Sayıştay 4. Dairesi 28118 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 4

• Dosya No: 28118

• Tutanak No: 28324

• Tutanak Tarihi: 03.01.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 589 sayılı ilamın 1.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Sayman sıfatıyla iştiraki bulunan Yılmaz Önder’in başvurusu üzerine düzenlenen 03.01.2006 tarih ve 28323 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

2. 589 sayılı ilamın 2.maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak dilekçi tarafından temyiz talebinde bulunulmakta ise de, söz konusu hüküm, aynı tazmin hükmünde Sayman sıfatıyla iştiraki bulunan Yılmaz Önder’in başvurusu üzerine düzenlenen 03.01.2006 tarih ve 28323 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

3. 589 sayılı ilamın 3. maddesi ile ; Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde görevli bazı öğretim üyelerine mesai saatleri içerisinde yaptıkları ameliyatların karşılığı olarak mesai dışı katkı payı (Prim) ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde görevli öğretim üyelerine, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 375 sayılı KHK ile değişik 58. maddesine göre 2002 yılı içerisinde mesai saati dışı çalışmaları için, bu kapsamda ödeme yapılmış olduğunu, 2002 yılı içerisinde Tıp Fakültesi Hastanelerinde 14507 ameliyat yapılmış olduğunu, Bunlardan 12070 adedini ahiz listesinde yer alan öğretim üyelerinin gerçekleştirmiş olduğunu, bunlardan sadece 1405 adedinin mesai saati dışı çalışma kapsamında yapılmış olup, oranının ise %11 olduğunu, Bu rakamlar incelendiğinde, mesai saati dışı çalışma kapsamında yapılan ameliyat sayısının oldukça düşük oranda gerçekleşmiş olduğunu, Dolayısıyla mesai saati dışı çalışmaya yönelme veya yönlendirmenin söz konusu olmayıp, sorgu konusu olan bazı ameliyatların mesai saati içinde başlatılıp- tamamlanması veya mesai saati içinde başlatılıp, mesai saati dışında tamamlanmasına neden olan fiziki şartlar ile tamamen hastaların durumundan kaynaklanan etkenler aşağıda özetlenmiş olduğunu, I- Bazı hastalar için ameliyata erken başlanmasını gerekli kılan etkenlerin: a) Uzun süre aç kalmaktan olumsuz etkilenecek ve hayati riskle karşılaşabilecek hastalar bulunduğunu, Bunların özellikle diyabet, kalp hastalığı, solunum hastalığı gibi ameliyat konusu hastalığı dışında başka hastalığı bulunan hasta grubu olduğunu, Ayrıca, çocuk hastaların yukarda belirtilen şartların dışında daha duyarlı bünyeye sahip olduklarından bu hastaların da ameliyat için uzun süre bekletilmesinin sakıncaları bulunmakta olduğunu, b) Yapılacak ameliyat esnasında, hastanın vücudundan çıkartılacak olan spesmen veya materyal üzerinde frozen incelemesi yapılmasının gerekmesinin başka bir etken olduğunu, Bu durumla sıkça karşılaşılmakta ve bu incelemenin mesai saatleri içerisinde yapılmasının gerektiğini, Üniversite Hastanelerinin bölge hastanesi niteliğinde olup, hastanelerine civar illerden oldukça fazla hasta gelmekte olduğunu, Bu hastaların önemli bir kısmını civar hastanelerde müdahale imkanı olamayan kanserli vakaların teşkil ettiğini, c) Bazı ameliyatlarda başka anabilim dallarından yardım ve destek yada konsültasyon istenmesi zorunluluğu olduğunu, Örneğin bir genel cerrahi ameliyatında üroloji öğretim üyesine, kulak burun boğaz vakasında onkoloji öğretim üyesine ihtiyaç duyulabileceği gibi bu örneklerin çoğaltılabileceğini, Doğal olarak her anabilim dalının hastanın durumu gereği olarak bir başka anabilim dalı ile mesai saatleri içerisinde işbirliği yapması zorunluluğunun olabildiğini, d) Bazı ameliyatlarda ileri radyolojik incelemeye ihtiyaç olabilmekte, bu incelemenin mesai saati dışında yapılmasının bazı güçlükleri olabilmekte ve hizmet kalitesini hem de hasta sağlığını olumsuz yönde etkilemekte olduğunu, II-Fiziki ve Personel Şartlardan Kaynaklanan Etkenlerin: a) Her üniversite hastanesinde olduğu gibi kaynak ve imkan yetersizliğine bağlı olarak hastanelerinde yeterli ameliyat salonu bulunmadığını, Bu nedenle planlanan vakalar için ameliyathanelerin ve ameliyat ekibinin etkin biçimde kullanılması gerekmekte olduğunu, Ameliyathanelerin çeşitli sebeplerle boş kalması, örneğin planlanan hastanın ameliyat edilme şartlarının oluşmaması, örneğin yeterli kan temin edilememesi, hastanın aniden tansiyonunun yükselmesi, hastanın ameliyatta kullanılması gereken malzemesinin temin edilmemesi (Özellikle SSK'lı hastalarda bu sorun sıkça oluşmaktadır) gibi bir çok sebepten dolayı ameliyat saatlerinin değişebilmekte olduğunu, Bu nedenle, mesai saati dışında ameliyat edilecek hastanın ameliyat saatinin zorunlu olarak öne alınmakta ve dolayısıyla mesai saati içerisinde başlamakta olduğunu, Bunda ameliyat ekibinin ve ameliyathane sorumlusunun çoğu kez bir müdahalesi söz konusu olmayıp günlük akış içerisinde o gün planlanan hastaların ameliyatlarının tamamlanmasının amaçlandığını, Bazı ameliyatların mesai saati içinde tamamlanması veya mesai saati içinde başlatılıp, mesai saati dışında tamamlanmasında yukarda özetlenen sebeplerin etken olduğunu, Mesai dışı yapılan ameliyatlarda belirlenmiş olan esasların, yukarda belirtilen sebeplere bağlı olarak ortaya çıkan saatle ilgili aksaklıklar dışında bütün