20. maddesine göre yeni fiyat yapılmaması gerektiği, 31.7837 poz no'lu birim fiyat tarifinden gelen sebeplerle bu fiyatın %100 artırılarak ödenmesi gerektiği, Ayrıca, yeni fiyat yapımında 16.066/F-1 poz numaralı Bayındırlık Bakanlığı'na ait 065 cm. çapında fore kazık yapım işlerin analizinin kullanılarak yapılmasına itiraz edilmekte olup " söz konusu imalatların birbirinden çok farklı olması sebebiyle aynı yardımcı analizin kullanılmaması gerektiğinin, gerekçe gösterildiğini, DSİ Birim Fiyatlarında bulunan 31.7837 poz no'lu birim fiyatın tarifinde ifade edilen ankraj deliği delinmesi ile Diyarbakır Şehir İçi Geçişi işinde yapılan kablolu ankraj imalatına ait delik delinmesi işlerinin hiçbir şekilde benzer işler olmadığını, Yapılan işin 31.7837 poz no'da bahsedilen ankraj deliği delinmesi işi ile aynı iş olmadığı gibi, bu fiyatın analizinde kullanılacağı öngörülen delici makinelerle (kompresör veya rotary sondaj makinesi) bu işin yapılmasının fiilen mümkün olmadığını, 31.7837 poz no'lu birim fiyatın başlığının "Karotsuz kontak, konsolidasyon, ankraj, bulon ve drenaj deliğinin açılması" şeklinde olup, devamında ise; " Darbeli sondaj makineleri ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tarzda ve projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu) ve konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması ile bulon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi denmekte olduğunu, ANKRAJ kelimesi anlamının sözlüklerde DEMİRLEME, GÜVEN, EMNİYET; DAYANAK, DESTEK, BİR BAŞKA ŞEYİN SAĞLAM DURMASI İÇİN KULLANILAN BİRŞEY, SAĞLAMLAŞTIRMA, BİR SAĞLAMLAŞTIRMA ARACI, SAPLAMA BAĞ şeklinde ifade edilmekte olduğunu, Bir binada cephe kaplamasının (mermer.granit vb.) duvara bağlanması işlemi içinde ankraj yapıldığını, ankrajın yapılabilmesi için bir ankraj deliği delinmesi gerektiğini, bir aydınlatma direğinin de yere bağlanması için yapılan beton temel içerisine cıvata delikleri açımı işinin de ankraj deliği açımı işi olduğunu veya alttan kaldırma kuvvetine karşı bir baraj dolusavağı düşü havuzunun beton plaklarının zemine ucu kancalı demirlerle bağlanması için açılan deliklerin de bir ankraj deliği açım işi olduğunu, DSİ 37.7837 no'lu birim fiyatta bahsedilen ankraj deliklerinin; TÜNEL VEYA GALERİLERDE TÜNEL AÇIMI SIRASINDA ZEMİN YÜZEYİNE PÜSKÜRTÜLEN BETON HARCI ÖNCESİNDE ZEMİNE KONAN HASIR ÇELİĞİN düşmemesi için zemine tutturulması işleminde yapılan delme işlemleri olup, tutturma işlemi için 14 -22 mm. çaplarda demirlerin zemine 20-30 cm. en fazla 50 cm. sokulabilmesi için kullanılan demir çapının +7mm. daha fazlasına yani 21-29 mm. çaplı delikler olduğunu, Yukarıdaki örneklerden görülebileceği gibi ankraj kelimesinin birbirinden çok farklı işleri tanımlamak için kullanılabilmekte olduğunu, Bu işlerin birbiriyle ortak olan tarafının ise sadece bir elemanın gerideki diğer bir elemana bağlanmış olması olduğunu, Ancak bu bağlama işlemi bir tablonun duvara tespiti veya bir mermer plakanın bina cephesine tespiti şeklinde olduğu gibi, derin bir kazıda iksa (dayanma elemanı) geriye bağlanması içinde olabileceğini, Bu işlemlerin birbirinden çok farklı amaçlarla ve çok farklı şekillerde yapılan işler olduğunu, Diyarbakır Şehir içi geçişi derin kazısında açılan ankraj deliği ile bir tünelde hasır çeliği tünel tavanına tutturmak için yapılan ankraj işlemleri ve delinen deliklerin çok farklı şeyler olup, DSİ 31.7837 poz no'lu birim fiyatın analizine bakıldığında delici makine olarak sadece 03.917 poz no'lu KOMPRESÖR’ün yer aldığını, Kompresör yerine rotary sondaj makineleri ile delinmesi halinde ise fiyatın %100 arttırılarak uygulanacağının ifade edilmekte olduğunu, Bayındırlık Bakanlığı 2001 yılı Rayiçlerinde bahis konusu Kompresör Rayiç Bedelinin; 3.17 210 cfm'lik kompresör + hortum ve tabancaları 7.079.000.000.-TL, Yine Bayındırlık Bakanlığı 2001 yılı Rayiçlerinde Rotary Tip Temel Sondaj Makinesi Rayiç Bedelinin; 03.071/T1 ekipmanlarıyla birlikte 9.733.000.000.-TL. olarak yer aldığını, DSİ Su Sondajları, Temel Sondajları Enjeksiyon işleri, Kaya-Zemin Mekaniği Deneyleri ve Jeofizik Etütleri Birim Fiyat Kitabında yer alan 31.7837 poz no'lu birim fiyatın; birim fiyat tarifi, birim fiyat analizi ve SONDAJ ve ENJEKSİYON TEKNİK ŞARTNAMESİ ile kaim olan bir birim fiyat olduğunu, SONDAJ ve ENJEKSİYON TEKNİK ŞARTNAMESİ madde 2.2.1'de birim fiyatın %100 arttırılarak uygulanacağı delikler için sondaj makinesinin; minimum 46 mm.- maksimum 86 mm. çaplarında delik delebilecek bir makine şeklinde tarif edilmekte olduğunu, 31.7837'de belirtilen delik delme işinin, analizden de görüleceği gibi kompresör ve el tabancası veya rotary kızaklı temel sondaj makinesi ile delinen deliklerde uygulanacak fiyatı belirtmekte olduğunu, Diyarbakır Şehir içi Geçişinde; şehrin sokak ve ana caddelerinin mevcut bina önlerinde 20-25 metre derinliklere kadar dik bir şevle kazılması gerekmekte olup, kazılan bu çukurun yamaçlarının içinden geçecek su taşıyan galerinin imal edilmesi için gerekli inşaat süresince çökmeden durabilmesi için, bahis konusu çukurun şevlerinin tutulmasının, özel çelik kablolarla geriye bağlanması ile mümkün olduğunu, bu geriye bağlama işlemi için öncelikle zeminde ankrajların bağlandığı kademeye kadar kazı yapılırken göçme, yıkılma olmaması için; a) Mini kazıklarla teşkil edilmiş bir perde oluşturulduğunu, b) I. Ankraj kademesine kadar kazı yapıldığını, c) Ankraj demetleri zeminden kazı çukuruna doğru gelen ve ayrıca şevlerin üstünde yer alan bina ve hareketli ilave yüklerin en az 1,5 katını emniyetli bir şekilde taşıyabilecek miktarda halatın bir araya getirilmesi ile hazırlandığını, (yaklaşık çapı 100 mm.), ankraj halatlarının birbirine değmemesi için ve düzgün yerleştirilebilmesi için ayırıcı ve ortalayıcı elemanlar kullanıldığını, d) Ankraj halatının serbest bölgesinin, demeti koruyucu polietilen boru içerisine alındığını, e) Toplam çapı minimum 100 mm'ye ulaşan demetin, kazı şevinden geriye doğru oluşacağı düşünülen potansiyel kayma dairesinin arkasına iletilebilmesi için zemin şartlarına bağlı olarak 125-150 mm. veya daha fazla geniş çapta ve yeterli uzunlukta delik delindiğini, f) Ankraj demetinin üstüne bağlanan asgari 16 mm. çapındaki 2 adet PE enjeksiyon borusundan I. Faz ve II. Faz enjeksiyonlama işlemlerinin yapıldığını, g) Enjeksiyon şerbetinin mukavemetini almasından sonra gerekli test ve kilitleme işlemlerinin yapılarak 2. kademe kazı işlemlerinin gerçekleştirildiğini ve bu aşamaların nihai kazı tabanına kadar tekrar yapıldığını, 31.7837 no'lu birim fiyatın %100 arttırılarak uygulaması söz konusu olan rotary temel sondaj makineleri ile Diyarbakır'da yapılmış olan kablolu ankraj deliği delinmesi işlerinin yapımının fiilen mümkün olmadığını, Çünkü;1- Delik çapı açısından; DSİ 31.7837 poz no'lu işin yapımında kullanılan rotary tipi temel sondaj makinesinin maksimum 86 mm. delik delebilmekte ve bu fiyatın maksimum 86 mm. çapında deliklerin açılması için kullanılmakta olduğunu, İksa amaçlı yapılan bir kablolu ankraj uygulamasında, delik çapının, ankraj halatlarının oluşturduğu demetin delik içerisine yerleştirilmesi ve etrafının betonlanarak zeminden ve üstteki yapılardan gelecek yatay itkilere karşı mukavemet gösterecek bir betonlanmış kök bölgesinin yaratılabilmesi için zemin şartlarına bağlı olarak minimum 125 mm. çapında delinmek zorunda olduğunu, Pratikte zemin şartlarına bağlı olarak 125 mm. ve/veya daha geniş delik çaplarının 31.7837 poz no'lu birim fiyatı oluşturan rotary sondaj makinesi ile elde edilmesinin fiilen mümkün olmadığını, 2- Delici Makinenin Hareket Kabiliyeti açısından; DSİ 31.7837 no'lu pozda tariflenen makinenin demir bir iskelet üzerine (kızak) monte edilmiş bir makine olduğunu, bir inşaat çukurunda bir delikten bir deliğe nakledilebilmesinin mümkün olmadığını, Nakli söz konusu olduğunda ancak paletli bir diğer araçla çekilerek yer değiştirmesinin söz konusu olduğunu, Bu sebeple tüm inşaat alanlarında çalışan ankraj, mini kazık ve fore kazık makineleri gibi delici makineler ile kazıcı ve yükleyici makinelerin paletli bir yürüyüş takımı üzerine monte edilmek zorunda olduğunu, Dolayısıyla hareket kabiliyeti açısından DSİ 31.7837 no'lu birim fiyat içerisinde tarif edilen rotary kızaklı sondaj makinesi ile inşaat çukurunda hareket edilmesinin, bir noktadan diğerine gidilmesinin mümkün olamayışı nedeniyle bu makinelerin bu amaçla kullanılmasının söz konusu olamayacağını, Bu amaçla bu tür işler için özel olarak dizayn edilmiş paletli makinelerin kullanmasının teknik ve fiili zorunluluk olduğunu, 3- Delici Makinenin Stabilitesi açısından; Kablolu ankraj imalatı bir kazıda, kazı yüzeyinin kazı çukuruna doğru çökmesini önlemek için bu yüzeyde oluşturulan bir perdenin olası kayma düzleminin arkasına bağlanması işi olup, bu amaçla delinecek deliğin genelde yatayla 15° (düşeyle 75°) eğimli delinmekte olduğunu, Yatay veya yataydan farklı açılarda delik delinmesi sırasında delme takımının delme işlemini yapabilmesi için deldiği yüzeye bir baskı uygulaması gerekmekte olduğunu, Uygulanan bu baskı sebebiyle delici makinenin yerinden kıpırdamaması, stabil olmasının gerektiği, DSİ 31.7837 de tarif edilen temel sondaj makinelerinin en ağırının 1 tonu geçmemekte olup, bahis konusu rotary tip sondaj makinelerinin stabilitesini temin edecek düzeneklerinin olmaması ve hafif olmaları sebebiyle bu tarz delikleri delmelerinin fiilen mümkün olmadığını, bu tarz deliklerin delinmesi için kullanılan makinelerin genellikle 10 ton civarında ağırlıklara sahip ve stabiliteyi sağlayacak özel hidrolik ayaklarla teçhiz edilmiş olduklarını,4- Delici Makinenin Delme özelikleri açısından; Kablolu ankraj deliği; gevşek veya sıkı, yumuşak veya sert, çimentolu veya çimentosuz olabilen değişik zemin şartlarında yapıldığı için motor gücü yüksek, paletli kendinden yürüme ekipmanına sahip, yaklaşık 10 ton ağırlığında kuvvetli bir çelik şaseye sahip, stabiliteyi temin edici unsurları olan bunların dışında, delme üniteleri de her türlü zemin şartlarına göre istenen özelliklerde delikleri delebilecek güçte ve ekipmana sahip olarak üretilmiş olduklarını, Bir kablolu ankraj deliği delecek makinenin rotasyon ünitesi 1.000 kgm tork üretirken, DSİ 31.7837 poz no da tarif edilen kızaklı sondaj makinesinde yapılacak işlerin niteliği itibarıyla 56-86 mm. çaplardaki karotlu veya karotsuz enjeksiyon deliği, blon, ankraj, drenaj deliklerinin delinmesinde böyle bir ihtiyaç söz konusu olmadığı için maksimum torkun 100 kgm'den fazla olmadığını, Ayrıca yine DSİ 31.7837'deki sondaj makinesinin tarif edildiği DSİ Sondaj ve Enjeksiyon Şartnamesi madde 2.2.1.1 no'lu Sondaj makinesi başlığı altında bahis konusu makinelerin bazı zemin şartlarında örneğin alüvyonda enjeksiyon deliği delinmesi sırasında yetersiz kalacağı ifade edilerek; ODEX metodu ile çalışan veya Down The Hamer kullanabilen diğer sondaj makinelerinin kullanılması gerekebileceğinin not düşüldüğünü, ilâmda itiraz edilen diğer hususun ise; yeni fiyat yapımında fore kazık makinesine ait yardımcı analizlerin kullanılmış olması hususu olup, bahis konusu işte; yeni fiyat yapımı çalışmalarında zorunluluk nedeniyle ankraj deliği delme amacıyla fiiliyatta kullanılan makinelerin gerçek fiyatları yurtdışından ilgili fabrikalar (Casagrande, Bauer, Soilmec, Hütte gibi) ile, yurtiçinde bu makineye sahip olup bu işleri yapmakta olan kuruluşlardan elde edilen bilgiler çerçevesinde titiz bir çalışma yapılarak, makinelerin fiyatları, demirbaş defter kayıtları, gümrük giriş beyannameleri, faturaları gibi resmi evraklar üzerinden inceleme yapılmış olduğunu, Ancak; bahis konusu ankraj deliği delmek için kullanılan makine fiyatlarının Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerinde yer alan benzer makinelerden çok yüksek olması sebebiyle, yapılan yeni fiyat analizi çalışmalarında sonuç olarak Türkiye' de pazarda rekabet sonucu gerçekleşen uygulama fiyatlarının çok çok üstünde fiyatlara ulaşılmış olduğunu, Yapılan incelemelerde Sayıştay denetimi kapsamına giren benzer kurum ve kuruluşlarda, 16.066/F-1 poz no'lu iş kapsamında iksa amaçlı kablolu ankraj deliği delinmesi imalatları yapılmış olduğunun görülmüş ve bu işe ait çeşitli yeni fiyatların yapıldığının tespit edilmiş olduğunu, Denetime tabi bu kamu kurum ve kuruluşlarında anılan imalat için kablolu ankraj deliği delinmesi işi için kullanılan makinenin Ticaret ve Sanayi Odasınca tasdikli fatura bedelleri esas alınmak suretiyle yeni birim fiyatların oluşturularak ödemelerin yapılmış olduğunu, Bahis konusu işte ülke genelinde bu işler ile ilgili olarak oluşmuş fiyatlar göz önüne alınarak gerçekçi ve makul bir fiyat tespiti yoluna gidilmiş olduğunu, Bu işe ait analizin yapımında ise; gerçek kullanılan makine fiyatının çok çok altında Bayındırlık rayiçlerinde bulunan fore kazık makinesi fiyatı ve analizleri baz alınarak, idare lehine bir insiyatifin kullanılarak yeni fiyatın yapımına gidildiğini, Fore kazık makinesine ait değerlerin kullanılmasının bilinçli bir tercih olup, Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerinde (03.068/1) bulunabilen en düşük değerli benzer iş makinesi olduğunu, Yeni fiyat yapımında 2002 yılı Bayındırlık rayiçlerindeki 117.510.000.000-TL değerli fore kazık makinesinin değerlendirmeye alınmış olduğunu, Yeni fiyat yapımında; ne fore kazık makinesinin fabrikadaki teslim fiyatının gerçek değeri olan yaklaşık 675.000 - 1.400.000 Euro, ne de Ankraj makinesinin değeri olarak 185.000- 355.000 Euro olan değerlerinin dikkate alınmadığını, İdare lehine sonuç vereceği için sadece 117.510.000.000-TL olan ( yaklaşık 40.000-Euro ) ve Bayındırlık rayiçlerinde benzer iş makinesi olarak en az değerli makinenin alınmış olduğunu, ilamda bu husus ile ilgili olarak; bir taraftan ankraj deliği delme makinesinin biraz büyüğü ancak sadece düşey yönde ve sadece toprak zeminde delik delebilen fore kazık makinesinin analizinin kullanılamayacağı ifade edilirken, diğer taraftan konu ile hiçbir ilgisi olmayan sadece tarifinde bir ankraj kelimesi geçmesi nedeniyle 31.7837 poz no' lu birim fiyatın analizinin konu ile hiçbir ilgisi olmamasına rağmen kullanılabileceğinin ifade edilmekte olduğunu, Bahis konusu işin yapımında kullanılan makine açısından olaya yaklaşıldığında birim fiyatta bahsedilen hidrolik fore kazık makinesinin, ankraj-mini kazık delgi makinelerinin biraz büyüğü olduğunu, Fora kazık ve ankraj-mini kazık delgi makinelerinin her ikisinin de paletli, hidrolik, yüksek torklu delici makineler olduğunu, Ancak ankraj delgisi yapan makinenin hidrolik paletli fore kazık makinesinin biraz küçüğü olup, değişik zeminlerde, değişik eğimlerde, farklı delme metotları kullanabilmesi yönü ile fore kazık makinelerinden daha gelişmiş olup, fore kazık makinelerinin modifiye edilmişleri olduğunu, Fore kazık makineleri sadece düşeyde ve yapıları itibarıyla 45 cm'den büyük çapta delik delebilirlerken, Ankraj makinelerinin her türlü eğimde, her türlü zeminde, her türlü delme metotları ile mücehhez geliştirilmiş delme makineleri olduğunu, Kablolu ankraj delgi makinesinin DSİ 31.7837 poz no'da ifade edilen kızaklı rotary sondaj makinesi ile hiçbir şekilde güç, işlem, amaç açısından bir benzerliğinin olmadığı gibi, İdare lehine analiz olarak benzer iş makinelerinden en düşük fiyatlı olan fore kazık makine bedelinin alınmış olduğunu, Böyle yapılmayıp, 31.7837-no'lu birim fiyatın delik çapı ve / veya kullanılması gereken makine gücüne veya zemin şartlarına göre bir değerlendirme yapılarak revize edildiğinde yine 216.699.337.-TL. olarak tespit edilen 16.066/F-1 yeni birim fiyatın çok çok üstünde bir fiyata ulaşılmasının söz konusu olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, yapılan ankraj imalatını karşılayan DSİ birim fiyatları içerisinde mevcut 31.7837 poz nolu birim fiyat varken yeni birim fiyat yapılamayacağı gerekçesi ile verilmiştir.

