Sayıştay 4. Dairesi 28124 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 4

• Dosya No: 28124

• Tutanak No: 28599

• Tutanak Tarihi: 10.04.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra, duruşma talep eden Hakedişi Onaylayan sıfatı ile sorumlu Mustafa Altundal’a duruşma günü 31.01.2006 tarihinde bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından HUMK nun 438. maddesi uyarınca gıyabında gereği görüşüldü;

641 sayılı ilamın 28. maddesi ile ; İçkale İnş.Ltd.Şti. yükleniminde bulunan DİM BARAJI VE HES İnşaatı işinde;

A)Beton ve betonarme betonu imalatında kullanılan beton için 07.D/3 pozundan Transmikserle taze beton nakli birim fiyatı ve şartlarına göre yeni fiyat yapılması,

B)B-15.313/1 “Barajlarda kaya kazılması ve depoya konulması” pozundan yapılan kazı imalatından çıkan kazı malzemesinin depoya taşınmasında nakliye bedelinin B-07.D/4 (7) pozundan ödenmesi gerekirken B-07.D/5 (8) pozundan ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; İlamın (A) fıkrasına ilişkin olarak, Dar ve dik yamaçlı vadide yer alan baraj yerinde konkasör için kayanın temin edildiği kaya ocağı, kum ve çakılın temin edildiği konkasör tesisleri ve vadi boyunca dağılmış olan ünitelerin yerleri ile su ihtiyacı gibi etkenler dikkate alınarak en uygun yer seçimi yapılarak 1. santralin kurulmuş, daha sonrada kamulaştırma sorunu, arazi sahiplerinin arazilerini boşaltması, vadinin dar oluşu nedeniyle iş sırasına göre yeni yerler kazanılması gibi nedenlerden sonra santral sayısının 3 adede çıkarılmış olduğunu. Buralardan da betonun transmikserlerle imalatın yapıldığı ünitelere nakledilmiş olduğunu. Birim Fiyat Cetveli (Tarifleri ve Şartlan) Kitabında, betonlar ile ilgili her pozun tarifinde yapım şartlarına atıfta bulunulan B.16.502 poz tarifinde "…… betonun icabında truc- mixerlerle döküleceği yere taşınması" işinde, birim fiyatlara dahil edilen mesafenin, bu birim fiyatı oluşturan (Birim fiyatın tespitinin yapıldığı) Birim Fiyat Analizlerinde, her poz için (Beton Birim Fiyat Analizlerinin tümünde) 500 m. olduğunu. Yani, beton imalatlarına ait poz tarifinde fiyatlara dahil olan transmikser ile nakliyenin 500-m.ye kadar olan kısım için olduğunu. Birim fiyat cetveli-tarifleri ve şartları kitabının NAKLİYELERE ESAS GENEL NOTLAR bölümünün 2. maddesinde; "Taşıma pozisyonu numaralarındaki taşıma fiyatları her bir malzeme için vasati nakliye mesafesine tekabül eden taşıma külfetinin bedelidir. Bunlar ayrıca ödenmek suretiyle inşaat ve imalat fiyatları ile birlikte işin maliyetini meydana getirirler. Bu itibarla aynı evsaf ve şartlara haizdirler." Denilmekte olduğunu. Burada açıkça belirtildiği üzere taşıma bedelinin, nakledilen mesafeye tekabül eden taşıma külfetinin bedeli olup, bu külfetin bedeli ödenmek suretiyle, inşaat ve imalat fiyatlarıyla birlikte işin mahiyetini, yani birim fiyatını meydana getirmekte olduklarını. Bu nedenle de ilgili beton imalat pozlarına ait fiyatların tespitinde transmikserle beton nakli L=500 m.ye kadarı imalat pozları içerisine dahil edilmiş olup, betonun 500-m.den fazla mesafeye nakledilmesi halinde Birim Fiyat Analizine dahil edilmemiş olan mesafeler için ayrıca nakliye bedelinin ödenmesi gerektiğini. Aksi taktirde, yapılan işin külfetinin bedelinin ödenmemesinin, yapılan inşaat ve imalat fiyatlarının noksan ödenmesi anlamına geleceğini. Bu nedenle de ; Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20. maddesine göre DSÎ. Proje ve İnşaat Birim fiyatları esas alınarak yapılan 07.D/3 transmikserle taze beton naklinde de bu hususun dikkate alınarak beton santralı ile imalatın yapıldığı yer arasındaki toplam nakliye mesafesine göre hesaplanan fiyattan 500-m.nin fiyatı düşülerek yeni fiyatların bulunmuş olduğunu. Kaldı ki, DSİ Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı Birim Fiyatlarının beton pozları ile ilgili tariflerine bakıldığında "....yalnızca kum, çakıl ve çimentonun taşıması ile çimento bedeli hariç olmak üzere idarece istenilen dozda kum ve çakıl ile yapılan beher metreküp betonun fiyatı" olarak tarif edilmiş olduğunu. Bu tarife bakıldığında kum, çakıl ve çimento nakliye bedelleri hariç, diğer nakliyeler ve beton naklinin poz birim fiyatı içerisinde olduğu gibi bir sonuç çıkmakta ancak ayrıca transmikserle beton taşımasının ödenmekte olduğunu. Yani 500-m.ye kadar olan mesafelerin nakliye bedelinin ilgili beton imalat