yasal kurallara uyulmuş olduğunu, Tahsil edilen ücretten, kesilmesi gereken yasal kesintiler olan, araç-gereç, hazine payı ve araştırma projesi payı, gelir vergisi ve Öğretim üyesine ödenen payda bir hata bulunmadığını, Böylece hasta veya yakını tarafından Öğretim üyesinden hizmet almak amacı ile yapılan ek ödemenin işlem saati dışında bütün şartları oluşmakta, hasta öğretim üyesinden istediği hizmeti almakta, Ödenen ücretin yukarda belirtildiği gibi yasal kesintilerinin tümünün yapılmakta, tahakkuka bağlanan kısımdan da diğer vergilerin kesilmekte olduğunu, Öğretim üyelerinin mesai saati dışında çalışmalarına imkan sağlayan 2547 sayılı kanununun 58'inci maddesinde değişiklik yapan 375 sayılı KHK' in 16'ıncı maddesi ile getirilen düzenlemede süre konusunda tarihi süreç içerisinde tanım eksikliğinden kaynaklanan tereddütlerin bulunduğunu, İlk yasal düzenlemenin 30.06.1989 tarih ve 20211 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 375 sayılı KHK ile yapıldığından Kararnamenin 16.maddesinde "....Şu kadar ki öğretim üyelerinin mesai saati dışında döner sermayeye yaptıkları..." şeklinde düzenmiş, saat tanımına yer verilmemiş olduğunu, Daha sonra eksikliğin, 12.08.2003 tarih ve 25197 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4969 sayılı kanunun 121nci maddesi ile "...Şu kadar ki, öğretim üyelerine saat 16:00' dan önce olmamak üzere ..." şeklinde yapılan düzenleme ile giderilmek istenmiş ancak yeterli olmadığının bir kez daha görülmüş olduğunu, Bu nedenle, bu defa 17.09.2004 tarih ve 25590 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan 5234 sayılı kanunun 2'inci maddesinin (d) bendi ile "... öğretim üyelerine saat 14.00' den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getiri katkılarından dolayı ilave olarak almakta oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam,temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay verilebilir", şeklinde yapılan düzenleme ile giderilmiş olduğunu, Bütün bu yasal düzenlemelerin, sağlık hizmetlerinde saat sınırlaması konulmak suretiyle yapılan düzenlemelerin ne kadar isabetsizlik içerdiğini göstermiş olduğunu, sağlık hizmetinin günün yirmi dört saati aksamadan yürütülen bir hizmet olduğunu, Bir ameliyatın belirli saat içerisinde yapılmakla bu ilişkinin bitmeyeceğini ve hastanın sağlığına kavuşana kadar ilgili hastane ve özellikle ameliyatını gerçekleştiren öğretim üyesi ile ilişkisinin süreceğini, Bunun bir ders anlatma veya herhangi bir işlemi bir defa yapmak ve saatle sınırlamak gibi yorumlanmasının çok doğru olmayacağını, iki saat süren bir ameliyatın belirlenen sürenin içerisinde olup olmadığının tartışılabilir, ancak hastanın öğretim üyesi ile ilişkisinin bu iki saat ve ücretle tarif edilemez olduğunu, alınan ve öğretim üyesine ödenen zimmet konusu ücretlerin, sadece ameliyat süresi için düşünülmemesi gerektiğini, ameliyat sonrası hastanın öğretim üyesi tarafından takibi, değerlendirilmesi ve kontrol hizmetlerini de içerdiğinin göz ardı edilmemesi gerektiğini, Ayrıca ilave ücret ödemek suretiyle doktor seçme hakkını kullanarak en iyi sağlık hizmetini almak isteyen hasta ve hasta yakınlarının gerek hasta, gerek öğretim üyesi ve gerekse hastane koşullarının en iyi olduğu zamanda bu hizmeti almasının doğal olduğunu, Asıl olan hizmetin bizzat bilfiil Öğretim üyesi tarafından gerçekleştirilmesi olduğunu, Hasta ve hasta yakınları tarafından ödenen ücretlerin, hizmetin öğretim üyesi tarafından bizzat bilfiil yapılacağı için ödenmekte olduğunu, Tazminin söz konusu olması halinde, hazineye ödenen hazine payı, araştırma projeleri İçin yapılan kesinti ve gelir vergisinin geri döndürülmesi güçlüğünün bulunduğunu, Öğretim üyesinden hizmet almak amacı ile ödeme yapan hasta ve hasta yakının, öğretim üyesine ödenmek üzere döner sermayeye yatırdığı ücreti talep etmesi durumunda, bu isteğin hukuki açıdan maddi imkansızlık nedeniyle karşılanmasının mümkün görülmediğini, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü; Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde görevli bazı öğretim üyelerine mesai saatleri içerisinde yaptıkları ameliyatların karşılığı olarak mesai dışı katkı payı (Prim) ödenmesi sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde ilam hükmünde belirtilen ameliyatların mesai saati dışında yapıldığına dair bir iddiada bulunmamakta, mesai saati dışı olarak planlanan bu ameliyatların gerek hastaların durumundan, gerekse hastanenin fiziki ve personel koşullarından kaynaklanan nedenlerle mesai saatleri içerisinde gerçekleştirildiğini, ilave ücret ödemek suretiyle doktor seçme hakkını kullanarak en iyi sağlık hizmetini almak isteyen hasta ve hasta yakınlarının gerek hasta, gerek öğretim üyesi ve gerekse hastane koşullarının en iyi olduğu zamanda bu hizmeti almasının doğal olduğunu, hazineye ödenen hazine payı, araştırma projeleri için yapılan kesinti ve gelir vergisinin geri döndürülmesi güçlüğünün bulunduğunu, Öğretim üyesinden hizmet almak amacı ile ödeme yapan hasta ve hasta yakının, öğretim üyesine ödenmek üzere döner sermayeye yatırdığı ücreti talep etmesi durumunda, bu isteğin hukuki açıdan maddi imkansızlık nedeniyle karşılanmasının mümkün olmadığını ifade etmektedir.