İlam hükmünde yapılan yeni birim fiyat yerine uygulanması gerektiği ifade edilen 31.7837 poz nolu Karotsuz Kontak, Konsolidasyon, Ankraj Bulon ve Drenaj Deliğinin Açılması imalat birim fiyat tarifi;”Darbeli sondaj makineleri ile her türlü formasyonda her türlü açıda ve çapta idarenin istediği tarzda ve projesine uygun olarak karotsuz kontak (dolgu) ve Konsolidasyon (sağlamlaştırma) enjeksiyon deliğinin açılması ile bulon, ankraj ve drenaj deliklerinin delinmesi,

Kontak (dolgu) enjeksiyonu için kaplama betonu içerisine önceden bırakılan borular içerisinden enjeksiyon yapılacak ise ayrıca delgi bedeli ödenmeyecektir. İskele veya çalışma platformu kurulması, her türlü işçilik, malzeme, makine, ekipman, şantiye ve diğer genel giderler ile müteahhit karı dahildir. Galeri ve tünel çalışmalarında açık alandaki çalışmaya göre %10 fark ödenir. Tünel kontak ve konsolidasyon delikleri rotary tip sondaj makineleri ile deldirilirse birim fiyatlar %100 artar. Ancak bu %100’lük artış 01.01.1997 tarihinden önce ihale edilen işler için geçerlidir.” şeklinde olup, BİGŞ.’nin 20. maddesine göre ankraj deliği açılması işi için yeni birim fiyat yapılabilmesi ancak yapımı istenen imalatın 31.7837 poz nosu ile tarifi verilen imalattan farklı bir imalat olması ile mümkündür.

DSİ Sondaj ve Enjeksiyon Teknik Şartnamesi madde 2.2.1.1.’de, ilam hükmünde yapılan yeni birim fiyat yerine uygulanması gerektiği ifade edilen 31.7837 poz nolu birim fiyattın %100 artırılarak ödeneceği durumda kullanılması öngörülen Sondaj Makinesi; “Minimum 46mm. maksimum 86mm. çaplarında her eğim ve doğrultuda karotlu ve/veya karotsuz, her türlü zemin ve kayada en az 120m. derinlikte delik açabilen kapasitede, su sirkülasyonlu rotari tipte ve ayrıca projelerdeki her eğik düzlem satıhlarında, projedeki galeri ve tünellerin içinde çalışabilecek özelliklere sahip olacaktır. Ayrıca tünel ve galeri içinden yapılacak bilumum enjeksiyon ve drenaj delikleri sondajı için , darbeli-rotari tipte ve su sirkülasyonlu makineler ile çalışabilecektir. Alüvyon enjeksiyonlarında Odex metodu ile çalışan veya Down The Hammer kullanılabilen sondaj makineleri de idarenin tasvibiyle kullanılabilecektir.” şeklinde tanımlanmış olup tanımı yapılan bu makine ile yapılması öngörülen imalatlar çapı 46mm ile 86mm (4,6cm-8,6cm) arasında olan kontak, konsolidasyon, ankraj, bulon ve drenaj deliğinin açılması işleridir.