pozlarına ilave edilmiş olduğu 500-metreden sonrası için betona ayrıca nakliye bedeli ödenmesi gerektiğini. Birim fiyat tarifinde sadece 500-m için transmixerle taze beton naklinin dahil edildiği, 500-m.den sonrası için beton nakli karşılığının bulunmamakta olduğunu. İlamda; gerek özel teknik şartname bölüm 2 'nin 31 .maddesinde gerekse barajlar birim fiyat cetvelinin nakliyelere ait genel notlar kısmında taze beton için nakliye bedeli ödeneceğine dair açık bir hükmün bulunmadığı gerekçe gösterilerek tazmin hükmü verilmiş olduğunu. Ancak sözleşmenin doğal eki olan barajlar ve HES birim fiyat tarif ve analizlerinden dolayısıyla ekte yer alan B 16.502 poz nolu betonarme betonu birim fiyat tarif ve analizinde açıkça görülen; taze betonun fiyat analizinde 07.D/3 pozundan 500 metreye kadar nakliye bedeli ödenmesi öngörülmüş olduğundan , 500 metreyi aşan taze beton nakliyesi için de anılan nakliye formülüne göre nakliye bedeli ödenmesinde mevzuata aykırılık görülerek tazmin hükmünde bulunulmasının maddi ve hukuki gerekçeleri anlaşılamamış olduğunu. Bu nedenle de yapılan işin bedelini oluşturan, birim fiyat analizlerinde transmikserle beton naklinin 500m ye kadar olan bedelini ödeyip 500m den fazla mesafeye nakledilmesi halinde, bunun bedelinin ödenmemesinin yalnızca sözleşmeye aykırı olmakla kalmayıp, angarya iş yaptırılması nedeniyle YASA ve ANAYASAYA da açıkça AYKIRI olduğunu. Usul ve hukuka uygun olarak yapılan ilam konusu ödemelerin haksız iktisaba neden olmasının fiilen ve hukuken mümkün olmadığını. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, yani arazi ve sözleşme şartları dikkate alınarak DSİ Genel Müdürlüğünce betonun transmikserle 500 m'den fazla mesafeye nakledilmesi için nakliye fiyatı oluşturularak tasdik edilmiş olduğunu. Bunun da 07.D/3 pozu ile ödenen transmikser ile taze beton nakli yeni fiyatının doğruluğunu göstermekte olduğunu. , belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlamın (B) fıkrasına ilişkin olarak; Nakliyelere ait Genel Notların (25 c) maddesinde "Her hangi bir malzeme tarif ve isim olarak B-07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde zikredilmemişse ve nakliyesinin de ödenmesi icap ediyorsa bunun metreküpüne sadece B-07.D/4 pozu uygulanır" şeklinde bir ifade olduğunu. B-15.313 pozunun ise; B-07.D/5 karayolu ile taşımalar başlığı altındaki 2 inci maddede açıkça zikredilmiş olduğunu. Bu nedenle; B-15.313 pozu için, B-07.D/4 pozunun uygulanmasının düşünülemeyeceğini. Ayrıca sözleşmenin hiçbir maddesinin aynı özelliklere sahip malzemelere farklı nakliye birim fiyatı ödeneceğinden bahsetmemekte, tam tersine aynı cins malzemelerin nakil bedellerinin aynı sınıfta toplanması gerektiğini vurgulamakta olduğunu. İlamda 2 no'lu not hükmünden hareket ederek, dolgu yerine depoya nakledilen kazı artığı malzeme için B-07.D/4 pozu üzerinden nakliye bedeli ödenmesi gerektiğinin ileri sürülmüş olduğunu. "Kazının kaya olması durumu değiştirmez" yorumunun temel hatalı bir yorum olduğunu. Sözleşme ve ekleri ile birim fiyat tariflerine göre; kazının klasta belirlenen cinsi ve kazının kullanıldığı dolgu yerinin, fiyat oluşumunu etkileyen unsurlar olduğunu. Dolgu dışına atılmasının ise sözleşme içi bir uygulama olduğunu. Nakliye birim fiyatlarının da esas birim fiyatlara bağlı olarak tayin edilmekte olduğunu. 2 no'lu not hükmünün mefhumu muhalifinden hareket ederek kıyasen bir hüküm tesis edilmesinin mümkün olmadığı gibi, 2 nolu hükümde de; depoya götürülen kazı atığı malzeme için B-07.D/4 pozu üzerinden nakliye pozu ödeneceğine ilişkin bir hükmün yer almamakta olduğunu. Dolayısıyla söz konusu iddianın geçerli bir dayanağının da bulunmadığını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

A) İlamın (A) fıkrasına ilişkin hüküm, Beton ve betonarme betonu imalatında kullanılan beton için 07.D/3 pozundan Transmikserle taze beton nakli birim fiyatı ve şartlarına göre yeni fiyat yapılması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi itirazlarının gerekçesini, Barajlar ve HES dairesi Başkanlığı Birim Fiyat Analizleri kitabındaki beton imalatların birim fiyat analizlerinde betonun 500 metreye kadar taşınmasının (B-07.D/5) bedelinin yer aldığı, betonun 500 metreden uzak mesafeye nakledilmesi halinde Birim Fiyat Analizlerine dahil edilmemiş olan mesafeler için ayrıca taşıma bedelinin ödenmesi gerektiği, oluşturmaktadır.