2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 58. maddesinin ( a ) bendinin, 30.06.1989 tarih ve 375 sayılı KHK ile değişik 4. fıkrasında; “Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gelirlerinin en az yüzde otuzu o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır, kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin araştırma fonu ile döner sermayenin bağlı bulunduğu birimde görevli öğretim elemanları ve aynı birimde görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel arasında paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulca önerilerek Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir yılda ayrılacak payın toplamı bunların bir yılda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek ve (Değişik: 26/.06/2001 tarih ve 4689 sayılı kanunun 2. maddesi) her türlü tazminat (makam ve temsil tazminatı hariç) toplamının iki katını, diğer öğretim elemanları için bir katını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel için ise (Değişik: 26/06/2001 tarih ve 4689 sayılı kanunun 2. maddesi) % 80'ini geçemez. Şu kadar ki, öğretim üyelerinin mesai saati dışında döner sermayeye yaptıkları katkılardan dolayı alacakları pay iki kat kıyaslamasında nazara alınmaz” hükmü yer almaktadır.

Kanun hükmüne göre, öğretim üyelerine iki şekilde döner sermaye katkı payı ödenmektedir. Bunlar mesai saati içerisinde döner sermayeye yapılan katkı nedeniyle ödenen katkı payı ve mesai saati dışında döner sermayeye yapılan katkı nedeniyle ödenen katkı payıdır. Söz konusu kanun hükmünde, mesai saati dışındaki çalışmaların ne zaman (hangi saatte) başlayacağı belirtilmemiş olmakla birlikte, Erciyes Üniversitesi Yönetim Kurulunun 17.07.1990 tarih ve 12 sayılı toplantısında alınan 90.12.324 nolu kararına göre hazırlanan “ Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Mesai Dışı Çalışma Esaslarının” 5. maddesine göre hafta içi saat 16:30’dan sonra ve Cumartesi –Pazar günleri yapılacak ameliyatların mesai dışı olarak değerlendirileceği ve bu ameliyatlar nedeniyle alınacak ilave ücretlerin öğretim üyelerine ne şekilde dağıtılacağı belirlenmiştir.

Bu esaslara göre hafta içi saat 16:30’dan önce başlayıp biten ameliyatlar için bu ameliyatlarda görevli öğretim üyelerine, mesai içi yaptıkları çalışma karşılığı aldıkları döner sermaye katkı payı yanında ayrıca mesai dışı olarak döner sermaye katkı payı ödenmesi Üniversite Yönetim Kurulu Kararına göre belirlenen esaslara aykırı olacaktır.

Açıklanan sebeplerle 589 sayılı ilamın 3. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 03.01.2006 tarih ve 28324 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.