DSİ Sondaj ve Enjeksiyon Teknik Şartnamesi madde 2.2.1.1.’de tanımı verilen ve 31.7837 poz nolu birim fiyattın %100 artırılarak ödeneceği durumda kullanılması öngörülen Rotari Sondaj Makinesi ile ancak çapı 46mm ile 86mm (4,6cm-8,6cm) arasında olan ankraj delikleri açılabildiğinden, çapı 86mm(8,5cm)’den daha büyük ankraj deliklerinin 31.7837 poz nolu birim fiyat tarifinde ve DSİ Sondaj ve Enjeksiyon Teknik Şartnamesinde belirtilen makineler ile açılması mümkün değildir.

İşin projesi gereği açılması gereken minimum 125mm(12,5cm) çapındaki deliklerin açılması, ilamda uygulanması gerektiği belirtilen 31.7837 poz nolu imalatın %100 artırılarak ödeneceği durumda kullanılması öngörülen Rotari Sondaj Makinesi ile mümkün olmayacağından, yapılan ankraj imalatın bedelinin de 31.7837 pozundan ödenmesi gerektiğini söylemek mümkün değildir. Kaldı ki; 31.7837 poz nolu birim fiyat tarifinin, DSİ Sondaj ve Enjeksiyon Teknik Şartnamesi ile birlikte incelenmesinde, yapılan ankraj imalatı ile 31.7837 poz nolu birim fiyat tarifinde tanımı yapılan ankraj imalatlarının bir birinden farklı oldukları görülmektedir.

37.7837 no'lu birim fiyatta öngörülen ankraj imalatları, tünel veya galerilerde tünel açımı sırasında zemin yüzeyine püskürtülen beton harcı öncesinde tünel veya galeri iç yüzeylerine konan hasır çeliğin düşmemesi için zemine tutturulması işleminde yapılan delme işlemleri olup, ilgili işte yapılan fore kazık perde duvarlarının yanal ve dikey güçlere karşı sağlamlaştırılması amacıyla yapılan ankraj imalatı ile bir benzerliği bulunmamaktadır. Bunun yanında fore kazık perde duvarlarının yanal ve dikey güçlere karşı sağlamlaştırılması amacıyla yapılan ankraj deliklerinin çapının -içine konacak germe çelik halatlar nedeniyle- minimum 125mm (12,5cm) olması gerekmektedir ki; ilamda uygulanması gerektiği belirtilen 31.7837 poz nolu imalatın %100 artırılarak ödeneceği durumda kullanılması öngörülen Rotari Sondaj Makinesi ile ancak maksimum 86mm (8,6cm) çapında delik açılabildiğinden bu imalatın öngörülen bu makine ile yapılması mümkün görülmemektedir.

Bu nedenle ilam hükmünde yer alan, yapılan imalatın bedelinin 31.7837 poz nolu birim fiyatın %100 artırılarak ödenmesi gerekeceği yönündeki gerekçe yerinde görülmemektedir.

İlam hükmünde yer alan bir diğer gerekçe ise, yapılan yeni birim fiyatta işin özelliğine uymayan 16.066 poz nolu 65 cm çapında fore kazık yapılması birim fiyatından yararlanılmış olmasıdır.

Projesi gereği yapılan imalatın birim fiyatı sözleşme eki birim fiyat cetvellerinde olmadığı için ilgili imalatın yardımcı analizlerinde Bayındırlık Bakanlığının 16.066 poz nolu 65cm çapında fore kazık yapılması birim fiyatından yararlanıldığı görülmektedir. Yardımcı analiz olarak kullanılan 03.068/1 rayiç nolu fore kazık makinesinin 2002 yılı rayici 117.510.000.000.-liradır. Ankraj makinesi rayici 2002 yılı itibariyle Bayındırlık Rayiçlerinde olmayıp, 2003 yılında 03.141 rayici ile rayiç listelerine girmiş olup, 03.141 rayiç nolu ankraj makinesinin 2003 yılı rayici 264.998.000.000. -liradır. 2002-2003 karne katsayısına bölündüğünde 03.141 rayiç nolu ankraj makinesinin 2002 yılı rayicinin (264.998.000.000./1,30=) 203.844.615.400.-TL olduğu görülmektedir. BİGŞ’nin 20. maddesine göre rayiç listelerinde (2001 yılı itibariyle) rayici bulunmayan ankraj makinesi için yapılan yeni analizde, Sanayi ve/veya Ticaret Odalarınca onaylı memleket rayiçlerinin kullanılması gerekmekte olup, ankraj makinesinin rayicinin, analizde kullanılan fore kazık makinesi rayicinden 2 kat daha pahalı olduğu göz önüne alındığında yapılan uygulamanın idare lehine olduğu görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 13. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

641 sayılı ilamın 51. maddesi ile ; Ceylan İnşaat Tic.A.Ş.yüklenimindeki “Kralkızı. Dicle Pompaj Sulaması 1.Kısım İnşaatı” işinde, DSİ Birim Fiyat ve Analiz Kitaplarında 16.D/4 “Kanal Kaplama Betonu tesviye, döküm ve muhafaza itina zammı” birim fiyatı mevcut olduğu halde 16.D/4. A poz numarasıyla yeni fiyat yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; "Kralkızı Dicle Pompaj Sulaması 1 .Kısım İnşaatı" işinin sözleşme ve ekleri incelendiğinde sözleşme eki DSİ Birim Fiyat Tarifleri 7. Baskı içinde 16.D/4 Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı (sıcaktan muhafaza Curing-Compaund maddelerle yapılırsa) pozu bulunmadığını, Keza sözleşme eki DSİ 1993 yılı Birim Fiyat Cetveli 28. Baskı içinde 16.D/4 Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı ( sıcaktan muhafaza Curing-Compaund maddelerle yapılırsa) pozu karşılığı bir fiyat bulunmadığını, Ancak DSİ Genel Fiyat Analizi kitabında "Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı (sıcaktan muhafaza curing-compaund maddelerle yapılırsa) adı altında 16.D/4 poz no'lu bir analiz yer almakta olduğunu, Bu dokümanlardan görüldüğü gibi Sayıştay sorgusunda kullanılan Birim Fiyat Tarifleri ve Birim Fiyat Cetvellerinin eski baskılardan alınmış bir tarif ve fiyat olduğunu, ilgili sözleşmeyi kapsamamakta olduğunu, Dolayısıyla teknik olarak yapılma zorunluluğu bulunan ve uygulanması için Genel Müdürlük oluru alınan bu poz için sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi "Fiyatı Belli Olmayan İşler" madde 20 şartları dahilinde fiyat yapılması gereğinin doğmuş olduğunu, Bu yeni fiyatın yapılışında Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatı Belli Olmayan İşler madde 20 de belirtilen "aşağıdaki analizler kullanılır" maddelerine uyulduğunu, "Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler" göz önüne alınarak eski yıllarda kullanılmış 16.D/4 pozu analizi ile kıyaslama yapıldığını, "Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler" göz önüne alınarak malzeme miktarının DSİ Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol (TAAK) Dairesi Başkanlığı'na yaptırılan deney sonucu tespit edilmiş, işçilik ve makine çalışma saatlerinin ise bilfiil yerinde tespit edilen puantaja göre tutanak altına alınmış olduğunu, Bu esaslar dahilinde tamamen sözleşme ve eklerine, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak 16.D/4-A poz nolu yeni birim fiyat tutanağının hazırlandığını, ilamda yer alan “DSİ Birim Fiyat listelerinde yer alan” ibaresinin 1991 yılından önceki sözleşmelerde kullanılan tarif ve listeler için geçerli olduğunu, Bu sözleşme için böyle bir ibarenin geçerli olmadığını, sözleşme ekinde bulunan DSİ Birim Fiyat Listelerinde bu poz yer almadığını, Atıfta bulunulan 16.D/4 birim fiyat analizinde 03.580 pozlu 10 litrelik kollu sırt pülverizatörü kullanıldığını, Yerinde yapılan denemelerde bu pülverizatörle şevin her tarafına ilaç püskürtmenin mümkün olmadığını, litre kapasitesinin de beton döküm hızına yetişemediğini, Deposunun da 3-4 metrede bir doldurulması gerektiğini, Buda deposunda kür maddesi bulunan bir taşıtın sırtında pülverizatör taşıyan bir işçiyi takip ederek 3-4 metrede bir pülverizatörü doldurmasını gerektirdiğini, Pratikte böyle bir uygulamanın tatbik kabiliyetinin olmadığını, Bu ölçekteki sırt pülverizatörünün ancak küçük ve münferit yapılarda kullanılabileceğini, Yerinde yapılan denemelerde 03.583 pozlu 250 litrelik traktöre akuple motorlu pülverizatörle ancak muvaffak olunmuş ve uygulamanın buna göre yapılmış olduğunu, Yeni birim fiyat analizinde ise 03.583 poz no yerine 03.582 poz no lu "El ile çekilen 100 litrelik motorlu pülverizatöre" yer verilerek idare yararına fiyat oluşturulmuş olduğunu, Sayıştay ilamında; malzeme artışının deneylerle değiştirilmesi mümkündür. Nitekim söz konusu işte de kür maddesi 0,125 Kğ/m2 den 0,209 Kğ/m2 ye artırılmıştır. Ancak 16.D/4 birim fiyat tarifinde "el,fırça veya makine ile sürülerek veya püskürtülerek" denildiğinden analiz bünyesindeki diğer girdilerin cinsinin ve miktarının artırılmasının hiçbir dayanağı yoktur denilmekte olduğunu, Bu ifadelerin analizdeki saatlerin 0,125 Kğ/m ye göre yapılmış puantajları tarif etmekte olduğunu, İki misline yakın artan bir malzemeyi aynı makine ve işçilik ile yapmanın mümkün olmadığını, makine kapasitesinin de işçilik saatlerinin de değişeceğini, Fakat işçilik saatlerindeki bu değişikliğin ilamda belirtildiği gibi yeni birim fiyatı artırıcı yönde değil azaltıcı yönde etkili olduğunu, Nitekim işçilik maliyetinde 27.590.-TL/m2 azalma meydana geldiğini, iddia edilen fazla ödemeye esas fiyat artışının, işçilik saatlerinin değişmesine bağlı olmayıp tamamen malzeme miktarının artmasına ve zorunlu olarak büyüyen pülverizatör tipine bağlı bulunduğunu, bu nedenle yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü, DSİ Birim Fiyat Listesinde yer alan 16.D/4 poz nolu imalat kalemi yerine, aynı tarif ve şartlarda özel fiyat düzenlenmesi ve yapılan imalatın bedelinin bu özel fiyat üzerinden ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatları Belli Olmayan İşler başlıklı 20.maddesinde;

“Keşif Özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır:

a- Sözleşme ve eklerinde (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler;

b- Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunan analizler;

c- Diğer dairelere ait benzer analizler;

d- Birim fiyat tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarı ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler;

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler, uygulanır:

Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayınlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;
Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;
İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

(16.D/4-A) yeni birim fiyat poz nolu imalatın, DSİ genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan sözleşme eki Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde 16.D/4 poz numarası ile “kanal kaplama betonu tesviye döküm ve muhafaza itina zammı” adı altında yer alan imalattan, katkı maddesi ve işçilik miktarları bakımından aşağıdaki farklılıkları bulunmaktadır.