Söz konusu işte, transmikserle taze betonun 500 metreden uzağa nakli fiyatının keşif özetinde ve barajlara ait birim fiyat cetvelinde (tarifleri ve şartları) fiyatı bulunmadığı ve baraj yerinin dik yamaçlı ve dar vadide olması nedeniyle, kurulan beton tesisleri ile, beton imalatlarının yapıldığı çeşitli yapı üniteleri arasındaki mesafenin, beton imalat pozları içinde yer alan 500 m’den fazla olması gerekçesiyle, B.İ.G.Ş.’nin 20.maddesi hükmü uyarınca DSİ Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı birim fiyat tarifleri kitabında yer alan 07.D/3 poz nolu “Transmikserle Taze Beton Nakli” birim fiyat ve şartlarına göre yeni birim fiyat yapıldığı görülmektedir.

Sözleşme eki Barajlara ait Birim Fiyat Cetvelinde (Tarifleri ve Şartları) beton işleri bölümündeki beton imalat pozları tanımında, betonun icabında transmikserle döküleceği yere kadar taşınmasının birim fiyata dahil olduğu belirtilmiştir. Özel Teknik Şartnamenin Bölüm 2 31’inci maddesinde de; “Taşıma bedelinin ayrıca ödeneceği sözleşme ve eklerinde yazılı olmayan bütün malzemelerin (akaryakıt, patlayıcı maddeler, su, kapak, cebri boru ve vana malzemeleri, ahşap ve bunlar gibi taşınmasının ayrıca ödeneceği açıkça yazılı olmayan bütün malzemeler) taşınması için ayrıca bir bedel ödenmez. Bu masraflar birim fiyata dahildir.”denilmektedir.

Barajlar Birim Fiyat Cetvelinin taşımalarla ilgili bölümünde beton imalat pozu tanımında ve özel teknik şartnamenin “nakliyelere ait genel notlar” kısmında da taze betonun transmikserle taşınmasıyla ilgili herhangi bir düzenleme yer almamaktadır.

Taze beton için taşıma bedeli ödeneceği sözleşme ve eklerinde yer almadığından, beton imalatı analizi içinde yer alan 500 metreye taze beton nakli bedeli dışında bir nakliye bedeli ödenmesi mümkün değildir.

Dilekçede Barajlar ve HES dairesi Başkanlığı Birim Fiyat Analizleri kitabındaki beton imalatların birim fiyat analizlerinde betonun 500 metreye kadar taşınmasının (B-07.D/5) bedelinin yer aldığı, betonun 500 metreden uzak mesafeye nakledilmesi halinde Birim Fiyat Analizlerine dahil edilmemiş olan mesafeler için ayrıca taşıma bedelinin ödenmesi gerektiği belirtilmekte ise de, sözleşme eki birim fiyat cetvelinin beton imalat pozlarının tarifinde “betonun icabında transmikserle döküleceği yere kadar taşınması”nın birim fiyata dahil olduğu belirtilmektedir. Betonun 500 metreden daha uzak mesafeye taşınması halinde bu mesafe için taşıma bedelinin ödenmesi amaçlansaydı anılan tarifte 500 metreden fazlaya nakliye bedelinin ayrıca ödeneceğinin belirtilmesi gerekirdi.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 641 sayılı ilamın 28/A. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

B) 641 sayılı ilamın 28/B.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Hakedişi Düzenleyen sıfatıyla iştiraki bulunan Oğuz Kasap’ın başvurusu üzerine düzenlenen 10.04.2006 tarih ve 28579 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

Sonuç olarak; dilekçi talebinin kısmen kabulü ile 641 sayılı ilamın 28. maddesi ile verilen 1.846.527.735.000.-liraya ilişkin tazmin hükmünün mevzuata uygun bulunan 1.049.835.024.000-lira düşüldükten sonra kalan, 796.692.711.000.- liranın Sayman (Merkez Saymanlık Müdürü) Adem Mart, Tahakkuk Memuru (Barajlar ve HES Daire Bşk.) Ali Haydar Şahin, Hakedişi Düzenleyenler Hakedişi Düzenleyenler Kontrol Mühendisi Burhanettin Direkçi, Kontrol BaşMühendisi Oğuz Kasap ve Hakedişi Onaylayan DSL13.Bölge Müdürü Mustafa Altundal’ın uhdesinde kalmak üzere DÜZELTİLMEK SURETİYLE TASDİKİNE,

Karar verildiği 10.04.2006 tarih ve 28599 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.