Poz No 16.D/4 pozu 16.D/4-A pozu Farklılık

Analizi Analizi

01.015 Beton ustası 0,15 saat 0,10 saat 0,05 saat az

01.507/1 Beton usta yard.sı 0,15 saat 0,10 saat 0,05 saat az

04.613/1-F Curing-Comp 0,125 Kg 0,209 Kg (Farklı Malzeme) 0,084 Kg fazla

03.580 Pülverizatör 0,050 saat 0,080 saat 0,030 saat fazla

01.024 Badana ustası 0,07 saat 0,13 saat 0,06 saat fazla

Diğer taraftan sözleşme eki DSİ Sulama İnşaatları Teknik Şartnamesi’nin Katkı Malzemeleri başlıklı III-7 nci maddesinde; “Betonun dayanımını, işlenebilme özelliğini ve su geçirmezliğini artırmak veya priz müddetini kısaltmak için uygun katkı malzemeleri idarenin izniyle kullanılabilecektir. Katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Araştırma ve Geliştirme Dairesinin yapacağı deney sonuçlarına göre saptanacaktır.” denilmekte olup katkı malzemelerinin uygunluğu ve miktarı DSİ Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Daire Başkanlığı tarafından yapılan deneylerle belirlenmesi öngörülmüştür. DSİ Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol Daire Başkanlığı tarafından yapılan 03.11.1997 tarihli Deney Raporunda, kullanılan malzemenin ASTM C-309 (TS 10966)’ a uygun olduğu ile katkı maddesi miktarı 0,209 Kg/m² olarak tespit edilmiştir. Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'nın DSİ Genel Müdürlüğüne yazdığı 25.10.2002 tarih ve 1/1375 sayılı yazıda ise, ASTM C-309 (TSE 10969) uygun malzemelerin rayiç listesinde yer alan 04.613/1-F rayiç nolu malzemeden farklı olduğu, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20’ inci maddesine göre özel fiyat yapılarak kullanılabileceği belirtilmiştir.

Bu nedenle, 16.D/4-A poz nolu yeni birim fiyat analizi, öncelik sırasına uyularak, birim fiyat tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulan puantajla (Deney Raporuyla) tespit edilen malzeme miktarı ile işçi ve makine çalışma saatleri esas alınarak oluşturulduğu, bu şekilde tespit edilen yeni birim fiyatın, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 20’ nci maddesine uygun olarak tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 51. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

641 sayılı ilamın 72. maddesi ile ; Ceylan İnşaat yüklenimindeki “Kralkızı. Dicle Cazibe Sulaması İnşaatı” işine ait hakediş bedellerinin ödenmesinde,

A) DSİ Birim Fiyat Tarif ve Analizlerinde 16.D/4 “Kanal Kaplama Betonu Tesviye, Döküm ve Muhafaza İtina Zammı” birim fiyatı mevcut olduğu halde, katkı maddesinin laboratuar deneyi ile artırılması nedeniyle yapılan 16.D/4-A yeni fiyatında makine ve işçilik girdilerinin de artırılması,

B) 16.041/1A nolu Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi pozuna ait 03.562/2 nolu Beton Finişeri analizinde, analiz girdisi olarak yer alan 03.062/2 poz nolu Beton Finişerinin tükettiği mazot miktarının ve düz işçi ücretinin yüksek alınması,

C) 16.041/1 poz nolu Konveyör ve Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi birim fiyat ve analizinde, “Derzlerin Kesilmesi ve Korunması” bedeli dahil olduğu halde ayrıca, ÖZEL-2 nolu “Kanal Kaplama Betonuna Derz Açılması ve Doldurulması” pozundan ödeme yapılması,

D) ÖZEL-3 poz nolu Makine ile Kanal Şevi ve Tabanına Dolgu için Malzeme Serilmesi ve El ile Düzeltilmesi birim fiyat analizine 03.063 poz nolu rayiç olan Agrega serme makinesi konulması ve bu şekilde fiyat oluşturulması gerekirken, 03.005 poz nolu 260 HP-Dragline Tipi Ekskavatör konularak fiyat tespit edilmesi, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde, İlamın (A) fıkrasına ilişkin olarak, "Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması İnşaatı" işinin sözleşme ve ekleri incelendiğinde sözleşme eki DSİ Birim Fiyat Tarifleri 7. Baskı içinde 16.D/4 Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı (sıcaktan muhafaza Curing-Compaund maddelerle yapılırsa) pozu bulunmadığını, Keza sözleşme eki DSİ 1993 yılı Birim Fiyat Cetveli 28. Baskı içinde 16.D/4 Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı ( sıcaktan muhafaza Curing-Compaund maddelerle yapılırsa) pozu karşılığı bir fiyat bulunmadığını, Ancak DSİ Genel Fiyat Analizi kitabında "Kanal Kaplama Betonu Tesviye,Döküm ve Muhafaza İtina Zammı (sıcaktan muhafaza curing-compaund maddelerle yapılırsa) adı altında 16.D/4 poz no'lu bir analiz yer almakta olduğunu, Bu dokümanlardan görüldüğü gibi Sayıştay sorgusunda kullanılan Birim Fiyat Tarifleri ve Birim Fiyat Cetvellerinin eski baskılardan alınmış bir tarif ve fiyat olduğunu, ilgili sözleşmeyi kapsamamakta olduğunu, Dolayısıyla teknik olarak yapılma zorunluluğu bulunan ve uygulanması için Genel Müdürlük oluru alınan bu poz için sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi "Fiyatı Belli Olmayan İşler" madde 20 şartları dahilinde fiyat yapılması gereğinin doğmuş olduğunu, Bu yeni fiyatın yapılışında Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatı Belli Olmayan İşler madde 20 de belirtilen "aşağıdaki analizler kullanılır" maddelerine uyulduğunu, "Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler" göz önüne alınarak eski yıllarda kullanılmış 16.D/4 pozu analizi ile kıyaslama yapıldığını, "Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler" göz önüne alınarak malzeme miktarının DSİ Teknik Araştırma ve Kalite Kontrol (TAAK) Dairesi Başkanlığı'na yaptırılan deney sonucu tespit edilmiş, işçilik ve makine çalışma saatlerinin ise bilfiil yerinde tespit edilen puantaja göre tutanak altına alınmış olduğunu, Bu esaslar dahilinde tamamen sözleşme ve eklerine, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak 16.D/4-A poz nolu yeni birim fiyat tutanağının hazırlandığını, ilamda yer alan “DSİ Birim Fiyat listelerinde yer alan” ibaresinin 1991 yılından önceki sözleşmelerde kullanılan tarif ve listeler için geçerli olduğunu, Bu sözleşme için böyle bir ibarenin geçerli olmadığını, sözleşme ekinde bulunan DSİ Birim Fiyat Listelerinde bu poz yer almadığını, Atıfta bulunulan 16.D/4 birim fiyat analizinde 03.580 pozlu 10 litrelik kollu sırt pülverizatörü kullanıldığını, Yerinde yapılan denemelerde bu pülverizatörle şevin her tarafına ilaç püskürtmenin mümkün olmadığını, litre kapasitesinin de beton döküm hızına yetişemediğini, Deposunun da 3-4 metrede bir doldurulması gerektiğini, Buda deposunda kür maddesi bulunan bir taşıtın sırtında pülverizatör taşıyan bir işçiyi takip ederek 3-4 metrede bir pülverizatörü doldurmasını gerektirdiğini, Pratikte böyle bir uygulamanın tatbik kabiliyetinin olmadığını, Bu ölçekteki sırt pülverizatörünün ancak küçük ve münferit yapılarda kullanılabileceğini, Yerinde yapılan denemelerde 03.583 pozlu 250 litrelik traktöre akuple motorlu pülverizatörle ancak muvaffak olunmuş ve uygulamanın buna göre yapılmış olduğunu, Yeni birim fiyat analizinde ise 03.583 poz no yerine 03.582 poz no lu "El ile çekilen 100 litrelik motorlu pülverizatöre" yer verilerek idare yararına fiyat oluşturulmuş olduğunu, Sayıştay ilamında; malzeme artışının deneylerle değiştirilmesi mümkündür. Nitekim söz konusu işte de kür maddesi 0,125 Kğ/m2 den 0,209 Kğ/m2 ye artırılmıştır. Ancak 16.D/4 birim fiyat tarifinde "el,fırça veya makine ile sürülerek veya püskürtülerek" denildiğinden analiz bünyesindeki diğer girdilerin cinsinin ve miktarının artırılmasının hiçbir dayanağı yoktur denilmekte olduğunu, Bu ifadelerin analizdeki saatlerin 0,125 Kğ/m ye göre yapılmış puantajları tarif etmekte olduğunu, İki misline yakın artan bir malzemeyi aynı makine ve işçilik ile yapmanın mümkün olmadığını, makine kapasitesinin de işçilik saatlerinin de değişeceğini, Fakat işçilik saatlerindeki bu değişikliğin ilamda belirtildiği gibi yeni birim fiyatı artırıcı yönde değil azaltıcı yönde etkili olduğunu, Nitekim işçilik maliyetinde 27.590.-TL/m2 azalma meydana geldiğini, iddia edilen fazla ödemeye esas fiyat artışının, işçilik saatlerinin değişmesine bağlı olmayıp tamamen malzeme miktarının artmasına ve zorunlu olarak büyüyen pülverizatör tipine bağlı bulunduğunu, bu nedenle yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlamın (B) fıkrasına ilişkin olarak, 03.562/2 poz nolu beton fınişeri analizinde 03.062/2 poz nolu beton fınişeri konulmuş olup, analize konulan bu makinenin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinde 03.062/2 poz nosuyla yer alan takriben 70 HP ve 50 m3/h kapasiteli beton finişeri olduğunu. Uygulamada şev yüzeylerinin uzunluğuna bağlı olarak dizayn edilen beton finişerinin 80 HP olarak hesap edildiğinden, poz adında da takriben ifadesi kullanıldığından 80 HP gücünde beton finişeri kullanılmış olduğunu. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı inşaat birim fiyatlarına esas işçilik araç ve gereç rayiç listesinin 03-İnşaat Makine ve Araçları bölümünde beton finişeri olarak 03.062/2 pozundan başka beton fınişeri yer almamış olması ve takriben ifadesi yer alması nedeniyle 16.041/1-A pozu için fiyat analizi yapılırken makine olarak 03.062/2 beton finişerinin analizde bırakılmış olup, motorin miktarlarının 80 HP ye göre hesap edilmiş olduğunu. Ayrıca ilamda aynı analizde 01.501 pozundan 9 saat düz işçi bedeli verildiğinin tespit edildiği, ancak DSİ Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca yayınlanan 03.562/3 poz nolu beton kaplama makinesinin 1 saatlik ücreti benzer analiz olup , burada düz işçi bedeli olarak 1 saat yer aldığı, 03.562/2 poz nolu beton finişeri analizinde de 01.501 pozundan 1 saat düz işçi bedeli ilave edilmesi gerektiği halde yeni fiyat analizinde 9 saat 01.501 pozundan düz işçi bedelinin ilave edilmesiyle yeni fiyatta 8 saat düz işçi bedeli fazla konulduğu belirtilmekteyse de, DSİ Proje ve İnşaat Dairesinin 03.562/3 nolu analizinde yer alan beton finişerinin Bayındırlık Bakanlığı İnşaat Makine ve Araçlan rayiçleri çizelgesinde 03.062/3 poz no ile yer alan " Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesi " olduğunu. Bu makinenin 96 HP gücünde daha fonksiyonel ve kayar kalıp sistemine sahip bir makine olduğunu. Bu makinenin kayar kalıp sistemine sahip olması ve daha fonksiyonel olması nedeniyle uygulamada daha fazla işçi çalışmasına ihtiyaç duyulmayan bir makine olduğunu. Oysa 03.062/2 beton finişerinin uygulamada gerek kalıp sisteminin gerekse makinenin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan ray sisteminin insan gücü ile yapılmasından dolayı daha fazla işçi ile çalıştırılan bir makine olduğunu.2002 yılı Bayındırlık Bakanlığı inşaat Makine ve Araçları rayiçleri çizelgesinde 03.062/3 poz nolu " Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesi" nin değerinin 325.987.000.000.-TL Oysa yeni fiyat analizine konulan 03.062/2 poz nolu beton finişerinin değerinin 89.904.000.000.- TL olarak yer almakta olduğunu, 03.062/3 poz nolu "Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesi" nin 2002 yılı birim fiyatlarına göre 1 saatlik ücreti analizde görüleceği üzere 108.053.101.-TL, 03.062/2 poz nolu beton finişerinin 2002 yılı birim fiyatlarına göre 1 saatlik ücretinin 56.739.972.- TL olduğunu, Görüleceği üzere 03.062/3 pozunda 1 saat düz işçi yer almasına karşılık 03.062/2 pozunda 9 saat düz işçi olmasına rağmen 03.562/2 pozunun 1 saatlik ücretinin daha ekonomik olmakta olduğunu.

İlamın (C) fıkrasına ilişkin olarak, 16.041/1-A poz nolu "Finişer ile Kanal Kaplama Betonu Dökülmesi" birim fiyat analizinde Yapılması, Yerine konulması, Serilmesi, sıkıştırılması, Tesviyesi, Derzlerin kesilmesi ve korunması karşılığı olarak 03.562/2 nolu fınişer ve konveyör pozundan 0,0476 saat yer almış olduğunu. Ancak, 03.562/2 nolu yardımcı analiz incelendiğinde derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun yer almadığının görüleceğini.

Kanal kaplama betonu dökümü esnasında finişere monte edilmiş derz kesme bıçakları vasıtasıyla derzlerin kesilmekte olduğunu. Ancak, bu işlemin beton dökümü esnasında yapılmakta olup anoları yaklaşık 3*3 metre ebadında ve kanal şev eğimi 1/1,5 olması nedeniyle açılan bu derzlerin betonun kendi ağırlığı ile kapanmakta olduğunu. Beton prizini aldıktan sonra kesilen bu derzlerin sadece bir iz olarak kalmakta olduğunu. Projesi gereği ve sızdırmazlığı sağlamak için iz olarak kalan derzlerin projedeki boyutlarına göre yeniden kesilmesinin gerekmekte olduğunu. Söz konusu işin tekniği ve projesi gereği uygulanması gereken mastik asfaltın derzlerin içine tam ve yeterli miktarda yerleşebilmesi için derz yerlerinin temizlenmesi, derz makinesi ile kesilmesi, kesilen derzlerin hava tutularak tekrar temizlenmesinin gerekli olduğunu. Derzlerin projesine uygun olarak beton prizini aldıktan sonra kesilmesi nedeni ile 16.041/1-A poz nolu "Finişer ile Kanal Kaplama Betonu Dökülmesi" birim fiyat analizinde bulunan 03.562/2 nolu finişer ve konveyör pozunun analizinde derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun yer almadığını. Bu nedenle ÖZEL 2 pozunun yapılan işin karşılığı olarak, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi'nin 20. maddesi gereğince yapılmış olduğunu.

İlamın (D) fıkrasına ilişkin olarak, ÖZEL-3 pozunun, "Kanal kaplama beton altının projesine göre makine ile kanal şev ve tabanına dolgu için temin edilen malzemenin serilmesi, serilen bu malzemenin el ile kanal tabanı ve yan yüzeylerinin +/-1 cm den fazla girinti ve çıkıntı olmayacak şekilde düzeltilmesi için inşaat yerinde yapılan yatay ve düşey taşımalar, yükleme ve boşaltmalar (sıkıştırmada kullanılan dolgu malzemesinin kazısı ve nakliyesi, suyun iş yerine nakliyesi, su bedeli ile dolgu itina zammı hariç), müteahhit karı ve genel giderler dahil makine ile, kanal ile şev tabanına 1 m3 dolgu için malzeme serilmesi ve el ile düzeltilmesi fiyatı" olarak tarif edilmiş olduğunu. Tariften de anlaşılacağı üzere, birim fiyat kapsamına giren işin esas olarak, kaplama betonu altının, dolgu için temin edilen malzemenin (elek artığı, ocak ve/veya tüvenan malzeme) makine kullanılarak kanal tabanına ve her iki şevine serilmesi işlemi olduğunu. "Kralkızı Cazibe Sulaması I. Kısım İnşaatı" işi kapsamındaki ana kanalın km:4+940 - 5+320 ve km: 5+740 - 7+050 arasında toplam 1 690 metrelik kısmında kanal kalınlığı 5-20 metre arasında değişen, yüzeyde yoğun çatlaklı, eklemli taban doğru masif, som görünümlü yüksek plastiseli kil ve karbonat ihtiva eden bazalt kesimden geçmekte olduğunu. Bu kesimde kanal kazısının patlayıcı madde kullanılarak yapılmakta olduğunu. Zemin özelliğinden dolayı patlatma sonucu kanal taban ve şevlerinde düzgün yüzey elde edilmediğini. Bu kesimde kanal kaplama betonu altının hazırlanabilmesi için 28.09.2000 tarihinde 2000-DKS-1014 kod nolu projenin hazırlanmış olup bu projenin 17.10.2000 tarihinde Genel Müdürlük makamınca tasdik edilmiş olduğunu. 2000-DKS-1014 kod nolu projede bulunan tip kesitte 1690 metrelik bir kısımda gerek kanal ve gerekse kanal şevlerinde "Yerinde tespit edilmek kaydıyla" min. 20cm max. 30cm dolgu malzemesi (Elekartığı, ocak ve/veya tüvenan malzeme) kullanılarak düzgün yüzey elde edilmesi yoluna gidilmiş olduğunu. Ana kanalın km: 4+940 - 5+320 ve km: 5+740 - 7+050 arasında toplam 1690 metrelik kısmında kanal taban genişliğinin 5.50 metre olup, kanal yüksekliğinin 5.20 metre olduğunu. Kanal şev eğimi 1/1,5 olduğundan şev uzunluğunun 9,37 metre olduğunu. Bu kesimin kayalık ve oldukça girintili çıkıntılı bir yapıda olduğunu. Bu boyuttaki bir kanalda taban ve eğimli şevlerde agrega serme makinesi ile malzeme serilmesinin mümkün olmadığını. İlamda söz konusu edilen 260 HP-Dragline Tipi Ekskavatörün kazı makinesi olduğu ve kazı yapılması ile yüklenmesi işlevlerine sahip olduğu, kum-çakıl serilmesinde kullanılmasının uygun olmadığının belirtilmekte olduğunu. Oysa söz konusu işin tekniği gereği ve yapılabilirliği açısından 260 HP-Dragline Tipi Ekskavatörün en uygun makine olduğunu. 03.063 poz nolu " agrega serme makinesi (23 HP-25 m3/h kapasiteli)" nin kullanılmasının mümkün olmadığını. Söz konusu agrega serme makinesinin hava alanı, karayolu ve düz sahalarda kullanılan bir makine olup, eğimi fazla olan şevlerde kullanılmasının mümkün olmadığını. Şevlerde kullanılabilmesi için yeni bir dizayn olarak agrega serme makinesinin imalinin gerekmekte olduğunu. Ayrıca, yörenin çok sıcak olması dolayısıyla nakliye esnasında optimum su muhtevasını kaybeden agreganın yüksek şevde kendini tutamayıp agrega makinesinin tabanında yığılarak makinenin hareketine mani olacağını. Bu nedenlerle 03.063 poz nolu "agrega serme makinesi (23 HP-25 m3/h kapasiteli)"nin söz konusu imalatta kullanılması uygun olmayacağını. Yörenin çok sıcak olması dolayısıyla nakliye esnasında optimum su muhtevasını kaybeden agreganın, kamyondan şeve boşaltılıp ve daha sonra sulanarak ekskavatörle karıştırılarak optimum su muhtevasını sağlayacak şekle getirilip, ekskavatörle serilmekte ve aynı zamanda ekskavatörlerle sıkıştırılmakta olduğunu. Ayrıca, ÖZEL-3 pozunun uygulandığı bu kesimlerde 14.D/10 ve 14.D/20 kaplama beton altı hazırlanması pozlarının ödenmemekte olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) İlam hükmü, DSİ Birim Fiyat Listesinde yer alan 16.D/4 poz nolu imalat kalemi yerine, aynı tarif ve şartlarda özel fiyat düzenlenmesi ve yapılan imalatın bedelinin bu özel fiyat üzerinden ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatları Belli Olmayan İşler başlıklı 20.maddesinde;

a- Sözleşme ve eklerinde (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler;

b- Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunan analizler;

c- Diğer dairelere ait benzer analizler;

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler, uygulanır:

Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayınlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;
Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;
İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

Poz No 16.D/4 pozu 16.D/4-A pozu Farklılık

Analizi Analizi

01.015 Beton ustası 0,15 saat 0,10 saat 0,05 saat az

01.507/1 Beton usta yard.sı 0,15 saat 0,10 saat 0,05 saat az

04.613/1-F Curing-Comp 0,125 Kg 0,209 Kg (Farklı Malzeme) 0,084 Kg fazla

03.580 Pülverizatör 0,050 saat 0,080 saat 0,030 saat fazla

01.024 Badana ustası 0,07 saat 0,13 saat 0,06 saat fazla

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 72/A. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

B) İlam hükmü, 16.041/1A nolu Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi pozuna ait 03.562/2 nolu Beton Finişeri analizinde, analiz girdisi olarak yer alan 03.062/2 poz nolu Beton Finişerinin tükettiği mazot miktarının ve düz işçi ücretinin yüksek alınması, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, 03.562/2 poz nolu beton fınişeri analizinde 03.062/2 poz nolu beton fınişeri konulmuş olup, analize konulan bu makinenin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinde 03.062/2 poz nosuyla yer alan takriben 70 HP ve 50 m3/h kapasiteli beton finişeri olduğu, Uygulamada şev yüzeylerinin uzunluğuna bağlı olarak dizayn edilen beton finişerinin 80 HP olarak hesap edildiğinden, 80 HP gücünde beton finişerinin kullandığı mazot miktarının analize dahil edildiği, 03.562/2 pozu içindeki işçilik miktarının, 03.562/3 poz nolu analiz esas alınarak belirlenmesinin, her iki analiz içinde yer alan makineler farklı olduğu, 03.562/3 poz nolu analiz içinde yer alan 03.062/3 poz nolu Kayar Kalıplı Kanal Kaplama Makinesinin kayar kalıplı olması nedeniyle daha fonksiyonel şekilde çalıştığı ve bu nedenle de rayicinin daha yüksek olduğu, 03.062/2 poz nolu makinenin ise daha çok insan gücüne dayalı olması nedeniyle daha ucuz olduğu, bu nedenle iki analiz içerisindeki işçilik giderlerinin bir olmasının mümkün olmadığı oluşturmaktadır.

Dilekçi uygulamada 80 HP gücünde finişer kullanıldığını belirtmiş olmasına rağmen, bu uygulamaya ilişkin ne yargılama aşamasında, ne de dilekçe ekinde kanıtlayıcı herhangi bir belge ibrazında bulunmamıştır. Bu nedenle yapılmış olan 03.562/2 poz nolu yardımcı analize dahil edilmiş olan 03.062/2 poz nolu 70 HP gücündeki finişerin kullanmış olduğu mazot miktarının, Yüksek Fen Kurulu genelgelerine uygun olarak 0,150kg/BG saat esasına göre tespit edilerek analizlere dahil edilmesi gerekmektedir. Yapılan analizde de bu esasa uyulmuş ancak kullanılan mazot miktarı 70 HP’lik finişer yerine 80 HP’lik finişer esas alınarak bulunmuştur.

Yapılmış olan 03.562/2 poz nolu yardımcı analizde 03.062/2 poz nolu takriben 70 HP gücündeki finişer yer almaktadır. 03.562/2 poz nolu analizde yer alacak mazot miktarının, Yüksek Fen Kurulu genelgelerine uygun olarak 0,150kg/BG saat esasına göre tespit edilerek analizlere dahil edilmesi gerekmektedir. Yapılan analizde de bu esasa uyulmuş ancak kullanılan mazot miktarı 70 HP’lik finişer yerine 80 HP’lik finişer esas alınarak bulunmuştur. 03.062/2 makine rayicinde takriben 70 HP gücündeki finişer denmekte olduğundan ve analize bu makine dahil edilmiş olduğundan fiilen hangi makine kullanılırsa kullanılsın mazot miktarının 70 HP gücündeki finişere göre hesaplanarak analize dahil edilmesi gerekecektir.

Bu nedenlerle dilekçinin, ilamın (B) fıkrasında yer alan, 03.062/2 poz nolu yardımcı analizdeki mazot miktarının fazla alındığı gerekçesiyle verilmiş tazmin hükmüne ilişkin itirazlarının yerinde olmadığı görülmektedir.

İlam hükmünün aynı fıkrasında yer alan, düz işçi saatinin fazla alındığı gerekçesi ise, 03.562/2 ve 03.562/3 poz nolu analizler içinde yer alan finişer makinelerinin farklı olması, 03.562/3 pozu içinde yer alan 03.062/3 poz nolu finişer rayicinin daha pahalı ve fonksiyonel olan bir makineye ait olması nedeniyle kullanımı sırasında daha az işçilik gerektiriyor olması nedenleriyle yerinde görülmemektedir.

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatları Belli Olmayan İşler başlıklı 20.maddesinde;

a- Sözleşme ve eklerinde (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler;

b- Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunan analizler;

c- Diğer dairelere ait benzer analizler;

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler, uygulanır:

Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayınlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;
Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;
İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

Bu usullerden hiç biriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa, o iş kalemine ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir. Yeni birim fiyat, müteahhitle birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek bu hususta düzenlenen tutanak İdarenin onayına sunulur ve onaydan sonra geçerli olur.” denmekte olup, 03.062/2 yardımcı analizi BİGŞ’nin 20. maddesi çerçevesinde iş başında tutulan puantajlar esas alınarak, yüklenici ve idare arasında mutabakat içerisinde oluşturulmuş bir analiz olup, teknik bir tespite dayalı olmadan daha fonksiyonel ve bu nedenle daha pahalı olan bir makinenin işçilik miktarları ile kıyasla bu makinenin işletimi içinde aynı işçilik girdisinin olmasının gerektiğini söylemek mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle ilamın (B) fıkrasında yer alan gerekçelerden mazot miktarının fazla olduğuna ilişkin gerekçenin yerinde olduğuna, işçilik girdisinin fazla olduğuna ilişkin gerekçenin ise yerinde bir gerekçe olmadığı görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 72/B. maddesi ile verilen tazmin hükmünün DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

C) İlam hükmü, 16.041/1 poz nolu Konveyör ve Finişer ile Kaplama Kanal Betonu Dökülmesi birim fiyat ve analizinde, “Derzlerin Kesilmesi ve Korunması” bedeli dahil olduğu halde ayrıca, ÖZEL-2 nolu “Kanal Kaplama Betonuna Derz Açılması ve Doldurulması” pozundan da bu imalat için ödeme yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, 16.041/1-A poz nolu analiz ve yardımcı analizleri içerisinde derzlerin kesilmesine ilişkin bir analiz girdisinin mevcut olmadığı, yeni birim fiyat tarifinde derzlerin kesilmesi tarif edilmiş olmasına rağmen, beton dökümünden önce açılan derzlerin beton dökümünden sonra betonun akışkanlığı nedeniyle kapandığı ve bu derzlerin tekrar açılması gerekliliğin ortaya çıktığı, oluşturmaktadır.

16.041/1-A poz nolu yeni birim fiyat; “…. Konveyör ve finişer ile kanal kaplama betonu dökülmesi, serilmesi, sıkıştırılması, tesviyesi, projesine uygun olarak derzlerin kesilmesi …” şeklinde tarif edilmiş olup, Birim Fiyat analizinde de “B-Yapılması, yerine konulması, serilmesi, sıkıştırılması, tesviyesi, derzlerin kesilmesi ve korunması” karşılığı olarak 03.562/2 poz nolu finişer ve konveyör sistemi 0,0476 saat olarak yer almıştır.

Bu nedenle dilekçinin analiz girdileri içerisinde kesme ve korumaya ilişkin girdinin olmadığı yönündeki itirazları yerinde görülmemektedir. Analiz girdileri içerisinde derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun olmadığı görülmekte ise de, derz kesme ve korunmasının karşılığı 03.562/2 poz nolu girdi ile “Karşılık” olarak verilmiş olduğundan ayrıca bu işlemler için Özel-2 poz nolu yeni birim fiyat içerisine derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun dahil edilmesi mükerrer ödemeye neden olmaktadır.

Bu nedenlerle Özel-2 poz nolu birim fiyat içerisinde derz kesme ve korunması için yer alan derz kesme makinesi, derz kesme bıçağı ve suyun mükerrer ödemeye neden olduğu gerekçesiyle verilen tazmin hükmünün yerinde olduğu görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 72/C. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

D) İlam hükmü, ÖZEL-3 poz nolu Makine ile Kanal Şevi ve Tabanına Dolgu için Malzeme Serilmesi ve El ile Düzeltilmesi birim fiyat analizine 03.063 poz nolu rayiç olan Agrega serme makinesi konulması ve bu şekilde fiyat oluşturulması gerekirken, 03.005 poz nolu 260 HP-Dragline Tipi Ekskavatör konularak fiyat tespit edilmesi, sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, kanalın ilgili kesimlerinde kanal yüksekliğinin fazla olması ve buna bağlı olarak şevlerde ilamda öngörülen 03.063 poz nolu agrega serme makinesinin kullanılmasının mümkün olmadığı, oluşturmaktadır.

Sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatları Belli Olmayan İşler başlıklı 20.maddesinde;

a- Sözleşme ve eklerinde (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyat tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler;

b- Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunan analizler;

c- Diğer dairelere ait benzer analizler;

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler, uygulanır:

Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayınlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;
Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;
İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

Bu usullerden hiç biriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa, o iş kalemine ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir. Yeni birim fiyat, müteahhitle birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek bu hususta düzenlenen tutanak İdarenin onayına sunulur ve onaydan sonra geçerli olur.” denmekte olup, Özel-3 poz nolu Makine ile Kanal Şevi ve Tabanına Dolgu için Malzeme Serilmesi ve El ile Düzeltilmesi birim fiyatı BİGŞ’nin 20. maddesi çerçevesinde iş başında tutulan puantajlar esas alınarak, yüklenici ve idare arasında mutabakat içerisinde oluşturulmuş bir yeni birim fiyat olup, teknik bir tespite dayalı olmadan bu analizde yer alan girdi miktarlarının fazla olduğunu veya girdi çeşidinin yanlış belirlendiğini söylemek mümkün görülmemektedir.

Özel-3 poz nolu Makine ile Kanal Şevi ve Tabanına Dolgu için Malzeme Serilmesi ve El ile Düzeltilmesi yeni birim fiyatının yardımcı analizinde yer alan 03.005 poz nolu Ekskavatör dolgu malzemesinin serimine yönelik bir girdi olup, bu girdinin 03.063 poz nolu agrega serme makinesi ile değiştirilmesi sonucunda, agrega serme makinesinin birim imalat için ne sürede çalışacağının ve buna bağlı olarak imalatın işçilik giderlerinin ne miktarda artacağının veya eksileceğinin teknik bir tespit olmadan söylenmesi mümkün değildir.

Bu nedenlerle, Özel-3 poz nolu Makine ile Kanal Şevi ve Tabanına Dolgu için Malzeme Serilmesi ve El ile Düzeltilmesi işine ait yeni birim fiyat da 03.063 agrega serme makinesi olması gerekirken bunun yerine 03.005 poz nolu Ekskavatörün yer aldığı bu nedenle fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiş olan tazmin hükmü yerinde olmadığı görülmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 72/D. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Sonuç olarak, dilekçi talebinin kısmen kabulü ile 641 sayılı ilamın 72. maddesi ile verilen 180.418.340.000.-liraya ilişkin tazmin hükmünün mevzuata uygun bulunan 135.536.839.000-lira düşüldükten sonra kalan, 44.881.501.000.- liranın Sayman (Merkez Saymanlık Müdürü) Adem Mart, Tahakkuk Memuru (Proj. İnş. Daire Bşk.) Müfit Dündar, Hakedişi Düzenleyenler S.Doğan Özceylan (DSİ.Diyarbakır Bölge Md.ğü Kontrol Müh.) ve A.Naci Uluğ (DSİ.101.Şb.Md. Diyarbakır) ile Onaylayanlar Nihat Üstündağ (Diyarbakır DSİ.10.Bölge Müdürü) ile Müfit Dündar’ın uhdesinde kalmak üzere DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

641 sayılı ilamın 74. maddesi ile ; Kiska Kom.Şti. yüklenimindeki “Dicle Barajı ve HES Tesisleri İnşaatı” işine ait hakedişlerde,

A) İhaleye esas keşif özetinde B-15.312 poz nolu “Ocak ve/veya ariyet sahalarında kaya kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması” birim fiyatı mevcut olduğu halde, bu birim fiyat yerine B-YF-27 poz numarasıyla “Yeni kaya ocağından kaya kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması” yeni birim fiyatının yapılması,

B) Keşif özetinde B-15.348 poz nolu “Barajlarda ocaktan veya ariyetten elde edilen kaya ile riprap yapılması” birim fiyatı mevcut olduğu halde bu birim fiyat yerine B-YF-28 poz numarasıyla “Yeni kaya ocağından elde edilen kaya ile riprap yapılması” yeni fiyatının yapılarak ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; İlamın (A) ve (B) fıkrasına ilişkin olarak, ilamda KİSKA Kom. Şti. Yüklemindeki "Dicle Barajı ve HES Tesisleri İnşaatı" işine ait olduğu belirtilen 108 no diye bir hakedişin olmadığını, bunun 05.07.2002 tarih ve kesin hakediş olarak kesin hesap incelemeleri sonunda X. Bölge Müdürlüğünce tanzim edildiği 30.12.2002 tarih itibarı ile Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığınca tasdik edilen "KESİN HAKEDİŞ" olduğunun değerlendirilmesinin gerektiğini. Söz konusu işin 24.07.2001 tarihi itibar edilmek üzere geçici kabulünün yapılmış olup Baraj yapımı ile ilgili bütün proje, ataşman ve tutanaklara dayalı kesin metrajlara göre ve ekte sunulan Kesin Hakedişde görüldüğü gibi 24.07.2001 tarihine kadar yapılan işlerin icmali olarak "KESİN" hakediş olduğunun anlaşılmakta olduğunu. Kesin metrajların incelenmesi sonucu 05.07.2002 tarihinde kesinleşen bütün iş kalemlerindeki azalan ve artan iş kalemleri olmak üzere imalata dayalı değil kesin metraja dayalı olarak tanzim edilmiş olup ilamda belirtilen pozlar için 107 nolu hakedişle kesin hakediş arasında B-YF.27 pozu için 17138 m3, B-YF.28 pozu için 4580 m3 toplam artış olduğunun tespit edilerek ve diğer bütün imalat pozlarının değerlendirilerek - ve + miktarları ve pozlarına göre "KESİN HAKEDİŞ"in tanzim edilmiş olduğunu. Sayıştay tarafından yapılan İncelemelerde 107 nolu hakedişin 23-7-2001 tarihinde ve 23.07.2001 tarihine kadar yapılan bütün imalatları kapsadığı "KESİN HAKEDİŞ" in bundan 1 gün sonra ve sözleşmesi gereği 24.07.2001 tarihinde yapılan geçici kabul tarihi itibar edilerek yapılan imalatlara göre değil kesin metraja dayalı olduğunun ataşman, röleve, tutanak ve sözleşme şartlarına göre yapıldığının değerlendirilmesinin gerektiğini. Söz konusu ilamın ekindeki fazla ödeme tablosunda "Fazla ödeme tutarı kesin hakediş tutarından fazla olduğundan, kesin hakedişten önceki hakedişler fazla ödeme tutarına ulaşıncaya kadar geriye doğru sırasıyla ilişikli belge olarak alınmış ve bu hakedişlerde yer alan sorumlular sorumlu tutulmuştur." Denilmekte olduğunu. Tarafından onaylanan sadece "KESİN HAKEDİŞ" ten ve yevmiye tarih ve numaraları yazılı verile emirlerine ait onaylamadığı hakedişlerden sorumlu tutulmaması gerektiğini. Yapılan imalatlara göre tanzim edilen 107 ve son numaralı hakedişten (23.07.2001) sonraki, kesin metraja göre tespit edilen (Geçici kabul itibar tarihi olan 24.07.2001) B-YF.27 poz nolu ve B-YF.28 poz nolu imalat miktarlarının (Ek-2 tabloda) gösterilerek ne zaman yapıldığı tespit edilemeyen iş kalemleri için sözleşme gereği belirlenen geçici kabul yılı birim fiyatlarıyla değerlendirilerek 2002 yılı ilamında belirtilen fazla ödeme miktarının 2.195.994.838.000 TL olmadığının, toplam 62.767.110.000 TL olduğunun anlaşılmakta olduğunu. Söz konusu işin sözleşmesi ve ekleri ile , İhale Kanunları ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi uyarınca ihale edilerek inşaatları yaptırılmakta olan bütün yapılar gibi, idarelerince sürdürülen baraj, tünel, isale hatları vb. yapıların imalatlarında kullanılan, kaya, kil, kum, çakıl vb. doğal malzemelerin alınacağı ocaklarının ihale dosyasında belirtilmekte olduğunu. Teklif veren müteahhitlerin bu ocakları inceleyerek tekliflerini oluşturduklarının dikkate alınması gerektiğini. İşin devamı sırasında, zaman zaman bu ocaklardan elde edilen malzemelerin nitelik, nicelik, ulaşım, çevre koşulları, mevcut önemli yapılara yakınlığı vb. nedenlerin biri veya birkaçı sebebiyle kullanılamayacağının; idarelerince teşkil edilen, inşaat ve jeoloji mühendislerinden oluşan heyetler ve Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesince kurulan heyetlerce tespit edilmesini takiben, bu heyetlerce alternatif malzeme ocaklarının nitelik, çevre, yapılara uzaklık vb. maliyete etki yapacak vasıfları açılarından tetkik edildiklerini ve Tüm bu çalışmaların tamamlanmasından sonra en düşük maliyetli malzeme ocağının, yeni ocak olarak tespit edilmekte olduğunu. Bir yapının maliyetini etkileyen en önemli faktörün, yapıda kullanılan malzemeler olduğunu. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin "İŞ YERLERİ" başlıklı Bölüm II.’nin , "MALZEME OCAKLARI" başlıklı 6.maddesinde müteahhide ocakların nasıl teslim edileceğinin açıklandığını ve nasıl kullanılacağının ise; BÖLÜM VI Madde 29, "Malzeme Ocaklarının Kullanılması, Yıkma ve Kazılar, Malzeme Ocaklarının Kullanma Şartları ve Ocak Değişiklikleri" başlığı altında; "Madde 29 - Taş, kum, çakıl, gravye, balast, tuğla, kireç, stabilize vb. malzemeyi müteahhit, sözleşme veya eklerinde belirlenmiş veya sonradan idarece tespit edilmiş ocaklardan, ocak göstermesi gerekmeyen nitelikteki işlerde, yine sözleşme veya eklerinde belirtilmiş yerlerden sağlamak zorundadır. Müteahhit sözleşmede belirlenmiş ocaklar yerine başka ocakların kullanılmasını önerirse ve bu önerilerin ocaklardan sağlanan malzemenin sözleşmede nitelikleri belirlenen malzemeye eşdeğer olduğu ve değişiklik gerekçesi ile diğer hususlar kontrol teşkilatı tarafından kabul edilirse durum bir tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın idarece onaylanmasından sonra müteahhit bu gibi ocakları kullanabilir. İdare gerektiğinde ocak yerlerini müteahhidin önerisi olmaksızın da değiştirebilir. Ocak değiştirildiği takdirde, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır. Ocak değişikliği halinde, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onaylanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak Üzere uygulanır." Denilmek suretiyle açıklandığını. Malum olduğu üzere bu amir hüküm üzerine; DSİ Genel Müdürlüğünün Barajlar ve HES Dairesi yanı sıra Proje ve İnşaat Dairesi, İçmesuyu ve Kanalizasyon Dairesi gibi yapımcı daireler ile Karayolları Genel Müdürlüğü, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, DLH Genel Müdürlüğü vb. idarelerce de işin devamı sırasında, gerektiğinde ocak değişiklikleri yapılmakta ve benzer uygulamalarda, taşıma mesafesi vb. diğer farklar her iki taraf için de dikkate alınarak gerekli fiyat tespit ve tutanaklarının tanzim edilmekte olduğunu. İlam konusu olan "Dicle Barajı ve HES İnşaatı" işinde;

İş Programı gereği olarak 1991 yılında Batardo İnşaatları için Kaya Ocağında kaya malzemesi istihracına başlanmış ve Bölge Müdürlüğü ve Proje Müdürlüğü elemanlarınca; ocakta yapılan çalışmalarda, arazinin jeolojik yapısı nedeniyle, ocak yakınındaki Kazan Köyü Kubiyat Mezrası yapılarında ve ocağın alt seviyelerindeki Sulama Tünelinde meydana gelen çatlama ve olumsuz etkilenmelerin tespit edilmiş olduğunu.
Müteahhit firmanın da ocak çalışmalarının başlanmasından sonra 13. 08. 1991 tarihinden başlamak üzere idareye durumu resmi yazıyla bildirmiş olduğunu.
Bölge Müdürlüğünde görevli jeoloji mühendislerince ocaktaki teknik veriler, ocak işletmesi ve dinamit patlatma teknikleri incelenerek rapor haline getirilmiş olduğunu.
Daire ve uzman daire olan Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesince teşkil edilen heyetin, kaya ocağında inceleme ve deney patlatmaları, Kubiyat Mezrasında ve sulama tünelinde vibrasyon ölçümleri yapmak suretiyle rapor hazırlamış olduğunu.
Bu süreç sonunda, en ekonomik, en elverişli yeni ocak yerinin tespit edilmiş ve Daire ve Bölge Müdürlüğü teknik elemanlarından oluşturulan bir heyetçe 1 m3 kaya malzemenin yeni ocaktan istihracı için gerekli işçilik, makine ve malzemelerin tespit edilmiş olduğunu. Bu şekilde tespit edilen farkların, mukavelede başka bir yöntem bulunmadığından; Bayındırlık işleri Genel Şartnamesinin, Madde 29; "Malzeme Ocağı Değiştirilmesi" ve Madde 20; "Fiyatları Belli Olmayan İşler" uyarınca, YF-27 poz no'lu fiyat tanzim edilerek hakedişlere ithal edilmiş olduğunu. Kaya, kil kum, çakıl vb. doğal malzeme ocaklarının niteliksel ve niceliksel yapılarının, jeolojik zamanlarda etkilendikleri yüksek ısı, basınç ve deprem şartları altında çok farklılıklar göstermekte olduğunu. Ocak işletmesi teknikleri yönünden, istihraç giderlerinin, kayanın sertliği ile olduğu gibi, çatlaklı ve/veya boşluklu olması, çatlak yapısının niteliği gibi hususlarla da doğrudan ilgili bulunmakta olduğunu. İlamda da belirtildiği gibi, birim fiyat tarifinde sert ve çok sert kaya tipleri sayılmış olup, istihracı yüksek maliyetli çatlaklı ve boşluklu kaya cinslerinin birim fiyat tarifinde belirtilmemiş olduğunu. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi Madde 20 de, "Keşif Özetinde veya Birim Fiyat Cetvelinde fiyatı, gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işleri" ifadesiyle, mukaveledeki malzeme ocağının değiştirilmesi sonucu ortaya çıkan durumun uygulanmasına yönelik "taşıma uzaklığı vb. farkların" ödenmesi veya kesilmesi hususunu da ihtiva etmekte olduğunu. Ocak değişikliğinden kaynaklanan farkların tespitinin başka hesaplamalarla yapılmasının da uygun olmayacağını ve müteahhitlere teklif verdikleri tarihte bulunmayan ve İşin devamı sırasında ortaya çıkan ve bu durumda olduğu gibi maliyeti daha yüksek bir ocak işletmesine neden olan bir ocak değişikliğinin, Bayındırlık İşleri Genel şartnamesinin ilgili maddesini göz ardı ederek ve farklarını ödemeden kabul ettirmenin mümkün olmadığını. Yeni birim fiyatın sadece ocak yerinin değişmesi ve ocak doğal yapısının orijinal ocaktan faklı olması nedeni ile yapıldığından dolayı ve yapılacak ameliyelerin B-15. 312 ile aynı olması gerektiği için tarifinin Özellikle aynı şekilde yazılmış olduğunu. İlamda belirtildiğinin aksine uzman elemanlara yaptırılan çalışmalar sonucu B-15. 312 Birim Fiyat Tarîfindeki şartlar ile yeni ocak koşulları altında söz konusu imalatın yapılmasının mümkün olmadığının tespit edilmiş olup, ilamda belirtildiği gibi mevcut birim fiyatın en olumsuz koşulları ihtiva etmediğinin tespit edilmiş olduğunu. Göz önünde bulundurulması gereken diğer bir hususun da Dicle Barajının terör bölgesinde olmasından dolayı diğer bölgelerde yapılan işlere nazaran çok daha zor şartlarda çalışmalara devam edilerek bir an önce Ülke ekonomisine kazandırılmasının gerekli olduğunu. İlamda söz konusu edilen sözleşmenin "Kazılarla ilgili notlar" Bölümü 38, 41, 42 ve özel teknik Şartname 56 ve 57. maddeleri tetkikinde ise;
Madde 38'de: B. 15.312 pozunun çok sert kayalara (İsimleri sayılmak sureti İle ) ve tahallül etmemiş kayalara uygulanacağının belirtilmekte olduğunu. Zaten, yeni fiyat tanziminin ana gerekçesinin de Dicle barajında kullanılan kayanın bu tür kayaların dışındaki özelliklere sahip olmasının bulunmakta olduğunu.
Madde 41'de: Derinlik, yükseklik ve su içinde çalışma gibi nedenlerle fiyat değişikliği yapılmayacağının belirtilmekte olduğunu. Yeni fiyat gerekçelerinin bunlar olmadığının, savunmada birkaç defa ifade edilmekte olduğunu.
Maddede 42’de; Emeğinin fazla olması nedeniyle, munzam bir bedel, röpriz veya müşkülat zammı ödenmez denmekte olup, söz konusu yeni fiyatın bu tür bir ödeme ile ilgili olmadığını.
Özel Teknik Şartname Madde 56’nın, Baraj gövdesine konacak kaya malzemenin büyük parçalarının tekrar patlatılması ile ilgili olup, bu konuda herhangi bir uygulama bulunmamakta olduğunu.
Özel Teknik Şartname Madde 57’nin, "Malzeme Dağıtım Tablosu" ile ilgili olup, bu tabloda herhangi bir değişiklik yapılmamış olduğunun; görüleceğini. İlamda söz edildiği gibi, Müteahhidin, teklif fiyatını, B.İ.G.Ş., Sözleşme, B.F.,Tarifleri (B. 15.312 dahil), Özel Teknik Şartnameyi inceledikten sonra, bunlara göre her iş kalemini kaça yapabileceğini hesaplayarak verdiği gibi, bu hesapları yaparken işin yapılacağı yeri, yöre, arazi şartları ve ocak yerlerini de inceleyerek verdiğinin de dikkate alınmasının gerekmekte olduğunu. Kesin hakediş ödeme değerlendirilmesi ile fazla ödeme yapılmamış olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Dilekçi öncelikle ilam hükmünde ilişikli tutulan verile emirleriyle ödenmiş hakedişlerden sadece, 05.07.2002 tarihli kesin hakedişte imzasının olduğunu, bu nedenle diğer hakediş ödemelerine ilişkin olarak sorumlu tutulmaması gerektiğini belirtmektedir.

İlam hükmünde tazmin hükmolunan tutar 2002 yılında yapılmış olan ödeme tutarından fazla olduğu için ilgili işe ait daha önceki senelerde yapılmış olan ödeme evrakları da ilişikli gösterilmiştir. Ancak ilam hükmü ile tazmin hükmolunan tutar 2002 yılında yapılmış tek ödeme olan 05.07.2002 tarihli kesin hakedişin tutarı kadar olan kısım olup, geri kalan kısım için ilgili saymanlığın 2002 yılı öncesi hesaplarını inceleyen denetçilere muhtıra verilmiş ve ilgili yıllar için ek ilamlar düzenlenmiştir.

Bu nedenle dilekçinin sorumluluk yönünden itirazının reddine.

A) İlamın (A) fıkrasına ilişkin hüküm, Dicle Barajı ve HES Tesisleri İnşaatı işine ait hakedişlerde, İhaleye esas keşif özetinde B-15.312 poz nolu “Ocak ve/veya ariyet sahalarında kaya kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması” birim fiyatı mevcut olduğu halde, bu birim fiyat yerine B-YF-27 poz numarasıyla “Yeni kaya ocağından kaya kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması” yeni birim fiyatının yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

İlam hükmünde ifade olunmamakla birlikte tazmin hükmünün, 18.11.1999 tarih ve 4939/1 karar nolu Sayıştay İçtihadı Birleştirme Genel Kurul Kararının esas alınarak verildiği, ilam hükmünde yer alan gerekçelerle, Genel Kurul Kararında yer alan gerekçelerin aynı olmasından anlaşılmaktadır.

18.11.1999 tarih ve 4939/1 karar nolu Sayıştay İçtihadı Birleştirme Genel Kurul Kararında da belirtildiği üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hidroelektrik Santraller Dairesi Başkanlığınca yürütülmekte olan baraj inşaatlarında, sözleşme eki Birim Fiyat Cetvelinin B-15.310 poz no.lu "Barajlarda kaya kazılması, dolgu ve/veya depoya konulması" ve B-15.312 poz no.lu “Barajlarda ocak ve/veya ariyet sahalarında kaya kazılması ve dolgu sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması" işleri kapsamında yapılan kaya kazıları için, ihaleden sonra Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20'nci maddesi hükmüne göre yeni fiyat yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Ancak, 88/13181 sayılı fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesindeki, “Ödenek dilimleri ile ilgili olarak 6 ncı maddede yer alan hükümler dikkate alınmak şartı ile, kesin hesapta veya işin devamı sırasında herhangi bir imalat için yapılan kesin veya ara metraj sonucu bir imalatın miktarında artma veya eksilme tespit edildiği takdirde artan veya eksilen miktar (imalat hangi yılda yapılmış olursa olsun), geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere, artış veya eksilişin kesinleştiği yılın fiyatları ile değerlendirilir." hükmü esas alınarak, imalat miktarlarında artış veya eksiliş olmadığı halde, birim fiyatın hatalı uygulanmasının imalat miktarındaki artış ve eksiliş olarak değerlendirilerek, artış ve eksilişin kesinleştiği tespit yılı fiyatları ile hesaplanan fazla ödemeye tazmin hükmü verilmesi mevzuata uygun görülmediğinden, 88/13181 sayılı fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesi hükmü esas alınarak artan ve azalan imalatlara göre hesaplanan fazla ödemeye değil, imalatların yapıldığı yıl fiyatları esas alınarak bulunacak fazla ödemeye tazmin hükmü verilmesi gerekecektir.

Diğer taraftan İçtihadı Birleştirme Kararları ilke kararları olup, benzer hukuki konularda mahkemeleri bağlar. Bu husus Sayıştay Kanununda zikredilmemiş olmakla birlikte, Yargıtay Kanunu Madde 45/V, Danıştay Kanunu Madde 40/4 ve Askeri Yargıtay Kanunu Madde 32’de kanun maddesi olarak yer almıştır.

İlke kararı olan İçtihadı Birleştirme Kararlarının, kararın verildiği tarihten önceki kesin hükme bağlanmış olaylara uygulanamayacağına dair Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun ve Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun içtihatları mevcuttur.

Bu nedenle Sayıştay Kanununda zikredilmemiş olmakla birlikte İçtihadı Birleştirme Kararlarının Sayıştay Yargı Dairelerini benzer hukuki konularda bağlayıcı olması nedeniyle, İçtihadı Birleştirme Kararlarının kararın verildiği tarihten önceki olaylara uygulanmaması gerekecektir.

İlgili işte ilam hükmüne konu imalatların büyük bir çoğunluğunun Sayıştay İçtihadı Birleştirme Kararından önce yapılmış olduğu, ilam hükmünde ilişikli tutulan verile emrine bağlı Kesin Hakedişte yalnız kesin hesap neticesi bulunan imalat fazlalığının bulunduğu görülmektedir.

İmalat miktarlarında artış veya eksiliş olmadığı halde, birim fiyatın hatalı uygulanmasının imalat miktarındaki artış ve eksiliş olarak değerlendirilerek, 88/13181 sayılı fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesindeki hükmün uygulanması ile artış ve eksilişin kesinleştiği tespit yılı fiyatları ile hesaplanan fazla ödemeye tazmin hükmü verilmesinin mevzuata uygun olmaması ve İçtihadı Birleştirme Kararlarının kararın verildiği tarihten önceki olaylara uygulanamayacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde;

Temyize konu işte; yapılan kazı imalatında bir artış veya azalış olmayıp sadece birim fiyatın hatalı uygulanması söz konusu olduğundan, 88/13181 sayılı fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesindeki, “Ödenek dilimleri ile ilgili olarak 6 ncı maddede yer alan hükümler dikkate alınmak şartı ile, kesin hesapta veya işin devamı sırasında herhangi bir imalat için yapılan kesin veya ara metraj sonucu bir imalatın miktarında artma veya eksilme tespit edildiği takdirde artan veya eksilen miktar (imalat hangi yılda yapılmış olursa olsun), geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere, artış veya eksilişin kesinleştiği yılın fiyatları ile değerlendirilir." hükmü esas alınarak, birim fiyatın hatalı uygulanmasının imalat miktarındaki artış ve eksiliş olarak değerlendirilerek, artış ve eksilişin geçici kabul yılı, yani 2001 yılı fiyatları ile hesaplanan fazla ödemeye tazmin hükmü verilmesi mevzuata uygun görülmemektedir.

88/13181 sayılı fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesi hükmü esas alınarak artan ve azalan imalatlara göre hesaplanan fazla ödemeye değil, imalatların yapıldığı yıl fiyatları esas alınarak bulunacak fazla ödemeye tazmin hükmü verilmesi gerekmektedir.

İmalatların yapıldığı yıllar itibariyle ise Sayıştay İçtihadı Birleştirme Kararı, ittihazı tarihinden itibaren tesir icra eden bir karar olduğu, kazıye-i muhkemelere tesir icra edememesi nedeniyle geriye geçerli olmadığı, bu nedenle uygulama tarihindeki mevzuat dikkate alındığında, yapılmış uygulama için Sayıştay İçtihadı Birleştirme Kararı esas alınarak tazmin hükmolunamayacağı görülmektedir.

Bu nedenle ilam hükmünde Sayıştay İçtihadı Birleştirme Kararından önceki yıllarda yapılmış imalatlar için tazmin hükmolunması yerinde görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, dilekçi talebinin kısmen kabulü ile 641 sayılı ilamın 74/A. maddesi ile verilen tazmin hükmünün DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

B) İlamın (B) fıkrasına ilişkin hüküm, Dicle Barajı ve HES Tesisleri İnşaatı işine ait hakedişlerde, İhaleye esas Keşif özetinde B-15.348 poz nolu “Barajlarda ocaktan veya ariyetten elde edilen kaya ile riprap yapılması” birim fiyatı mevcut olduğu halde bu birim fiyat yerine B-YF-28 poz numarasıyla “Yeni kaya ocağından elde edilen kaya ile riprap yapılması” yeni fiyatının yapılarak ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

İlamın (A) fıkrası için belirtilen aynı gerekçelerle ilam hükmünde Sayıştay İçtihadı Birleştirme Kararından önceki yıllarda yapılmış imalatlar için tazmin hükmolunması yerinde görülmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, dilekçi talebinin kısmen kabulü ile 641 sayılı ilamın 74/B. maddesi ile verilen tazmin hükmünün DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

Sonuç olarak, dilekçi talebinin kısmen kabulü ile 641 sayılı ilamın 74. maddesi ile verilen 2.195.994.830.000.-liraya ilişkin tazmin hükmünün mevzuata uygun bulunan 2.126.428.585.000-lira düşüldükten sonra kalan, 69.566.245.000.- liranın Sayman (Merkez Saymanlık Müdürü) Adem Mart, Tahakkuk Memuru (Barajlar-HES Daire Bşk.) Ali Haydar Şahin, Hakedişi Düzenleyenler Servet Polat (DSİ.Diyarbakır Bölge Md.ğü Kontrol Müh.) ve Bedri Savaş (Dicle Baraj Prj.Md.Yrd. Diyarbakır) ile Onaylayanlar Nihat Üstündağ (Diyarbakır DSİ.10.Bölge Müdürü) ile Fiyat Tutanağını Düzenleyenler Ahmet Boz (Barajlar-HES Şube Md.) ve Şeyhmuz Yeşilmen (Diyarbakır DSİ.10.Bölge Müdürü)’in uhdesinde kalmak üzere DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

Karar verildiği 05.04.2006 tarih ve 28566 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Sayıştay 4. Dairesi 28157 Kararı -

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin